ҚР валютасы және оны тұрақтандыру мәселелері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ВАЛЮТА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Валюта мәні және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Валюта ресурстарын пайдаланудың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.3 Мемлекеттік валюта ресурстарының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ВАЛЮТАСЫН ТҰРАҚТАНДЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.1 Ұлттық валютаның қалыптасу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2 Ұлттық валютаның сипаттамасы және қорғанысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.3 ҚР валюта саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Курстық жұмыстың өзектілігі - Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құкықтық актілерінен тұрады.
Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленген болса, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
Осы Заң Қазақстан Республикасының аумағында қолданыста болады және Қазақстан Республикасының резиденттері мен Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын резидент еместерге қолданылады.
Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде осы Заң Қазақстан Республикасының резиденттеріне қолданылады.
Қазақстан Республикасының Заңына сай валютаны ретке келтіру міндеттерін жүзеге асыру құқығы бар Мемлекеттік органдар, Қазақстан Республикасындағы валюталық бақылау органдары болып табылады.
Валюталық бақылау органдары өз міндеттерін жүзеге асыру үшін валюталық бақылау агенттерін жұмысқа тартады және олардың тиісті тапсырмаларды орындауы үшін біршама құқықтарды береді.
Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асырып жатқан резидент те, резидент емес те республиканың заңымен белгіленген тәртіппен осы операцияларға қатысты ақпараттар мен тиым салынған құжаттарды валюталық бақылау агенті мен органдарына беруге міндетті: өзінің үй - жайына, құжаттарға және автоматталған базалық мәліметтерге кіруін қамтамасыз етуді; тексеру барысында да, сондай-ақ олардың нәтижесі бойынша да түсінік беруге; валюталық бақылау органдарының талаптарын орындауы тиіс.
Ұлттық банк пен Үкімет біріге отырып, бұрынғы салалық мамандандырылған банктерді қайта қалыптастыру мен одан әрі дамыту бойынша күрделі жұмыс жасады. Агрокәсіп банктің санкциясы аяқталды.
1995 ж. несиелік нарықтың даму ерекшелігі - несиелік аукциондарды әрі қарай жетілдіру болып табылады. Несиелік аукциондар рөлі төмендеп, банкаралық ақша нарықтарының рөлі артты.
Реформаның құқықтық қамтамасыз етілуі және банктік жүйенің қызмет етуі бойынша бағдарламада қарастырылған шаралар іс - жүзінде толығымен орындалды. Осыған орай, бағдарламаға сәйкес "Қазақстан Республикасы Ұлттық банк туралы" және "Қазақстан Республикасы банктер және банктік қызмет туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар төмендегідей Жарлықтары шықты.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы Заң.-Алматы: Атамұра, 2005.-258б.
2. Мақыш С.Б. Валюталық операциялар және валюталық мәмілелер// Хабаршы. -2004 - №1.- 7б.
3. Найманбаева С. Валюталық құқықтың жүйесі//Заң және заман. -2005
-№ 9.-124б.
4. Худяков А.И. Основы теории финансового права.–Алматы: Жеті Жарғы,1995.-380б.
5. Мұқашева А.М.,Оразғалиева А.Қ.,Зарипова А.Н. Қаржы бойынша практикум. –Астана: Фолиант, 2008.-412б.
6. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. –Алматы: НОРМА-К, 2002.- 245б.
7. Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан.–Алматы: НОРМА-К, 2003.-322б.
8. Дорофеев Б.Ю., Земцов Н.Н., Пушин В.А. Валютное право России. –Москва: НОРМА-ИНФРА, 2001.-356б.
9. Құлпыбаев.С., Ілиясов Қ.Қ. Қаржы.- Алматы: Кітап, 2005.-496б.
10. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан.-Алматы: Қаржы-қаражат, 1995.- 352б.
11. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша. Несие. Банктер.-Алматы: Экономика, 2001. -348б.
12. Мамыров М.Қ., Мадиярова Д.М.,Қалдыбаева А.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар. –Алматы: Экономика,1998.-317б.
13. Күнгеев М.ҚР валюта қалыптасуы//Экономика негіздері.-2009-№4.3 б.
14. Исқақов Ұ.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы және делдалдары. –Алматы: Экономика, 2008.-489б.
15. С.Жақсыбай. Ертеңіміз сасара бермек//Егемен Қазақстан.-2009-№364.-3б.
16. Н.Ә.Назарбаев. Әділеттің ақ жолы. –Алматы: Нұр пресс, 2007.-288б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................
....................................................3
1 ... ... ... ... мәні ... ... ... ... Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық ... ... ... ... ... ... ҚР ... ... ... ... - ... Республикасының валюталық
заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы
Заң мен Қазақстан ... өзге де ... ... ... ... ... ... халықаралық шартта осы Заңдағыдан
өзгеше ережелер белгіленген ... онда ... ... қолданылады.
Осы Заң Қазақстан Республикасының аумағында қолданыста ... ... ... ... мен ... ... валюталық операцияларды жүзеге ... ... ... ... тыс ... осы Заң ... резиденттеріне қолданылады.
Қазақстан Республикасының Заңына сай валютаны ретке ... ... ... ... бар ... ... ... валюталық бақылау органдары болып табылады.
Валюталық бақылау органдары өз міндеттерін жүзеге асыру үшін валюталық
бақылау ... ... ... және ... тиісті тапсырмаларды
орындауы үшін біршама құқықтарды береді.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... те, ... емес те республиканың заңымен белгіленген тәртіппен
осы операцияларға қатысты ақпараттар мен тиым ... ... ... ... мен ... ... міндетті: өзінің үй - жайына,
құжаттарға және автоматталған ... ... ... ... ... барысында да, сондай-ақ олардың нәтижесі бойынша да түсінік беруге;
валюталық бақылау органдарының талаптарын ... ... банк пен ... ... ... ... ... банктерді қайта қалыптастыру мен одан әрі ... ... ... ... ... ... ... аяқталды.
1995 ж. несиелік нарықтың даму ерекшелігі - несиелік аукциондарды әрі
қарай жетілдіру болып ... ... ... рөлі ... ақша нарықтарының рөлі артты.
Реформаның құқықтық қамтамасыз етілуі және банктік жүйенің қызмет етуі
бойынша бағдарламада қарастырылған шаралар іс - ... ... ... орай, бағдарламаға сәйкес "Қазақстан Республикасы Ұлттық
банк туралы" және "Қазақстан ... ... және ... қызмет
туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... ж. 6 ... "Заң күші бар, ... ... Президентінің
Жарлығына толықтырулар енгізу туралы", 1997 ж. 28 ... ... ... ... туралы", 1997ж. 11 шілдеде "Банктік
кызмет сұрақтары бойынша Қазақстан ... ... заң ... мен ... ... ... заңдары қабылданды.
Валюталық бақылау Қазақстан Республикасында ... ... және ... арқылы жүзеге асырылады.
Курстық жұмыстың мақсаты: Қазақстан республикасының валютасы және ... ... ... ... жету үшін мына ... ... ... мәні және түрлерін талдау;
- Валюта ресурстарын пайдаланудың маңызын қарастыру;
- Мемлекеттік валюта ресурстарының қалыптасу кезеңдерін анықтау;
- Ұлттық валютанын қалыптасу тарихын талқылау;
- ... ... ... және ... ... ҚР ... ... тоқталу.
Курстық жұмыстың құрылымы: кіріспеден, негізгі бөлімнен, қорытындыдан,
қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Негізгі бөлім екі ... ... ... ... ... түсінік деп аталады. Бұл бөлімде:
Валюта мәні және ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы ... ... ... Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын тұрақтандыру
мәселелері ... ... ... ... ... қалыптасу
тарихы; Ұлттық валютаның сипаттамасы және қорғанысы; ҚР ... ... ... ... ... ... ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1. Валюта мәні және түрлері
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз-құн ) – елдің ақша бірлігі,халықаралық
төлем – есеп ... ... ... ... ... ақшаларды
қолданудың ерекше формасы. Валюта қатынастары - әлемдік ... ... ... ... қатынастар жиынтығы, олар ұлттық
шаруашылықтардың нәтижесінің өзара айырбасталуына ... ... ... кейбір элементтері көне дәуірде (ежелгі Египетте, Римде)
вексель мен айырбастау істері ретінде пайда болған.
Валюта нарығы қаржы ... ... ... ... ... ... оның аса ... бөлігі болып табылады. Бұл механизмнің
көмегімен валютаны тұтынушылар мен сатушылардың арасындағы ... ... ... қарым - қатынас орнап, мынадай ... ... ... ... ... сауда мәмілелері, онда банк клиентпен сату-сатып ... ... ... ... банкаралық көтерме сауда мәмілелері, онда екі банк валюталық
брокердің көмегімен бір-бірімен ... ... ... ... банкаралық
нарық құрылады.
Мәселен, несие беруші банк бос ресурстарды өзінің табыстылығын кажетті
деңгейде ұстап тұру мақсатында немесе ... ... ... ... ету үшін ... Дамудың бастапқы сатысында тұрған жас
банктер салыстырмалы түрде артық ... ... ... ... және ... ... жоқтығынан ие болуы ... ... олар өз ... ... Олар банкаралық нарыққа
шығып, оны басқа банктерге ұсынады.
Ұлттық валюта жүйесі ұлттық ... ... ... ... ... формасын білдіреді. Оны мынадай негізгі элементтер
сипаттайды:
• ұлттық валюта бірлігі;
• ресми алтын валюта ... ... ... ... ... валюты) және валюта бағамын
қальштастырудың механизмі;
Қаржы нарығы және оның ерекшеліктері
... ... ... ... ... және ... болуы немесе болмауы;
• елдің сыртқы есеп айрысу тәртібі;
• ұлттық валюта ... және ... ... ... елдің
валюта қатынасын реттейтін ұлттық мекемелердің мәртебесі.
Мұндай жүйенің ... ел ... даму ... және
деңгейімен, сондай-ақ оның сыртқы экономикалық байланыстарымен анықгалады.
Халықаралық сауда-саттық мәмілелері екі және одан да көп ұлттық нарықтардың
арасында ... ... Онда әр ... ... ... ... ... өзара әрекет етеді. Олар екі ... ... ... ... қамтиды.
Валюта — кез келген төлем құжаттары немесе халықаралық ... ... және ... да бір ұлттық ақша бірлігінде
көрініс табатын ақшалай міндеттеме. Ол ... ... ... ... ... тиыны, қазыналық билеті түрінде болады. Ол елдегі ... ... ... жасайды, ол ақша эмиссиясының, сақтаулы тұрған
уақытша бос ... және ... ... ... ... құкығына ие. Валюта нарығының негізгі тауары
— шетелдік валютада белгіленген кез келген қаржылық талап. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ғана шектелген
[1.52б].
Валюталық айырбас — бұл бір елдің валютасын басқа ... ... ... ... ... ...... трансұлттық компаниялар, қаржы мекемелері, инвесторлар,
үкімет агенттіктері, кәсіпорындар мен жеке ... ... ... ... ... ... әр түрлі ... ... ... және сатып алу кабілетін бір елден
екіншісіне табыстаудың мүмкіндіктерін қоса алғанда қатысушылардың әр ... ... ... ... ақша аударымы, хеджерлеу, клиринг және
несие секілді функцияларды жүзеге асырады. Олардың ішіңдегі ең қарапайым
операцияға ақша ... ... ... ... және оның ... ... ... ұмтылады.
Мұндай залалға, мәселен, мынаны жатқызуға болады: долларға қатысты ... өсуі ... және ... ... ... долларлық құны артады.
Бұл жағдайда валюта нарығының катысушысы теңгені сатып алу ... ... ... ... ... форвардтық сатып алу арқылы
тауардың долларлық ... ... ... және ... бағамыньщ
өзгерісі барысында қорғанысты қамтамасыз етеді.
Валюта нарығы басқа қаржы орталықтарында орналасқан корреспонденттік
банкте сақтаулы шетелдік валютадағы ... ... ... ... халықаралық төлемдерді жүргізу барысында клиринг механизмін
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... мерзімі шектелмеген салым (талап етілгенге ... ... ... ... ... ... ұсынушының банктік вексельдерін;
• коммерциялық тратталарды.
Кез келген елдің ішкі ақша ... ... ... ... ... ғана ... бұдан әддеқайда кең аспектіде —
халықаралық экономикалық қатынастар мен есеп ... ... алға ... ғана ... болып табылады.
Қандай да бір елдің валюта бағамы барлық маңызды экономикалық
факторлардың, атап ... ақша ... ... ... ... ... деңгейін, еңбектің өнімділік деңгейін және т.б. жағдайын
бейнелейді. Валюта бағамының өзгерісі бір елдің басқа елге ... ... ... ... ... ... бағамына өз әсерін тигізетін мынадай негізгі факторлар бөліп
көрсетіледі:
• жалпы ұлттық өнім;
• сатып алу ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің деңгейі;
• инфляция;
• өнеркәсіп өндірісінің индексі;
... ... екі ақша ... ... ... білдіреді
немесе бір ақша бірлігінің басқа мемлекеттің ақша ... ... ... ... ... ... ... ұғымы белгілі бір мәнде қолданылады
және ... ... ... ... ... валюта — мемлекеттің ақша бірлігі.
• Шетелдік валюта — шетелдік мемлекеттің ақша бірлігі.
• Резервтік — халықаралық төлем резервінің ... ... ... да бір мемлекеттің ұлттық валютасы. Төлем құралы ретінде ... ... ... ол басқа валюта түрімен тез арада және ең аз
шамадағы шығынмен айырбасталады, яғни оның қабілеті ... ... ... Осы ... ... ... ... валютаның
жіктелінуін үш топқа бөлуге болады:
... ... ... айырбасталатын;
• айырбасталмайтын (жабық).
Резиденттердің де, резидент еместердің де кез ... ... ... ... мәміледе белгіленген заң ... ... ... ... айырбасталатын валютаны белгілеу барысында жүзеге асырылады.
Ішінара айырбасталатынға ... ... ... ... ... ... елдің валютасын жатқызуға болады [2. 2б].
Валюта нарығы және оның ... ... ... ... валюта айырбасы болмаса және қандай да бір ел ... ... ... ... байланысы анықталмаса, валюталық
операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... аркылы жүзеге асыруға болады.Валютаның құнын ...... ... ... ... ... негізінде айырбасқа
ұсынылған олардың ақша бірліктерінің арақатынасы ... ... ... ... сұраныс пен ұсынысқа қарай ұдайы өзгеріп
отырады.
Валюта бағамының режимі бойынша валюта былайша жіктелінеді:
• оның ... ... ... ... ... өзгермелі бағам;
• тұрақты немесе жұмсақ валюта.
Тіркелген валюта бағамын анықтаудың ... ... ... ... ... отыр, яғни әр түрлі ұлттық ... ... ... бейнелейді. Өзгермелі бағамға тоқталатын болсақ,
ол валюта биржаларындағы сауда-саттық барысында қалыптасады, әрі қандай ... ... ... мен ұсынысын бейнелейді. Әлемдік іс - ... ... ... жасауға мүмкіндік береді: бірде-бір ел ... ... ... ... тек ... ... сонымен
ғана шектеліп қалған емес, өйткені валюта саясатында ... ... ... валюта нарығының құрылымында сақталып, ал ақша
жүйесі айырбасталынбайтын несиелік ақшаларға негізделді. ... ... ... пайдаланудың төрт негізгі нысаны қарастырылды:
валюталардың алтындық ... және ... ... ... ... ... ... есеп айырысулардың ңалдығын жабатын ақырғы құрал
және халықаралық ... ... ... АҚШ ... ... және оны ... орталық банктерде 31,10352 г (1934 жыл) тең бір
троя унциясы үшін 35 ... ... ... ... жүзеге асырылып, іс
жүзінде доллар стандартты орын алды;
- валюталық саясат және валютаның шектеу халықаралық ... ... ... ... ... АҚШ долларымен бейнеленді,
паритетті өзгерту тек қана халықаралық валюталық қордың рұқсатымен ... ... ... ... ... (+ -0,75% - ... ... 60 жылдардың аяғынан бастап, үшінші дүниежүзілік
валюталық жүйе ... ... ... жүйенің (Ямайка) қағидалары
Кингстондағы (Ямайка) ... ж.ж. ... мүше ... ... Онда халықаралық валюталық қор жарғысына түзетулер енгізілді.
Ямайка валюталық жүйесінің негізгі қағидасы мыналар:
• СДР стандарты ... ... іс ... долларлық стандарт
сақталды, себебі доллар СДР жүйесіндегі есеп ... ... ... "қоржынындағы" доллардың үлесі - 40%, ... ... 60% -ға ... ... ... мүше ... валюталық
париттерін кез келген валютаға белгілеуге құқық берілді, ... ... ... ... ету ... ... ... заңды түрде тыйым салынды, ... ... ... алынып тасталып, доллардың алтынға айырбасталуы
тоқтаталды;
• Валюталық ... ... ... ... берілді (1973 жылы 6
наурыздан бастап өзгермелі ... ... ... ХВҚ ... ... ... ... күшейді, сонымен дүниежүзілік
валюталық жүйенің дағдарысқа ұшырауы ескі жүйені ... және оны ... ... Жаңа ... ... ... үш кезеңді бөліп қарауға
болады:
1. Жаңа валюталық жүйені ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, құруды аяқтау, жаңа жүйенің
қағидаларын біртіндеп іске қосу;
3. Біртұтас және элементтері ... ... ... ... ... ... ... жүйені құру.
1.2 Валюта ресурстарын пайдаланудың маңызы
Мемлекеттік, мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... құрылады және пайдаланылады.
Валюталық әрекеттер:
- бұл меншік құқығы мен басқа да ... ... ... ... ... оның ішінде төлем құралы
ретінде шетел валютасын және ... ... ... ... ... ... мәмілелер;
- ҚР-на валюталық құндылықтарды кез келген әдіспен ... ... ... ... мен ... да құндылықтардың номиналы мен құны ұлттық
валютада көрсетілген ұлттық валютаға, бағалы ... және ... ... ... ... және резидент еместер ара-
сындағы мәмілелер.
Валюталық әрекеттер ағымдағы және капитал ... ... ... ... ... ... мен ... үшін төлемін кейінгі шегерусіз есеп
айырысуларды жүзеге асыру аударымдары;
- 180 ... ... емес ... ... ... жүзеге асыру;
- депозит, инвестиция және басқа әрекеттер ... ... ... алу және аудару;
- грант, мұрагер, төлемақы, зейнетақы, алимент және т.б. саудалық емес
сипаттағы сомасын аудару.
Капитал салумен байланысты әрекеттер:
- ... ... ... ... және ... құқықтар төлемін аудару;
-180 күннен артық мерзімге экспорт-импорт ... ... ... 180 ... ... мерзімге несие беру және алу. Валюталық әрекеттер
сыртқы экономикалық қызметтің барлық ... ... ... ... көрсету, капиталды ... ... және ... ... ... көмек көрсету, елдің
алтын ... ... ... ... және басқа
органдардың мазмұны, шетел іссапарлары, туризм, түрғындар ... ... ... ... ... ... ... т.б [3. 5б].
Валюталық ресурстар қаржы ... ... ... болып
табылады, орталықтандырылған (мемлекеттік) және ... ... ... ... ... ... ресурстары есебінен мыналар құрылады:
- экономиканың мемлекеттік секторы - кәсіпорын, ұйым, компания, фирма
өнімі (тауар, қызмет) экспортынан түсімдер;
- шетел ... ... ... баждары, басқа да кеден төлемдері,
кеден шекарасы арқылы тауар жөне жүктерді тасымалдау ... ... ... ... және сыртқы экономикалық сипаттағы әрекеттерге
шетелдік қатысушылармен төленетін салық, бонус, роялтиден түсімдер;
- валюталық заңдылықты бұзғаны үшін айыппұлдар мен ... ... ... мен ... қаржы ұйымдарында депозиттерді
орналастырудан түсімдер, сонымен қатар шетелде ... мен ... ... ... ... ... мен мемлекетаралық қаржылық ұйымдар
несиелері мен займдары;
- гранттар мен қайтымсыз көмектердің ... ... ... ... ... ... ... "валюталық интервенцияны" жүзеге асыруы үшін ... ақша ... ... ... ... жоспарымен
анықталатын реттеуші деңгейде ұлттық валюта бағамын ... ... ... Қаржы министрлігі:
- Сыртқы қарызды жабу;
- Халықаралық ұйымдарда мүшелік үшін жарналарды төлеу;
- Басқа елдердегі елшілік, үкіметтік және басқа ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру
үшін - тауарлар импортын және бірінші қажетті ... ... ... ... ... ... алу.
4. Жергілікті үкімет органдары - шаруашылық, өнідрістік емес сала,
жергілікті инфрақұрылымды дамыту, аймақтың ... ... ... ... ... ... мен ... валюталық
ресурстарының негізгі көздері - валюталық ... ... ... ... ... ... ... келісімдерге
компенсациялар, сақтандыру қалпына ... ... ... ... ... ... ... — валюталық заңдылықты сақтауды бақылау, нормативті-
құқықтың актілерді дайындау және ... ... ... ... ... ... [4. ... Республикасының Үкіметі Ұлттық банкі және қаржы министрлігі
валюталық реттеу органы болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ... валюталық бақылау агенттері орындайды —
алынған ... ... ... орындау кезінде валюталық
заңдыльқты сақтауға бақылау жасау ... ... ... ... емес ... ... барлық валюталық ресурстардың түсу көздері болуы
тиіс, сондықтан сыртқы экокомикалық қызметтің аталған түрлерінің ... ... ... ... одан ... ... валюта ресурстарының қалыптасуы
Мемлекеттік валюта ресурстары мыналардың есебінен қалыптасады:
- экономиканың мемлекеттік секторының — ... ... ... ... және т.т. ... ... және
қызметін экспортқа шыеарудан түскен түсім -ақшадан;
- тауарлар мен жүктердің кеден шекарасы арқылы қозғалысы жөніндегі
операцияларды ... ... ... ... ... ... төлемдерінен;
- келісімшарттардың, мәмілелердің, контракттардың шетелдік қатынасу-
шылары төлейтін салықтардан, бонустардан, роялтилерден түсетін түсімдерден;
- валюталық заңды ... үшін ... ... ... ... өсімнен;
- шетел банктерінде және басқа қаржы ұйымдарына депозиттерді орналас-
тырудан түсетін түсімдерден, сондай-ақ шетелдердегі ... пен ... ... ... ... ... ... халықаралық және мем-лекетаралық
қаржы ұйымдарының кредиттері мен қарыздарынан;
- валютадағы гранттар мен ... ... ... ... ... ресурстары былайша пайдаланылады:
1) Ұлттық банк: "валюталық басқыншылықтарды — елдегі ... ... ... ету жөніндегі мемлекеттің стратегиялық жоспарларымен
анықталатын, ... ... ... ... ... ... ... валютаны сатуды жүзеге асыру үшін;
2) Қаржы министірлігі: қарыздар туралы келісімшартпен ... ... ... өтеу графигі бойынша жабу үшін; халықаралық
ұйымдардағы мүшелік үшін ... ... ... ... және ... елдердегі осындай органдардың жұмысын қаржылаңдыру
үшін;
3) Үкімет ... ... ... — тауарлар мен көпшілік
қолды бұйымдарды импорттау жөніндегі орталықтандырылған ... ... ... ... ... ...... шаруашылықтың,
өңдірістік емес сфераның қажеттіліктерін, аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... барлық нысандары компанияларының, фирмаларының және
ұйымдарының валюта ресурстарының ... көзі ... ... валюталық түсім-ақша болып табылады. Бұрын валюталық түсім-ақшаның
бір бөлігін кәсіпорын салықтар мен кеден ... ... ... ... оның ... ... бойынша сатуға, ал бір ... ... ... ... банк ... ... сәйкес ішкі валюта
рыногінде сатуға ... ... ... ... заң жүзінде белгіленген
салықтар мен баждарды төлегеннен кейін қалған ... ... ... қалады және иегердің немесе құрылтайшының қарап шешуі бойынша
жұмсалады.Экспорттық өнім ... ... ... ... ... мұқтаждары оны валюта рыноктерінде ұлттық валютаны айырбастау
жолымен сатып алады. Осылайша ... ... ... ... ... қорларын көбейте алады.Шаруашылық жүргізуші субъектілердің
валюта ресурстарын қалыптастырудың келесі көзі — ... ... Өнім ... немесе қызмет көрсетумен айналысатын, басымдық
сипаты бар, саланы, аймақты, ... ... ... тұрғысынан
маңызды немесе дамудың тиісті бағдарламаларын жүзеге асыруға қатысатын
компаниялар, ... үшін ... ... алынған кредиттерді елдің
үкіметі кепілдендіре алады; Қазақстанда мұндай ... ... ... дамыту қажеттігімен және қарыз қаражаттарын тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... Өндірістің осыған ұқсас бағыттарын қаржыландыру үшін
валюта қаражаттары ... ... ... ... ... ... бөлінуі мүмкін [6. 158б].
Үлестік негіздерде әрекет ететін шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... осы
шаруашылық құрылымдары қатысушыларының валютадағы қосымша ... ... ... ... ... ... болатын келісім-шарттарды,
арбитраж органдары белгілеген контраютар бойынша ... ... ... ... тарапынан болатын валютадағы сақтық ... үшін ... ... ... ... ... аталған көздерінің қаражаттары жиынтығында
шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... бұл ... ұжымдарының өндірістік және әлеуметтік дамуының әр түрлі
мақсаттарына пайдаланылады ("Кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... бағыттары мыналар болып табылады:
1) дүниежүзілік рыноктерде жұмыс істейтін компаниялардың, фирма-лардың
экспорттық әлуетін ұлғайту;
2) импортты алмастыратын өнім ... ... ... мұндай
өнімнің қолданыстағы өндірісін ұлғайту; бұл мақсаттарды жүзеге асыру үшін
валюталық ... ... ... ... ... ... ... сатып алынады, негізгі ... ... ... жүргізіледі, шетел мамандары шақырылады,
кадрларды оқытады.
3) валюталық кредиттерді және оларды пайдаланғаны үшін ... ... ... ... экономикалық ұйымдарға сыртқы рынок-терде
операциялар жасауға жәрдемдесу жөніндегі қызметтері үшін ... ... ... ... ретінде шетелдік компаниялардың, фирмалардың қаржы
және кредит мекемелерінің бағалы қағаздарын сатып алуға жұмсау;
6) сыртқы экономикалық міндеттемелер бойынша келісімдердің ... үшін ... ... ... төлеу;
7) ішкі қажеттіліктерді қамтамасыз ету үшін ұлттық валютаны сатып алу;
8) ұйым ұжымдарының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... тауарларын, дәрі-дәрмектерді,
медициналық ... пен ... ... алу ... ... ... ... қарап шешуі бойынша ... ... ... да ... ... ... қарасты валюта қорларын дамудың: өндірістік
инфрақұрылымның, бірігіп пайдаланудың объектілері құрылысының, ... ... және ... ... ... ... арналған жобаларды, ақпараттық жүйелерді, маркетингтік
зерттеулерді қаржыландырудың және т.т. ... ... ... ... ... [7. ... ж. ... айында Ұлттық банкке ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... банктермен өзара қарым-қатынаста
классикалық қағидаларды ендіруі, банктердің қызметтерін реттеу жүйесін
нығайтуға қатысты ... ... ... ... ... ... бастап, 1995 жылға дейін Орталық
банктік қызметін атқару, жүйе қызметін реттеп ... ... ... және ... ... дәстүрлерімен тәжірибесі
жоқ Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелік саясат ... ... ... Бұл ... ... ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру
саясатына орай шарттасылған ақша-несие құралдарының және ... ... ... ... бір ... 1995 ж. 15 ... ... Республикасы Президентінің қаулысының бекітілген, 1995 ... ... ... ... ... ... бағдарламасы
жасалынды.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ВАЛЮТАСЫН ... ... ... ... тарихы
Тәуелсіз егемен мемлекеттің міндетті рәміздерінің бірі оның ... ... ... Кез келген мемлекеттің тарихына оның бір-ақ ... өз ... ... да ... ... көптеген елдердің ұлттық
валютасының тарихы сан ғасырлар бойы қалыптасқан. Кез келген ұлттық валюта
елдің өткенін, ... және ... ... Ал Теңгенің -
Қазақстан Республикасы ұлттық валютасының тарихы Президенттің 1993 жылғы 15
қарашадағы ... ... [8. ... кезде Теңгенің бірінші шығарылған қатары (1 теңге = 100 тиын)
мынадай ... ... 3, 5, 10, 20, 50 және 100 ... ... 1, 3, 5, 10, 20 ... монеталар ,
• 1, 3, 5, 10, 20 және 50 тиындық монеталар ... ... ... ... 1994 жылы 1993 ... ... ... 200 теңгелік және
1994 жылғы үлгідегі 500 теңгелік банкноттар ;
• 1995 жылы 1994 ... ... ... 1000 теңгелік банкноттар ;
• 1996 жылы 1996 жылғы үлгідегі номиналы 2000 ... ... ... 1997 жылы номиналы 1, 5, 10, 20, 50 теңгелік монеталар (жаңа дизайны);
• 1999 жылы 1998 ... ... ... 5000 ... ... 2000 жылы 1999 ... ... номиналы 200 және 500 теңгелік
банкноттар (дизайны өзгертілген),
2001 жылы :
• 2000 ... ... ... 1000 және 2000 ... ... ... 2001 ... үлгідегі номиналы 100 теңгелік банкноттар (дизайны ішінара
өзгертілген);
• Қазақстан ... ... 10 ... ... ... үлгідегі 5000 теңгелік мерейтойлық банкноттар ;
• 2001 жылғы үлгідегі 5000 ... ... ... ... ).
 2002 жылы :
• 2003 жылғы үлгідегі номиналы 100 теңгелік банкноттар;
• 1999 жылғы ... ... 200 және 500 ... ... ... ... шығарылды.
2003 жылы :
• 2003 жылғы үлгідегі номиналы 10 000 теңгелік банкноттар.
Республикада ақша айналысындағы монетамен қатар ... ... ... да ... ... және ескерткіш монеталар
оларда белгіленген құнға сәйкес төлем қабілетіне ие, ... олар ... - ... ... ... ... олар қатаң шектеулі
таралыммен шығарылады және Қазақстан ... ... және ... ... құнымен сатуға арналған [9. 42б].
1992 - 1993 жж. егемен елдердің бірсыпырасы өз ... ... орай КСРО ... ... мен ... ... банкінің
1961 – 1992 жылдардағы банкноталарының айналыстан ... ... ... ... ... ... қауырт өсіп, соның салдарынан
тауарлар бағасы жоғарылап, халықтың тұрмысы төмендеді.1992 жылдың бірінші
жартысында ... ... ... үкіметі, Жоғары кеңесі
Қазақстанға өз валютасын ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютасының пішінін (дизайн) дайындайтын топ
құрып, оны ... ... ... ... ... қол қойған. 1993
ж. наурызында Англияда «Харрисон және ... атты жеке ... ... ... ...... және 100 ... – дайындалып,
Алматыға жеткізілген.
- 1993 ж. 12 ... ... ... ... ... Республикасында Ұлттық валюта енгізу туралы»
Жарлық шығарды. Осы жарлыққа ... 1993 ж. 15 ... ... 8 – де ... ... ...... – енгізілді;
- 1993 ж 18 қарашадан бастап теңге Қазақстан Республикасында бірден
бір заңды ... ... ... ... Бір ... 100 ... ... қолма – қол ақша айналысында банкнота және ... ... ... – қол ... рубльдік шоттардағы жинақтар мен салымдар
500 рубль 1 теңгеге арақатынасымен ... ол 18 ... ... – де аяқталды. қарашаның 15 – 18 аралығында екі валюта - сом ...... ... ... ... жасы 16 – дан ... ... 100 мың сом
ақша айырбастауға құқылы болды. Айырбас тек бір рет жүргізіліп, ол ... ... ... Азаматтардың 100 мың сомнан артық ақшасы ... ... ... ... оны 6 ай бойы пайдалануға құқығы
болмады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... курсын
бекітті: 1 АҚШ доллары 4,7 теңге тең болды.
1993 ж. 15 ... ... ... алғашқы ұлттық валюта –
теңге енгізілді. Ақша реформасын ... ... ... бір ... ... өте құпия жағдайда дайындалып, нәтижесінде 700 ... ... ... ... ... мен ... ... қоры болды. Тәуелсіздік
жарияланған күннен бастап ... ... ... мен ... ... ... оны ... банк сатып алып, өз резерв қорына
айналдырды. Сондай – ақ ... ... ... валюталық түсім мен
үкіметтің ... ... да ... банк сатып алып, қорға ... ... ... ... жыл ... ... ... Президенті
валюталық қаржыны жұмсауға мораторий енгізді.Айналымға теңгені енгізу
инфляцияның қарқындауы және ... ... ... ... үзілуі мен саяси ала ауыздығы ... ... ... ... ... ... Теңгені енгізгеннен кейін 2,5 айда,
келесі төрт айда, яғни ... мен ... ... ... есептеудің кең айқымды компаниясы басталған да ... ...... 11,58 ... 43,3 ... ... ... өту кезінде, Қазақстан
Республикасы егеменді ел ретінде ... ... ... кезеңінде
валюталық саясат жүргізуі керек. ... ... ... мен ... ... ... қатар, халық шаруашылығын қайта құру, оны
нарық ... ... ... ... шешу міндеттері тұрды [10.36б].
Қазақстан 1992 – жылдың шілдесінде, ХВҚ – ға мүше болып ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық
қағидалары мен қордың Жарғысына сәйкес ... ... ... ... 1993 – ... 14 сәуірінде «Валюталық реттеу туралы»
алғашқы заң қабылданды. Ол ... ... сом ... ... жеке ... байланыстары жоқтың қасы болатын. Сонымен
қатар, еліміз өзінің ұлттық валютасын айналымға ... ... ... валюта қорларын құру жұмыстарын жүргізумен ... ... заң ... ырқына жіберу деңгейіне сәйкес ... ... ... келе ... ... ... ... қарама – қайшы
сипатта болды.
2.2 Ұлттық валютаның сипаттама және қорғанысы
2006 жылғы үлгідегі ... ... ... ... ... ... негізінен тігінен, сырт жағында ... ... ... ... Қазақстанның қазіргі бейнесін көрсетеді, барлық
мемлекеттік нышандар, сәулет ... және ... ... ... кіреді. Банкноталардың бет ... ... ... монументі - қазіргі заманғы ... ... және ... ... жетістігі, тәуелсіз
Қазақстанның даму нышаны орналастырылған. Банкнотаның ортасында түрлі-түсті
жолақтарда Қазақстан ... ... ... ... ... ... номиналдың сандық белгісі ... ... сол ... бір ... ... ... ... салынған. Оң жақ жоғарғы ...... ... ... ... ... ... шынайылықты және
әділеттілікті білдіретін классикалық геральдикада ашық алақан бейнеленген.
Номиналы 200 және 500 теңге банкноталарда ... ... ... ... оң жақ ... бұрышында тігінен, номиналы  1000, 2000,
5000 және 10000 теңге банкноталарда төменде сол жақта орналасқан. 200 ... ... ... ... ҰЛТТЫҚ БАНКІ" деген жазу мемлекеттік
елтаңбаның астына, ал 1000, 2000, 5000 және 10000 ... ... ... оң ... орналастырылған. Сериялық нөмірлері бет жағына
жазылған және банкноталардың ... екі ... ... сырт ... ... және ... ... қазіргі
заманғы сәулет объектілерінің бейнелері бар. Олар Қазақстан ... ... Сол ... төменде және оң жақта жоғарыда банкнота
номиналының ... ... ал ... ... орыс ... ... орналастырылған. Жоғары жақта ортада "ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ ... жазу және ... ... ... ... жазылған. Банкноталарды
қорғау тұрғысынан алғанда жаңа ... ... ... және ... бағытталған, бұл ретте ақшаны қолдан жасаудан ... ... ... ... ... және ең ... неғұрлым күрделі
қорғаныш құралдары пайдаланылған. Осыған дейін 200 теңгеден 2000 ... ... ... ... ... ... жүрген 5000
және 10000 теңгелік соңғы екі номиналды ендірген кезде де осындай ... ... ... ... Жаңа ... ... құралдарсыз анықталатын, яғни визуалды және ... ... ... ... анықтауға болатын қорғаныш элементтерінің
барынша мүмкін саны ... ... ... ... ... ... ... элементтер де кездеседі, бірақ ақша
белгісінің түпнұсқалылығын шапшаң және қарапайым  анықтауға негізгі ... [11. ... ... ... элементтері пайдаланылған:
Сутамғы белгілер. Сутамғы белгілерінің бейнесі ... ... ... анық көрінетін қарама-қарсы қою және ашық реңдерден
тұрады.
Қорғаныш жіп: Бір қорғаныш жіп қағаздың құрылымына ... ... ... тосып қарағанда тұтас ... ... ... жіп - ... жарыққа тосып қарағанда анық көрінетін
жазбалар және суреттер тұтас сызық болып ... ... ... бетіне
шығарылған.
Мөлдір орын. Банкнота жарыққа тосып қарағанда жақсы көрінетін
ашық орындағы ... ... ... ... ... ... және ... жақтарында
басылған бейнелердің фрагменттері, жарыққа тосып қараған ... ... ... дәл сәйкес келеді
Алтын интаглио. Тығыз жоғары рельефті ... ... ... ... бар ... ... түрлі-түсті көшірмелеуден жоғары деңгейде
қорғайды.
Көзі нашар көретін адамдарға арналған белгі. Банкнотаның бет ... ... ... ажыратуға болатын жоғары рельефті шығыңқы элементтер
бар.
Бояудың оптикалық өзгеріп тұратын түсі. Банкнотаның көлбеу бұрышы
өзгерген ... ... түсі ... ... қорғаныш элементі, атап
айтқанда, АҚШ долларында бар.
Микроқаріптер. ... ... есе ... ... оқуға
болатын қайталанатын мәтінді немесе цифрларды басудың ... ... ... ... ... пирамида). Көшірген кезде түрлі
бағытта растр түріндегі тордың сызықтары бұзылады.
Сериялық нөмір. Магниттік сериялық ... ... ... бар ... ... екі ... ... және жеті цифрлы ... ... ... нөмір құрамында фосфор бар қара бояумен ... ... ... және жеті ... ... ... ... Алтын түстес жылтырағы бар арнайы бояумен басылған
жолақ, банкнотаның көлбеу бұрышы өзгерген кезде сурет пайда ... ... ... ... көз деңгейінде қисайта ұстап тұрған
кезде оюлы розеткада банкнота номиналының ... ... ... Бір ... ... өтуі ... ... біртіндеп
өзгеруі байқалатын арнайы басу түрі.
Ультракүлгін қорғаныш: Ультракүлгін сәулелердің негізгі көздері болып
табылатын құралдардың әсерінен ... ... ... ... ... ... ... Банкноталардың жоғары номиналдарына қызғылт
талшық қағазға ендірілген, ол ультракүлгін сәулелер негізінде ... ... ... ... ескі және жаңа дизайндағы
банкноталардың бір жыл бойы қатар жүруін көздейді. Кейін ескі ... ... ... ... және Ұлттық Банктің филиалдарында
ауыстыру тағы бір жыл жалғасатын болады.  Осыдан ... 10 ... ... ... ескі ... ... ... оларға сараптама
жүргізгеннен кейін ауыстырады.Егер қатар жүру ... ... да бір ... ... ... ескі немесе жаңа дизайындағы банкноталарды
қабылдаудан бас ... ... онда ... ... ҚР ... ... туралы кодексінің 166-1-бабында көзделген әкімшілік құқық
бұзушылыққа жатады. Банкнотасын қабылдаудан бас тартылған тұлғаның өтініші
бойынша Ұлттық Банк ... ... ... ... көзделген
айыппұлдарды салуға уәкілетті [12. 5б].
2.3 ҚР валюта саясаты
Валюталық саясат — бұл елдің ағымдық және стратегиялық ... ... ... және ... экономикалық қатынастар аумағында
жүзеге асырылатын шаралар жиынтығы.Валюталық саясат экономикалық саясаттың
ең басты ... ... ... ... ... етуге,
жұмыссыздық пен инфляцияның өсуін тоқтатуға, ... ... ... ... отыруға бағытталады.Валюталық саясаттың басты бағыттары ... ... ... жағдайына, әлемдік шаруашылықтың
эволюцияларына, әлемдік аренадағы күштерді орналасуына ... ... ... саясат валюталық заңдылықтар, яғни елдегі
және одан ... ... ... бағалылармен ... ... ... ... ... нормалар жиынтығымен,
сондай-ақ екі жақты көп ... ... ... ... ... ... келісімшарттарға сүйенеді [13.8б].
Валюталық саясатты іске асырудың басгы бір құралы валюталық реттеу
болып ... ... ...... ... және ... өкіметтің
әрекет ету жолымен іске асса, ал жанама ... ...... ... ... экономикалық, валюталық ... ... ... ... әсер ... ... реттеу ұйымы — Халықаралық Валюталық қор
(ХВК,) болып табылады.Валюталық саясат өзінің мақсаттарына және формаларына
байланысты екіге бөлінеді:
1) ... ... ... ағымдық, валюталық саясат.
Құрылымдық валюталық саясат-дүниежүзілік валюталық жүйедегі құрылымдық
өзгерістерді жүзеге асыруға бағытталатын ... ... ... ... ... саясат реформа формасында іске асырылады. ... ... ... ... саясатқа әсер етеді.
Ағымдық валюталық саясат — валюталық бағамды, валюталық операцияларды,
валюталық нарық пен алтын ... ... ... ... ... бағытталған қысқа мерзімді шаралар.
Валюталық саясаттың мынадай формалары қолданылады:
1) Дисконттық валюталық саясат.
2) Девиздік валюталық ... ... ... саясаттың мынадай жүзеге асырылу формалары
болады:
а) валюталық интервенция:
ә) валюталық резервтерді диверсификациялау;
б) валюталық шектеу;
в) валюталардың алмастырылу дәрежесін реттеу:
г) ... ... ... девальвация;
з) ревальвация.
Дисконттың (есепке алу) саясаты — бір жағынан, ... ... ... ... реттеуге, екіншіден, ішкі несиелер ... ... ... ... ... ... бағытталатын орталық банктің
есепке алу ... ... ... ... ... ... ... орын ауыстыруы жағдайында есепке алу мөлшерінің көтерілуі,
ең төменгі пайыз мөлшерлемесі бар елдерден, капиталдың келуін ынталандырып,
төлем балансының жағдайын жақсартады және ... ... ... ... егер орталық банк есепке алу ресми мөлшерін төмендететін болса, отандық
және шетелдік капитал сыртқа ағылып, ... ... ... ... және ... ... ... [14.3б].
Қазіргі жағдайда дисконттық саясаттың тиімділігі төмендеген. Себебі,
егер де ... ... ... ... есепке алу мөлшерін арттыратын
болса, оның экономика үшін ... ... ... Ал оның ... ... кері әсер ... яғни ... сыртқа ағылуына жол береді.
Девиздік саясат — мемлекеттік ұйымдардың, немесе орталық банктің шетел
валюталық сату және сатып алу ... ... ... ... әсср ... валюталық бағамып көтеру мақсатында орталық банк шетел
валютасын сатады, ал ... ... ... ... валютасын ұлттық валютаға
айырбастау арқылы ... ... ... көбіне валюталық интервенция формасында жүзеге
асырылады. ... ... XIX ... ... ... ... монометаллизмі алынып тасталғаннан кейін валюталық интервенция
кеңінен қанат жайды.
Екінші дүниежүзілік ... ... жаңа ... ... валюталық реттеу ұйымдары — ХВҚ, сондай ақ аймақтық —
Еуропалық ... ... ... ... ... – бұл халықаралық есеп
айырысуларды ... ету, ... ... ... және
валюталық шығындардан сақтау мақсатында әр ... ... ... ... ... ... ... бағытталған мемлекеттің
және банктердің саясаты [15. 2б].
Бұл саясат қарапайым түрде тұрақсыз ... сату және ... ... үшін ... тұрақты валюталарды сатып алу жолымен жүзеге
асырылады.
Валюталық паритет және ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Девальвация мен ревальвация — валюталық саясаттын дәстүрлі әдістеріне
жатады.
Девальвация — ұлттық валютаның бағамын ... ... ... ...... ... бағамын шетел валюталарына қатынасы
бойынша жоғарлату.
Валюталық саясаттың келесі бір формасы ретінде ... ... ... ...... меп ... валюталар және
басқа валюталық құндылықтармен жасалатын операцияларына заңды түрде немесе
әкімшілік түрде тыйым салуы немесе шектеуі.
Валюталық ... ... ... ... ... ... ... шектеу валюталық заңдылықтармен бекітіледі.
Валюталық шектеудің мақсаттары мынадай:
— төлем балансын теңестіру;
— валюталық бағамды қолдау;
... және ... ... шешу үшін ... ... ... шоғырлануы.
Валюталық шектеу мынадай қағидаларға сүйенеді:
— Валюталық операциялардың орталық және ... ... ... ... ... жасау үшін рұқсат қағазының (лицензия) берілуі;
— Валюталық шоттарды толық немесе жартылай жабу;
— Валюталардың қайтарымдылығын шектеу.
Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... ... реттеу жүргізіледі. Қазақстан Республикасы егеменді ел
ретінде ... ... ... даму кезеңінде валюталық саясат ... ... ... ... ... ... ... бірге
халық шаруашылығын кайта құру, оны нарық жолына бұру мәселелерін қатар алып
жүру жұмыстары тұр. ... ... ... ... "Валюта реттеу" заңы 1993
жылы 14 сәуірде қабылданған заң ... ... Бұл ... егемендік
алған соң қабылданған 1-заң еді. Бірақ та ол кезде Қазақстан сом ... ... жеке ... ... ... практикалық тәжірибесі аздау
болды. Бұл кезеңде еліміз өзінің ұлттық валютасын дайындау үстінде ... ... ... құру жұмыстарының кажеттілігін түсінді. Бірақ ескі
заңның қағидалары либерализациялау ... ... беру ... ... ... ол кей ... ... сипатта болды. Ал
казіргі кезде жұмыс істеп жатқан ҚР-ньң заңының ... ... жылы 24 ... Қазақстанда "Валюталық реттеу" туралы жаңа
заң қабылданды. ... ... ... ... ... ... ... етеді, яғни бұл ... ... ... ... ... ағылудың кысқаруы деген сөз. Басқаша ... ... ... төлем балансын бір қалыпта ұстау, ... ... ... ету, сондай-ақ, мемлекетке валюталық
ресурстарды ... ... ... ... Сондықтан да валюталық
реттеудің жаңа заңы бойынша ... ... ... ... ... ... ... қадағалау және ... ... заңы ... ... ... ... ... валюталық
байлықтар және олардың операциялары есептеледі. Жаңа заң бойынша валюталық
байлыққа жататындар:
• шетел валютасы;
• құнды кағаздар мен ... ... және құны ... ... номиналдар;
• алтын құймасы.
Валюта байланыстарының субъектілері болып "резиденттер" және "резидент
еместер" жатады. Қазақстан заңы бойынша "резиденттерге" жататындар:
• Қазақстан Республикасында ... жеке ... оның ... шетелдерде мемлекеттік қызметте жүргендер;
• Қазақстан Республикасының заңы бойынша ... ... ... ... және одан тыс жерлердегі филиалдары;
• Қазақстан Республикасынан тыс жердегі дипломатиялык, ... ... ... ... ... ... ... жататындар:
• Қазақстан Республикасындағы барлық жеке кәсіпкерлер және заңды
тұлғалар, ... ... ... ... түсінігінде
көрсетілген ұйымдар жатады. Валюталық ... ... ... ... берілуі кезеңіне өтуге байланысты жүргізіледі, шетел валютасын
төлем құралы ... ... ... ... экономикалық
қызметте ... ... ... ... ... ... ... сату мен сатып алу". Тауар мен қызмет
көрсету операциялары. Жеке ... ... ... шетелге кететін және
келетін айналымдар, банк салымынан түсетін ... ... ... ... ... ... (айлық, алименттер, зейнетақы және
т.б.) операциялар, коммерциялық және қаржы несиелері (180 ... ... ... ... ... ... инвестиция,
оның ішінде: құнды қағаздарды сатып алу және сату, 180 күнге ... және ... ... ... ... ... тағы да ... валюта операциясына жатпайтындар кіреді. Шетел валютасын ... ... ішкі ... рыногында жүргізіледі.
Қазақстанда 2-баптың қаулысы бойынша, валюта қадағалау органы болып
табылатындар:
1. Қазақстан Республикасының валюта ... ... ... ... ... ... банкі жатады. Банк ҚР-ның кабылдаған заңы
бойынша валюталық қадағалау қызметін жүргізеді. Қазақстан ... және ... ... ... осы заң ... жұмыс істейді.
Халықаралық міндеттерді орындауда, кездейсоқ болып қалған ... ... ... ... құқы бар, яғни ... ... шектеп немесе тоқтатып тастауға міндетті.
2. Қазақстан ... ... ... ... ... төлем валютасына шектеу жасауға және экспорттық
валютада түскен табысты ... ... және ... ... ... ... ... қадағалау – валюта кадағалау органдары
мен агентгерінің және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қызметін орындауда валюта қадағалау
агенттерін тартады және оларға жеке тапсырма беруге ... [16. ... ... ... ... ... кезде ұлттық валюта
және ұжымдық резервтік валюта мен оған ... ... де қоса ... ... ... ... ... паритеті мен курсының механизмі,
валюталық шектеудің көлемі; халықаралық есептеу түрлері; ... ... ... мен ... ... нарығы. Қазіргі халықаралық
валюталық жүйеге халықаралық ... қор (ХВҚ) ... оған ... ... ... курсын реттеу ережелерін айқындау және ... ... ... қайырымдылығына ықпал жасау және валюталық
шектеуді жою.
1996 жылы 24 – ... ... ... ... ... заң ... Қазақстанның шетелдермен жүргізілетін валюталық
қатынастарының негізгі элементтері – ... ... ... ж. мемлекеттің алтын валюта қоры кәсіпорындарды жекеменшіктендіру
және ... ... ... беру ... ... ... 700 млн. доллармен толықты. Бұл жылы ... ... ... ал ... ... ... ... жағдайға жетті.
Реформаның құқықтық қамтамасыз етілуі және банктік жүйенің қызмет етуі
бойынша бағдарламада қарастырылған ... ... ... ... ... ... сәйкес "Қазақстан Республикасы Ұлттық банк
туралы" және "Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... ... заң күші бар ... Жарлықтары
шықты.
1997 ж. 6 наурызда "Заң күші бар, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 1997 ж. 28 ... "Қазақстан
Республикасындағы вексельдік айналыс туралы", 1997ж. 11 шілдеде "Банктік
кызмет сұрақтары бойынша ... ... ... заң ... мен ... ... туралы" заңдары қабылданды.
Валюталық құқық айтарлықтай дербес құқықтық құрылым ретінде ұлттық
валюталық жүйе мен ... ... ... ... ... ету, сондай
– ақ валюталық құндылықтармен іске асырылатын ... ... ... төлемдер мен аударымдар және тікелей ... ... ... ... ... ... нормалардың
жиынтығынан тұрады.
Валюталық бақылау орандары ... ... банк және ... ... ... Бақылау агенттері болып, заң бойынша,
валюталық бақылау қызметін ... ... атап ... ... ... өкілетті банктер есептеледі.
Республикада ұлттық валюта - теңгені енгізу, тәуелсіз мемлекеттің
барлық атрибуттарын ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси маңызы бар. ... ... ... ... енгізу амалсыз шара болды, оған 1993 жылы 7 тамыздағы
және 23 – ші ... жаңа ... сом ... құру ... ... ... ... шарттардың ресейліктердің кіріснен жүзеге аспай
қалуы себеп болды.
Республикада ұлттық валюта теңгені ... ... ... ... ... ... маңызы бар. Теңгені енгізуге
байланысты алда ... ... ... – оның ... мен ... сатып
алу қабілетін қамтамасыз ету, оны болашақта валютаға айналдыру. ... ... ... ...... ... ... қамтамасыз
ету, оны қажетті деңгейде ұстап отыру басты ... бірі ... ... ... ... және ... - ... әсер етті. Қазақстанның сол уақытқа ... «сом ... ... ... экономикалық кеңістікті және оның
шаруашылықтық ... ... ... ... ... ... ертеден-ақ араласқан. Бастапқы кезде
жанама, кейін халықаралык, ... ... ... байланысты
төтелей араласа бастады. Валюта курсының арақатынасының ... ... оның тез ... валюта кризисін туғызады, ал ол өздігінен ұлттық және
әлемдік экономиканың әлеуметтік экономикалық жағдайының өзгеруіне әкеледі.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... және ... ... ... ... ... Мақыш С.Б. Валюталық операциялар және валюталық мәмілелер//
Хабаршы. -2004 - №1.- 7б.
3. ... С. ... ... ... және ... ... ... Худяков А.И. Основы теории финансового права.–Алматы: Жеті
Жарғы,1995.-380б.
5. Мұқашева ... ... А.Н. ... бойынша
практикум. –Астана: Фолиант, 2008.-412б.
6. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. ... ... 2002.- ... ... А.И. ... право Республики Казахстан.–Алматы: НОРМА-К,
2003.-322б.
8. Дорофеев Б.Ю., Земцов Н.Н., ... В.А. ... ... ... ... 2001.-356б.
9. Құлпыбаев.С., Ілиясов Қ.Қ. Қаржы.- Алматы: Кітап, 2005.-496б.
10. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан.-Алматы: Қаржы-
қаражат, 1995.- 352б.
11. Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... ... 2001.
-348б.
12. Мамыров М.Қ., Мадиярова ... А.Е. ... ... ... ... ... М.ҚР ... қалыптасуы//Экономика негіздері.-2009-№4.3 б.
14. Исқақов Ұ.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы ... ... ... ... С.Жақсыбай. Ертеңіміз сасара бермек//Егемен Қазақстан.-2009-№364.-
3б.
16. Н.Ә.Назарбаев. Әділеттің ақ жолы. –Алматы: Нұр пресс, 2007.-288б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл аумақтарының мәселелерін шешу жолдары және дамыту88 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметінің жалпы мәселелері27 бет
Көне жазба ескерткіштеріндегі гуманистік идеялардың көрініс табуы5 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь