Негізгі қорлар

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

1 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ, ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ ЖІКТЕЛУІ
1.1 Кәсіпорын экономикасында негізгі қорлардың алатын орны
1.2 Негізгі қорлардың құрамы және құрылымы
1.3 Амортизацияның экономикалық негізі мен теориялық мәні

2 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ДЕҢГЕЙІ МЕН ОНЫ ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ
2.1 Негізгі қорларды қайта бағалау және түгендеу
2.2 Амортизация . негізгі қорлардың ұдайы өндірісінің көзі
2.3 Негізгі қорларды пайдалану тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштерді талдау

3 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ҰДАЙЫ ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Негізгі қорлардың ұдайы өндірісінің стратегиялары
3.2 Негізгі қорларды жетілдіруде инвестицияның және инновацияның әлеуетін өсіру
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Мемлекетіміздің экономикалық саясатын іске асыруда кәсіпорындардың атқаратын ролі өте зор. Сондықтан бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын өз бетінше не өндіретіндігін өзі шешеді және өз қарамағындағы ресурстарды тиімді пайдалану жолдарын
іздестіреді. Бүгінгі таңда, қоғамдық өндірістің даму бағыты- әлемдік нарықта инновацияға негізделген бәсекеге төтеп беретін өнім шығару. Негізгі өндіріс еліміздің ұлттық байлығының аса маңызды бөлігін құрайды. Ал оның негізін қалайтын кәсіпорынның өндірістік негізгі қорлары. Ал негізгі қорлардың кейбір түрлері еңбек тіршілігіне, өндірістің технологиялық бағытын дамытуына көмектеседі. Ал өндіріске тікелей қатысатын негізгі қорлар өнім өндіруде шешуші роль атқарады. Сондықтан, олардың кәсіпорында бухгалтерлік есебін дұрыс ұйымдастырудың мәселесі туындайды. Қазіргі уақытта елдің халықаралық бәсекеге қабілеттілігі елдің ұзақ мерзімді дамуындағы тұрақты экономикалық өсу қарқынымен анықталады. Елдің бұл экономикалық өсуіне макроэкономикалық жағдайдың тұрақтылығы, қызмет көрсету саласы мен өндіріс кұрылымының технологиялық деңгейі, мемлекеттік институттардың сапасы сияқты факторлар әсер етеді.
Ғылым мен технология да елдің экономикалық өсуіне әсер ететін маңызды факторларының бірі болып келеді. Оны колданыста жүрген ресурстарымыздың басым бағыттарының өзгеруінен, яғни шикізаттық бағытта ғана жүруден бас тартып, интеллектуалдықка немесе білімге қарай ауысқанымыздан көруге болады..
Қазақстан дамуының стратегиялық мақсаты - ғылым мен технологияны дамыту, яғни олардың нәтижелерін жаңа бағытта дамытуы мен коммерциялық пайда әкелуі арқылы және де экономикалық өсуді қолдайтын қолайлы инновациялық ортаны құру болып табылады.Ұлттық инновациялық жүйенің қалыптасуы және экономиканың барлық секторының ақпараттық-коммуникациялық технологияларының дамуы да осы аталған мақсатқа жетуге жағдай туғызады.
Өз алдында стратегия үзақ мерзімді мақсаттары мен міндеттеріне жету үшін басымды әрекеттің қабылданған бағыттары мен ресурстарын орналастыруды болжайды. ¥зақ мерзімді мақсатты анықтау - ол стратегиялық мақсаттың логикалық тұрғыда қол жетерліктей бір жүйеге келуін білдіреді. Әрекеттің қабылданған бағыттары - бұл алға қойылған мақсаттың басты бағытын және жүзеге асыру әдістерін таңдау. Ресурстарды тиімді орналастыру стратегияның жүзеге асыру үрдісін қолдаудың басты тетігі болып келеді.
Әлемдік тәжірибеге сай, ұзақ мерзімді және тұрақты экономикалық өсу қарқынына әлемдік және отандық технологиялық жетістіктерге сәйкес келетін индустриалды-инновациялық даму стратегиясын таңдау арқылы қол жеткізуге болады. Сонымен бірге дамыған елдерде ЖІӨ-нің көп бөлігі қызмет көрсету, жоғары технологиялар, білім, байланыс және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласынан құралған.
Әдебиеттер
Қазақстан Республикасының Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазакстан халқына жолдауы, 2008 жылгы.
Бухгалтерлік есеп жүргізу тэртібі. ҚР қаржы министрлігінің 22 маусым 2007 жылгы №224 бұйрығы.
ҚР-дың «Бухгалтерлік есеп жэне қаржылық есептеме туралы» 2007 ж. 28 ақпандағы №234-3 заңы.
Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері. Алматы: Экономикс, 2003.
№40 бухгалтер бюллетені Нұрсейітов Э. ХҚЕС-ке көшуге әзірленушіліктің негізгі кұралдарын қайта багалау, қазан 2005 жыл.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ, ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ ЖІКТЕЛУІ
1.1 Кәсіпорын экономикасында негізгі қорлардың ... ... ... ... ... және ... Амортизацияның экономикалық негізі мен теориялық мәні
2 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ДЕҢГЕЙІ МЕН ОНЫ ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ
2.1 ... ... ... ... және ... Амортизация – негізгі қорлардың ұдайы өндірісінің көзі
2.3 ... ... ... тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштерді
талдау
3 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ҰДАЙЫ ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Негізгі қорлардың ұдайы өндірісінің стратегиялары
3.2 Негізгі қорларды жетілдіруде ... және ... ... ... ... ... ... іске асыруда кәсіпорындардың
атқаратын ролі өте зор. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... тиіс.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын өз бетінше не өндіретіндігін
өзі шешеді және өз қарамағындағы ресурстарды тиімді пайдалану ... ... ... қоғамдық өндірістің даму бағыты- ... ... ... ... ... беретін өнім шығару. Негізгі
өндіріс еліміздің ұлттық байлығының аса маңызды бөлігін құрайды. Ал оның
негізін ... ... ... ... ... Ал ... ... түрлері еңбек тіршілігіне, өндірістің ... ... ... Ал ... тікелей қатысатын негізгі
қорлар өнім өндіруде шешуші роль ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың мәселесі туындайды. Қазіргі
уақытта елдің халықаралық бәсекеге ... ... ұзақ ... ... ... өсу ... анықталады. Елдің бұл
экономикалық өсуіне макроэкономикалық жағдайдың ... ... ... мен ... ... технологиялық деңгейі, мемлекеттік
институттардың сапасы сияқты факторлар әсер етеді.
Ғылым мен технология да елдің ... ... әсер ... ... бірі ... ... Оны колданыста жүрген ресурстарымыздың
басым бағыттарының өзгеруінен, яғни шикізаттық бағытта ғана жүруден ... ... ... ... қарай ауысқанымыздан көруге
болады..
Қазақстан дамуының ... ... - ... мен технологияны
дамыту, яғни олардың нәтижелерін жаңа бағытта ... мен ... ... ... және де ... өсуді қолдайтын қолайлы
инновациялық ортаны құру болып табылады.Ұлттық ... ... және ... ... ... ... ... да осы аталған мақсатқа жетуге жағдай туғызады.
Өз алдында стратегия үзақ мерзімді мақсаттары мен міндеттеріне жету
үшін басымды әрекеттің ... ... мен ... ... ¥зақ ... ... анықтау - ол стратегиялық мақсаттың
логикалық тұрғыда қол ... бір ... ... білдіреді. Әрекеттің
қабылданған бағыттары - бұл алға қойылған ... ... ... ... ... ... ... Ресурстарды тиімді орналастыру стратегияның
жүзеге асыру үрдісін қолдаудың басты тетігі болып келеді.
Әлемдік тәжірибеге сай, ұзақ мерзімді және ... ... ... ... және отандық технологиялық жетістіктерге сәйкес келетін
индустриалды-инновациялық даму стратегиясын таңдау арқылы қол жеткізуге
болады. ... ... ... ... ... көп бөлігі қызмет көрсету,
жоғары ... ... ... және ... саласынан құралған.
Менің жазып отырған курстық жұмысымның тақырыбы «Негізгі қорлардың
ұдайы өндірісі және оны жетілдіру ... ... ... ... ... үш ... қамтиды. Бірінші бөлімінде негізгі ... ... ... орны мен ... және ... қарастырдым. Екінші
бөлімінде, негізгі құралдардың есебі баяндалған. ... ... ... ... ... келіп түсуінің есебі, бухгалтерлік есебі,
есептен шығуы, амортизациялық есебі, қайта бағалау және ... ... ... ... есебі ашылып баяндалды. Үшінші бөлімінде
кәсіпорындардың негізгі құралдарының ... ... ... ... ... ... мен ... және инновациялық
әлеуетін өсіру қарастырылған.
Ғылыми зерттеуді ... ... ... ... есеп және ... есеп беру ... Заңы, Қазақстандық
бухгалтерлік есеп стандарттары, халықаралық қаржылық есеп стандарттары, әр
түрлі экономикалық әдебиеттер және өзге де ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ЖІКТЕЛУІ
1.1 Кәсіпорын экономикасында негізгі қорлардың алатын орны
Негізгі ... ... ... ... әлеуетінің маңызды
сипаттамаларының бірі болып табылады. Сол себепті олардың өндіріске тигізер
ыкпалын, ... ... ... пайдалануды зерттеу үлкен қызығушылық
туғызады.
Негізгі қор деп материалдық өндіріс ... ... ... емес салада да ұзақ уақыт бойы, яғни бір ... ... ... ... ... ... көлемін сақтай отырып, ... ... ... ... ... ... ... амортизациялық аударым мөлшері шегінде біртіндеп ауыстырып
отыратын еңбек құралдарын ... ... ... ... ... (жер телімдері,
ғимараттар, кұрылымдар, көпжылдық екпе ағаштары және басқа да жермен ... және ... оның ... залал келтірмей жылжыту мүмкін
болмайтын ... ... мен ... ... ... ... мен ... және олардың бағдарламалық кұралдары, тасымалдау
құралдары, ... ... ... ... және ... ... жұмыскер және өнім беретін мал басы, арнайы саймандар және ... ... ... немесе бағасына қарамастан пайдалану мерзімі бір ... ... ... ... ... ... жатпайды. Сонымен
қатар негізгі капиталдың құрамына кәсіпорынның ... ... ... ... ... жабдықтар мен машиналар, күрделі құрылыс
құрамындағы кұрастыруды қажет ететін жабдықтар да жатпайды.
Кәсіпорында негізгі капиталдың ... №6 ... ... ... стандарт негізгі капиталдың есебін жүргізудің, субъектіге жататын
меншік құқығын, шаруашылық пен оралымдық баскару жүйесін ... ... ... ... ... ... қор, ... қорлар және қаржылық инвестициялар түрінде көрсетіледі.
Жердің табиғи байлығының, пайдалы қазбалардың және т.с.с. ... ... ... табиғаты ерекше қызығушылық тудыруда. ... ... ... құны жоқ, ... ол өндірістік қорға кірмейді.
Бірақ оларға жұмсалған ... оның ... ... да, ... оны өндірістік
қорларға жатқызады. Мысалы, жер, жеке алғанда, өндірістік қорға жатпайды.
Бірақ оған ... ... ... суарушы құрылымдар тұрғызу, қойнау
бетін тегістеу, шаруашылық құрылыстар салу және т.б. ... ... ... ... ... және құнын бағалауды анықтау, оқшауланған
телімдерді кәсіпорын теңдестігінде көрсетуге мүмкіндік береді, ал ... ... ... ... ... ... ... басқа да
табиғи ресурс түрлеріне, соның ішінде пайдалы қазба кендеріне де қатысты.
Негізгі ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Оның қаншалықты тиімді пайдаланылуына,
қайтарымы қандай болатынына байланысты оған тұтынылатын ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығын үнемі дамыту және жетілдіру ... ... ... ... ... жаңа ... ... пайда болуда. Оның
барлығы негізгі қорларды дұрыс саралауды қажет етеді. ... ... ... ... ... ... алу, ... қордың
ұдайы өндірісін пайдалану мен жоспарлауды, амортизация ... ... ... ... негізгі қорлар экономикалык белгілеріне қарай саралануы мүмкін.
Олардың ішіндегі маңыздылары - қызметтік міндеті, тозу қарқыны және қызмет
ету мерзімі, пайдалану ... ... ... ықпал ету дәрежесі,
техникалық жаңалығы, жұмылдырылған ... ... және ... ... ... ... ... Негізгі капитал жеке капиталдардың
жиынтығы ретінде қаралады.
Кәсіпкерліктің басты мақсаты - ... ... ... ... жүзеге
асыру, яғни инвестиция, өндіру, сату және ... ... ... ... ... жаңғыртуды жоспарлау болып табылады.
Нақты айналым кезеңіне сәйкес әр ... ... еніп ... ... ... ... үстінде болады. Капитал айналымы капиталдың
шеңберлік ... ... ... ... ... ... алдын ала төленген капиталдың тек бір бөлігі ғана ... ... ал ... ... құн иесіне өзінің бастапкы қалпында, яғни ақшалай
түрде қайтып келеді. Капиталдың әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі қызметіне қарай
капитал негізгі және айналмалы болып екіге ... ... ... ... ... ... ... еңбек заты мен жұмыс күшінің
құны кіреді.
Батыстық әр түрлі экономикалық оқу құралдары авторларының ... ... ... ... ... пікірі жоқ, оның себебі әр елде
қолданылатын бухгалтерлік есеп пен есеп беру ... ... ... мен ... негізгі құралдар және айналмалы ... ... жиі ... ... бухгалтерлік есеп жүйесін
жетілдіріп, оны жалпыға ... ... ... ... отандық терминология да байып келеді. Осылайша, «Негізгі
капитал» ... ... ... тыс ... ... да жиі қолданылып
жүр. Бірқатар авторлардың [67] «айналымнан тыс ... және ... ... барабар деп санауы орынды. Негізгі қорға негізгі қор, сондай-ақ
жұмсалып бітпеген ұзақ мерзімді инвестициялар, материалдық емес ... жаңа ұзақ ... ... ... ... ... қазіргі сатысында техникалық серпілістегі еңбек қоғамдық
бөлісуді ... ... ... ... болады. Негізгі корлардың
белсенді бөлігінің өсуі еңбек өнімділігі мен өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... жылдары байқалып отырған негізгі
қорлардың белсенді бөлігінің төмендеуі ... мен ... ... ... яғни ... капитал сыйымдылығының жоғарылауынан орын
алып отыр. ... қор ... озық ... экономикалық мәні,
демек, оның өзгерістерін басқарудың мақсатқа сәйкестілігі мен қажеттілігі
негізгі қорлардың тиімділігін арттыру міндетімен байланысты.
Негізгі ... ... ... ... ... да
байланысты. Ауа райы суық болған жағдайда ғимарат ... ... ... ... ... ... шаруашылық жағынан әлі игерілмеген аймақта
орналасса, инфрақұрылым тұрғызу шығындары арта түседі. ... ... ... негізгі қорлар кұрылымы арасындағы айырмашылық осы жағдайлармен
түсіндіріледі.
Кәсіпорынның көлемі ... ... ... ... ететін маңызды
факторлардың бірі болып табылады. ... ... ... ... машиналар мен құрал-жабдықтардың үлес салмағы ... ... мен ... ... - ... болып келеді. Өндіріс алаңы
ұтымды пайдаланылатындықтан, онда құрал-жабдықтар саны көбірек ... ... ... ... алаңдары), кұрылымдар мен құрал-
жабдықтарға кететін күрделі ... ... ... ... ... ... ... және құрылымы
Негізгі қорлар құрылымына өндірісті ұйымдастыру түрі де әсер етеді.
Мысалы үшін, ғимараттар мен ... ... ... өндірістің
мамандануы мен ұжымдану деңгейіне байланысты. Өндірісті күрделендіру қойма
орындарының қажеттілігін біраз қысқартады.
Негізгі қорлар ... ... ... ... сатып алынған
жартылай фабрикатгар) және еңбек құралдары (машина, станок) болып бөлінеді.
Бұл арада еңбек құралдарының құрамы сыртқы процесімен ... ... ... ... ... ... ... заводта дайындалған
сол зауыт үшін дайын өнім ... ... ал ... үшін ... ... үшін осы ... еңбек құралы болып табылады. Осы казанды келешекте
қайта
алса, онда ол тауар болып табылады. негізгі құралдар ... ... да, ... емес ... ... да ұзақ ... бойы (бір
жылдан астам) қызмет етеді. Негізгі кұралдарға: жер; үйлер; ... және ... ... ... автоматты машиналар және
құрал-жабдық); машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу ... ... мен ... жабдықтар; есептеу техникасы;басқа-мишиналар
мен құрал-жабдық; көлік құралдары; құрал-сайман; өндірістік мүлік және
жабдықтар; шаруашылық ... ... ... ... ... ... БЕС ... ұйымдастырылады. Осы стандарт негізгі құралдың ... ... ... меншік құқығын, шаруашылық пен оперативтік
басқару жүйесін анықтайды.
.
Өндіріс процесіне ... ... ... ... ... және өндірістік емес болып екіге бөлінеді.
Негізгі өндіріс құралдарына өндіріс процесіне тікелей ... ... ... көмегімен өнімді әзірлеген кезде еңбек
құралдарына (машина, құрал-жабдық, құрал-саймаңдар т.б.) әсер ету ... ... ... ... үшін кажет материалдық жағдайын жасайды
(ғимараттар, құрал-жабдықтар, өткізгіш қондырғылар). Негізгі өндірістік
құраддардың ... ... ... ... ...... ... табылады, ол негізгі құралдардың бір өлшеміне шаққандағы
өндірілетін ... ... ... түріндегі өнімді көрсетеді.
Өндірістік емес негізгі құрал-жабдықтар — ... ... ... Олар ... ... ... ... коммуналдық
шаруашылық, денсаулық сақтау мүлкі, т.б.) қажеттіліктерін ұзақ мерзім бойы
өтеуге арналған.
Иелігіне карай негізгі корлар ... және ... ... болып
бөлінеді.
Меншікті дегеніміз - субъектіге тиесілі және оның ... ... ... ... Белгіленген мерзімге шарт бойынша ... ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Оларды жалға берушінің ... ... ... алушы 001-ші "Жалға
алынған негізгі құралдар" баланстан тыс ... ... алу ... соң ... ол ... ... жалға алушы келісілген бағамен
сатып алуына болады. Оларды 121-ші "Жер", 122-ші ... мен ... ... және ... өткізгіш қондырғылар", 124-ші "Көлік
құралдары", 125-ші "Басқа да ... ... ... ... ... ... ... қарай негізгі қорлар жұмыс істеп тұрған, ... ... ... және қор ... тұрған болып ... ... ... ... негізгі қорлар, әрекет етіп тұрғандар болып
саналады: Жұмыс істемей тұрғандар - бұл ... ... ... ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықтар.
Қорда тұрғандар болып жұмыс істеп тұрған ... ... ... ... ... ауыстыру үшін тоқтатылған объектілер есептеледі.
Заттық құрамына қарай ... ... ... және ... емес
болып бөлінеді.Мүліктікке (заттай) көрінісі бар, яғни санауға және өлшеуге
болатындар ... ... ... жабдықтар) жатады. Мүліктік
еместерге пайдаланылатын жер, орман алкабы, су ... ... ... ... ... яғни ... ... жоқ шығындар (жер
учаскелерін, егістік үшін пайдаланылатын жерді ... ... ... ... ... қаржы жұмсау, т.б.) жатады.
Әр субъектіде негізгі құралдар пайдалану мақсатына және ... ... ... ... ... ... жер, ... өткізгіш тетіктер, машиналар және құрал-жабдықтар (соның ішінде
автоматты машиналар және құрал-жабдық); күш ... ... ... ... ... және ... өлшеу және реттеу аспаптары
және қондырғылар мен лабораториялық жабдықтар; есептеу ... ... мен ... ... ... құрал-сайман; өндірістік мүлік
және жабдықтар; шаруашылық мүлкі; жұмысшы және өнім беретін мал; көп жылдық
екпе ағаштар; ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар.
Қелтірілген негізгі құралдардың әрқайсысының құрамына енетіндер: жер -
субъект меншігіне сатып алған жердің көлемі мен құны. Жерге ... ... ... онда олар құқық актісімен расталуы керек. Ондай актісі берілген
болса, онда ондай жер учаскілері мүліктік объекті болып ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге
жағдай жасауға және материалдык құндылықтарды сақтауға арналған әлеуметтік-
құрылыс объектілері. Әрбір тұрғын үй мүліктік ... ... ...... ... ... ... жоқ белгілі бір қызметтерді
орындау жолымен өндіріс процесін жүзеге асыруға арналған инженерлік-құрылыс
объектілері (шахта ... ... ... ... ... ... жолы).
Барлық жағдайлары бар әрбір жеке ғимарат мүліктік объект болып табылады;
өткізгіш тетіктер (қондыргылар) — ... жылу ... ... ... ... ... ... желілері, трансмиссиялар, құбырлар).
Электр желілері ... ... ... ... бөлу ... немесе генератор клеммаларынан бөлу қондырғыларына дейін, ... және ... ... ... ... ... бола ... мен жабдықтар - күш беретін машиналар және ... ... және ... ... және ... аспаптары және қондырғылар мен
лабораториялық жабдықтар әрбір машина, егер ол басқа мүліктік объектінің
бөлшегі ... оған ... ... ... ... ... аспаптарды, қоршауды, фуңдаментті қоса алғанда, мүліктік объекті
болып саналады. Негізгі құралдардың бұл тобы бес ... ... күш ... ... және ... — жылу және ... ... генератор-машиналары; түрлі энергияны механикалық энергияға, яғни
қозғалыс энергиясына ... ... ... ... жүретін шассилер, бу двигательдері, турбиналар, іштей жану
двигательдері, электрлік ... ... ... мен ... - ... ... жасау процесінде
еңбек затына механикалық, жылу және ... әсер ... ... машиналар,
аппараттар және құрал-жабдық (токарьлық бұранда кесетін станоктар, ... ... ... және ... приборлары, қондырғылар және лабораториялық
жабдықтар
- өлшеуге, өндірістік процестерді реттеуге ... ... ... ... ... ... приборлар мен
аппаратуралар (дозаторлар, ... ... ...... ... және автоматгаңдыруға
-арналған
машиналар, қондырғылар, аспаптар (компьютерлер, басқарушы және ... ... ... - ... мен ... ... ... қозғалыс
құралдары (автомобиль, темір жол және су көлігінің қозғалмалы кұрамы, жегін
көлігі).
қүрал-сайман — қол ... ... ... ... немесе металдарды, ағашты және т.б. өндеу
үшін машиналарға бекітілген заттар (кесетін, соғатын және ... ... ... мүліктік объектінің құрамына кірмейтін заттар ... ... ... табылады;
өндірістік мүлік және соған жататын заттар — өндірістік операцияларды
орындау немесе жеңіддету үшін қызмет ететін ... ... ... көмектесетін жабдықтар; сұйық, сусымалы жөне басқа материалдарды
сактауға арналған ... ... ... арналымы бар басқа да заттар.
Басқа мүліктік объектінің бөлшегі болып табылмайтын және ... мәні ... ... ... бола ... мүлік — кеңсе және шаруашылық мекемелерінің заттары
(орындықтар, шкафтар, ... ... мәні бар ... ... ... бола ... ... және өнім беретін мал — ат, өгіз, түйе және
басқа жұмысқа пайдаланылатын малдар; өнім беретін мал - ... ірі ... асыл ... ... мен биелер, буралар мен інгендер; бұғылар,
маралдар, еркек ... мен ... ... ... қой мен ... ересек мал мүліктік объект болып табылады;
көп жылдық өсімдіктер — ... ... көп ... өсімдіктер (жеміс
және жидек ағаштары, жүзімдіктер, гүлдердің көп жылдық түрлері, ... ... ... қоршаулар, жерді қорғайтын өсімдіктер).
Жас өсімдіктер даму деңгейі толық ... ... бере ... ... ... алынады;
жерді жақсартуға байланысты күрделі шығындар (ғимаратсыз) - ауыл
шаруашылық максатта пайдалану үшін ауыл ... ... үшін ... жақсартудың шараларына жүмсалған мүліктік емес сипаттағы шығыңдар
(жер учаскелерін жоспарлау, жерді егін егу үшін ... егіс ... ... да ... ... - ... қорлары, спорт мүлкі жөне басқа
да салымдар.
1.3 Амортизацияның экономикалық негізі мен теориялық мәні
Негізгі ... ... ... ... жылдар мерзімінің
әсерімен, табиғат ... әсер ... ... ... біртіндеп
тозады. Тозудың екі түрі болады: табиғи және сапалық ... ... сай ... ... ... ... олардың өндіріс процесіне қатысу
нәтижесінен және негізгі құралдардың пайдалануға тікелей қатыспай-ақ, түрлі
сыртқы ... ... ... ... ... ... тот ... ескіруінен (тозудың табиғи нысаны)
пайда болады.
Негізгі қорлардың сапалық (моральдық) ... ... ... ... ... және жаңартуға байланысты болып келеді.
Техника мен технологияны жетілдіру жұмыс істеп тұрған негізгі ... ... ... ... етеді.Осыған орай, пайдаланылудағы
негізгі қорлар өздерінің құнының бөлігін жоғалтып, құнсызданғандай болады
Машиналардың, жабдықтардың, үйлер мен ... ... ... ... және ... түрлерін, малдардың жаңа немесе жақсартылған
өнімді тұқымдарын, көпжылдық өсімдіктердің түрлері мен сорттарын ... ... ... ... ... ... бұдан әрі
қолдану экономикалық жағынан тиімсіз болып қалады.
Негізгі қорлардың сапалық (моральдық)тозуын мынадай ... ... ... ... жабдықтарды жаңартудағы жаңалықтар (ескі
машиналарды жаңа, неғұрлым өнімді машиналармен ... ... ... - жаңа ... қолданған кезде пайдаланудағы
машиналар мен жабдықтар жарамайды; шығарылатын ... ... және ... (ескі машиналар мен құрал-жабдықтар жарамсыз
болып танылады); жұмысшы күшінің ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланылатын машиналар мен жабдықтар санының азайтылуын
талап етуі мүмкін; өндірістің өңдеуші салаларыңдағы ... ... ... ... ... ... өзгерістер өнеркәсіптің
өндіретін салаларында өндіріс көлемінің қысқаруына әкеліп соғуы мүмкін.
Моральдық тозудың әсері ... ... тозу ... келгенге дейін
негізгі құрал-жабдықгар объектілері жаңасына, әрі неғұрлым пайдалы ... ... ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтар объектілерін кайта құрып, жаңарту жұмыстарын жүргізеді. Мұражай
және көркем ... ... ... кітаптары, фильм қорлары, сәулет
және өнер көрсеткіштері болып ... ... мен ... және ... ... ... ... тозуға ұшырайды.
Амортизация (латынның "өтеу" деген сөзінен тозудың қүндық көрінісін
білдіреді.
№6-шы "Негізгі қүралдардың есебі" бухгалтерлік есеп стандартына (БЕС)
сәйкес, ...... ... еткен мерзім бойына амортизацияланған
құнды тарату процесі.
Амортизацияланған құн бастапқы құны мен жою құнының арасындағы айырма.
Амортизациялық аударымдар әрбір ... ... ... ... ... ... берілген негізгі қорлар бойынша амортизация
есептеу келіп тускен айдан кейінгі айдың ... ... ... ... ... ... ... бойынша - шыққан айдан кейінгі айдың бірінші
күнінен бастап тоқтатылады.
Толығымен ... ... ... ... ... қорлардың құны өнімнің (жұмыстың, қызметтің) ... ... ... ... ... ... бірінші күні тоқтатылады.
Тоқтап тұрған негізгі құралдар бойынша техникалық тұрғыдан қайта
жарақтандыру барысында, ... ... ... ... ... ... ... бойынша амортизация есептеуді жалға беру
шартының немесе шартталаптарына сай ... ... ... ... алушы
жасайды.
Одан басқа, мына төмендегі негізгі қоршлар бойынша амортизация
есептелінбейді: жер, өнім ... ... ... ... мұражай
құңдылықтары, ескерткіш архитектурасы мен өнері, ... ... ... ... ... ... үшін 1 "Негізгі құралдардың тозуы
бөлімшесінің мынандай синтетикалық шоттары: ТЛ ... мен ... 132 ... мен ... ... тетіктердің тозуы", 133.
"Көлік құралдарының тозуы", ГЗ"Басқа негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... аралық
шоттар ашылуы мүмкін: 1 "Меншікті негізгі қорлардын тозуы" және 2 ... ... ... ... құралдардың тозуы".
12-ші бөлімшенің шоттарында (122-125 шоттар) есептелген негізгі
құралдар ай ... ... ... ... ... ... корреспонденциясы жасалынады, ол төменде келтіріледі.
|Рет|ПІаруашылық ... ... ... |ы, ... | | ... ... | ... | | | |т ... |- ... ... |540 |935 ... ... ... |000 |935 |34 |
| ... қорлардың |197 | ... ... |000 | |34 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| |- ... ... ... | | ... |Негізгі |398 |935 ... |а) ... ... |000 | |34 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| |б) |»3 |821 ... ... |000 | |34 |
| ... ... | | |
| ... | | | |
| |в) ... ... |170 |946 ... | |000 | |34 |
| |г) ... сату |160 |811 ... |бөліміндегі есептелген |000 | |34 . |
| ... | | | ... ... ... |80 |343 ... |маусымдық дайынды |000 | |34 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... шараларында | | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ■ |X |
| | |00 | | ... мерзімге жалға алынған негізгі құралдар бойынша ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындарының
есебін жүргізуші 126,935,946,821 шоттардың дебетінде және 13-ші бөлімшенің
131, І ... 2-ші ... ... жалға алынған негізгі
құралдардың тозуы" деп аталатын аралық шотының кредитінде көрініс табады.
Құнын төлегеннен кейін ұзақ мерзімге жалға ... ... ... ... ... айналады. Мұндай жағдайда ұзақ мерзімге жалға
салынған ... ... ... ... ... 2-ші ... мерзімге
жалға алынған негізгі құралдардың тозуы" деген аралық шотының ... және ... 1-ші ... ... ... бойынша көрсетіледі.
''Негізгі қорлардың амортизациясын есептеудің әртүрлі әдістері ... ... ... бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес
дербес тұрғыда, өздерінің есеп саясатында амортизацияны ... ... ... ... бірқалыпты (түзу сызықты) жолмен есептен шығару;
құнын орыңдалған жұмыстың ... ... ... ... ... ... (өндірістік әдіс);
жеделдетіп есептен шығару;
қалдығын азайту жолымен есептен шығару;
- ... ... ... ... ... ... есептен шығару.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... Бұл ... негізгі кұралдың бір түрі бойынша бір ғана ... ... ... ... ... ... есептік
саясатымен анықталуы тиіс және ол бір есептік жылдан екінші бір есептік
жылға өтуі ... Егер де ... ... ... ... болса,
онда оның себебін ашу керек.
Ал бюджеттік мекемелер бойынша тозудың есептеу әдісін таңдау құқығы
өкілетті органдардың ... ... ... құны ... ... ... (түзу
сызықты) есептеу әдісі, яғни объектінің құны, оның ... ету ... ... ... ... ... бойынша жатқызылады.Бұл әціс
негізгі құралдардын тозуына, оның қызмет ету мерзімінің ... ... ... ... ... ... аудару үшін:
қызмет етудің пайдалы мерзімі. Бұл кезде пайдалануға берілген объектінің
жағдайы ескеріледі және ... ... ... да ... болып келеді
(жөндеу мәселесі және техникалық жағдайы, ауа райының оған тигізетін ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектісіндегі
белгіленген нормалар, салық зандылығының нормасынан аспауы ... ... ... ... құны — 100 000 ... 5 жыл ... ... оның жойылу құны 10 000 теңгеге тең ... ... ... ... ... ... амортизациялаушы құнның 20%-ін құрайды
немесе бірқалыпты тәсілге сәйкес 18 000 теңге болады.
Негізгі құралдардың ... ... ... мына ... есептелінеді.
Бастапқы құн — жойылу күны
Пайдалану мерзімі
осыған сәйкес ай сайынғы амортизация сомасы 150 мың теңгеге тең ... ... ... ... ... ... (тозуын) біркалыпты (түзу
сызықты) әдіс бойынша есептеу жолы көрсетілген.
Негізгі құралды пайдалану барысыңца ... ... ... ... ... бірқалыпты әдіс пайдаланылады, яғни ол ... ... ... ... (100 000 -10 000): 900000 км = 0,10 ... ... ... жұмыстардың көлеміне пропорционалды
түрде есептеу әдісі (өндірістік ... ... ... ... тек ... пайдалану нәтижесі болып ... және ... ... уақыт кесіндісі ешқаңдай роль атқармайды. Жоғарыда сөз
болған автокөлік белгілі бір операцияларды ... ... ... ... ... жолы 900000 ... ... Онда әрбір километрге
есептелінетін амортизациялық шығындар сомасы төмендегідей ... кұн - ... кұны ... жұмыстың болжамды мөлшері.
Егер пайдаланудың бірінші жылында автокөлік 200 000 шақырым (км) жол
жүрсе, екінші жылы - 300000 ... жол ... ... жылы - ... ... жылы — 200000 ... және бесінші жылы — 100000 шақырым
жол жүреді деп шамаланса - амортизация жарнасын есептеу төмендегідей жолмен
есептелінеді.
Негізгі ... ... ... ... ... бойынша
есептеу.
Бұл кестеде жылдық амортизация сомасы мен орындалған ... ... ... ... ... ... ... Жинакталған
тозу сомасы жыл сайын орыңдалған жұмыстың көлеміне немесе ... ... өсіп ... ал қалдық құн жойылу құнына жеткенше
орыңдалған ... бір ... ... ... ... түрде азайып
отырады.
Өңдірістік әдіс бойынша амортизацияны есептеу тау-кен өнеркәсібінде ең
қолайлы әдіс болып ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл әдіс негізгі құралдарды пайдалану
мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... ... есептеудің жеделдетілген әдістері. Бұл әдіс
өндірістік мақсатта пайдаланылатын негізгі құралдардың ... ... ... ... ол оның ... жылдарында өндірілетін өнімнің
өзіндік құнын негізсіз күрт өсіреді, соңдықтан оны іс жүзінде ... ... ... де, ... оның екі ... ... Кумулятивтік әдісі
ә) Азайып отыратын қалдық әдісі.
Кумулятивтік әдіс — ... ... ... - өсу, ... деген
мағынаны білдіреді, яғни сандарды қосудың ... ... ... ... ... қызмет ету мерзіміндегі жылдар санын қосу
арқылы анықталады. Мысалы, автокөліктің ... ... ету ... 5 ... жылы ... бастапқы құнының 5:15 бөлігіне ... ... жылы 4:15 ... ... жылы 3:15, төртінші жылы
2:15, бесінші жылы 1:15 ... ... ... ... ... ... ... ал алымында: бірінші жыл үшін - 5, екінші жыл үшін - 4, үшінші
жыл үшін -3, ... жыл үшін - 2, ... жыл үшін -1 ... ... ... табылады. Әрбір бөлшек санды амортизацияланушы құнға (90000 ... ... жыл ... ... ... анықтайды.
Азайып отыратын қалдық әдісі. Бұл әдіс те ... ... ... Оны екі ... ... ... ... азайып отырған қалдық әдісі деп те атайды, ... ... ... ... ету ... мерзімі 5 жыл. Бірқалыпты
үлестіру әдісінде амортизациялау нормасы 20%болады (100%:5).
Екі еселенген нормасымен есептелініп, ... ... ... ... ... ... тең 40%(20%х2) болады. Бұл ... (40%) ... ... ... ... ... жатқызылады.
Қалдық кұнды азайту үшін қажетті шамамен шектелетін соңғы жылды қоспағанда,
тозуды есептеген кезде жойылу құны есепке алынбайды деп ... ... ... ДЕҢГЕЙІ МЕН ОНЫ ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ
2.1Негізгі қорларды қайта бағалау және түгендеу
№6 БЕС сәйкес, негізгі құралдың бастапқы ... ... бір ... ... тұрған бағасымен сәйкес келтіру үшін объектілерге қайта бағалау
жүргізіледі, содан соң ол есепте және есеп ... ... ... ... тұрған нормативтік актілерге сәйкес, шаруашылық жүргізуші субъектілер
заңмен ұштастырылған негізгі құралдардың индексациялауының ережесі ... ... ... ... қабылдай алады. Қайта бағалаудың барысында
негізгі құралдардың нақты бары және құрылымы, олардың нақты ағымдағы ... тозу ... ... дәл және ... мәлімет алынады. Негізгі құралдарды
қайта бағалау кәсіпорынға ... ... ... рентабельділігін
анықтаудың экономикалық тиімді жағдайларын тудырады, сондай-ақ нарықтық
қатынастар жағдайында өте маңызды роль ... Және ол ... ... түрде жаңартуға қажетгі инвестициялық ресурстарды тартуға
мүмкіндік береді. Негізгі ... ... ... ... прогресстің
дамуын есепке ала отырып, амортизация нормаларын нақтылауға негіз ... ... ... ... сай ... ... жетілдіруге қажетті
жағдайларды жасап, негізгі құралдарды сақтау мен тиімді пайдалануға жол
ашады.
Негізгі қорды ... ... ... үшін ... ... ... ... және кәсіптенген бағалаушыларды шақырады, ал олар ... ... ... ... ... ... Қайта бағаламастан бұрын,
сол негізгі құралдардың белгіленген ... ... ... ... қайта бағалау үшін, олардың бастапқы ... ... ету ... ... қайта бағалаудың ең негізгі мәліметі болып табылады,
яғни қайта бағалау кезінде оларды негізге алады.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... өз ... ... ... қоймада тұрған қондыруға арналған ... ... ... ... бағалауы мүмкін.
Қайта бағаланған сомасына негізгі құралдардың ағымдағы немесе бастапқы
құны артқан кезде, олардың құнына 2410 «Негізгі қорлар» бөлімшесінің ... ... де және ... қоса артқан меншік капиталының сомасына
5320 шоты кредиттеледі. Осымен қатар, есептелген тозу сомасына да түзетулер
жасалады.
2410 «Негізгі қорлар» ... ... (2410) ... және ... ... ... ... қосымша төленбеген капиталы» шоты
кредиттеледі. Ал негізгі ... ... ... тозу ... ... ... 2420 ... қорлрдың тозуы» бөлімшесінің шоттары (2420)
кредиттеледі.
Егер негізгі ... ... құны ... ... онда ... ... сомасы да өседі, ал керісінше болған жағдайда, олардың баланстық құны
шамадан тыс артып кетеді.
Инфляция жағдайында негізгі қорларды қайта ... ... ... және де өнімнің, жұмыстың және ... ... ... үлесін реттеуді көздейді.
Егер бұрындары қайта бағалауға қатыспаған ... ... ... онда ... ... ... ... ретінде танылады, ал
түзетулер жасалған тозу сомасы жай табыс ретінде танылады. Егер ... ... ... ... ... құны арзандаса, онда бұрындары
арзандатылған соманың шегінде қосымша төленбеген капиталдың есебінен
есептен ... ал егер ол сома ... ... ... ... ... онда ол ... ретінде танылады, ал түзетілген тозу сомасы ... ... ... ... ... қайта бағалау нәтижесінде оның құны азайса, ... соң ... онда ... құралдың алдыңғы азайған құнының ... ... тура ... келтіруге жататын, яғни негізгі құралдың қайта бағалаудан алынған
сомасы табыс ретінде ... ... ... ... ... ... ... әдісімен анықталған сомасын таратылмаған табысқа жатқызылады.
Негізгі құралды есептеп ... ... ... бағалаудан қалған сомасы
түгелдей таратылмаған табысқа жатқызылады.
Қайта бағалау бойынша ... ... ... ... ... Кт ... қорлардың қайта бағаланған тозу сомасы.....Дт 5320 Кт 2420
Негізгі қорлар қайта бағалаудан арзандатылды........Дт 7470 Кт ... ... тозу ... ... ... 2420 Кт ... ... нақты бар-жоғын анықтау және олардың сақталуына
бақылау жасау мақсатында субъекті басшылары ... ... ... да актілерді, сондай-ақ есеп саясатын басшылыққа ала отырып негізгі
құралдарға мүліктік түгендеу жүргізіп отырады.
Бухгалтерлік есептің 24 «Бухгалтерлік ... ... ... ... стандартына сәйкес әрбір шаруашылық ... ... ... ... ... түгендеу жұмысын жүргізіп отыруды ... ... ... ... жылдық қаржылық есеп беру мен
баланстарды жасау алдында, жылына ең аз дегенде 1 рет, ... ... ... ғимараттарды және басқа жылжымайтын объектілерді үш
жылда 1 рет; өнім ... және ... ... ... ... ... ... есепті жасау алдында (есепті ... 31 ... ... ... міндетіне негізгі қорлардың нақты барлығы, техникалық
жағдайы туралы дәл, ... ... ... ... бухгалтерлік есепке
алу, мәліметтермен салыстыру шаралары да жатады. Негізгі қорлардың нақты
бар-жоғы және ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтарды мүліктік түгендеу ... ... ... ... ... ... ... өткізіледі. Тізімдемеде
объектілердің толық аты көрсетіліп, ... ... ... тиіс. Жалға берілген немесе алынған, сақтауға ... ... ... ... құралдар бойынша ... ... ... бар-жоғы және заңдылығы тексеріледі.
Мүліктік түгендеу тізімдерін жасамастан бұрын мүліктік ... ... ... және ... ... күйде екенін; техникалық
паспорттар мен басқа техникалық, құжаттардың ... және ... ... ... ... немесе сақтауға берілген немесе алынған негізгі
құралдардын ... ... ... Егер де ... жоқ ... ... және ... қолға алған жөн. Бухгалтерлік есепке алу үшін
регистрлердің және ... ... ... ... ... ... түгендеу кезінде комиссия міндетті түрде
объектілерді тексеріп, олардың толық атын, міндетін, ... ... ... және ... ... және пайдалану көрсеткіштерін
мүліктік тізімдеріне енгізуі тиіс. Үйлерді, ғимараттарды және ... ... ... ... түгендеу кезінде, көрсетілген объектілердің
субъектіге тиісті екендігін растайтын құжаттардың бар-жоғын тексереді.
Сондай-ақ, субъектінің пайдалануындағы жер ... су ... ... ... ... ... ... растайтын құжаттардың да ... ... ... объектілер, сондай-ақ ... ... ... мәліметтердің дұрыс еместігі айқындалса, комиссия
мүліктік түгендеу тізіміне және ... ... ... ... ... жеткіліксіз болған, сондай-ақ дұрыс мәліметтер мен
техникалық көрсеткіштерді енгізуі тиіс. Мысалы, үйлер бойынша — ... ... ... және сол ... ... ... ... саны, салынған жылы; каналдардың ұзындығы, ... ені ... мен беті ... ... құрылыстар, түбі мен еңісін
бекіту материалдары; көпірдің тұрған жерін, ... ... түрі ... ... ... — жолдардың түрлері (шоссе, арнайы), қашықтығы,
төселген ... ... ені т.б. ... ... ... мүліктік түгендеу кезіңде бағалау әрекет
етіп тұрған баға мен ұдайы өндіріс жағдайларын ескеріп есепке ... ... ... объектілердің қашан салынғанын немесе ... ... ... ... ... ... ... оны хаттамада көрсетуі керек.
Негізгі кұралдар өзінің негізгі ... сай ... ... ... Егер ... қайта жаңғыртылып өзгертілсе, кеңейтілсе
немесе қайта жарақтандырылып, өз қолдану мақсатын өзгертсе, онда ол ... ... сай ... ... ... ірі малдар мен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... малдың аты, туған жылы,
(жасы) тұқымы, тірідей салмағы және ... ... ... құны
көрсетіледі. Мал тұқымын сапасы туралы мәліметтеріне қарап анықтайды. Ірі
қара мал, ... ... ... ... және ... және асыл тұқымды қой
мен басқа мал түрлері (тұкымдық) тізімге бөлек жазылады. Негізгі табындағы
мал ... ... ... ... ... жасы мен жынысына карай бөлініп,
әр топ бойынша тірідей ... мен мал басы ... ... де ... күрделі сипаттағы жұмыстар (этажға этажды қосу, жаңа
бөлмелерді салу) немесе ішінара ... мен ... ... ... ... ... онда оларды арнайы құжаттар
арқылы объектінің баланстық құнының өсу немесе кему ... ... ... ... ... Сонымен қатар, комиссия кейбір
объектілердің күрделі өзгертілгенін анықтап, олардың себептері мен ... ... және ... есептің регистрлерінде көрсетілуін
қамтамасыз етуі керек.
Машиналар, құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... ... дайындаушы кәсіпорындардың мүліктік нөмірі,
шығарылған мерзімі, ... ... және т.б. ... ... ... ... заттарының, саймандардың, станоктардың құндары
бірдей ... бір ... ... ... құрылымдық бөліміне бір уақытта
түссе, мүліктік түгендеу тізімдеріне осы заттардың атауы мен саны ... ... ... объектілеріне берілген реттік саңдары ешқашан
өзгермеуге тиіс. Нөмірлерді өзгерту объектілерді байқамай (қателесіп)
негізгі құралдардың басқа ... яғни ... ... ... топқа жазғанда немесе реттеу (нөмірлеу) дұрыс болмағаны анықталғаңда
ғана жүзеге асырылады. Мүліктік түгендеу ... ... тыс ... ... ... құралдар (алыс рейстерге шыққан теңіз және өзен
кемелері, теміржолдың жылжымалы ... ... ... ... ... мен ... және т.б.) кәсіпорыннан ... ... ... ... ... ... өтеді.
Пайдалануға жарамайтын және жөндеуге келмейтін негізгі құрал-жабдықтар
мүліктік түгендеу тізімдеріне ... ... ... комиссиясы
бұл объектілердің пайдалануға қосылған мерзімі мен мардымсыз болып қалуының
себептерін (бүлінген, ... ... т.б.) ... ... ... ... ... негізгі құралдарды мүліктік түгендеу кезінде жалға
немесе ... ... ... ... құралдар да тексеріледі. Бұл
объектілердің жалға немесе жауапты ... ... ... сілтеме жасалады. Ол тізімдерде расталған мәліметтерден басқа
кәсіпорынның аты, ... ... ... мерзімдері көрсетіледі. Мүліктік
тізімнің бір данасы кәсіпорыңдарға ... ... ... ... алынбаған объектілердің бағасы сараптау
жолымен анықталады. Бұл объектілердің тозуын нақты ... ... ... ... есепке алынбаған объектілерінің баланстық құнына 2410
«Негізгі қорлар» ... ... ... де, 6220 ... ... ... табыс» шоты кредиттеледі; тозу сомасына 2410 шоттары
дебеттеледі және 2420 ... ... ... ... 7110 ... түгендеу нәтижелері сол мүліктік ... ... ... ... ... ... алынбаған негізгі құралдарға жаңа мүліктік
түгендеу карточкалары толтырылады; кем шыққан ... ... ... ... ал оның ... «Мұражай» бөліміне орналастырылады.
Мүліктік түгендеудің мәліметтері «Негізгі құралдардың мүліктік түгендеу
нәтижелерінің салыстыру ... ... ... тек ... мәліметтерде алшақтықтар болған кезде.
Кем немесе артық шыққандардың кінәлілері және ... ... ... келтірілген, сондай-ақ болашақта жағымсыз
құбылыстардың алдын алу және ... ... ... ... ... мүліктік түгендеу комиссиясының жасаған хаттамасы — ең ... ... ... Амортизация – негізгі қорлардың ұдайы өндірісінің көзі
Қазақстан бүгінгі таңда әлеуметтік-экономикалық ... мен ... жаңа ... ... ... тұр. Қазақстан - жаһандық
экономикалық үрдістерге сәйкес дамып келе жатқан ел. Әлемдегі жасалған ... озық ... ... ... ... шаруашьшықтан шағын да
болса өзіне лайық орнын ... әрі жаңа ... ... ... ... ел болу ... ... үрдіс пен нарықтық қатынастар жүйесі ... ... ... ... ары ... ... мен ... экономикалық
қатынастарға түсімі жақтарын ақпараттар жүйесімен қамтамасыз ету, жан-жақты
талдау қызметтерін жүргізу, экономикалық ... ... ... ... есептің атқаратын рөлі зор.
Толығымен амортизацияланған, пайдалануға жарамды негізгі қорларды есепке
алу мәселесі ... ... ... ... ... ... болса, бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... қарау керек.
Ал негізгі бөлімінде негізгі құралдар есебін талдауға және негізгі құрал
есебін ... ... ... Жетілдіру жолында негізгі құралдың
жақсаруына жағдай жасайтын ұсыныстарды ұсындық.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебі №16 ХҚЕС ... ... ... ... ... ... ... субъектіге жататын меншік
құқығын, шаруашылық пен ... ... ... ... ... құны ... ... баланстық, сату, жою
және қалдық болады.
Бастапқы тарихи құны - негізгі құралды сатып алуға немесе салуға ... ... ... соған қоса өтелмеген салық пен алымдардан
(мысалға, ҚҚС, ... ... ... алу кезінде төленген баж
салығы), сондай-ақ ... ... ... монтаждау, пайдалануға қосу
шығындары, несие үшін пайыздар және т.б. шығындарынан тұрады .
Негізгі қорлардың бастапқы құны ... ... ... ... салымдар немесе негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... әсер ететін болса,
онда, бірінші кезекте, пайдалы қызмет ету ... ... ... ... ... құн — бұл негізгі құралдардың белгілі бір мерзімдегі нарықтық
бағасы бойынша бағаланған құны.
Баланстық құн — бұл ... ... және ... есеп ... ... тозу ... алып тастағандағы негізгі құралдардың
бастапқы немесе ағымдық құны.
Сату құны — бірін-бірі жақсы ... және ... ... ... ... ... негізгі құралдарды өзара айырбастауына мүмкіндік
беретін құн.
Жою құны — ... ... ету ... ... ... құралдарды жою
кезінде пайдалану мүмкіндігі бар бағасы бойынша бағаланған бөлшектердің,
металл сынықтарының және ... да ... ... ... қорлардың нақты бар-жоғын анықтау және олардың сақталуына
бақылау жасау ... ... ... ... ... ... да актілерді, сондай-ақ есеп саясатын басшылыққа ала ... ... ... ... мүліктік түгелдеу жүргізіп отырады.
Негізгі қорларды мүліктік түгелдеу жылдық ... есеп беру ... ... ... ... ең аз дегенде 1 рет, қараша айында
жүргізіледі. Үйлерді, ғимараттарды және басқа ... ... ... 1 рет; өнім ... және ... ... малды тоқсан сайын және
жылдық есепті жасау алдында (есепті жылдың 31 ... ... ... ... ... 16 ХКЕС-ке сәйкес, негізгі ... ... ... бір күнге әрекет етіп тұрған бағасымен ... үшін ... ... ... ... ... соң ол есепте
және есеп ... ... ... Әрекет етіп тұрған нормативтік актілерге
сәйкес, ... ... ... ... ұштастырылған негізгі
құралдардың индексациялауының ережесі мен тәртібі туралы дербес ... ... ... бағалаудың барысында негізгі құралдардың нақты бары
және құрылымы, олардың ... ... ... құны мен тозу ... дәл және ... мәлімет алынады. Негізгі кұралдарды қайта бағалау
кәсіпорынға өнімнің өзіндік құнын, рентабельділігін экономикалық ... ... ... ... ... ... өте маңызды
рөль атқарады. Ол негізгі құралдарды белсенді түрде ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды
қайта бағалау техникалық дамуын есепке ала отырып, амортизация нормаларын
нақтылауға негіз бола алады, қазіргі ... ... сай ... ... ... жағдайларды жасап, негізгі құралдарды сақтау мен тиімді
пайдалануға жол ашады .
Әділ баға: нарықтағы бағасы бойынша ... ... құн ... мүмкін.
Дисконтталған құн бойынша есептеген кезде әділ бағасын, өте аз ... үшін ... ... ... ... ал ... мүмкін болмаған жағдайда, қарыз ... ... ... ... ... қолданады.
Нарықтық экономика өрістеуіне байланысты қазақстандық бухгалтерлік есеп
жүйесі халықаралық стандарттарға біртіндеп көшіріліп келеді.
Негізгі қорлар есебі бойынша неғұрлым жиі қойылатын ... - ... ... ... ... ... ... жою құнын анықтау
туралы және негізгі құралдарды әділ құны бойынша бағалауды ... ... яғни ... көшу ... осы ... қалай шешілетінін
қарастырайық. Негізгі қорлардың анықтамасы екі стандартқа да сай келеді, ал
негізгі қорларды ... ... ... ... ... ... ... өндірістік және шаруашылық құрал-саймандар
топтарының жоқ екенін көріп отырмыз.
16-ХБЕС-тең ... «Осы ... тану ... яғни ... ... ... ... нұсқамайды. Осыған байланысты ұйым тұрған
нақты жағдайларға тану критерийлерін қолдану ... ... ... - ... Осы ... не істеу керек екенін шешу үшін бұл
топтардың кұнына не ... еске ... ... ... ... ... ... байланысты қандай да
бір техникалық функцияларды орындау жолымен өндіріс процесін жүзеге асыруға
қажетті жағдайлар ... ... ... ... ... Инвентарлық объекті болып оны біртұтасты құрайтын барлық
қондырғыларымен ... ... жеке ... саналады. Мысалы, жылу
станцияларына қызмет көрсететін ғимараттар ... ... ... ... ... есік эстакадалары), темір жолдар, дамбалар,
бөгендер, қоршаулар және т.б.
Беріліс кұрылғыларына оның ... ... ... ... энергия қозғалтқыш-машиналардан жұмысшы машиналарға беру,
сондай-ақ сұйық және газ ... ... бір ... ... беру жүргізілетін құрылғылар жатады, мысалы, электр берілісінің
әуелік желілері, құбыр ... және т.б. ... ... ... ... мысалы, электр станциясының бөлу құрылғысынан
қабылдайтын ішкі станциялардың бөлу құрылғыларына ... ... ... ... ... ... мыналар кіреді: әуе желілерінің
тіректері мен ... ... ... ... ... ... клеммалар және басқа бекіткіш материалдай, сондай-ақ үлкен
өзендерден барлық өту жолдары мен басқа заттар.
Өндірістік құрал-сайманға және ... ... ... ... ... еңбекті қорғауға ықпал ... ... ... ... жэне ... ... ... арналған
сыйымдылықтар; сауда шкафтары мен стеллаждары; инвентарлық ... ... ... ... ... ... ... қорлардың осы тобында ескерілетін инвентарлық ыдысқа ыдыс
ретінде ұзақ уақыт ... және ... ... үздіксіз
байланысты өндіріске қызмет көрсетуші заттар; материалдарды жинау ... ... ... ... ... жылжыту үшін қажетті және сауда
ыдысы болып ... ... ... ... ... ... тобы ... инвентарлық объекті дербес мағынасы бар және қандай
да бір ... ... ... ... ... ... ғана бола ... және инженерлік жабдықтың құрылысы салынатын элементтері;
офис жабдығы жаңа топтар болып ... олар ... ... ... ... ... ... көрсетілген «жиьаз және инженерлік жабдықтың құрылғысы
салынатын элементтері; офис жабдығы» топтары 6-ХБЕС-те қолданыста ... ... ... ... қалды», яғни ешқандай жаңасы
жоқ, бұрын болған топ бұзылды. Ал ... ... үш ... өз
анықтамалары бойынша басқа топтардың құрамына жатқызуға болмайды. Бұл
топтар салық ... ... және ... ... ... ... ... олар кәсіпорынның есеп саясатында да болуға
тиіс. ... ... ... ... ... жою құны ... ... болады деп жазылады. Кәсіпорынның есеп саясатында жою құнының
мөлшерін қалай ... ... Ол үшін ... ... 2-3 ... негізгі
құрал объектілерінің есептен шығарылуына ... ... және ... ... ... ... орташа пайыз алынған қосалқы
сынықтарды, қалдықтарды және жою ... ... ... жүзінде активтің жою құны көбінесе елеусіз ... ... ... есеп ... ... ... ... «Активтің жою құнының
елеусіз болуына байланысты амортизацияланатьш құнды ... ... және ... теңестіріледі» .
Егер кәсіпорын өзінің есеп саясаты ретінде әділ құны бойынша ... ... ... ... оларды танығаннан кейін негізгі қорларды сарапшылар
анықтау керек.
16-ХБЕС-тің 32-тармағында былай ... «Жер ... ... әділ ... ... ... ... нарықтық индикаторлардың
негізінде анықталады, оны көбінесе кәсіби бағалаушылар жүргізеді. Машиналар
мен жабдықтардың әділ құны ... ... ... анықталатын нарықтық құны
саналады». Туындайтын сұрақ – кәсіпорын қайта бағалауды өзі жүргізе ала ... ... ... мен ... ... ... кімнің
жүргізетіні тікелей айтылмаған ғой? Теория жүзінде, ... ... ... іс ... болмайды. Оның себебі мынадай:
Материалдық активтерді бағалау әдістемелерін білу ... Оны ... ... ... ... ... бағалау кезінде әдетте дәстүрлі
үш тәсілі - нарықтық, шығындық және ... ... ... (салыстырмалы) тәсіл кезінде объекті құнын ... ... ... бойынша жақын объектілермен жасалған мәмілелердің
бағасы негіздеме болады. Егер осындай меншікті сату ... ... ... онда осы ... ... ... тәсіл кезінде құн көрсеткіші ретінде объектінің тұтыныстық
қасиетін алмастыруға қажетті шығындар көлемі пайдаланылады, яғни объектіні
бағалау үшін ... мен ... ... ұқсас басқасын салу немесе сатып
алу құнынан көп болмайтын соманы төлемеу үшін ... ... ... ... ... ... және өндірісті дамыту келешектерін
айқындамайды. Бизнестің болашағы болмауы және оны ... ... ... жете ... ... ... мүмкін. Табыстық тәсіл
мөлшері өзгертілмеген болып саналатын ... ... ... ... ... ... ағынының ағымдағы құнын анықтауды
көздейді. Бұл тәсіл сатып алынатын ... ... ... ... ... ... ... тәсіл кезінде ақша қаражаттарының ағынын
дисконттау әдісінің қолданылуы да мүмкін [21].
Көріп отырғанымыздай, үш тәсілден ... ... ... жағдайларда
пайдаланылатынын білу керек. Сондықтан мүлікті өз бетіңізше бағалауға
тырыспай, ол үшін осы ... ... ... ... керек.
Бухгалтерлік стандарттар тұрғысынан қаржы есептілігінде жарамды және
шаруашылық қызметінде ... ... ... ... ... ... деп санауға болмайды. Егер бухгалтерлік есеп ... ... ... жол ... ... ... ... есеп
стандарттарын қабылдағаннан кейін нақты алғанда мұндай оқиғалар ... ... ... ... стандартында мұндай ауытқулар тікелей
қаралмаган. Егер олар іргелі сипатта болса, ХҚЕС бойынша қаржы есептілігіне
түзету енгізілуін қажет етеді.
Қолданыстағы негізгі қорларға ... ... ... есептелген
болса, бұл жағдайды қаржы есептілігінің дұрыстығына оның салдарларының
әсерін ескерте қарау ... ... ... ... ... және тағы ... толық есептелінген жағдай ... да тозу ... ... ... ... ... ... бір
басқа. Бірінші жағдайда, бұл қаржы есептілігі үшін елеусіз екені түсінікті,
екінші жағдайда, аталған негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... өзіндік құнның қалыптасуына ықпал ... ... - ... ... ... ... ... тиісінше, кіріс пен
шығыс туралы есеп деректерінің дәлме-дәл болмауы.
2.3 Негізгі қорларды ... ... ... көрсеткіштерді
талдау
Негізгі қорлардың пайдалы қызметінің мерзімін және жою құнын қажет
болған жағдайда ... ... ... бухгалтерлік пайдалану мерзімі бастапқыда белгіленген пайдалы
қызмет мерзімімен асатын ... ... ... жағдайына талдау
жасай отырып, бұл мерзімді ұлғайту жағына қарай қайта қарауға тиіс пайдалы
қызмет ... ... ... ... көмегі мен аныктауға болады,
Негізгі қорлар объектілерін ... ... ... ... ... кезеңде жүзеге асырылуға болады.
Негізгі қорлардың пайдалы қызметінің мерзімі және жою құны дербес
анықталады. Амортизацияны ... ... жою ... ... отырып,
есептеу ағымдағы кұн көрсеткіштерін және кәсіпорынның амортизациялық
аударымдар түріндегі шығыстарын ... ... үшін ... ... Жою
құнын анықтау үшін жүзеге асырылады. Жою құнын ... ... ... ... есеп ... ... ... құнын 0 ретінде анықтауға болатынын атап көрсету керек, ... ... ағаш ... ... ... ... және ... бөлшектер, тараптар, жинақтаушы бөлшекте және тағы басқа түріндегі
қалдықтарды сатып алушылардың ... ... ... ... оның пайдаланылуы екіталай. Кез келген жағдайда субъектілер ... ... ... ... отырьш, өз бетінше анықтау құқылы.
Толық тозған негізгі қорларға түзетулер енгізу үшін орындаулы ... ... ... ... объектінің өзіндік құнын қайта бағалауды
ұсынуға болады, бірақ мұндай түзету өз ... ... ... ... ... үшін ... деп ... амортизацияланған, бірақ пайдаланудағы объектілер үшін қайта
бағалауды былай көрсетуге болады: негізгі ... ... Д-ті К-ті ... ары негізгі қорлар амортизацияны есептеместен есепте болады. 6160 -
«басқа да табыстар» шоты ... ... ... ... шығысқа
жатқызылатын соманы теңестіру үшін қолданады. Салық салу ... ... ... ... ... құны ... ... тіркелген
активтердің шағын топтарының құнына, біздің ойымызша, енгізілуте тиіс емес.
Тіркелген активтердің жаңа ұғымы активтерді сатып алуға ... ... ... 1 ... ... ... болады. Тіркелген активтерді анықтау
кезінде артықшылық негізгі қорлар мен ... емес ... ... тану ... ... ... активтерді кіші
салық топтарына қосу кезеңдерін бөліп көрсетейік:
Сатып алынған ... ... ... ... ... ... емес активтерді бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес тану
өлшемдеріне сәйкестігі тексеріледі. Бұл ... ... ... сол ... ой ... ... ... сәйкес келуі тиіс.
Таңу анықтамасы мен өлшемдеріне сәйкес келетін актив ... ... ... ... енгізілгеннен кейін оның жылдық жиынтық
табыс алуына ... ... Егер ... ... мен ... емес
активтер осы қосымша шартқа сәйкес ... ... ... ... ... ... ... тиісті салық топтарының құн балансына қосылады.
Бухгалтерлік есепте сондай деп танылған, бірақ жылдық жиынтық табыс
алынуына ... ... ... ... ... ... жэне бір мезгілде шегерімге жатқызуға жатпайды.
Қазіргі кезде мына бір жағдай ... ... ... ... ... ... ... есепте негізгі қорлар объектісі болып
табылады, ... ... ... ... ... ... жоқ. ... уақыт
өткеннен соң мекеменің ой мақсаты өзгерді сол активті жылдық жиынтық табыс
алу үшін пайдалануды көздейді. Бұл ... ... ... кодексінің 105-
бабындағы анықтамаға сәйкес келеді, алайда кодекстің 106-бабында ... ... ... ... құн ... ... ойымша салық кодексінің
106-бабына толықтырулар енгізілуі керек, өйткені бұл жағдайда осы ... ... ... ... құны ... қосу ... есеп ... және оларға әдістемелік ұсыныстарға
сәйкес кітапхана қоры амортизацияланбайтын ... ... ал ... ол ... ... болып табылады. Кітапхана қорының
амортизациялық аударымдары ... ... ... ... ... нормасының қолдануы тіркелген активтерді кіші салық
тобына қосу сәтіндегі дұрыс қадамдарға байланысты. Активті белгілі бір кіші
топқа қатыстылығы бойынша дұрыс ... ... ... нақ осы ... ... ... қорларды тану анықтамасы мен өлшемдеріне
сәйкес келетін активтер бойынша пайдалы қызмет мерзімін және амортизациясын
есептеудің экономикалық пайда алудың ... ... ... ... ... ... Салық кодексінің 105-бабының анықтамасына сәйкес
тіркелген активтерді тиісті кіші салық тобына қосу үшін ... ... ... ХҚЕС ... ... ... мәселелері туындауда.
Амортизацияны есептеудің бес түрі болатын, ХҚЕС-ке көшуіне байланысты
негізгі қорлар амортизациясы есебінің үш ... ... ... құны ... ... ... есептеу әдісі;
амортизацияны орьшдалған жұмысыньщ көлеміне пропорцияналды ... ... ... ... ... ... ... есептеу.
Қазіргі кезде бұл жағдайды мәселе ретінде қарастыруға болады.
Толық амортизация өздеріне қате ... ... ... ... ... үшін ... ... сондай сәйкессіздік
байқалған күнге дейін қайта қарау мен ... ... ... ... ... ... қайта қаралуын ескертіп енгізіледі, егер
өзгерістер елеулі болса, қаржы есептері қайта ... ... ... барлық активтерінің жартысынан көбін
негізгі қорлар кұрайды. Халықаралық қаржылық есептіліктің стандарттары
кәсіпорынның қаржылық жай-күйі және ... ... ... әділ ... ... ... ... ететін барынша ... ... ... ... білдіреді.
Мәселен, АҚ «Көксу-Шекер» мекемесінің басшылығы пайдаланушыларға
қаржылық есептерде сапалы, айқын және салыстырмалы ақпарат ұсыну ... сай ... ... қаржылық есептілік жасау үшін іс-шаралар
жоспарын жүргізу ... ... ... «ХҚЕС бойынша алғашқы қаржылық
есептілік» термині оның ХҚЕС-ке айқын сай келетіні және әрбір қолданылатын
стандарттың ... ... ... туралы мәлімдеме және оған
түсініктеме бар алғашқы қаржылық есептілікті білдіреді.
Осындай мәлімдеме ... үшін АҚ ... ... ... ... ала ... ... қажет болады. Алдын ала жұмыстың негізгі
кезендерінің бірі – кәсіпорынның есеп ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептілікте көрсетілген кезеңдерге ... ... ... ... есеп ... ... ... ұсынылған тэсілдердің бірін таңдауда;
оларды ұйым қызметінің шарттарына қарай негіздеуде және бухгалтерлік
есеп жүргізу және ... ... ... үшін ... ... қабылдауда
екендігін айқындады.
АҚ «Көксу-Шекер» мекемесінің ... ... ... ала ... ... ... алуға қатысты мекеме қолданатын есепке алу
принциптеріне ... және ... ... және ... ... ... тесттен өткізілді;
жүргізілген талдау нәтижелерінің негізінде АҚ «Көксу-Шекер» ... ... ... ... ... стандарттарының ережелеріне
сәйкес белгілі бір оқиғаларға, операцияларға және мәмілелерге ... ... ... кәсіби пайымдаулар ескеріле отырып, мекемесінің ХҚЕС-тегі
тиісті принциптерге сай келетін есеп ... ... ... ... іс ... ... ... стандарттардың кәсіби
пайымдауы пайдалануды болжайды.
Бүгінгі күні Республикада ХҚЕС-тің ресми бекітілген ... ... ... ... біз ... ... ... министрлігінің
бухгалтерлік есеп және аудит мәселелері жөніндегі сараптау ... ... ... мүлік, үйлер, ... ... ... ... ... әдістемелік ұсынымдарды
бағдарға алатын боламыз.
Жоғарыда аталған ХҚЕС-тің қолдану жөніндегі ... ... іс ... ... көрсету үшін әзірленгенін бірден айта
кетеміз олар шын мәнінде ХҚЕС-тің дәл өзі ... ... және ... ... ... ... қорлар АҚ «Көксу-Шекер» мекемесінің барлық активтерінің едәуір
бөлігін құрайды, себебі АҚ «Көксу-Шекер» мекемесінде негізгі ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынның
қаржылық жай-күйі туралы сенімді ақпарат ұсынуға айтарлықтай ықпалын
тигізеді. Негізгі ... - ... ... ... немесе жеткізу және ... ... үшін ... ... үшін пайдаланады;
- бір кезеңнен астам уақыт ... ... ... ... ... ... ... және демалуына ыңғайлы жағдай
жасау үшін АҚ
«Көксу-Шекер» мекемесіне тоңазытқыш, үй, офис ... ... ... ... ... осындай объектілер негізгі кор ретінде тануға бола
ма?
Жоғарыда аталған объектілерді жіктеу кезінде мекемесінің бухгалтерлік
қызмет бөлімінде қиындықтар пайда ... ... ... өйткені оларды
пайдаланудан болашақта экономикалық пайда алу ьщтималдығының ... ... ... ... ескерте кетемін, экономикалық пайда алу үшін негізгі ... ... ... ... барысында пайдаланылады:
ұйым сататын тауарлар өндірісі мен қызмет көрсетуде бөлек, сол сияқты
басқа активтер мен үйлестіріліп пайдаланылады;
сатылуы немесе ... ... ... ... есеп айырысу шотына берілуі;
ұйымның меншік иелері арасында бөлінуі мүмкін;
Менің ... ... ... үй, офис ... ... ... операциялар мекеме үшін, атап айтқанда активтердің туындауына
немесе ... ... ... ғана әкеп ... ма, соны айқындау
қажет.
АҚ «Көксу-Шекер» мекемесінің қаржы директоры ... ... ... ... ... ... жағдайларын
жасау үшін ғана сатып алынғанын және алдағы уақытта ... ... ... ... ... ... жоқ екендігін түсіндірді. Атап
айтқанда, кәсіпорын тауарлар шығарғанда, ... ... ... ... ... сол ... басқа активтермен үйлестіріп те
пайдалануды жоспарламайды, сондай-ақ оларды немесе ... ... ... бойынша есеп айырысу шотына береді.
Айылғандарға байланысты мынаны қосқым ... ... ... ... ... үшін ... оған ... капиталдан пайда алу
үшін сатып ... ... ... ... ... олардың пайда
әкелуінде болып табылады. Егер активтер кіріс ... ... онда ... ... ... құралдар ретінде көрсетудің мәні жоқ,
дегенмен объектілерді есепке алуын және сақталуын ... ... ... ... ... ... кейінгі есебін жүргізуі;
- оларды материалдық жауапты адамдардың есептілігіне қоюы;
- ішкі бақылаудың жұмыс істейтін жүйесін растау үшін жоспарлы түгендеу
жүргізуі қажет ... ... ... арналған қосалқы бөлшектер жөн
жабдықтардың көпшілігі әдетте тауарлы-материалдық ... ... ... олардың пайдаланынуына қарай шығыстарға есептен шығаратыны
айқындалған. Алайда, егер ... ірі ... ... мен ... бір кезеңнен астам уақыт ішінде пайдалануға ниеттенетін болса,
мекеменің басшылығы оларды ... ... ... ... ... ... жөн.
Егер техникалық қызмет көрсетуге арналған қосалқы бөлшектер мен ... ... ... бір ... ... ... үшін ғана
пайдаланылса және олар тұрақты түрде пайдаланылмайды деп ... олар ... ... ... есепке алынып, қызмет көрсетуге арналған
негізгі қорлардың тиісті объектісінің ... ... ету ... ... ішінде амортизациялануға тиіс. Егер объектінің құрамдас
бөліктерінің әр түрлі қызмет ету мерзімі болса немесе ... ... ... бойынша қолданудан пайда алынса, құрамдас ... ... ... ... ... тиіс ... ұсынымдарда жоғарыда көрсетілген 16-ХҚЕС ережесіне
түсініктеме ... ... ... ... ... үй және жылыту
жүйесі олардың ... ... ету ... әр ... ... ... ... ретінде есепке алынуы тиіс.
Осылайша, ХҚЕС-қа сәйкес негізгі қорлар объектісі ... ... ... дұрыс жіктеу үшін тағы бір негізге алынатын факторды бөліп
көрсетуге болады: ол осы ... ... ... ... ... ... келеді: негізгі қорлардың алдағы уақытта
күтілетін қызмет ету мерзімі туралы ... ... бір ... шешімі
болып табылмайды, өйткені маман активтің пайдаланылу процесінің барлық
ерекшелігін бермеуі мүмкін. Іс ... бұл ... да ... ... ... ... объектілердің пайдаланылу саласы туралы көп жағдайда
толық және дұрыс мәліметтер бермейтін, оларды сатып алу жөніндегі ... ... ... ғана ... ету ... ... ... жауапкершілік негізгі корларды
есепке алу ... ... ... ... ... жүктелуі тиіс.
Негізгі қорларды есепке алу ... ... ... ... ... ... мекеменің бухгалтерлік қызметі бола алады. Объектіні
қарап шығатын және ... ... ... және жұмыс тәртібін
кәсіпорын:
- лаузымды адамдардың аты-жөнін;
- олардың міндеттерін;
- ... ... ... тәртібін көрсете отырып, өз бетінше
реттеп отырады.
Объектіні есепке ... ... ... ... ... ... айқындауды мекеме жүйелі негізде, активті пайдаланудың техникалық
шарттарын, субъект белгілеген нормаларды ... ... да ... ... жүзеге асыруға тиіс.
16-«Жылжымайтын мүлік, үйлер, жабдық» ХБЕС-ке сәйкес негізгі қорлар
объектісі тану кезінде ... ... ... ... ... бойынша
бағалануға тиіс .
Негізгі қорлар объектісін сатып алуға жұмсалған нақты шығындарға сатып
алу бағасы, ішінде импорттық баж ... және ... ... салынған
өтелмейтін салықтар, "ай-ақ мақсатқа пайдалану үшін активті жұмыс істейтін
қалыпқа келтіру бойынша тікелей ... ... ... алу ... кез ... сауда жеңілдіктері шегеріледі.
Тікелей шығындардың мысалдары: алаңды дайындауға ... ... ... ... ... ... ... жұмсалған
шығындар кәсіби қызмет көрсету құны ... ... ... ... ... барысьінда негізгі қорлар
объектілерін сақтауға және техникалық қызмет көрсетуге, жөндеудің ... ... және ... ... қосымша шығындар жұмсау
қажеттілігі туындайды деп ... ... ... ... ... ... есеп саясатына сәйкес
негізгі қорлар объектілеріне байланысты ... ... ... ... ... оның құнына жақсартқанда немесе осы активтің
қызмет ету мерзімін ұзартқанда актив ретінде танылады.
16-ХҚЕС-тің 49-тармағына сәйкес ... қор ... ... ... ... ... қайта қарастырылуға тиіс және егер ұсыныстар
алдыңғы ... ... ... ерекшеленетін болса, ағымдағы және
болашақ кезеңдердің ... ... ... түзетілуге тиіс.
Активтің қолданыс кезеңінің ішінде оны ұтымды пайдалану мерзімін бағалау
дәл ... ... ... ... ... ... ... жағдайын бастапқыда
есептелген нормативтерден тыс жақсартатын кезекті шығындардың нәтижесінде
ұзартылуы мүмкін.
Мұндай жағдайларда ұтымды ... ... және ... амортизация
нормасы ағымдағы және болашақ кезеңдер үшін түзетіледі, іс жүзінде
кәсіпорындардың ... қор ... ... ұтымды мерзімі өсу
жағына қарай қайта қарастырылады.
Ұтымды пайдалану кезеңінің ... ... ... ... ... жасайтын маманның кәсіби пайымдауына байланысты болады.
Осыған ... ... ... оны ... үшін де, қолайлы басқару
шешімдерін қабылдау үшін де пайдалы шаруашылық ... ... әділ ... ... деп түсіну керектігіне назар аударғым келеді.
Бірден айта кететін жайт, мекеменің негізгі ... ... ... ... шешімі маманның активті ... ... ... біле ... орай бір маманның шешімі болып табыла
алмайды.
16-ХҚЕС ... ... ... ... анықтаған кезде негізгі
құрал объектісінің ұтымды қолданыс ... ... ... ететін
мынадай факторлардың кешенін назарға алуды ұсынады:
- активті пайдаланудың күтілетін қарқындылығы;
- күтілетін ... ... ... ... ... ... ... компанияда қызметті қайта кәсіптендіру және елеулі
техникалық ... ... ... пайда болған кезде ұтымды қызмет мерзімі
қайта ... ... ... кейбір активтерді оларды ұтымды
пайдаланудың бастапқы ... ... ... қысқа мерзімде
пайдаланудан шығару жоспарланады .
Негізгі қорларды жаңартып, толықтырып ескіргендерін және ... ... ... ... дер ... шығысқа шығарып отырудың
маңызы өте зор. Негізгі қорларды кіріске алу және ... ... ... сай ... ұйымдастырылуы олардың қозғалысына
бақылау жасауға мүмкіндік береді.
Негізгі корларды кіріске алуды ... ... ... ... ... өкілімен тағайындалған тұрақты жұмыс істейтін
комиссияның құрамының түгелдей қатысып, оның құрамына әр түрлі саланың бас
мамандары мен ... ... ... ... ... техникалық қауіпсіздендіру мамандарының, бухгалтерлердің, т.б.
мамандық иелерінің қатыстырылғандығын анықтау қажет.
Негізгі қорларды пайдалану барысында олардың құнына, ... ... ... елеулі әсер ... ... ... ... көрсетіледі. Мүліктік карточкалардағы көрсетілген мәліметтер
бастапқы құжаттарындағы ... ... ... ... ... және бастапқы құжаттарындағы мәліметтерін салыстыра отырып,
негізгі қорлардың пайдалану және тұрған орындары бойынша ... ... ... ... ... ... ... бөлімін мен негізгі құралдар есебін 2007, 2008,
2009 жылдарын талдауға және практикалық өзектілігі жайлы зерттеуге арнадым,
яғни мекемесінің негізгі ... ... ... ... ... 2009 жылға негізгі қорлар түрлеріне талдау жасағанда ғимараттар мен
құрылыс жайлар - 13,9 % құрайды, ал машиналар мен ... - 64,7 %, ... - 19,8 % ... да ... ... -1,6 %. Негізгі қорлар бойынша
барлығы 100 % құрайды.
2009 жылды 2008 жылмен салыстырғанда ... ... 98,8 млн ... 98,8 млн. ... ... қорлар өсуі, негізінен, негізгі қорлардың
активті бөлігінің өсуі есебінен болды:
- мекеме өзінің қаржылық ... ... үшін ... ... ... ... көбінде тұтынушылардың мүдделерін қанағаттандыру үшін сапалы негізгі
қорларды сатып алу;
- ... ... ... ... ... инновациялық бағыттарға
көбірек көңіл бөлу.
3 НЕГІЗГІ ҚОРЛАРДЫҢ ҰДАЙЫ ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Негізгі қорлардың ... ... ... ... ... халықаралық бәсекеге қабілеттілігі елдің ұзақ
мерзімді дамуындағы тұрақты экономикалық өсу қарқынымен анықталады. Елдің
бұл экономикалық ... ... ... ... ... ... мен өндіріс кұрылымының технологиялық деңгейі, мемлекеттік
институттардың сапасы сияқты факторлар әсер етеді.
Ғылым мен технология да елдің экономикалық ... әсер ... ... бірі ... ... Оны колданыста жүрген ресурстарымыздың
басым бағыттарының өзгеруінен, яғни шикізаттық ... ғана ... ... ... ... ... ... ауысқанымыздан көруге
болады..
Қазақстан дамуының ... ... - ... мен ... яғни ... ... жаңа ... дамытуы мен коммерциялық
пайда әкелуі ... және де ... ... ... қолайлы
инновациялық ортаны құру болып табылады.Ұлттық инновациялық ... және ... ... ... ... ... да осы аталған мақсатқа жетуге жағдай туғызады.
Өз алдында стратегия үзақ мерзімді мақсаттары мен міндеттеріне ... ... ... қабылданған бағыттары мен ресурстарын орналастыруды
болжайды. ¥зақ ... ... ... - ол ... мақсаттың
логикалық тұрғыда қол жетерліктей бір жүйеге келуін білдіреді. Әрекеттің
қабылданған ... - бұл алға ... ... ... ... ... ... әдістерін таңдау. Ресурстарды тиімді орналастыру стратегияның
жүзеге асыру үрдісін қолдаудың басты тетігі болып келеді.
Әлемдік тәжірибеге сай, ұзақ ... және ... ... ... ... және отандық технологиялық жетістіктерге сәйкес келетін
индустриалды-инновациялық даму ... ... ... қол ... ... ... ... елдерде ЖІӨ-нің көп бөлігі қызмет көрсету,
жоғары технологиялар, білім, байланыс және ... ... ... ... ... реформалаудың мақсаты мен
бағытын анықтайтын негізгі құжат ... ... Онда кен ... ... ... ... басты міңдеттерінің бірі - экономикалық өсуді
ЖІӨ-нің құрамындағы шикізат үлесін кемітіп, біртіндеп ғылыми сыйымды ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз ету.
Қайта құрылудың мұндай қажеттілігі ... ... ... күнгі тау-кен
өндіру өнеркәсібі үлесінің қарқынды өсуінен, керісінше өндеу ... ... ... 2001 жылы ... 2004 жылы 53,4 %-ға ... сәйкесінше өңдеу өнеркәсібінің үлесі ... ... ... ... ... 2000 ... салыстырғандағы 2010-ға дейін ЖІӨ-нің
көлемі екі ... ... ... ... және аграрлық секторын
жаңаландыру арқылы қол жеткізуге болады.
Қазакстанның ... ... бар ел ... ... - экономиканы
диверсификациялау мен оның шикізат тәуелдігін азайтуға және сервистік-
технологиялық ... ... ... ... ... ... 2003-
2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық даму ... ... ... Оның ... ... ... ... кешені, тау-кен өндіру және металлургиялық ... ауыл ... және ... ... ... өндіру және
сақтау салаларындағы инновациялық жобаларды игерумен байланысты болып
табылады.
Стратегияның институтционалдық-дайындау ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізумен басталды. Нәтижесінде
жобалардың бастапқы этапында мемлекеттің катысуы, ... ... ... жеңілдіктердің берілуі, даму институттарының құрылуы
анықталды. Сонымен қатар білім және ғылым жүйесіндегі ... және ... ... жүргізілді. Бірінші этапта
инновациялық кызметтің екі деңгейлі инфрақұрылымын құру басталған. Ұлттық
және аймақтық деңгейдегі ... ... және ... ... бар ... ... құрылуымен толықтырылды.
Екінші этапта (2006-2010 жж.) ... ... ... ... ... инновациялық әлеуетін арттыру
үрдісі басталды. Осының нәтижесінде өңдеу және ғылыми сыйымды секторлардың
өңдірістік куаты құрылуы ... ... ... ... нарыққа шығу үшін ІТ секторларының бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз
етуге бағытталады. 2010 жылга дейін ... екі ... ... мақсатына тек мұнай және тау-кен саласының өсуі ... ... ... ... ... мен ... нәтижесі де
арқылы қол жеткізуге болады. Стратегияның ... ... ... ... ҚР ... ... ... мұнай-химия кластерін
күшейту арқылы индустриалды-технологиялық орталықтар мен парктердің
негізіңде өндеу ... ... ... ... ... ... Сонымен
бірге өңдеу секторы тауарларының экспорты 2009 жылы 1,7 есе өсуге, ал оның
ішіңде ... ... ... құру және ... көлемінің ұлғаюы
нәтижесіңде 6,7% өсуге тиіс. Бұл дәрежеге жетуге металлургия, машина жасау,
тоқыма өнеркәсібінде және басқа ... онға жуық ... ... ... ... ... экономикалық өсу Стратегияның 2011-2015 жыддарға
арналған ғылыми сыйымды тауарлардың ... ... және ... ... ... ... ... «инновацияльщ-технологияльіқ»
үшінші этапының қүрылымдьщ кайта құрылуының шараларын тездетіп шешуге
мүмкіндік ... ... ... құрылымында жоғары ... ... ... ... алға ... ... ... туындайды. Бұл стратегия шенберінде басым
бағытты жобаларды ... ... ... жүзеге асыруға және жаңа
жобаларды жасап шығаруға мүмкіндік беріледі. Басым бағытты ... ... ... және ... негізі жоғары технологиялар
саласындағы негізгі және қолданбалы ғылымның нәтижелері болып табылады.
Қазіргі әлемдік технологиялық даму ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
телекоммуникация, технологиялар ... ... ... ... ... жаңа ... және ... сияқты басты бағыттарды
дамытуға қолайлы жағдайлар туғызу кажеттігін ... Бұл ... ... жаңа ... ... ... және ... артуына мүмкіндік береді. Халықаралық технологиялар
трансферттеріне және ... ... ... ... ... алға басу» стратегиясын ... ... ... ... ... қабілетті елдер қатарына қосылуына негіз бола алады.
Стратегияның жемісті ... асуы ... ... және ... стратегиялық басқару әдістерімен анықталады.
Сондықтан осы үрдістерде стратегиялық басқарудың методологиялық мәселелері
маңызды болып ... ... ... ... ... теориясы
мен практикасына сәйкес корпорация және бизнес бірліктер деңгейіндегі
стратегиялық ... ... және ... ... ... ... болып отыр.
Батыс компанияларыңда қолданыста жүрген модельдер менеджменттің ... ... ... ... стратегиялық сараптама, стратегияны
жасау және жүзеге асыру. Бұл ... сәл ... ... дамуының стратегиялық басқаруына қолдануға болады.
Ең бірінші сатыда Миссия, Болжау, Мақсаты және Дамудың басым бағыттары
құрылады. «Миссия» - ... ... ... ... және оның ... ... ұғым ... көрсетілген.
Ұсынылып отырған модельге сәйкес макро деңгейдегі «Миссия» термині әлемдік
нарықта ұлттық өндіріс жүйесін тек шикізат ресурстарын ... ... ... қосылған құны жоғары, ғылыми сыйымды, жоғары технологиялы,
тауарларды жабдыктаушы ретінде ... ... ... ... ... және ... жаңашаландыруда
елдің Үкіметі басты рөлде болып табылады. Бұл ... ... ... ... катализаторы және «технологиялық» менеджері ретіндегі миссиясын
атқарады.
Иңдустриалды-инновациялық даму стратегиясының жүзеге асырылуын басқару
үрдісінде жаңа міңдеттерді шешу ... ... ... Үкімет миссиясы оны
әрбір этапында қайта ... ... ... - бұл ел ... ... және оның жағдайының көрінісін, оның ғылыми-технологиялық
әлеуетін және ... ... ... ... анықтайтын ұғым. Үкімет елдің
болашақтағы жағдайын «Болжауына» ... ... ... алға ... ... ... ... кажет. Сонымен, ары
қарай «Болжау» дамудың басым бағыттарын және ... ... ... қол ... ... анықтайды. Ішкі ресурстарымызды және
сыртқы нарықтық ортаны стратегиялық сараптау елдің ... ... және ... әлеуетін бағалауға мүмкіңцік береді.
«ҚР-дың индустриалды-инновациялық даму стратегиясы» «ҚР-дың технологиялық
алға басу стратегиясы.
Стратегияның ... ... ... ... ... ғылыми
негізделген басым және негізгі бағыттары карастырылуы ... ... және ... ... оның ... ... күтілетін
көрсеткіштерге сүйене отырып «Қызмет етудің ... ... ... ... ... ... құрылымдардың
құзыретіне, олар: Индустрия және сауда министрлігі, ... ... ... ... Экономика және бюджетті жоспарлау
министрлігіне беріледі. Олардың міндетіне ... ... ... асыру үрдісін реттеу қызметі тапсырылады. Стратегияны басқарудың
сонғы этапы қызмет ету бағдарламасының және ... ... ... ... ... ... ішкі және ... орта
сараптамасы қажет етіледі.
Макро деңгейдегі стратегиялық сараптама үрдісінде экономиканың күшті
және әлсіз жақтары, сонымен бірге оның мүмкін бағыттары, ... ... ... мен ... немесе қауіптері анықталуы мүмкін.
Компанияның сараптамасының үйлестігімен келтірілген ... ... ... ... ... жасап шығаруға мүмкіндік береді.
Сараптаманың нәтижелері экономикалық, ғылыми, инновациялық әлеуеттің нақты
көрінісін бағалауда ... ... ... ... Ал ... ... даму және ... алға басу» Стратегиясын құруға
негіз ретінде карастырады.
Стратегияның ... ... оның ... ... ... ... бағыттарын дұрыс таңдауына байланысты болып келеді. Ал сол
бағыттары көрсеткен ... ... ... ... ыкпалын
тигізеді. Мониторинг ішкі және сыртқы ортаның өзгеруіне байланысты
толықтырулар мен ... ... ... ... Өз кезегінде ішкі
және сыртқы ортаның ... кері ... ... ... ... ... ... үрдісінде өнеркәсіп кәсіпорындарының,
венчурлық бизнестің, мемлекеттік және жеке даму институттарының қатысумен
ғылымды, ... және ... ... ... ... жүзеге асыру
Қазақстанның ұлттық инновациялық жүйесін қалыптасуын қамтамасыз етеді.
Өнеркәсіп құрылымдарын диверсификациялау және өндірісті ... ... ... алға басу» Стратегиясын жасау ... ... ... туындайды. Бәсекеге қабілеттіліктің ... тез ... ... жаңа технологиялар әлемінде басым
бағытты технологиялар мен ... ... және ... асыру маңызды болып
отыр. Бұл жағдай Казақстан үтдін осыңдай басымдьшыққа ие етуге негіз ... ... ... ... іздеуге бағьптайдьі. Соңдықтан
да стратегияны жасау мен ғылыми-технологиялық даму саясаты ... ... ... болжамдарьша сүйенуі қажет.
Казақстанның «Технологиялық алға басу» Стратегиясына өтуі ... ... ... ... ... ... ресурстардың және
ғылыми-технологиялық ... ... ... ... экономикалық қызметтің жаңа саласына шығуға
мүмкіндік береді. Осы Стратегияның жүзеге асуы нәтижесінде жаңа өндірістер
құруға арналған басым ... ... ... кұрылатын ғылыми сыйымды және
жоғары технологиялы салалар қалыптасуы мүмкін. Жаңа өндірістерді ... өз ... ... ... зерттеулерінің нәтижелеріне
негізделген био- және нанотехнология, фармацевтика индустриясы саласындағы,
жоғары технологиялар ... ... ... ... ... ... ... отандық ғылыми зерттеулер мен тәжірибе
конструкторлық жұмыстар нәтижелерін жүзеге асуымен ... ... ... ... ... саладағы бәсекелік артықшьшылығы
компанияның инновациялық ... ... ... ... ... ... технологиялар саласындагы корпоративті
сектор мен шағын ... ... ... ... басым
бағыттарына, казақстандық ғалымдар мен компаниялардың халықаралық жобаларда
бірлесіп жұмыс жасауына аса назар ... Даму ... ... ... ... ... венчурлық бизнестің, мемлекеттік және
жеке даму институттарының қатысумен ғылымды, инновацияны жэне ... ... ... ... ... ... ... инновациялық
жүйесін қалыптасуын қамтамасыз етеді.
3.2 Негізгі ... ... ... және ... ... ... әлемдегі қаржы дағдарысының, яғни құлдырау мен
рецессияның ... ... күрт ... ... мемлекеттер
интеграциялық үрдіске қосылуына байланысты ... ... ... қатты әсер ете бастады. Қазіргі жағдайда және болашақта
болатын құбылыстарға сәйкес ... ... ... астыру және дағдарыс
салдарынан болатын ... ... ... тұра алатын шараларды
ұйымдастыру қажет. Сыртқы тәуекелділікті және қазіргі жағдайдағы қауіпті
мәселелерге көңіл ... ... ... ... ... болғандықтан, Қазақстанда қаржылық ... ... ... ... ... жылдардағы ұлттық
экономиканың жоғарғы өсу ... ... ... ... атап ... ... және құрылыс салаларында едәуір құлдырау
байқалды. Әлемдік қаржы нарығындағы өтемділік дағдарысының орын ... ... ... төмендеуі, бағаның күрт ... ... өсуі және тағы ... ... дағдарыстың әсерін
күшейтті. Соңғы жылдары жалпы экономикалық өсу қарқынының едэуір төмендеуі
байқалады. 2000-2006 жылдары жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) ... ... ... ... ... ие ... яғни 10,2%, ал 2007 жылы ... ішкі өнім -
8,5% деңгейінде, 2008 жылы - 3 %-ға төмендеу ... ... ... ... көрсеткіштерден де төмен. Үкіметтің, Ұлттық банктің,
Қаржы нарығын бақылау және ... ... және ... ұйымдарының
бірігіп жасаған жоспарларында тұрақтандыруға қажетті қаржы көлемі 2 172
млрд. теңге, 18,1 млрд. ... ... ... ... жүзеге асыруға -Імлрд. доллар
жұмсалды. 2003-2015 жылдарға Қазақстанның индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... мемлекеттің 2003 жылдың
тамызында 100 пайыздық қатысуымен ... және ... ... ... ... қоғам түрінде құрды.
Аймақтық технопарктердің негізгі мақсатына ... ... және ... дамуын қамтамасыз ететін ғылым, өнеркәсіп
және аймақтық биліктердің арасындағы ... ... ... ... ... ... ... инновациялық қызмет және ғылыми-
техникалық аяда жаңашыл нарық пен ... ... ... ... құрылымдардың қызметін атқарады. Олар білім,
ғылым, өндіріс, ... ... ... ... ... ... ... мен шығармашылықтарының нәтижелерін коммерциялау
арқылы интеграциялауға ықпал етеді.
Технопарктердің ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдаудың әмбебап құрылымын
құруда ... ... ... да оның ... инжинирингтік қызмет
көрсететін бизнес-инкубаторлар. құру, эксперттеу, кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... өнім өткізуге көмектесу жұмыстар жүргізуде болып
отыр.
2009 жылдың 2 сәуірінде «Инновациялық ... ... ... ... ... мен ... енгізілді. Гранттың
қаржыландыру тұрғыс технопарктерге технология ... алу үшін ... ... ... ... және ... ... қайтарылым: " қаржылар болуды қарастырған.
Көптеген ғылыми ізденістерде, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылған. Бірақ, экономикасы инновацияға қарай бет ... ... ... ... ... және ... жұмыстарды жүргізумен ғана емес, сонымен қатар ... ... қол ... ... ... ... ... жаңалықтар ғылыми жетістіктерге сүйене отырып, тауар
өндірушілердің тұтынушылармен, жабдықтаушылармен және бәсекелестермен нарық
конъюнктурасына сәйкес ақпараттардың болуын қажет етеді.
Осыған ... ... ... үшін ... ... ғылыми
үрдістің жүру барысындағы білімнен ... ... Бұл ... ... ... байланысты қызметтердің жиынтығынан тұрады.
Ол технологиялық сынақтар, нарық мониторингін негізге алады. Әрине, ... ... рөлі ... ... ... әлуеті
(өнеркәсіп, сала, кәсіпорын бойынша) инновациялық қызметті жүзеге асыруға
қажетті санаткерлік, ғылыми, ғылыми-техникалық, ... ... және ... ... ... ... кономикасы дамыған еддерде инновациялық қызмет кәсіпқой менеджментпен
үйлестіріле отырып, өнеркәсіптік өндіріс пен ... ... ... негізгі алға жетелеуші күшіне айналған. Сөйтіп, олармен гылыми-
техникалық жасалымдардың иелері, инновациялық өнімдерді тұтынушылар, ... ... ... оқу-әдіснамалық және тағы басқа
мемлекеттік және жеке құрылымдар айналысады.
Шетелдің өнеркәсіптік ... ... ... ... ... жүргізуге, жаңалықтарды ашу мен енгізуде
стратегиялық бағыт ұстануы басты мақсат болып табылады.
Инновациялық мүмкіндіктерді іздестіру және өнеркэсіптік салалар ... ... құру ... ... ... ... мен ... әкеп тірейді. Кәсіпорынның инновациялық әлуетін көтеруге жалпы өнім
көлеміндегі жаңа технологияның ... ... ... ... ... өнім,
қолданылатын технологиялық үрдістің орташа жасы, шикізат пен ... ... ... ... мамандар саны әсерін тигізеді.
Мемлекет қазіргі кезде пассивті түрдегі инвестициялық саясаттан
белсенді саясатқа ... ... ... ... ... отыр. Даму банкін күшейту және инвестициялық қор, инновациялық қор,
экспорт пен капиталды сақтандыру ... ... ... зерттеу, инжиниргтік және технология трансферті орталықтары
сияқты дамудың мемлекеттік қаржы институттары құрылды.
Қазақстанда дайын өнім ... ... ... салымдардың аз
және несиелік ресурстардың пайыздық ставкаларының жоғары ... ... ... ... шектер қойылған. Мұндай кедергілерді жою мақсатында
Даму институттарының құрылтайшысы болып мемлекет табылады.
Даму институттары жобаларды қаржыландыруда белгілі бір ... ... ... ... мамандандырылуы тиіс. Мысалы, Даму ... ... банк ... ... ... қор
жарғылық қордағы үлестік қатысу арқылы, инновациялық қор - ғалымдарға және
ғылыми мекемелерге гранттар беру немесе ... ... ... ... ... даму ... табиғаты нарықтық болғанымен,
қызметі бәсекеге негізделуі тиіс.
Әрине, олар қосылған құндардың ... және ... ... ... ... да ... болады деп
көзделуде. Бұл өнімнің бәсекеге қабілетінің барлық параметрлеріне жауап
бере алатын, соңғы өнімге ... ... ... көп ... ... да мүмкіндік береді деп ойлаймыз.
Мемлекет бюджетінен бөлінген қаржылардан құралған институттарды
қалыптастыру ... ... ... тарапынан экономикадағы сыңаржақ дамуға
шек қоя отырып, жоғары технологиялық және ... ... ... ... ... ... күрделі проблеманы
шешуге мүмкіндік береді.
Осы бағытта жүргізіліп ... ... ... келе, Даму
институттарынан қаржы алуда инновациялық және инвестициялық ... ... ... сапасының төмендігін, өтініш білдіруші жоба
иелерінің дайын еместігін, кепілдік беру базасының аздығын, ... ... ... ... бірге, кәсіпорындардың
бизнес - жоспар жасау тәжірибесінің жетіспеушілігін, жаңа технологияларға
қол жете бермеушілік пен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... инновациялық басымдылықтарды таңдау
критерийлеріне:
- жобаның жиынтық коммерциялық тиімділігі;
- жаңалықтардың жалпы ... және ... ... ғылыми және техникалық жаңалықтар деңгейі;
- тиісті облыстарда өзекті техникалық және технологиялық міндеттерді
шешуте бағыттау;
- салааралық инновациялық облыстарда жаңа ... ... ... білуі;
- әлемдік нарықта тауарлар мен қызмет түрлерінің позициясын күшейту;
- мамандармен ... ету, ... ... ... ... ақпараттармен және патенттермен, лицензиялармен қамтамасыз ... ... ... ... тарту мүмкіндіктерін күшейту;
- жобаны жүзеге асырудың ұйымдастыру-басқару механизмінің болуы;
- қоршаған орта жағдайына әсер ету;
- тәуекел ... ... ... технологиялық түрғыдан индустрияландыру үшін
алдыңғы қатарлы ғылыми және техникалық шешімдерді жүзеге ... ... ... ... ... және ... басты мәселеге
айналуы тиіс деп санаймыз. Бұл үшш ... ... ... ... ірі ... және ... компаниялармен
қауымдастықты күшейткен жағдайда біріккен инвестициялық жобаларды жүзеге
асыруға мүмкіндігі жоғары болады.
Шетелде жаңа технологиялардың үлгісін ... ... ... оған ... қаржы, тіпті бюджеттен де ... ... ... ... жеке ... қаржылары;
- инвестициялық институттары;
- сақтандыру компаниялары;
- әртүрлі үкіметтік агентстволар мен халықаралық үұымдардың қаржылары
саналады.
Өндірістік кәсіпорындарда өндірісті техникамен жарақтандыру ... ... ... Машиналар мен құрал-жабдықтарды импорттау
өндірістің технологиялық деңгейін көтеруге мүмкіндік бермей ... ... ... ... ... ... инвестиция өндірісті толық
жаңартуға емес, тек оны ... ... ... ғана ... ... технологиялық үрдістерді жаңарту мен ресурстарды ... ... ... мен ... қабілетін көтеретін инновацияны енгізу
басты мақсат болуы тиіс.
ҚОРЫТЫНДЫ
«Кез келген саладағы шаруашылықты жүргізуде жақсы нәтижеге қол жеткізу
үшін ... ... ... және дұрыс жол сілтейтін жалғыз ғана –
бухгалтерлік есеп.» Цирул.
Нарық жағдайында тәуелсіз ... ... ... шығатын шаруашылық
жүргізетін субъект экономиканың басты буыны болып ... ... ... ... ... басқарудың жаңа әдістерімен
жүйелерін игеруге ... ... ... ынталандырады. Қазақстан
республикасында кезеңдік реформалау нәтижесінде шаруашылық ... ... ... қаржылық бақылауы бойынша халықаралық
талаптарға сай құқықтық нормативтік база жасалды. Нарық заманында ... ... ... сай ... отырады. Кәсіпорынның
есеп саясаты бухгалтерлік есептің дұрыс ұйымдастырылуына және ... есеп ... ... мен ... әсер етуші процесс.
Қазіргі заманғы бизнестің ... ... ... ... сонымен бірге кәсіпкерден икемді және шебер жұмыс істеуді талап
етеді. Еңбек ресурстарын тиімді пайдаланудың еңбек ... ... мол. ... ... ... болсам кәсіпорынның негізгі
құралдарының есебін дұрыс ұйымдастырудың өзі ... орын ... ол ... ... ... керек.
Негізгі қорлар есебі 2410 «Негізгі қорлар» шотында жүргізіледі. ... ... ... ... ... табылады. Кәсіпорындарда негізгі
құралдардың есебі №6 ҚБЕС және ... ... ... ... ... ... құралдардың есебін жүргізудің, субъектіге
жататын меншік құқығын, шаруашылық пен оперативтік ... ... ... ... етеді. Негізгі құралдардың есебін дұрыс
ұйымдастырудың басты шарты оларды жіктеу болып ... Ал ... ... ... ... ... ... тану үшін оларды
дұрыс бағалау қажет.
№6 ҚБЕС сәйкес, ... ... ... құнын белгілі бір
күйге әрекет етіп тұрған бағасымен сәйкес келтіру үшін ... ... ... ... соң ол ... және есеп ... ... табады.
Қайта бағалаудың барысында негізгі құралдардың нақты бары және құрлымы,
олардың нақты ағымдағы нарықтық құнымен тозу ... ... дәл және ... ... ... Қайта бағалау кәсіпорынға өнімнің өзіндік құнын,
рентабельдігін анықтаудың экономикалық тиімді жағдайларын тудырады және ... ... ... ... ... қажетті инвестициялық
ресурстарды таратуға мүмкіндік береді.
Кәсіпорын өз қалауы бойынша меншігіне ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарын қайта бағалауына
болады.
Сонымен, негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастыру үшін, оларды
ең алдымен дұрыс ... ... деп ... Республикасының Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазакстан халқына
жолдауы, 2008 жылгы.
Бухгалтерлік есеп ... ... ҚР ... ... 22 ... ... №224 бұйрығы.
ҚР-дың «Бухгалтерлік есеп жэне қаржылық ... ... 2007 ж. ... №234-3 ... Қ.К., ... З.Н., ... Н.А. Бухгалтерлік есеп
принциптері. Алматы: Экономикс, 2003.
№40 бухгалтер ... ... Э. ... ... ... ... қайта багалау, қазан 2005 жыл.
-----------------------
Негізгі құралдардыц амортизациясын ... ... өдіс ... ... ... |
| |кы ... |ған | |
| ... ... ... | |
| | ... |сомасы | ... ... | | | | ... | | | | ... аяғында|100000|18 000 |18000 |82000 ... ... ... 000 |36000 |64000 ... | | | | ... ... ... |54000 |46000 ... | | | | ... ... |100000|18 000 |72000 |28 000 ... | | | | ... ... ... 000 |90000 |10000 ... | | | | |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Кәсіпорынның өндірістік қорлары."5 бет
«Айданқұс» ЖШС-тің өнеркәсібі қорлары айналымына талдау жүргізу19 бет
Айналым қорлары15 бет
Аманат жинақтаушы зейнетақы қорлары54 бет
Ауылшаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен бақылауын жетілдіру25 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. 1 табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. 2 әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3 өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану . Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь