Физика сабағында үлестірмелі дидактикалық материалдарды қолдану

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

І. ЖАЛПЫ ОҚЫТУДЫҢ ДИДАКТИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕРІ
1.1 Физиканы оқытудың дидактикалық принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.2 Дидактикалық ойын арқылы физика сабағын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ..18

ІІ. ФИЗИКА САБАҒЫНДА ҮЛЕСТІРМЕЛІ ДИДАКТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛДАРДЫ ҚОЛДАНУ
2.1 Үлестірмелі дидактикалық материалдарды қолдану арқылы физика сабағын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.2 Компьютерлі оқытудың дидактикалық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.3 Физика саласында білім беруді ақпараттандыруды дамыту ... ... ... ... ... ... ...41
2.4 Сабақ үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
1.сабақ. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
2.сабақ. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49
3.сабақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
Елімізде қазіргі таңда білім беру жүйесінде болып жатқан өзгерістерге орай, 12 жылдық білім беруге көшу табалдырығында тұрған сәтімізде, Президентіміз Н.Назарбаевтың еліміздің бәсекеге лайықты 50 елдің қатарына кіруі туралы жолдауының талаптарына сәйкес мұғалімге атқарар істер де көп, көтеретін жүк те ауыр. Бұл республикамыздағы жаңа білім концепциясына сәйкес пәндерді оқып үйрену оқушының өз бетімен жұмыс істеуін, оқушының жеке тұлғалық қасиеттері мен шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған үрдіс әрекетінде осының бәріне жетекшілік ететін, оқушы мен мұғалімнің арасындағы қарым – қатынастарды реттеп отыратын, өзінің іс - әрекетінде де барлығын түбегейлі жаңаша жасауы керек болатын, ізденгіш, талап қойғыш, кәсіби шеберлігі кемелденген, оқыту әдістемесінің барлық түрлерін меңгерген жан – жақты дамыған тәжірибелі мұғалім болу керектігін білдіреді. А.Дистервегтің баға беруінше – «нашар мұғалім оқушыға ақиқатты өзі береді (барлығын өзі айтып, түсіндіріп береді), ал жақсы мұғалім оқушының ақиқатты өзі іздеп табуын үйретеді».
Қазіргі кезде оқушының ой - өрісін көтеру, шығармашылық қабілетін дамыту, алған білімін практикада қолдана білуге баулу, әртүрлі ғылыми әдебиеттерді пайдаланып,өзінің білімін тереңдетуге үйрету мәселелеріне айрықша мән беріліп отыр. Себебі мемлекеттік стандартта орта білім беретін мектептерде әрбір шәкіртті жеке тұлға деп санап, оларды өз сұраныстарына, мүдделеріне сай оқыту мен тәрбиелеудің сан қилы үлгілерінқолдану керектігі көзделген. Бұл жағдайда оқыту технологиясын өлзгертуді, оқушыларды өз бетінше білім алуға, өзін-өзі дамытуға, ұйымдастыруға үйрету мәселелеріне көп көңіл бөлуді талап етеді.
Осы міндеттерді атқару жолында басқа пәндер мен қатар физика пәнінің атқаратын рөлі де зор. Себебі физика жаратылыстану ғылымдарының тірегі, ал оның зерттеу әдістері қазіргі заманғы ғылыми танымның тұғыры. Дегенмен, қазіргі уақытта орта мектептегі физика пәніне бөлінген сағат қоры аздық етіп отыр. Осының салдарынан физика сабағында, бұрынғы кездегідей лабораториялық жұмыстар көптеп жасалмайды, есептер шығаруға уақыт жетіспейді. Осыдан оқушылардың физика пәніне деген қызығушылығын және оны оқыту сапасын қалай арттыруға болады? деген сұрақ туады.
1 Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. -Алматы, Қазақ университеті, 1989.
2 Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. -А., 1991.
3 Айтмамбетова Б., Бозжанова К., т. б. Балаларды семьяда адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. -Алматы, 1985.
4 Айтмамбетова, Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. -А., 1991.
5 Айғабылова Н. Бала мінезінің қалыптасуы және оны тәрбиелеу жолдары. -А., өнер. 1972.
6 Ахметов Ж. Балаларды мәдениеттілікке тәрбиелеу жолдары. //Қазақстан мұғалімі, 18 ақпан, 1994.
7 Алмаханова Х. Жас өспірімдерге эстетикалық тәрбие беру. /Методикалық нұсқау. А., 1990.
8 Ақназарова Б. Класс жетекшісі. -А., Мектеп, 1973.
9 Әбенбаев С. Оқушы жастарға эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. -А., 1992.
10 Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. -А., 1999.
11 Әбдіразақов Е. Адамгершілік, имандылық тәрбиесі. -Шымкент 1994.
12 Әбиев Ж. Жаңа адамды қалыптастыру. -Алматы, 1988.
13 Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. -Алматы, 1997.
14 Әбілова З. Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру. -А., 1972.
15 Қ. Аққошқарова, Н. Қойшыбаев.Физика Алматы, «Атамұра» 2006 172 бет.
16 Қ.Қ. Аханова. 12 жылдық бiлiм беру экспериментi: Жағдайы, проблемалары. «Ұстаз» газетi №19, 2006 жыл 2 бет.
17 Б. Ахметова, Н. Қадыров, Н. Қойшыбаев.Физиканы қайталайық, Алматы, «Мектеп» 1976 жыл 91 бет.
18 В.А. Балаш. Задачи по физике и методы их решения.Москва, «Просвещение», 1974 год 290-300 стр.
19 И.Н. Баженова. Педагогический поиск .Москва, «Педагогика» 1990 жыл 13-14 бет
20 Р. Башарұлы, Д. Қазақбаева, У. Тоқбергенова.7 класта Физика және астрономия пәнiн оқыту әдiстемесi, Алматы, «Атамұра», 2003 жыл 3-10 бет
21 Л. Выготский. Мышление и речь. Москва, «Педагогика», 1983 жыл 172 бет
22 М.Дүйсенбаев, Г.З. Байжасарова, А.А. Медетбеков. Физика және астрономия. 8 класс. Алматы, «Атамұра», 2004 жыл, 216-224 бет
23 М.Ю. Демидова, М.И. Павленко. Методика преподавания физики. Москва, «Школьная пресса», 2004 жыл, 12-14 бет
24 В.Д. Дмитриева, П.И. Самойленко. Контрольные и проверочные работы по физике. Москва, «Аквариум», 1997 жыл, 111-117 бет
25 М.М. Жанпейiсова. Модульдiк оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретiнде. Алматы, 2002 жыл, 4-6 бет, 7-9 бет
26 Ү.Б. Жексенбаева. 12 жылдық. Диалог-1.«Учитель Казахстана» газетi, №18-20, 2006 жыл, 8 бет
27 Б.А. Кронгарт, В.И.Кем. Физика 10 класс. әдiстемелiк құрал. Алматы, «Мектеп», 2006 жыл, 3,11 бет
28 Қазақстан Республикасында 12 жылдық жалпы орта бiлiм беру Тұжырымдамасы. «Казахстанская правда» газетi, 18.08.2005 жыл, 4 бет
29 Қазақстан Республикасының 2015 – жылға дейiнгi бiлiм берудi дамыту Тұжырымдамасы. «Егемен Қазақстан» газетi, 26.08.2003 жыл, 2 бет
30 Г.Д. Луппов. Опорные конспекты и тестовые задания по Физике. 11 класс. Москва, «Просвещение», 1996 жыл, 85-90 бет
31 В. Мегре. Пространство любви. Книга-3, Из серии «Звенящие кедры России», Санкт-Петербург, «Диля», 2002 жыл, 152, 165 бет
32 Э.Мулдашев. В поисках города богов. Iтом. Санкт-Петербург, «Нева», 2005 жыл, 216 бет
33 Н.Ә. Назарбаев. Инновациялар мен оқу-бiлiмдi жетiлдiру арқылы бiлiм экономикасына. «Егемен Қазақстан», 27.05.2006 жыл, 2-3 бет
34 Р.С Немов. Психология. Москва, «Владос», 1995 жыл, 436 бет
35 Я.И. Перельман. Занимательная физика. Iч. Москва, «Просвещение», 1976 жыл, 193-194 бет
36 П. Ричард. Критическое мышление. Москва, «Аквариум», 1995 жыл, 89 бет
37 Е.И. Рогов. Настольная книга практического психолога в образований. Москва, «Владос», 1995 жыл, 319 бет
38 Л. Фусу. Энергетика души. Москва, «Золотой теленок», 2005 жыл, 58 бет
39 В.А. Шевцов. Пособие для подготовки к олимпиадам по физике. Волгоград, «Учитель», 2002 жыл, 18-19 бет
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................4
І. ЖАЛПЫ ОҚЫТУДЫҢ ДИДАКТИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕРІ
1.1 Физиканы оқытудың дидактикалық
принциптері..............................................9
1.2 Дидактикалық ойын арқылы физика сабағын
ұйымдастыру..........................18
ІІ. ФИЗИКА САБАҒЫНДА ҮЛЕСТІРМЕЛІ ... ... ... ... дидактикалық материалдарды қолдану арқылы физика сабағын
ұйымдастыру.................................................................
.............................................25
2.2 Компьютерлі оқытудың дидактикалық
аспектілері.........................................30
2.3 Физика саласында білім беруді ақпараттандыруды
дамыту...........................41
2.4 Сабақ
үлгілері....................................................................
..................................47
1-сабақ.
............................................................................
...........................................47
2-сабақ.
............................................................................
...........................................49
3-
сабақ.......................................................................
..................................................54
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... білім беру жүйесінде болып жатқан өзгерістерге
орай, 12 жылдық білім ... көшу ... ... сәтімізде,
Президентіміз Н.Назарбаевтың еліміздің бәсекеге лайықты 50 елдің ... ... ... талаптарына сәйкес мұғалімге атқарар істер де ... жүк те ... Бұл ... жаңа ... ... пәндерді оқып үйрену оқушының өз бетімен жұмыс істеуін, оқушының
жеке тұлғалық қасиеттері мен шығармашылық ... ... ... ... ... бәріне жетекшілік ететін, оқушы мен мұғалімнің
арасындағы қарым – қатынастарды реттеп ... ... іс - ... ... ... ... ... керек болатын, ізденгіш, талап қойғыш,
кәсіби шеберлігі кемелденген, ... ... ... ... жан – ... ... тәжірибелі мұғалім болу керектігін білдіреді.
А.Дистервегтің баға беруінше – «нашар мұғалім оқушыға ақиқатты өзі ... өзі ... ... ... ал ... ... оқушының ақиқатты
өзі іздеп табуын үйретеді».
Қазіргі кезде оқушының ой - өрісін көтеру, ... ... ... ... ... қолдана білуге баулу, әртүрлі ғылыми
әдебиеттерді пайдаланып,өзінің ... ... ... ... мән ... отыр. Себебі мемлекеттік стандартта орта білім беретін
мектептерде әрбір шәкіртті жеке тұлға деп санап, ... өз ... сай ... мен ... сан қилы ... керектігі
көзделген. Бұл жағдайда оқыту технологиясын өлзгертуді, оқушыларды өз
бетінше білім алуға, өзін-өзі ... ... ... ... ... бөлуді талап етеді.
Осы міндеттерді атқару жолында басқа пәндер мен қатар ... ... рөлі де зор. ... ... ... ... тірегі, ал
оның зерттеу әдістері қазіргі заманғы ғылыми танымның ... ... ... орта ... ... ... бөлінген сағат қоры аздық
етіп отыр. Осының салдарынан физика ... ... ... ... ... жасалмайды, есептер шығаруға уақыт
жетіспейді. Осыдан ... ... ... ... ... және ... сапасын қалай арттыруға болады? деген сұрақ туады.
Менің ойлауымша, бұл тығырықтан шығудың бірден-бір жолы физиканың оқыту
әдістемесінің ең тиімді, ұтымды ... ... ... мағлұматтарды
оқушының мейлінше аз уақытта терең жан-жақты игеруін қамтамасыз ету және
физиканы оқытуда дидактикалық материалдарды қолдану ... ... - ... ... ... ... (Сіоіакііказ -
оқытушы, Сіоіазко -оқушы) ұғымы грек ... ... ... ... үйрету
деген сөз.
Бұл ұғымды ғылыми айналымға алғаш енгізген неміс педагогы Вольфганг
Ратке (1571-1635). Сол мағынада бұл ... чех ... Я. А. ... 1657 жылы ... ''Ұлы ... еңбегін жарыққа шығарды.
Оның ойы бойынша, дидактика ... ... және ... ... керек'' деген
сұрақтарға жауап береді. Заманауи ғалымдардың зерттейтін сұрақтары: ... ... неге ... ... бойынша, дидактика - білім беру мен оқыту мәселелерін
зерттейтін ғылым саласы. Ол оқыту теориясы деп те ... ... пәні - ... мен ... ... барысы, нәтижелері.
Зерттеу пәні аясына байланысты жалпы және жеке ... ... ... ... ... заңдылықтарын, принциптерін
қарастырады. Жеке дидактика жеке оқу пәнінің мазмұнын, барысын, түрі ... ... ... ... ... деп аталады. Мысалы,
математиканы ... ... ... ... ... әрі ... әрі ... ғылым болғандықтан ғылыми-
теориялық және ... ... ... ... ... ... ... беру мен оқыту процестерінің мәні мен
заңдылықтарын, ... ... ... ... мен ... ... ... қызметі: білім мазмұнын оқыту мақсатына
сәйкес-тендіру, оқыту принциптерін белгілеу, оқытудың тиімді ... ... ... ... жаңа ... ... ... әрдайым тек жеке бір пәнді оқытушы ғана емес, ... ... ... ... да ... ... сол себепті сабақ үрдісінде
тәрбиелік жағына да өте көп ... бөлу ... ... және ертеңгі
Қазақстанға өте білімді, өзіне нық сенімді, өз ісінің жетік ... ... Өз ... шебер маманы – ол үнемі ізденгіш, өз ісіне шығармашылықпен
қарайтын, өз ... өте ... және ... ... ... ... жол тауып, жылдам да ұтымды қимыл - әрекет көрсететін адам. Ендеше
қазір мектептің алдында тұрған міндет – дәл ... ... ... Сол ... ... ... дамыған, әрбір тұрғыны өзін
әлеуметтік жағынан қорғанышта екендігін сезінетіндей гүлденіп дамыған ... Сол ... ... беру ... болашақ мамандарды даярлай
алатын, өз пәніне оқушыларды қызықтыра білетін, мәдени және ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологиялардың қарқынды даму кезеңінде орта білім
беретін оқу орындарының оқу үдерісінің тиімділігі заманауи педагогикалық
технологияларды ... ... ... тікелей қатысты. Сол себепті
ақпараттық-компьютерлік технологиялар құралдарын педагогикалық ... ... білу ... ... ... қалыптасуы орта
арнаулы оқу орындары мамандарының ... ... ... ... ... Осы ... орта арнаулы оқу орындарының педагогикалық
үдерісінде ақпараттық технологиялар мен ... ... ... осының негізінде ақпараттық-логикалық модельдеуді оқыту үдерісінде
пайдалану өзекті ... ... ... ... ... қоғамның
материалдық технологиялық қоры компьютерлік техникалар мен компьютерлік
желілер, ақпараттық ... мен ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Сондықтан оқушыларға білім беруде ақпараттық–логикалық ... ... ... ... ... іс-әрекеттер барысында пайда
болатын мәселелерді қалыпты ... ... яғни ... ... ... біліктілік, іскерлік пен машықтар жүйесін
қалыптастыруды қажет етеді. Сонымен ... ... ... құрылымдарды,
бағдарламалау технологияларын білу, есептерді математикалық модельдер
бойынша шешу, ЭЕМ-мен, оның ... ... ... ... ... ... алгоритм бойынша бағдарламалау
тілдерінің көмегімен ЭЕМ-ге арнап бағдарлама құру және бұл ... ... ... нысанының, құбылыстың ақпараттық-логикалық моделін
құру үшін қолдану негізгі ... ... ... ... ... ... көлемде жүзеге асырылуы оқушылардың
ақпараттық–логикалық ... ... ... ... деңгейде
қалыптасуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... компьютерлік сауаттылықтың құрауышы
ретінде енді және ол жаңа ... ... ... пайда болады, яғни барлық
жаңа ұғымдар ЭЕМ көмегімен физикалық ... шешу ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологияларды қолдану ... ... ... ... ... ғалымдарының [А.А.Кузнецов, И.Н.Антипов,
И.В.Роберт, И.Е.Вострокнутов, В.В.Лукин, И.А.Трубина, И.А.Румянцева,
Ю.А.Первин, ... ... ... А.Г.Гейн және т.б.]
еңбектері арналған.
Қазір ... ... ... беру ... ... ... жатыр, білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі ... бұл ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы 2015 жылға дейінгі білім ... ... ... ... Бұл ... ... ... жылдық мектеп жағдайында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім ... ... ... мен ... ... айқындау. Тұжырымдама
мынадай міндеттерді қабылдады:
1) 12 – ... ... ... беру ... ... ... мен оқу – ... жұмыстарын ұйымдастырудың ерекшеліктерін атап
көрсету.
2) 12 – жылдық білім беруге көшудің қаржылық – ... ... Осы ... күтілетін нәтижелерін айқындау. Одан ... ... ... тұратыны көрсетілген.
Қазақстандық жалпы білім беретін мектеп соңғы ... ... ... ... беруді жаңарту жүйесін қолдайтын нақты қадамдар жасалды.
Олардың ішінде мемлекеттік жалпыға міндетті ... ... ... ... ... ... негізіндегі үш сатылы жоғары білім
моделінің енгізілуі, ... ... ... ... ... ... критерийлерін әзірлеу жөнінде жұмыстар басталды.
Қазақстанның білім беру жүйесінің даму деңгейіне кері ... ... ... ... ... Орта білім беру жүйесінде диагностикалық мақсаттың болмауы;
2. Білім берудің жеке тұлғаның дамуына ... ... ... Оқу жетістіктерін бағалауда оқушыны ... ... ... және ... ... ... ... ететін
ескірген жүйенің сақталуы;
4. Жасөспірімдердің тұлғалық, азаматтық және ... ... ... өзін - өзі ... мотивтерінің болмауы, өзіндік
қызығушылығы мен болашақ жоспарын сезіну деңгейінің төмендігі.
Сонымен қатар Тұжырымдамада оны іске асыру жолдары көрсетілген. ... ... жаңа ... және ...... ... ... беру жүйесінің алдында тұрған білім беру
сапасын арттыруға, стратегиялық міндеттерді шешуге ... ... ... ... ... Жаңа ... балалары жаңа өмірге
бейімделген болуы керек, ол үшін жеке ... ... ... ... ... шығармашылықпен айналыса алуы), белсенділік,
әлеуметтік жауапкершілік, дамыған ... ... ... дәрежесі,
кәсіптік сауаттылық дейді Ү.Б.Жексембаева 12 – жылдық білімді ... ... ... ... ... ... пәні бойынша
әдістемелік жетекшісі ... ... ... үш ... 1) ... мектеп Приречье орта мектебі; 2) №21 орта мектеп; 3) ... 12 ... ... өту ... ... жатыр.
Эксперимент мақсаты – Қазақстан мектебінің жаңа сапаға көшуі, ... ... ... ... ХХІ ... ... білім беретін орта мектептерде
оқушының жеке тұлғасын дамыту үшін жаңа үлгі ... Осы ... ... жүзеге асуы тиіс:
1. Оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдардың, дидактикалық
тапсырмалардың біршама ... ... ... артуы;
2. Оқушылардың оқуға деген ынтасы мен ... ... ... ... ... ... беру үрдісінде әр түрлі ... іс - ... ойын ... ... және ... ... ... орта мектепте физика пәнін оқыту үрдісі.
Зерттеу пәні: білім ... ... ... мен ... жұмыстың мақсаты: педагогикалық технологияларды пайдалану
арқылы оқушылардың ... ... ... ... жолдарын көрсету;
Дипломдық жұмыстың міндеттері: әр педагогикалық технологияның тиімді
жақтарын бөліп алу, дидактикалық материалдарды қолдана оқыту ... ... ... жолдарын анықтау.
Зерттеу әдістері: бақылау әдісі, салыстыру әдісі, ... ... ... ... ... ... ығыстыру және оқушылардың
танымдық белсенділігі мен ... ... ... ... жаңа ... білім беру моделіне көшу әлемдік білім берудің стратегиялық
бағыттарының бірі ... ... ... кіріспеден, екі бөлімнен, ... ... ... ... ... ... ОҚЫТУДЫҢ ДИДАКТИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕРІ
1.1 Физиканы оқытудың дидактикалық принциптері
Дидактика - педагогиканың маңызды саласы. Дидак-тика (Сіоіакііказ -
оқытушы, ... ... ... грек ... ... ... ... үйрету
деген сөз.
Бұл ұғымды ғылыми айналымға алғаш енгізген неміс педагогы Вольфганг
Ратке (1571-1635). Сол мағынада бұл ... чех ... Я. А. ... 1657 жылы ... ''Ұлы ... еңбегін жарыққа шығарды.
Оның ойы бойынша, дидактика ''нені оқыту'' және ''қалай оқыту керек'' деген
сұрақтарға жауап ... ... ... ... ... ... ... неге оқыту.
Қазіргі түсінік бойынша, дидактика - білім беру мен ... ... ... ... Ол ... ... деп те аталады. Дидактиканың
зерттеу пәні - ... мен ... ... ... ... пәні аясына байланысты жалпы және жеке дидактикалар
айқындалады. ... ... ... ... заңдылықтарын, принциптерін
қарастырады. Жеке дидактика жеке оқу пәнінің мазмұнын, барысын, түрі мен
әдістерін зерттеуіне ... ... ... деп ... ... ... ... тарихты оқыту әдістемесі.
Дидактика әрі теориялық, әрі қолданбалы ... ... ... және қолданбалы қызметтер орындайды. Дидактиканың ғылыми-
теориялық қызметі: білім беру мен ... ... мәні ... ... принциптерін, ұйымдастыру формалары мен әдістерін
зерттеу. Дидактиканың қолдан-балы қызметі: білім мазмұнын оқыту мақсатына
сәйкес-тендіру, оқыту ... ... ... ... әдістері мен
ұйымдастыру формаларын анықтау, жаңа технологияларды жасап енгізу.
Дидактика педагогиканың жалпы ... ... ... ... ... беру) пайдаланады. Сонымен қатар ... ... да бар: ... ... оқыту, оқу, оқыту принциптері, оқыту
процесі, мақсаты, ... ... ... ... ... ... ... категорияларға анықтама берейік.
Оқыту - оқушыны білімдендіру, тәрбиелеу, дамыту мақсатына бағытталған
алдын-ала жоспарланған іс -әрекет.
Оқыту мазмұны - өкімет ... ... ... ... ... ... үшін ... адамзат тәжірибесінің бөлшегі. Ол - оқытудың нәтижесі
болатын білім, білік, дағды, тұлғалық қасиеттер жиынтығы.
2. ... ... ... оның ... мен ... ... - ... біліктілік пен дағдыны меңгертетін, оқушылардың
дүниетанымын, ... ... ... дамытатын іс-әрекет
барысы. Оқу барысында ... ... ... ... ... ... ... қалыптасып дамиды.
Оқытудың психологиялық, педагогикалық ерекше-ліктеріне назар аударайық.
Оқыту - мақсатты процесс. Оқытудың басты мақсаты, әдіс ... ... ... ... ... туындап, ұдайы өсіп, жаңарады.
Оқыту - таным процесі. Танымның ерекшелігі оқушыда білімге ... ... өсіп арта ... ... - ... айнала ортамен (табиғат, қоғам) және адам
дамуының негізгі заңдылық-тарымен ... ... ... тануда бұрын
ғылымда белгілі болған, зерттеліп дәлелденген ... ... ... әрі ... ... ... ... негіздерін оқып үйренудің өзі, ғылым тарихымен, оның
әдістерімен танысу, ұлы ғалымдардың өмірі мен ... ... ... ... - даму ... Педагогикалық процесс өзіне тән негізгі екі
белгіні: организмнің өзіндік ... ... ... ... және жеке ... ... түйістіреді.
Баланың өзіндік дамуына әсер ететін негізгі фактордың бірі - өзара
қарым-қатынас ... ... ... ... ... - ... баламен
үнемі рухани қарым-қатынаста, ынтымақтастық жағдайда болуын қажет етеді.
Оқыту процесінде бала тек мұғалімнің әсерін қабылдаушы ғана ... оның ... мен ... ... процестерін басқару, ұйымдастыра білуі (іс-
әрекетін білуі, бағалауы, өзін-өзі басқаруы) оқытудағы субъекті екенін
айқындайды. ... ... бала ... ... ... жалпы
тәсілдерін қолдануға және дербес шығармашылық әрекет жасауға дағдыланады.
Бұдан шығатын қорытынды: оқыту -баланың рухани ... ... ... ... - бала ... алғы ... Демек, оқыту мен дамудың арасында
тығыз байланыс туындап отырады. Л. С. Выготскийдің ... ... ... оны ... ... ... ... Ол баланың кешегі күнгі дамуына
емес, ертеңгі күнгі дамуына қарау керек деп ескертеді, ... ... ... ''екі ... ... айтады. ''Бірінші зона'' - бала дамуының
қазіргі қол жеткен сатысы, ... ... ... ... ... ... ең жақын сатысына (''екінші зонаға'')
жеткізуге міндетті ... ... ... ... ... - ... оқу мен оның ... тығыз байланысты. Оқушының ойлау қабілетінің дамуына оқу процесінде
қолайлы жағдай туады. Білім мен ойлау арасында тығыз байланыс бар.
Оқыту - екі ... ... ... ... мен ... өзара бірлесіп
жасайтын әрекетінен тұратын күрделі процесс. өйткені, оқыту - мұғалімнің
білім берудегі ... ... ... оқу - ... өзінің танымдық,
практикалық әрекеті. Сөйтіп, оқушының таным әрекеті ... ... ғана ... асады.
Оқыту - жоспарлы процесс. Мұғалім оқушылардың жалпы рухани дамуын
жүйелі ... етуі үшін ... ... ... ... ... асырады. Оқушы білімді қысқартылған, педагогикалық тұрғыдан
өзгертілген жолмен мұғалімнің және арнайы ... оқу ... ... ... меңгереді.
Сөйтіп, оқыту процесі оқушылардың жас ерекшелік-терінің сәйкестігін
ескере отырып, таным қызметінің формасы мен ... ... орай ... - бұл ... ... Ол ... ... беру, тәрбиелеу және ақыл-
ойы мен творчестволық қабілетін, демек біліктілігі мен ... ... ... асырылады. Мұның мәнісі, жеке тұлғаға біртұтас (комп-
лексті) ықпал жасауды көздейді. Осы ... ... ... ... - ... ... ... беру, біріншіден, ғылым негіздеріне сай ... ... ... және ... ... қаруландыруды
қамтамасыз етсе, екіншіден солардың негізінде, айналасындағы ... ... ... көзқарасын қалыптастыру.
Екінші қызметі - тәрбиелеу. Оқыту ... ... ... ... ... жеке ... ... қалыптастырып
дамыту. Сонымен бірге оқыту барысында тәрбиенің ... ... ... мен тәсілдері анықталады. Оқытуда тәрбие мен оқытудың байланысы
біржақты қарастырылмайды, керісінше біртұтастық ... ... ... ... ... ... бере отырып, оны тәрбиелейміз,
тәрбиелей отыра білім береміз. Сөйтіп, тәрбие процесі дұрыс ... ... ... ... ... етеді, соның негізінде тұлғаның
танымдық қызметі мен оқуға деген қызығу-шылығы артады.
Үшінші ... - ... ... ... оқушы-ларға білім беру, оларды
тәрбиелеу негізінде тұлғаның ақыл-ойы, сана-сезімі, шығармашылық қабілеті
т.б. көптеген ... ... ... ... ... ... оң әсер етеді. Демек, тұлға жан-жақты қалыптасып
дамиды (байқағыштығы, ойы, есі, ... ... ... ... ... ... ерекшелігі сол, ол өз ... жеке өмір ... ... ... беру мен ... ... ... боп
есептеледі. Сондықтан, даму-дың қарқынды, жан-жақты әрі, терең болуы білім
беру мен ... ... ... іске ... ... Бұдан
шығатын қорытынды, оқытудың білім беру мен тәрбиелеу қызметінің негізі
болып ... даму өз ... ... ... ... болуына қолайлы
ықпал етеді.
Дидактикада ''Жетілдіре оқыту'' процесі 1960 жылдар-дан ... ... Л. В. ... Н. А. Менчин-ская, Д. Б. Эльконин, В. В. ... ... ... М. Н. ... ... оның ... шешу үшін ... ұсынды. Солардың ішінде Л. В. Занковтың оқу ... ... ... ... ... оқушылардың оқуды саналы меңгеруін
қамтамасыз ету ережесін ұсынылды.
Бұл, ... тек ойды ... ғана ... ол ... ... әсер ... беру технологияларының проблемасы педагогикалық инновациялардың,
авторлық мектептер мен новатор ... мол ... ... пен ... ... ... Каркасты жүйелі түрде құратын негіз
ретінде педагогика үшін жаңа ұғым ... және ... ... және жобалаудың жаңа жолын мақсатқа лайықты
қолданған жөн.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен, оның қолданылуында үлкен, әртүрлі түсіндірмесі бар.
• Технология – қандай-да бір істе, шеберлікте, өнерде қолданылатын тәсілдер
жиынтығы (түсіндірме сөздік).
• Педагогикалық ...... мен ... беру құралдарының арнаулы
жиыны мен формасы, әдіс-тәсілдерін үйлестіруді анықтайтын психология-
педагогикалық үрдістердің ұйымдастырушы әдістемелік ... ... ... ... – оқу ... ... асырудың маңызды техникасы
(В.П.Беспалько).
• Педагогикалық ...... ... ... жету
үрдісін суреттеу (И.П.Волков).
• Технология – бұл өнер, шеберлік, іскерлік, қалыпты жағдайды өзгерту және
қайта өңдеу әдістерінің жиынтығы (В.М.Шепель).
... ... – бұл ... ... ... іс ... бөлімі
(М.Чошанов).
• Педагогикалық технология – бұл оқушылар мен ... ... ... ... оқу ... ... ұйымдастыру және өткізудегі
біріккен іс-әрекет моделі (В.М.Монахов).
• Педагогикалық технология – ол техникалық және ... ... ... ... ... есепке ала отырып, білімді меңгеру және оқыту
үрдісін құрудың, қолдану мен анықтаудың білім беру формасының тиімділігін
өз ... ... ... әдіс (ЮНЕСКО).
• Педагогикалық технология – педагогикалық мақсаттарға жету ... ... ... ... және ... ... жиынтығы мен функционалдау ретін білдіреді (В.М.Кларин).
Біздің түсінігімізде педагогикалық технология ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Педагогикалық технология ұғымының үш жағы бар:
1. Ғылыми: педагогикалық технологиялар – оқытудың мақсаттары, мазмұны
мен ... ... және ... ... ... ... бір бөлімі;
2. Іс жүргізу-түсіндірмелі: оқытудың жоспарланған нәтижелеріне жету үшін
мақсат, мазмұн, құралдар мен әдістер ... ... ... Іс жүргізу-әрекеттілік: Технологиялық үрдістерді жүзеге асыру, барлық
жеке, ... және ... ... құралдырды
функционалдау.
Сөйтіп, педагогикалық технология оқытудың неғұрлым тиімді жолдарын
зерттейтін ғылым ретінде, және оқытуда қолданылатын әдістер, ... ... ... ... және ... оқыту үрдісі ретінде жұмыс істейді.
Педагогикалық технология ұғымы білім беру практикасында үш иерархиялы
бірлескен деңгейде қолданылады:
1. Жалпы ... ... ... ... ... ... беру
технологиясы берілген регионда, оқу мекемесінде ... ... ... ... ... ... ... Мұнда педагогикалық
технология педагогикалық жүйеге синонимдес:оған оқытудың мақсаты,
әдістері мен ... ... ... ... мен
субъектілері іс-әрекетінің алгоритмі енеді.
2. Жеке ... ... ... жеке ... ... ... әдістеме» мағынасында, яғни бір пән, сынып, мұғалімдердің
шеңберінде оқыту мен тәрбие ... ... ... ... асыруға
арналған әдістер мен құралдар жиынтығы ретінде қолданылады.
3. Локальдық ... ... ... ... технология оқу тәрбиелеу
үрдісінің жеке ... жеке ... және ... шешу технологиясын береді.
Технологиялық схема – технологиялық үрдісті шартты бейнелеу, оны жеке
функионалдық элементтерге жіктеу және ... ... ... ... карта – қолданылатын құралдарды көрсете отырып, үрдісті
іс-әрекеттің қадамдық, кезеңдік тізбегі түрінде суреттеу.
Технологияларды неғұрлым іс ... ... және ... ... ...... ... сапалық және вариативті-бағдарлы
жақтары көрсетілген. Технология ... ... ... ... ... ... ... дарынды мұғалім, егер
қабілетті балалар, егер жақсы ата-аналар...) болмауымен ерекшеленеді.
Педагогикалық технологиялар құрылымы: берілген анықтамалардан шығатыны,
технология жоғары ... оқу ...... мен ... ... құрылымы, құралдары, әдістері мен формалары байланыста. Сондықтан,
педагогикалық технология құрылымына төмендегілер ... ... ... ... ... бөлімі:
- Оқыту мақсаттары – жалпы және нақты;
- Оқу материалының мазмұны;
Б) Іс ... ...... ... оқу ... ... ... оқушыларының оқу қызметінің әдістері мен формалары;
- материалды меңгеру үрдісін басқарудағы мұғалімнің қызметі;
- оқу үрдісінің диагностикасы.
Технологиялылық критерийі: кез-келген ... ... ... ... талаптарды қанағаттандыруы керек.
Концептуалдылық. Білім беру ... ... ... ... және ... ... анықталған ғылыми конепцияға сүйену әрбір технологияға тән.
Жүйелілік. Педагогикалық технология жүйенің барлық белгілеріне ие болуы
керек: үрдіс ... оның ... ... ... ... Оқыту үрдісін диагностикалық мақсатты ұйғару, жоспарлау,
жобалау мүмкіндігін, кезеңдік диагностика, нәтижелерді түзету мақсатында
құралдар және әдістермен түрлендіру ... ... ... педагогикалық технологиялар бәсекелесе отырып жұмыс
істейді және нәтижелері тиімді әрі ... ... ... ... анықталған
стандартына жетуге кепілдік беруі қажет.
Ұдайы өнімділік басқа субъектілер арқылы педагогикалық ... ... ... беру ... ... ... түсіндіреді.
Білім мазмұны мен технологиясы. Қазіргі уақытта педагогикада ... ... ... және іс ... компоненттерінің
( мақсаты, мазмұны, әдістер, оқыту формалары мен құралдары) бірлігі туралы
түсінік ... ... ... ... және
вариациялау үрдісінде олардың компоненттері кері тартпалылықтың ... ... ... ... іс ... ... түрленеді,ал
мазмұн құрылымы, мөлшері, логикасы бойынша ғана ... ... ... мазмұны білім беру технологиясының маңызды бөлімі ... ... іс ... ... де ... ... ең басты өзгерістері
мақсат,мазмұн мен формалардың терең ... ... ... ... іс жүргізу және маңызды ... ... ... арасында білім мазмұны, технологияның іс жүргізу ... және ... ... ... ... ... роль атқаратын енді
бір жанама компонент-маңызды дидактикалық ...... ... ... ... ... ... технологияларды таңдаудың әр түрлі
жолдарын ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін көптеген вариативті оқулықтар шығарылды.
Технология және шеберлік.Бір технологияның өзі әртүрлі орындаушылар
арқылы ... адал , ... ... дәл ... творчестволық түрде жүзеге
аса алады.Осындай орындауда шебердің жеке ... ... ... ... ... заңдылығын,оқушылар іс әрекеті
тізбегі мен құрамын сипаттайтын анықтаушы болып табылады.Әрине,нәтижелер
әртүрлі болад ы,дегенмен берілген технологияға тән ... да бір орта ... ... ... жеке ... ... сүйенеді.
Жаңа педагогикалық технологиялардың қайнар көздері және құрамды
бөліктері. Кез ... ... ... ... ... ғылым
мен қоғамдық прогресте , гуманизация және қоғам демократизациясында ... ... ... ... ... ... Оның қайнар
көздері мен құрама элементтері:
- әлеуметтік түрлену және жаңа педагогикалық ойлау;
- ғылыми-педагогикалық, психологиялық, қоғамдық ғылымдар;
- ... ... ... тәжірибе;
- өткен тәжірибе, отандық және шетел тәжірибесі;
- ... ... ... фундамент технологияларда барынша айқын білінеді, оның
қалыптасуы мақсаттар жүйесіне кіреді ... діни ... ... және т.б.).
Технологияларда идеологиясы бойынша бір-біріне мүлдем ... ... ... ... бір ... өзі сол ... ... негізге бейім болуы мүмкін (мысалы, ойын).
Гуманизм – адам құндылығын жеке бас ретінде, оның бостандыққа, бақытқа,
барлық қабілеттерінің пайда ... мен ... ... ... ... Бұл адам ... ... құбылыстар бағасының
критерийі, ал теңдік, әділеттік, адамзаттық приниптерін – ... ... ... деп ... жүйе.
Гуманизм философиясына антропософия, педоцентризм, еркін тәрбие,
табиғат сәйкестілік, ... ... ... ... ... – діни ... мектептердің маңызды фундаменті ... ... ... ... ... ... ... жатыр, жастарда мейірімділік пен зұлымдық, адамгершілік тәртіп
туралы түсініктерді жеткілікті түрде қалыптастырады.
Антропософия үшін діни емес, ... ... ... Антропософия
фанаттық құрылулармен де, сектанттықпен де ешқандай ... ... ... ... құндылықтарды зерттеуге бағытталған әлемді қатаң
түрде сырттай бағдарлау мақсатын көздейді.
Педоцентризм – тәрбие философиясындағы бағыт, ол ... ... ... ... ... баланың дамуы үшін жағдай тудырудағы
педагогиканың негізгі міндетін көреді.
Экзистенциализм ... ... ... істейтін адам»
(человек есть то, что он сам из себя ... ... ... экзистенция мәнісін, оның негативтік мінезге ие (қорқыныш, кінә,
өкініш) көңіл-күйлер мен сезімге деген ... ... ... ... (неопозитивизм, неофрейдизм философиялық
ағымдары да қосылады) жеке ... ... және ... жеке ... ... ... адамның психикалық дамуын анықтайтын ... ... ... туралы түсініктерден шығады. Дамудың негізгі
басты факторына тәуелділігіне қарай технологияны ... ... ... технологиялар; психиканың дамуы биологиялық тұқым қуалау
(генетикалық) коды арқылы ... ... орта ... ... іске ... деп ... ... жеке басты адамның әлеуметтік тәжірибесі, оқыту нәтижесі
жазылатын «tabula rasa» ... ... ... даму ... ... ... оның ... тәжірибесімен,
өздігінен жетілудің психологиялық үрдістерімен анықталады;
- Идеалистік; жеке ... ... емес тегі мен оның ... болжайтын
технология;
Білімді меңгеру, дағды мен біліктіліктің ... ... ... ... ... ... ... ие болады: а) оқу
материалын қабылдау, ә) ішкі байланыстар мен ... ... ... б) еске ... және есте ... в) ... ... қолдану. Төмендегі шарттарды ... ... ... ... ... а) оқушылардың оқуға деген белсенді ынтасын
қалыптастыру; ә) оқу материалын белгілі тізбекте ... б) ... ... және ... ... ... ... көрсету және
бекіту; в) білімді практикада қолдану.
Осы концепцияның көрнекті өкілдері мен ...... ... ... Д.Н.Богоявленский, Ю.А.Самарин
және т.б.
В.В.Давыдов – Д.Б.Элькониннің маңызды жалпыла теориясы. Оқытудың бұл
концепциясының негізіне ... ... ... ролі ... ... атап ... интеллектінің қалыптасуындағы маңызды жалпылау.
Баланың оқу-әрекеті теориялық-дедуктивтік тип бойынша құрылған танымдық іс-
әрекет ... ... Оны ... ... ... ... оқу пәнін арнайы құру және танымдық іс-әрекетті ерекше ұйымдастыру
жолымен қалыптастыру арқылы жетуге болады.
Оқыту үрдісінде жаңа ұғымдарды енгізу 4 сатыда ... ... ... ... лингвистикалық немесе басқа жағдаймен
танысу, оны бағдарлау.
2. ... ... ... ... ... шешудің негізі қызметін
атқаратын неғұрлым маңызды қатыстарды айқындайтын үлгісін меңгеру.
3. Сол немесе басқа модельдегі ... ... ... ... Белгіленген қатынастың қасиеттерін айқындау, олар ... ... ... ... ... мен ... ... тип бойынша құрылған оқытуды ұйымдастыру ... ... ... ... айтуынша, баланың ақыл-ойының дамуы үшін неғұрлым
қолайлы; сондықтан мұндай оқытуды олар дамыта оқыту деп атаған.
Бүгінде мектеп ... ... мен ... ... ... ... ... отыр. Әрбір автор және орындаушы
педагогикалық үрдіске ... жеке ... ... ... ... әрбір
нақты технологияны авторлық деп атап жүр. Бұл ... ... ... ... технологиялар өзінің мақсаты, мазмұны, қоладынлатын
әдістері мен құралдары арқылы ... ... ... ие ... және
осы ортақ белгілері бойынша бірнеше жалпыланған топтарға ... ... ... ... ... бөлінеді:
- Қолдану деңгейіне қарай жалпы педагогикалық, жеке ... ... ... ... ... ... ... және идеалистік, диалектикалық
және метафизикалық, ғылыми және діни гуманистік және антигумандық,
антропософиялық, және теософиялық, прагматикалық және ... ... және ... ету, ... ... ... басты факторлары бойынша: биогендік, социогендік,
психогендік және идеалистік технологиялар. Бүгінде жеке бас ... және ... ... ... ... нәтижесі
болып табылады деп қабылданған, бірақ нақты технология олардың бірін ... ... ұтыс ... оны ... деп ... ... ... ғылыми концепциясы ... ... ... ... ... интериоризаторлық,
дамыта оқыту.
- В.П.Беспальконың танымдық іс-әрекетті ұйымдастыру және басқару ... ... ... өзара әрекеті алшақталған, ... ... ... ... және ... ... құралдарының көмегімен. Осы белгілердің ... ... ... ... ... дәстүрлі оқыту;
2. Аудио-визуалды техникалық құралдар көмегімен оқыту.
Практикада осы монодидактикалық ... ... ... ең кең ... ... ... ... класс-сабақтық жүйесі, мазмұндаудың
дәрістік әдісі мен кітаппен өз ... ... ... ... ... дәстүрлі оқыту алдыңғыны техникалық құралдармен байланыстыра
қолданады.
- Оқытудың ... және ... ... ... ... ... ауыстыру, сондай-ақ жеке оқушыларға ... ... ... ... оқыту, барлық басқа ... жеке ... ... ... бағдарламасына негізделеді.
Эзотерикалық технологиялар эзотерикалық білім, оған апаратын ақиқат ... ... ... ... ... ... – ол ... емес,
қатынас емес, ол ақиқатқа қосылу. Эзотерикалық парадигмада адамның өзі
әлеммен ... ... ... орталығы бола бастайды.
Оқушылар категориясы бойынша неғұрлым маңызды және түпнұсқалы түрлері:
- Дәстүрлі мектеп технологиясы, ... ... ... Қозғалыстағы деңгей технологиясы, яғни ... ... ... лицей, арнаулы білім және т.б.
- Орнын толтыра оқыту технологиясы, яғни түзетулер жасау.
- Әртүрлі ... ... ... ... тифло-,
олигофренопедагогика);
- Жаппай көпшілік мектеп төңірегінде ауытқымалы, қиын ... ... ... технологиялары.
Сонымен қазіргі технологиялардың басым көпшілігінің атаулары
модернизация және ... ... ... ... маңызды
дәстүрлік жүйе кезедеседі.
Педагогикалық қатынастардың гуманизациясы мен ... ... ... Бұл ... іс ... жеке бас қатынастарының приоритеті, индивидуалдық жақындау, қатаң
емес демократиялық ... және ... ... ... ... ... ынтымақтастық педагогикасы, Ш.А.Амонашвилидің гуманды жеке бас
технологиясы, ... ... ... пән ... ... ... ... материалын әдістемелік жетілдіру және ... ... ... ... ... П.М.Эрдниевтің дидактикалық
бірліктерді ірілендіруі (УДЕ), В.С.Библер мен С.Ю.Кургановтың «мәдениет
диалогы» ... ... ... және ... жүйесі,
М.Б.Воловичтің ақыл-ой іс-әрекетін кезеңдік қалыптастыру теориясын жүзеге
асыру технологиясы және басқалар.
1.2 Дидактикалық ойын арқылы физика сабағын ... ... ... ой - ... ... ... ... алған білімін практикада қолдана білуге баулу, әртүрлі ғылыми
әдебиеттерді ... ... ... ... ... мән ... ... Себебі мемлекеттік стандартта орта білім беретін
мектептерде әрбір шәкіртті жеке тұлға деп ... ... өз ... сай ... мен ... сан қилы ... керектігі
көзделген. Бұл жағдайда оқыту технологиясын өлзгертуді, оқушыларды өз
бетінше білім алуға, ... ... ... ... мәселелеріне
көп көңіл бөлуді талап етеді.
Осы міндеттерді атқару жолында басқа пәндер мен қатар ... ... рөлі де зор. ... ... жаратылыстану ғылымдарының тірегі, ал
оның зерттеу әдістері қазіргі заманғы ғылыми танымның ... ... ... орта мектептегі физика пәніне бөлінген сағат қоры аздық
етіп отыр. Осының салдарынан ... ... ... ... ... көптеп жасалмайды, есептер шығаруға уақыт
жетіспейді. Осыдан оқушылардың ... ... ... ... және ... сапасын қалай арттыруға болады? деген сұрақ туады.
Менің ойлауымша, бұл ... ... ... жолы ... ... ең ... ... тәсілдерін қолдану, берілген мағлұматтарды
оқушының мейлінше аз уақытта ... ... ... қамтамасыз ету және
физиканы оқытуды жандандыру әдістерін пайдалануға болады.
Физика ... ... ... шарты және шығару тәсілдеріне сәйкес
бірнеше топтарға бөлуге болады.
1. ... ... ... ... ... ... ... және т.б. бөлімдеріне арналған есептер
жатады.
2. Берілу шарты бойынша физикалық есептер сапалық, сандық, ... ... ... ... ... ... жаңа сабақтың мазмұнын түсіндіруге өте
пайдалы. Сандық есептер физикалық шамалардың ара қатынастарын аналитикалық
формулалар арқылы тағайындауда аса ... ... ... ... ... ... ... графиктер қолданылады. Эксперименттік
есептер нақты физикалық құбылыстардың, оларды түсіндіретін тәжірибелердің
мәнін түсіндіруге арналады.
3. Шығару ... ... ... және ... ... ... тәсілде қажетті нәтиже негізгі формулалар, сақтау заңдары
арқылы ... ... ... ... ... керекті нәтижелер
есептің шарты бойынша анықтауға болатын физикалық шамалар ... ... ... ... ... ... ... есеп шығару процесінде үйретуден гөрі
ұйымдастыру жағына көбірек көңіл бөледі. Қазіргі кезеңде орын ... ... ... ... «не ... ... ... сұраққа жауап іздейді,
ал қалай істеу керек деген сұраққа жауап жеткілікті дәрежеде ашылмайды.
Менің ойымша, физикалық ... ... ... ... ... ... ... күшейту бағытында жүргізілуі
тиіс. Оқушыға есептен физиканы көруді қалай ... ... Бұл ... мына ... ... ... ... Физика деген не? Ол нені зерттейді?
2. Физикалық есеп деген не?
3. Есептің ... ... ... көруге болады?
Осы үш мәселені шешу жолына қысқаша шолу жасасам.
1. Физика жаратылыстану ғылымы, ... ол ... ... ... ... Осы ... ... техникада қолдану мүмкіндіктерін қарастырады.
Физика деген сөз термин емес, ол өзіне тән белгілері бар ұғым, түсінік.
Бұл пәнді ... ... ... ... ... ... ... және сол арқылы оқушы бойында жеке тұлғаға тән
қасиеттерді дамыту.
2. Физика ұғымы физикалық ... ... ... ... ... ... тән заңдылықтармен жүретін бір немесе бірнеше ... ... б) ... тән ... ... бар бір немесе бірнеше денелер
қарастырылады.
Кез-келген физикалық есеп нақты физикалық құбылыспен немесе ... ... ... ... ... ... ... физикалық есепті шешу теориялық білімді практикада қолданудың нақты
мысалы. Осыдан, физикалық есептер шығару: ... ... ... ... және ... ... ... қолданылуы
жөнінде қосымша мағлұматтар береді, физикалық заңдар мен теориялардың мәнін
терең түсінуге көмектеседі.
3. ... ... ... ... ... болады? Менің ойымша, бұл
есептің мазмұнындағы физикалық сөздерді табу және оны ... ... ... тіліне аудару, ауыстыру. Бұл қандай сөздер? Физикалық
құбылыстар ... ... ... ... ... ... қолданылуын растайтын сөздер. Мысалы жаратылыста жүретін кез-келген
өзгеріс құбылыс ... ... Ал ... табиғаттағы өзгерістерді,
құбылыстарды зерттейді. Олай ... ... ... ... физикалық
сөздер арнайы сөздермен белгіленеді. Шындығында, қозғалады, буланады,
қызады, ... ... және т.б. ... тән заңдылықтары бар әртүрлі
физикалық құбылыстардың жүретінін білдіреді.
Денелердің физикалық ... ... ... зат ... ... заттан жасалғандығын, яғни құрамын білдіретін сөздермен ... ... ... су және ... ... ... және оны ... жүйеде жүретін физикалық құбылыстар мен оны ... ... ... ... білу ... Физикалық құбылыстар
нақты физикалық шарттарда жүреді және олар ... ... ... ... ... ... ... нақты жағдайларда, қандай сөздермен
сипатталатынын есептерден қысқаша үзінділер келтіру арқылы анықтап көрейік:
1.Жіпке ілінген дене тепе-теңдікте ... ... ... ... ... үдемелі қозғалды.
3.Дене белгілі бір биіктіктен еркін құлады.
4.Газ изотермиялық түрде ұлғайды.
5.Екі дене ... ... ... мысалдардағы нақты физикалық шарттар мыналар:
1.Дененің тепе-теңдік шарты
2. Дененің бірқалыпты және бірқалыпты үдемелі қозғалу шарттары
3.Дененің белгілі бір ... ... ... еркін құлау
шарты
4.Газдың тұрақты температурада ұлғаю және сығылу шарты
5.Денелердің серпімді соқтығысу шарты
Физикалық теорияда бұл ... ... ... бар. Олай болса
кез-келген физикалық есепте оның ... ... ... ... ... ... ... шығарудың элементтері» деп қарауға болады.
Күрделі есептің шешімі бірнеше қарапайым есептің шешімінен құралады: ... ... ... б) ... ... қамтитын бір физикалық
құбылыс; в)берілген жүйе күйлері үшін бірнеше шарттар қарастырылады.
Біріншіден ... ... саны ... ... ... ... ... ал үшіншіден берілген жүйе күйлері табылатын
шарттардың саныменанықталады. Осыған байланысты жоғарыда ... ... ... ... ... ... Енді бұл ұғымға
есептің физикалық шартын білдіретін сөздер ғана емес, соған ... ... ... ... ... сан ... ... шамалар мен есепті талдау үрдісінде пайда болатын қатынастарды да
жатқызуға болады.
Сонымен құрылымы ... ... ... есеп ішінде физикалық
мағынасы бар сөздердің жиынынан құралады.
Оқытушының міндеті оқушыны осы сөздерді ... және ... ... мен ... ... ... үйрету. Менің осы бағытта
жүргізілген есептеулерім, бұл үрдістің есеп ... ... ... ... ... көрсетеді. Яғни ұйымдастырушы алгоритмнің әрбір
пункті белгілі дидактикалық қызмет атқаруы ... ... ... ... ... ... ең
жақсы жолының бірі- сабақта ойындарды қолдану. Ойын ... ... ... еске ... Сабақтың ортасында- көңіл-күйін сергітеді, ерік-
жігерін дамытады, сабаққа ынтасын ... ... ... ... ... ... ... жинақтау мақсатын көздейді. Ойын- оқушылардың
оқуға деген ынтасын арттыратын құрал. ... ... үшін ... ... ... ... ... маңызын жоғары бағалай келіп, А.С.Макаренко
былай деп жазды: «Бала өмірінде ... ... зор, ... адам ... ... ... ... маңызы болса, бала үшін ойынның нақ
сондай маңызы бар. Бала ... ... ... өскен соң жұмыста да ... ... ... ... ... қайраткерді тәрбиелеу ең алдымен
ойыннан басталады. Физика сабағында қолданылатын ойын ... ... ... ... ... ... ... есептеу
дағдыларын шыңдай түсетіні белгілі. Ойын барысында ... жеке ... ... сабағында қолданылатын ойын түрлері
1. Дұрыс жолды тап
2. Физикалық ... Кім ... ... ... ... қой >, < немесе =
20000 Н 20 ... ... ... ... ... кг/м3 ... км/ сағ 20 ... сағ ... мл ... ... г ... л ... ... ... алып ... ... ... ... ... ... ... ... Температура ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Метр ... ... ... ... ... қалалардың аттарын бас әріптері қандай да бір құралға сәйкес
келетіндей етіп орналастырып, оған ... беру ... ... ... ... Астана, Екібастұз, Минск, Есік, Тараз,
Рудный. Жауабы: Астана
Мәскеу
Павлодар
Екібастұз
Рудный
Минск
Есік
Тараз
Риддер
АМПЕРМЕТР- ток күшін өлшейтін құрал.
ІІ. ФИЗИКА ... ... ... ... ... Үлестірмелі дидактикалық материалдарды қолдану арқылы физика
сабағын ... беру ... мен ... ... ... ... кездегі
білім берудегі максат—жан-жакты, білімді, өмір сүруге бейім, өзіндік ой
толғамы бар, ... жеке ... ... ... ... ... ісіне тұжырым жасап, қорытындыға келу, ойлау көкжиектерін
кеңейтіп, ой еркіндігіне жол ашу.
Қоғамымыздың экономикалык, саяси, мәдени да-муына үлес қосатын, әлемдік
талапқа сай ... ... ... азамат дайындап, тәрбиелеп шы-ғару
зор міндет жүктейді. Жеке адамды калыптастырып дамыту және оған ... ... беру ... ... ... ... мазұнын байыту, әлемдік білім кеңістігіне ену ұсынылуда.
Сондықтан өз іс-тәжірибемде, сабақ беру "үрдісінде мынадай ... ... ... ... ... ... дамыту:
а) өз бетішые тапсырмалар беру,
б) рефераттар қорғау;
• оқушылардьщ өз бетінше жұмыс істеу белсенділігін арттыру;
• оқушылармен жекелей, топпен ... ... үйге ... ... ... дамытатын есептер беру;
• сабақга халыктық педагогика элементтерін қолдану;
• оқушылардың теориялық-практикалық сауаттылығын арттыру:
а) негізгі теориялық заңдылықтар,
б) формулалардың ... ... ... ... ... да бір ... шешуде оқушылардың қалай ойлайтындығын, олардың
ой-өрісін біліп отырудың маңызы зор. Өйткені бұл — оқушылардың қаншалықты
пайымдай ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Мен жұмысымда оқытудың жаңа
педагогикалык технологиялық негізі ... ... ... Ол ... ... жүзеге асырылады, сондықтан ол оқушының ойлауын. еске
сақтауын, белсенділігін, ынтасын, ... ... ... артуын
камтамасыз етеді. Қарқындата оқыту технологиясы оқушының ... ... ... бағыталған. Жаңа технологияға сәйкес барлық
оқушы өз қызметін ең төменгі деңгейдегі тапсырманы орындаудан ... ... ... байланысты келесі деңгейге көшіп отырады. Мұндай
жағдайда оқушылар арасында өзара жарысумен ... әр ... ... сай білім алуы қамтамасыз етіледі.Оқушы өзі үлгіре алмаған ... ... ала ... ... ... оқу методикалық
материалын пайдаланып жетілдіреді. Бұл ... үйде ... ... ... ... материалды көріп талдап оқушының үлгіру
деңгейін артуына көмектеседі. Міне сондықтан: оқушының өзіне ... ... ... ... ... ... ... істеудің мақсаты — бекіту,
өткен сабакты қайталау болса, қазір оқу материалын жалпы-лауға байланысты
оқушылардың жеке фактілерді, физикадан ... ... ... техникада
қолдана білуіне көңіл ... Әр ... ... әр түрлі
интерактивтік тапсырмалар беремін. Оқушының ынтасын, белсенділігін арттыру
үшін өзім жетелеуші ... ... ... ... Жаңа ... соң оқушы ларға деңгейлік тапсырмалар беріледі. Адам ... ... ... пен ... сондықтан білімді, тәрбиелі жастар
еліміздің болашағы. Адам тәрбиелеу-аса жауапты. Бәсекелестікке ... ... «ел ... ... ... ... ... жету, дамыған елу
елдің қатарында болуға ұмтылыстарымыз азаматтардың тұлғалық, психологиялық,
физиологиялық, интеллектуалдық даму ... ... үшін ... ... халқымыздың бай тәжірибесін зерделеуді, халқымыздың ұлылығына тән
ұлттың рухани құндылықтарды негізге алып, жасампаздық ... ... ету ең ... ... ... білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға
арналған ... ... ... ... беру ... мемлекеттік бағдарламасында, «Бастауыш және ... ... ... ... ... беру жүйесін
ақпараттарды жүзеге асыру, интенсивті оқытуға қатысты мынадай мәселелерге
ерекше зейін аударылған:
• ақпараттық-коммуникациялық технологияларды ... ... ... ... ... жетілдіру;
• компьютер техникасымен қамтамасыз етілудің әлемдік көрсеткіштеріне (1
компьютерге ... ... ... жету үшін орта ... беру
ұйымдарын одан әрі компьютерлендіру;
• орта білім беру ұйымдарын интернет желісіне ... ... ... ... деңгейлерінде қашықтан оқыту технологияларын
әзірлеу және енгізу;
• жаңа ақпараттық технологияларды оқыту үдерісіне енгізуді қамтамасыз
ететін ғылыми-зерттеу және ... ... ... оқу ... ... ... қатысты жаңа технологияларды
сараптау арқылы байқаулар ... ... ... ... ... ... технологиясын қалыптастыру арқылы интенсивті
оқыту т.б.
Оқыту үдерісінде интенсивті оқыту үшін мультимедиялық технологияларды
білім беру саласына ... ... ... ... ... ... баяндауда-жаңа сабақты түсіндіруде ең негізгісі
себебін тәжірибеде көрсетуден бастайды, көкейтестілігін айтады, ... ... ... технологияны пайдаланады.
2. Зерделенетін тақырыпқа шәкірттердің қызығушылығын арттырады. Пәнге
қатысты әдістемелік, электронды әдістемелік оқулықтарды ... ... ... ... ... ... ... күйге алады.
3. Оқу материалдарын бірнеше рет талдаулар, нұсқаларын жасап, түсінікті
баяндау басты мақсаттарының ... ... ... ... ... ... анық, түсінікті,
нақты айтуы, жазуы мәнді.
5. Интенсивті оқытудың бірнеше ... бар, атап ... ... ... ... пайдалану;
• сезім талдаушыларын іске қосу, кезекпен алмастыру, іс-әрекет, таным
қызметтерінде алмастыру;
• аудио және видео-оқыту ... ... ... ... ... баннэрді қолдану;
• мұғалім іс-тәжірибелік көрсетулер жасауды өзі бастап көрсетіп, оны
шәкірттердің кезекпен ... ... ... ... жаппай формада, қатар-қатар болып
т.б. формаларда;
• бір оқу қызметінен екіншісіне өту: ... ... ... ... ... дидактикалық кеспе материалдарын пайдалану, арнайы матрицалық тренинг
жүргізу;
• қарым-қатынас, ... ... сай және ... оқушыларына кейде
нақты оқушыға бағытталады;
• мұғалім оқушының әрқайсысының жауаптарына мұқият қарап, зейін ... ... ... ... ... ... ... интенсивті оқытуды жүзеге асыру үшін “шәкірт уақытын аяла, өз
уақытыңды ... ... ... сай алдын-ала болжамдап,
шәкірттермен бірлесіп даярлап, байқаулар жасау ұтымды;
• иновациялық - қарқынды ... ... ... ... ... ... ... түсініп, кезегімен сұрақ-жауапқа, түсінуін,
зейінін, пайымдауын, қорытынды шығаруын, ... ... ... үн ... ... ... Мұғалім бүкіл сынып оқушыларын тұтас және әрбір оқушыны жеке байқап,
оларды сұрақтармен, жауаптарды толықтыруларымен белсенділіктерін арттыру.
7. Жеке ... ... ... оларға жеке тапсырмалар беріп,
сөзден іске өту маңызды. Мүмкін болғанынша, ... ... ... ... ... бірлесіп, ынтымақтасып бағалаулар жасау.
Қазіргі заман талаптарына қатысты ҚР мемлекеттік жалпыға міндетті білім
беру стандарты, ұлттық бірыңғай тесті, ... ... ... үлкен
жауапкершілікті алға қояды, сапалы оқыту және қосымша жұмыс ... ... ... ... ... ... қызметінің орны ерекше
болуын уақыт міндеттейді, сонымен сабақтың басталуы:
1. Мұғалім сабақты тақырыпқа қатысты оқу-әдістемелік ... ... ... алға қояды.
2. Оқушылардың сабаққа даярлығын анықтап, жұмысшы ахуал жасайды.
3. Сабақты мүмкін болғанынша түрлендіріп, элементтер орнын ... ... ... мұғалім теориялық, әдістемелік, дидактикалық тұрғыдан
даярлануы ... ... ... ... ретімен
бірнеше оқушыларды-ассистент ретінде қатыстыру, бірге ... ... ... ... беру маңызды.
1-ден, сыныптағы барлық оқушыларды жұмыспен қамтамасыз етеді, әрбір
оқушының белсенді ... ... ... ... ... ... әр ... өзіне тән қарқынмен, өз білімінің деңгейінде жұмыс
жүргізеді.
3-ден, ... өз ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу оқушы-лардың біліміне ғана әсер етпей, ... ... мен ... да ... ... зор. ... ... оқушының ізденімпаздығы, шығармашылығы дамиды.Сөз соңында айтарым,
жалпы жаңа педагогикалық технологияны қолдану сабақтың ... ... ... ... ... ... ... қазіргі
қоғам талабына сай білім алуына көп әсерін тигізеді.
Физика ... ... ... мақсат – оқушылардың логикалық ойлау
қабілетін дамыту, олардың диалектикалық – материалистік ... мен ... ... ... және ... ... оқушылардың табиғатқа және техникалық ... ... ... табылады.
Мектеп оқушыларының ой толғанысы мен ойлау қабілетінің бүкіл ... оқу ... ... ... ... тіпті сабақ үстінде де сан
құбылып отыратынын әр ұстаздың ... ... ... ... ... ... деңгейінде болу үшін оқытудың әңгімелік, көрнекілік және практикалық
әдістерін үнемі өзгертіп ... ... ... ... ... ... ... ролі,
көтерер жүгі ерекше. Бұл Республикамыздағы жаңа оқу Тұжырымдамасының
мазмұнына сәйкес, ... ... ... өз ... ... тауып
оқуына, оның жеке тұлғасының қасиеттерінің дамуына байланысты.
Қазір мұғалімнің алдында мынадай міндеттер аса маңызды:
1. оқушы сабақ оқығысы ... ... (өз ... ... ... өз пәнінің мазмұнын жетік білу
3. оқыту әдістемелерінің сан салалы түрін меңгеру.
Осы орайда ... ... ... ... ... ... болуы
керек деп есептеймін:
1) білімі өте кемелденген, жан-жақты адам болуы;
2) психологиялық тұрғыдан алғанда өте сыпайы, бала ... жара ... тек ... ... ... ғана ... жеке ... деп
қарайтын мәдениеті аса дамыған адам болуы;
3) ата-аналармен болсын, оқушылармен болсын, өз ... ... ... ... ... (духовность) өте жоғары дамыған болуы.
Осы үш қасиетті ... ... адам ғана ... ... ... өз миссиясын дұрыс орындап жүрген адам деп есептеуге болар еді.
Мен өз ... ... ... ... ... ... ... – Шаталовтың оқу ... ... ... ... беруі және М.Жанпейісованың модульдік технологиясы.
Тірек-конспектілердің тиімді жақтары-оқушының мынадай мәселеге ... ... ... ... ... оқып ... Егер түсініксіз сұрақтар кездесіп
қалса, оқулықтағы параграфты оқу.
2. Тірек-конспектінде берілген материалды жадында жақсы сақтап, ... ... ... ... мен ... ... формулалар мен теңдеулерді, заңдылықтарды жазып алу.
3. Көру және жазу арқылы өзінің есте ... ... ... ... ...... пайдалану мұғалімнің уақытын үнемдейді, тақтаға
бормен жазып жатудың қажеттігі азаяды, ... ... ... ... көз
алдында тұрады, есте сақтау қабілетін арттырады, оқу мазмұнын қысқаша
баяндап шығу ... ... ... ... мүмкіндігі туады.
Модульдік технологияға келсек, мұнда білім берудің үш мақсаты – оқыту,
тәрбиелеу және дамытуды орындау кезінде ... ... ... бағыттау, тексеру жүзеге асады. Материалды ең алғашқы ... ...... ... ... ... өзінде, сөйлесу
бөлімінде көптеген ойын ... ... ... 7 ретке дейін қайта
қайталап оқып, оқушының білімінің берік болуына, оның өз ... ... ... әр ... тапсырманы орындау барысында шығармашылық
дағдысы қалыптасуына, оқушыларды ұжымшылдыққа, тіл ... ... ... ... көп ... ... Жеке жұмыс,
жұптық жұмыс, топтық жұмыстар жүргізу кезінде бір ғана сабақтың ... ... де, ... оқушымен де, нашар оқушымен де ... ... ... ... оқушылар әр сабақта бағаланып, қорытынды бөлімде олардың
алдыңғы сабақтарда алған бағаларын жақсартуына ... ... Ең ... ... ... сабақтағыдай 45 минут бойы бір орында тапжылмай отыру,
жалығу, шаршау деген сияқты жағымсыз жақтарды басынан ... ... ... ... ... ... ... білім
сапасының көп жақсаруына жеткізеді. Бірақ әрбір модульді дайындау алдында
мұғалімнің де өте көп ... өте ... ... ... әр
деңгейге есептер ойластыру, әр ойынға ... ... ... ол ... ... ... дайындап жазып қоюды да талап етеді. ... ... мен ... ... ... ... әрекет етуіне
негізделген технология болып табылады.
2.2 Компьютерлі оқытудың дидактикалық аспектілері
Оқытудың жаңа ақпараттық- коммуникациялық технологияларын ... ... ... ... ХХІ ...... технология ғасыры. Қазіргі
қоғамдағы білім жүйесін дамытуда ақпараттық – ... ... зор. ... ... ... және ... – технологиялық негізде ... ... алға ... ... ... кезеңінде осы заманға сай білімді, әрі
білікті жұмысшы ... ... ... ... ... болып табылады.
Қоғамдағы ақпараттандыру процестерінің қарқынды дамуы жан-жақты, жаңа
технологияны ... жеке ... ... ... етеді.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 11 – бабының ... ... жаңа ... оның ... кәсіптік білім беру
бағдарламаларының қоғам мен еңбек нарығының өзгеріп отыратын қажеттеріне
тез ... ... ... ... ... ... ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды енгізу және тиімді ... ... ... ... ... ерекшілігі – тек біліммен қаруландырып ... ... ... ... ... отырып, үздіксіз өз бетінше өрлеуіне
қажеттілік ... Бiлiм беру ... ... ... жүзеге асыру
мұғалiмдерден өз мінез – құлықтарын, ... ... ... ... ... Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашақтың
іргесін бірге қалаймыз» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Біз білім
беруді ... одан әрі ... ... ... ... ... аяқталды. Орта білім берудің 12 жылдық моделі
енгізілуде. «Өмір бойы білім алу» ... ... жеке ... ... делінген. [2]
Ал Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 7 желтоқсандағы
№1118 Жарлығымен Қазақстан Республикасындағы білім беруді ... ... ... ... ... бағдарламасы қабылданды. Бағдарламада «Е-
learning» электронды оқыту жүйесі бойынша білім беру сапасын және ... ... үшін оқу ... автоматтандыру, педагогтар мен
оқушыларды ең ... ... беру ... және технологияларына тең қол
жеткізуін қамтамасыз ету мақсаты атап көрсетілді. [3]
Дамыған елдердегі білім беру жүйесінде ерекше маңызды ... ... ... ақпараттандыру, яғни оқу үрдісінде ақпараттық – коммуникациялық
технологияларды пайдалану. Қазіргі таңда ... ... беру ... қатарына ақпараттық кеңістікті қүру енгізілді. Ақпараттандыру
жағдайында оқушылар меңгеруге ... ... ... ... ... ... ... мазмұны өзгеріп отыр. Білім беру ... ... ... ... ... ... ... сапасын арттыру,
білім беру үрдісін модернизациялаудың тиімді ... ... ... әрі ... ... ... технологияларды пайдалану арқылы
оқушылардың ақпараттық құзіреттілігін қалыптастыру атты баяндамамда ... ... сай ... ... ... ... ... ресурстарды пайдалану оқушының ... беру ... ... ... ... ... туралы баяндалады.
Оқушылардың ақпараттық құзырлылығы мен ақпараттық мәдениетiн
қалыпастыру қазiргi ... ... ... бiлiм беру ... ... ... ... айналып отыр.
Физика сабақтарында ақпараттық - коммуникациялық технологияларды
пайдаланудың тиімділігі:
• оқушының өз ... ... аз ... көп ... алып, уақытты үнемдеу;
• білім-білік дағдыларын тест тапсырмалары арқылы тексеру;
• шығармашылық есептер шығару кезінде физикалық құбылыстарды түсіндіру
арқылы ... ... ... білім алу мүмкіндігінің туындауы;
• қажетті ақпаратты жедел түрде алу мүмкіндігі;
• экономикалық тиімділігі;
• іс-әрекет, қимылды қажет ететін пәндер мен тапсырмаларды оқып ... ... ... ... ... ұстап сезіну немесе құлақ пен есту
мүмкіндіктері болмайтын табиғаттың таңғажайып процестерімен әр түрлі
тәжірибе ... ... ... ... оқушының ой-өрісін дүниетанымын кеңейтуге де ықпалы зор.
Оқытушы ... ...... ... арқылы оның тиімділігін жүйелі түрде көрсете біледі. ... ... ... пайдалану оқытудың тиімді әдістерінің бірі
деп ойлаймын.
Физикалық ... мен ... ... оқу ... ... ... болашағы болып табылады, әсіресе оқушылардың шығармашылық
белсенділігін арттыруда, зерттеу жұмыстарын ... ролі ... ... ...... сабақта физикалық
ұғымдардың мағынасын тереңірек ... ... ... ... ... ... ... құбылыстармен зерттеу
әдістерін толық түсіндіруге мүмкіндік береді.
Электрондық оқулықтың тиімділігі зор. ... оқу ... – бұл ... ең маңызды бөлімдерін, сонымен бірге есептер жинағы, ... ... ... оқу ... ... ... ... және дипломдық жобаларға нұсқау және т.б.
білім беруді басқаратын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... баспаларды қамтитын электрондық оқу басылымы.
Оқытушы үшін электрондық оқулық – бұл күнбе – күн дамытылып ... ... ... ... оны ... оқытушы өз педагогикалық
тәжірибесіндегі материалдармен толықтыра отырып, әрі қарай жетілдіре алады.
Электрондық оқулық ... үй ... жаңа ... ... ... тапсырмаларын орындауға болады.
Қазіргі таңда мен өз ... ... ... ... ... пайдаланып келемін. Онда әр ... ... ... мен ... ... ... мен қазақша – орысша
сөздік, кестелер, ғалымдардың ... ... мен ... ... ... ... оқу ... бойынша берілген
анимациялық тәжірибелер оқушыларға физикалық құбылыстарды ... ... ... ... ... ... үшін тест сұрақтары берілген. Бұл
тест сұрақтарының ... әр ... ... беру ... ... ... бағаланып беріледі. Бұл әдіс оқушының ... ... ... ... оң әсер ... ... ... мен компьютерлік оқу-әдістемелік құралдарды өз
дәрежесінде қолдануды үйренген ... ... ... өзі ... ... ... алады. Оқытушының жұмысын жеңілдетіп, оқушыны ... ... ...... бөлігі тесттер арқылы жүзеге
асады. Тест сұрақтарына жауап бергеннен ... ... ... ... ... ... көре ... Оқытудың компьютерлік технологиясының оқу
үрдісінде кеңінен енуі оқушылардың өзіндік және шығармашылық белсенділігін
дамыта отырып, электрондық оқулық көмегімен ... ... ... ... ... ... дамуына ықпал жасайтын электрондық оқулықпен
сабақтар жүргізудің негізгі міндеттері ... ... ... ... игеру жүйесін жетілдіру, оқыту үрдісінде теориялық және
өнімділік ой құрастыру әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... деген мотивациясын дамыту, оқу материалын
игеруде және оқу ... жете ... ... өзіндік
жұмыстарының ізденісті-зерттеу түрлерін ұйымдастыру, оқу ... ... ... әр ... шапшаңдықпен және әр түрлі
көлемді оқу материалын игерудің мүмкіншілігін ашу. Осы міндеттер негізінде
дәстүрлі ... беру ... де ... дамуына жәрдемдесетін оқу ... мен ... ... ... оңтайлы жағдай
тудыратын тілектестік жұмыс жағдайын қалыптастыру, оқушы мен мұғалімнің
қарым-қатынасы ... ... мен жеке ... ... іске ... ... мүмкіншілігін тудырып, қабілеттерінің
жан-жақты дамуына ынталандыруды көздеген әр ... ... ... ... есеп талдау, әр түрлі тәсілмен шығару, кері
есеп құрастыру, есепті тексеру, пікірталас, іскерлік ойын ... ... ... және ... ой ... ... етілуі, танымдық қызығуын арттырып және ... ... ... талдаудан өткізіп бағалау, өздерінің жетістіктерін
өздеріне талдатып, ... ... ... ұйымдастырылуы сияқты
ерекшеліктері де бар.
Электрондық оқулық пән оқытушылары үшін бұл ... ... ашық ... ... ... оны ... ... оқытушының
шығармашылықпен жұмыс жасауына, белсенділігін арттыруына мол ... беру ... даму ... қоғамның даму үрдісімен үнемі өсіп
отыратын ақпарат көлемінің әртүрлі тегімен ... ... ... жаңа ... ... ... ... бағытта жұмыс жасау
заман талабына сай талап етілуде. Оқу процесінде оқытудың ақпараттық –
коммуникациялық технологияларын ... ... және ... ... тәжірибе беріп отыр. Атап айтсақ, оқушылардың өз бетімен ізденісі, пәнге
деген ... ... ... ... оқу ... ... дербес жұмыстарын ұйымдастыруға ерекше қолайлы
жағдай туғызып отыр.
Сонымен қатар электрондық оқулықтарды ... ... ... ... ... ... кеңейтіп, өз бетімен шығармашылық
тапсырмалар орындайды. Әрбір оқушы таңдалған тақырып ... ... ... ... тест жұмыстарын орындап, ... ... ... ... ... Электрондық оқулық арқылы түрлі
суреттер, видеокөріністер, дыбыс және музыка тыңдатып көрсетуге болады.
Бұл, ... ... ... ... ... әлдеқайда тиімді, әрі
әсерлі. Меңгерілуі қиын ... ... ... ... жаңа тақырыпқа деген баланың құштарлығы оянады деп есептеймін.
Осылайша оқыту құралдарының бірі – ... ... Ол ... ... жаңа ... ... ... игерілген білім мен
біліктерді тестік бақылауға арналған бағдарламалық құрал.
Білім – болашақ бағдары, кез-келген маман даярлайтын оқу орынның ... бірі – жеке ... ... дамыту. Құзірет –
оқушының жеке және қоғам талаптарын ... ... ... ... ... ... дайындығына әлеуметтік тапсырыс. Құзыреттілік –
оқушының әрекет тәсілдерін жан-жақты игеруінен көрінетін білім ... ... – бұл жеке ... ... ақпаратты қабылдау,
табу, сақтау, оны жүзеге асыру жәнеақпараттық – ... ... ... ... ... ... ... – білім берудің жаңа нәтижелер. Құзіреттілікті
оқушының пән бойынша игерген білім, ... ... деп ... Ол – оқу ... өзгермелі жағдайда меңгерген білім, білік,
дағдыны тәжірибеде қолдана алу қабілеті ... ... жаңа ... ... қалыптастырудың басты мақсаты – оқушыларды
ақпаратты беру, түрлендіру және оны ... ... ... ... технологияны өз қызметтеріне еркін, тиімді пайдалана
алу қабілеттерін қалыптастыру.
Пән оқытушылары білім беру ... ... ... ... ... оқу – ... ... ақпараттандыру мен барлық пәндерге
ақпараттық – коммуникациялық технологияның мүмкіндіктерін пайдалану және
өз пәнін оқытудың сапасын ... ... ... ... ... ... болуы қажет.
Басқаша айтқанда, бұл кеңістікке ең алғаш еніп, оны жүйелі және кәсіби
бағытта енуін қамтамасыз ететін мұғалім. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... ... үшін кез келген педагог өз ойын жүйелі
түрде жеткізе алатындай, ... және ... ... ... ... ... алатын, Он-лайн режимінде жұмыс жасау
әдістерін меңгерген мұғалім ... ... ... беруде ақпараттық технологияларды ... ... ... құзіреттілігін қалыптастыру атты ... келе ... ... тоқталамын:
• кәсіптік білім беретін оқу орындарын қазіргі заманға сай ... ...... ... интерактивті тақталар мен
мультимедиялық кабинеттермен және арнаулы пәндер бойынша ... ... ... кәсіптік білім саласында оқытудың жаңа ақпараттық ... ... ... жетілдіру курстарын жиі ұйымдастыру;
Ақпараттық құзіреттілікті қалыптастырудан күтілетін нәтиже жаңа заманға
сай ... ... мен ... ... ... іс ... қолдана алатын, информатика пәнін басқа пәндермен
байланыстыра алатын жеке тұлға қалыптастыру.
«Қазіргі заманда болашақ ... ... ... ... ... стандартқа сай мүдделі жаңа білім беру өте қажет» деп,
Елбасы атап ... жас ... ... беру ... ... оқу ... оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы
зор.
Білім беру жүйесін ақпараттандыру мен ақпараттық – ... оқу – ... ... ... ... өз мамандығына
қызығушылығы мен мамандық сапасын арттырып, ... ... ... ... қалыптастырып, еңбек нарығындағы бәсекеге қабілетті
мамандар даярлауда қоғамның даму ... ... ... беруді ақпараттандыру үдерісінде, компьютерді оқу ... ... ... ... беру ... ... ... буынының
бірі болып саналады. Қазіргі қоғамның қажеттілігіне сай оқытудың әдісі ... ... ... ... түбірімен өзгертуде компьютердің мүмкіндігін
пайдаланбай жүзеге асыру мүмкін емес деп есептейміз.
Компьютерлік оқыту бағдарламаларын оқу үдерісіне ... ... ... ... ... тура келеді:
Бірінші ұстаным - өзара тығыз байланыстағы материалдарды блоктарға бөлу
(қадамдарға). Ал бағдарлама ... оқу ... ... ... ... арасындағы өзара байланыстың ерекшеліктері мен
мазмұнын анықтауды талап етеді.
Екінші ұстаным – ... ... ... оқып үйрену
кезінде оқушылардың белсенділігін арттыру, яғни ... ... де, ... ... ... ... ... ұстаным – оқушының әрбір жауабына мұқият баға беру және ... ... тез ... ... ... ... болса келесі қадамға
көшу.
Төртінші ұстаным - оқудың ... мен ... ... яғни ... ... ... ... ету.
Бесінші ұстаным – бағдарланған мәтіндердің сезім ... ... ... ... ... яғни ... оқушының
мүмкіндігіне қарай тапсырманың қиындық дәрежесін реттеуді қарастыру.
Оқыту үдерісінде білім беру жүйесінің жаңа бағыттарының бірі - болашақ
маманның ... ... ... ... болып табылады.
Біз орта кәсіптік оқу орындарының оқу-тәрбие үдерісін жетілдіру ісі мен
оқыту ... ... ... ... ... ... ... модельдеуді қолданудағы оқу-әдістемелік жұмыс
жүйесін жасап ұсындық (Сурет 1).
Модельдеу ... ... ... пен ... болып жатқан ақпараттық
процестерді тану әдісі ретінде ерекше мәнге ие болады. ... ... ... ... ... ... тура келеді. Себебі
ол оқушылар меңгеруге тиісті білім қорын таным ... мен ... ... Бұл ... ... ... ... шындықты танып-білудің әдістері ретінде оқып-үйренуді
қажет етеді.
А. Маслов өз еңбегінде «Ақпаратты ұсыну ... ... ... және ... ... «Өндірісті басқару үшін ақпаратты
пайдалану», «ЭЕМ құрылғылары және оны ... ... ... ... және ... ... ... бөлімді ендірген.
Соңғы бөлім оқушыларға қоршаған әлемді тану туралы, ... ... ... даму тарихы туралы, логикалық ойлау элементтері және оны
қалыптастыру, математикалық ... ... және ... ... ... түсініктерді алу мүмкіндігін беретін тармақтардан тұрады.
Модельдеуді – оқытудың ... бір ... ... физика ілімінің мамандары
үлкен назарда ұстап отыр. Атап айтқанда, Л.И.Резник физиканы оқып-үйренуде
графикалық модельдерді ... ... ... ... ролі мен мүмкіндіктерін көрсетті. Л.Р.Калапуша және
И.И.Логвинов ... ... ... ... ... ... ядро ... оқып-үйрену барысында және физикалық оптикадағы
модельдеудің ролін зерттеді. Ал физикалық есептерді шешуде, құбылыстарды
зерттеудегі ... ... ... жете зерттелмегендігі
байқалады.
Сурет 1 – Оқушыларды ақпараттық-логикалық модельдеуді қолданып ... ... ... ... ... ... жүргізілген талдау нәтижелеріне
сүйенсек, олардың жалпы ортақ ... ... ... болады.
Физика курсында модельдеуді оқып-үйренудің негізгі мақсаты, бұл ... ... ... ... ... ... бұл ... - табиғаттың іргелі сөз мағнасының қасиеті ретінде қарастырылады,
ал ақпараттық үдерістер ... ... ... және табиғи
жүйелердің, оның ішінде адамзатты қоршаған ортаны тану ... ... ... ... ... ... ... бірге аталған
зерттеулер бүгінгі заманның ғылыми ... ... ала ... ... ... ... ... бағытталады.
Ал Т.А.Яковлева ЭЕМ көмегімен есепті шешудің келесі кезеңдерін атап
көрсетеді: есептің нақты ... ... ... ... ... алгоритм және бағдарлама құру, ЭЕМ ... ... ... ... ... ... ғылыми танымның әдісі ретінде
оқушылар кіші сыныптарда математика ... ... ... сызба,
схема, формула, теңдеулер және т.б. қалыпта ұсынылуы тиіс. ... ... ... ... ... биология, информатика, физика және т.б.)
оқып-үйрену барысында қолданылады. ЭЕМ-ді ... ... ... ... ... технологиясы қазіргі ғылыми танымның неғұрлым жемісті
(продуктивті) ... бірі ... ... Ол ... және зерттеушілік әрекеттерін арттырады (күшейтеді),
модельдеу технологиясына негізделген оқыту үдерісін ... ... ... ... береді». Біздіңше осы айтылған пікірлерге сүйене
отырып физика курсының кез-келген тақырыбы, ... ... ... сәйкес құрылуы тиіс. Сондықтан физика курсының
оқулықтарындағы есептерді ... ... ... ... ... ... ... физика курсын оқыту өзара әрекеттесетін модельдерді кеңейте
түсетін жаңа жүйе ретінде құрылуы тиіс.
Физиканы оқытудағы модельдеу әдісінің мәні ... яғни ... да ... нысанын оқып-үйрену барысында, алдыңғы зерттеу нысанын алмастыратын
басқа зерттеу нысаны қолданылады. Түпнұсқаны алмастыратын ... ... деп ... Модельдеу кезінде, бір зат (модель) туралы білімдер
басқа бір ... ... ... тасымалданады. Молекулалық
физиканы, электродинамиканы, оптиканы, атомдық және атомдық ядро физикасын,
заттардың құрылысы және ... ... мен ... ... олардың
қозғалысын оқып-үйрену үдерісінде оқушыларда модельдік ұғымдарды және олар
туралы түсініктерді қалыптастыру қажеттігі туындайды. Бұл ... ... ... ... жиі ... тура ... Ал ... туралы
тұжырым мен қорытындыны ұқсастық бойынша жасайды. Бұл жерде ... ... ... мен ... ... ... яғни олар
Резерфорд тәжірибесі, Штернь тәжірибесінің моделі, ... ... ... ... және т.б. модельдері. Мұндай
модель–ұқсастықтар оқушыларға ... ішкі ... ... ... мәнге ие болады.
Физиканы оқыту практикасында тағы да ... ... ... Мысалы Броундық қозғалыстың механикалық моделі, металл
өткізгіштегі электрондардың ... ... ... ...
О.Э.Мендельштам мен Н.Д.Папалекси және т.б. тәжірибелерінің моделі.
Модельдеу табиғатты зерттеу әдісі ретінде ... ... ... үшін ... ... ... ... модельдеудің ғылыми
негіздерінің дамуы И.Ньютонның атымен байланысты. Ол алғаш рет ... екі ... ... ... ... теориялық танымның әдісі
ретінде тұңғыш бастама жасады. Бұл ... ... ... ... ... модельдеу тұрғысынан қарастыруды Д.Максвелл жасады.
Идеал газдың моделі мен заттардың атомдық-молекулярлық құрылысының моделі,
заттардың молекулярлық-кинетикалық теориясының ... ... етті ... ... газ заңдарын (Бойль-Мариотт, Гей-Люссак, ... ... ... ... модельдеу микроәлем физикасын оқып-
үйренуге бағытталып, ары қарай дами түсті. 1900 жылы ... ... ... ... Бор ... моделі классикалық физикадан
кванттық физикаға өтудің өтпелі кезеңі болды. Кванттық механикада бірқатар
құбылыстардың құрылымдық және ... ... ... ... өткізгіштердің өтімділігінің зондық теориясы) қарастыру ... Ядро ... ... ... ... ... эксперименттік
зерттеулердің нәтижелері мен оларды жоспарлаудың басты құралы қызметін
атқарды.
Физикада барлық ... құру ... ... ... ... ... деп бөлуге болады. Материалды модель деп зат ... ... және ... бір ... ... ... қызмет ететін модельдерді айтады. Олар зерттеу нысанының құрылымын,
өту сипатын және ... ... ... ... ... ... мәнін жаңғыртуға арналады.
Материалдық модельдер физикалық ұқсас (электродвигательдердің моделі,
бу трубиналары); кеңістіктегі ұқсас (автомобильдердің, ... ... ... ... ... ... ... модель-макеті және
басқа микроәлемнің демонстрациялық модельдері және т.б.). ... ... ... бір ... ... ... ... элементтердегі барлық түрлендірулер бұл
жағдайда адам ... ... ... және ... ... ... бойынша іске асырылады.
Идеалды модельдер елестету-модельдері (представления) мен белгілер
моделіне бөлінеді. Адам ... ... ... ... ... ... бейнелер қорын толтыру – физика мұғалімінің басты
міндеттерінің бірі, яғни оқушылардың физикалық ойлауын дамытудың негізі.
Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... беріледі: ақпараттың қалыпты белгілер түріндегі
сипаты; компьютерді дискретті ... ... ... және түрлендіру
құралы ретінде пайдалану; зерттеу нысаны–тіл–зерттеу ... ... ... ... ... ақпараттық тілде сипаттаудың негізгі
конструкциялары; ақпараттық модельдерді құру барысындағы технологиялық
тізбек және оларды ... ... ... ... (есептің қойылуы
және зерттеу нысанын – модельдеу – алгоритмдеу – бағдарламалау – нәтиже –
нәтижені талдауды оқып-үйрену).
Ақпараттық ... ... үшін ... авторлар мектеп
бағдарламасына келесі жаңа бөлімдерді кіргізуді ... ... ... ... ... ... бөлік, жиын”,
“Қасиеттер мен шамалар”, ... ... ... ... ... ... ... физика курсын оқытуды қалыптастыру бұған ... ... ... келсе, курсты қазіргі заман ... ... үшін ... ... ... ... оқытуды ұсынамыз. Ақпараттық-логикалық модельдеу әдістері ... ... ... және ... ... ұсыну конструкциялық құралы
ретінде қарастырылады.
Оқушыларды ақпараттық-логикалық модельдеу негізінде кәсіби ... ... ... ... келешек кәсіби іс-әрекетінің бөлінбейтін
компоненті, ол ... ... ... ... іс-әрекетінің нысанын
анықтау, модельдерді таңдау және ... оқу ... ... мақсатқа жетудің көрсеткіштері мен деңгейлерін анықтау; оқу
үдерісінің әрбір ... ... ... ... және ... ... ... түсіндіру және бағалау; жоспарланған ... ... ... ... ... ... ... себептерін анықтап, өзінің іс-әрекетін бағалау; қажет болған
жағдайда оқыту әдістемесіне өзгерістер енгізу.
Ақпараттық-логикалық модельдеу негізінде болашақ мамандарды кәсібилікке
бейімдей оқыту ... ... ... - ... ... дамыту, мектеп бітірушілердің әдістемелік даярлығының ... ... ... ету. ... ... негізін физика пәні
мен кәсіби-педагогикалық білім берудің негізгі құрауыштары (компоненттері)
анықтайды. Бұл ... біз ... ... ... оқыту жүйесінде
ақпараттық-логикалық модельдеуді ... ... ... ... ... ... автоматтандырудың қажетті деңгейін қамтамасыз ету үшін
ЭЕМ қолданылады. Математикалық модельдерді ЭЕМ бағдарламаларының ... іске ... оның ... ... деп ... 2 - ... ... кәсіби оқыту жүйесінде АЛМ-ді қолданудың оқу-
технологиялық моделі
Ақпараттық модель - бұл сезімдік және ... ... ... ... ... тілдердің көмегімен оқып-үйренетін пәнді дәл, нақты
сипаттау. Компьютерлік модель - ... ... ... ... мен ... ... ... білімдерді жалпы
анықтау нәтижесі ретінде қарастырылады.
2.3 Физика саласында білім беруді ақпараттандыруды дамыту
XXI ғасырдың білім беру жүйесі адамзаттың өмір сүру ... ... ... ... және ... даму ... ... жаңа үлгідегі білім беру парадигмасы қайта жасалуы ... ... беру ... жаңартудың өзектілігі ХХІ ғасырдағы адамзаттың
жаңаша жаңаша өмір сүруінің алғышарттарының білім беру ... ... ... ... ... ... адамдардың сауаттылық
деңгейін жоғарылату ғана емес, сонымен қатар қоршаған ортаның әлеуметтік
және ақпараттық, ... ... ... өзгерістеріне
адамдардың қатынасын анықтайтын, жаңаша ойлайтын тұлға қалыптастыру.
Зерттеу нәтижелерінің ... ... осы ... ... ... ... ... бейімделуі қажет екендігін көрсетеді. Бүгінде
Жапония сияқты елдер XXI ғасыр басында жалпыға ортақ ... ... ... ... ... ... жатыр. Бұл озық технологиялардың жоғары
деңгейін топтастыратын ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... даярлаумен байланысты.
Әлемнің алдыңғы қатарлы елдерінде келешегі зор ... ... ... ... бір жолы ... ... ... білім беру
арқылы жеке тұлғаның шығармашылық қабілетін ашуға бағытталған дамытушы және
инновациялық әдістерді кең ... ... жаңа ... ... ... ... қашықтықтан оқыту жүйесін
дамыту жолы мен халықтың кең көлемді сапалы білім ... қол ... ... саналады.
ХХ ғасырдың екінші жартысының басында 1960 жылы дамыған елдер ... ... ... ... ... ... қоғам» тұжырымдамасы дами бастады (А.Турен, П.Серван-Шрайбер,
М.Понятовский (Франция), Ю.Хабермас, Н.Луман (Германия), ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша Ресей ақпараттандырудың ... ... ... XXI ... 30 – 40 жж. ... сатысына
көтеріледі деп күтілсе, ал, АҚШ-та қазірдің өзінде ақпараттандырудың ... ... іске ... ... ... үдерісінің жаһандық дамуы барлық
көптеген дамыған және дамушы елдердің ... ... ... соның
ішінде Қазақстанда тұратын адамдар ортасында жаңа ... ... ... кәсіби қызметі мен өмірлеріне жаңа ... ... ... береді. Миллиондаған адамдарды ақпараттық ... ... жаңа ... және ... дайындау білім беру жүйесінің
алдына жаңа ғаламдық мәселелер ... Бұл өз ... ... ... ... білім беру жүйесі ... ... ... ... ... ... ақпараттандыруға жаңа қадам ұсынуды талап
етеді.
Білім ... ... ... қазіргі заманғы жағдайы мен
болашақтағы дамуын қарастыра отырып, осы үдерістің екі ... ... ... ... ... беру ... тиімділігін арттыру үшін
ақпараттық технологиялар және информатика құралдарының жаңа мүмкіндіктерін
пайдалану міндеттерінен тұратын аспаптық-технологиялық ... ... ... өзіндік жаңа мазмұнын қалыптастыру міндеттерінен тұратын
мазмұндық бағыт.
Қоғамды ... ... шешу мен ... ... ... ... ... еңбектері болды, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... үшін қоғамды
ғаламдық ақпараттандыру үдерісінің стратегиялық мәнін, сондай-ақ оны үйрену
және болжау үшін тұрақты ... ... құру ... өздерінің
жұмыстарында көрсетті. Өркениет тарихында қоғамды ... ... ... жолы ... ... дәл
сипатталады.
Профессор А.И.Ракитов ең ... ... ... ... негізінде қоғамның технологиялық дамуының сапалы жаңа деңгейіне
өтуі үшін қажетті ... ... ... ... ... «Ақпараттық қоғам» түсінігінің «ақпарттық қоғам, ондағы ең ... өнім ... ... ... деген анықтама
профессор А.И Ракитовқа тиесілі. Өлшем ретінде адамзат білімімен
жинақталған шама сияқты осындай көрсеткішті ... ... ... дәрежесіне ие болуын ақтады, ... ... ... ... ... ... қорының екі есе артуы бірінші рет 1750 жылы,
екіншісі – ХХ ғасырдың ... ... –1950 жылы ... ... ... әлемде жалпы білім көлемі әрбір 10 жыл сайын, 1970 жылдан –
әрбір 5 жылда, ал 1991 жылдан – жыл ... екі ... Бұл ... ... ... көлемінің 250 мың рет ... ... ... ... ... ... ... кең анықтама берген. Ол «ақпараттандыру – бұл қоғамдық мәні бар
адамдар қызметінде сенімді, толық және дер ... ... ... ... етуге бағытталған өлшем жиынтығы» деп жазды. Мұнымен
қоса А.П. Ершов ақпарат бұл ... ... ... ... ... даму ... себепші» болады деп баса айтты. Сол
уақытта ЮНЕСКО қорытындысы бойынша, ақпараттандыру – бұл ... ... мен ... ... ... үшін ... және жаңа
білімнің қалыптасуын реттеуді қамтамасыз ететін ... ... ... ... мен ... жиынтығын кең көлемде пайдалану деген тұжырыға
басымдық берді. Бір жағынан, екі анықтама мазмұны бір-біріне ұқсас, екінші
жағынан, білім беру ... ... ... ... мәдениеттің даму мәселесі XXI ғасыр үшін білім
беруді ақпараттандыруды дамыту бағытының жетістіктеріне арналған ... және ... ... ... жиі ... ... сарапшысы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ақпараттандыру
орталығының Президенті Г.К. Нұрғалиеваның «Қазақстан Республикасында ... ... ... ... даму ... мен мәселелерінің ағымдық
жағдайы» аналитикалық шолуы бойынша барлық жоғары оқу ... ... ... ... ... білім беруді
ақпараттандыру бағдарламасына ие; қашықтықтан оқытудың ашық жағдайында
мамандарды үздіксіз дайындау ... ... ... беру ресурстарын
дамыту және жоғары оқу орындарында ақпараттық білім беру ортасын ... бар, ... оқу ... ... ... ... деңгейде бекітілмеген.
Оқыту үдерісінде білім беруді ақпараттандыру оқыту және тәрбиелеуді
психологиялық-педагогикалық мақсатта іске ... ... ... ... пайдалану, білім беру саласын тәжірибелік және
теориялық ... ... ету ... ... ... ... Осылайша
білім беруді ақпараттандыру педагогикалық құбылыс ретінде ... ... беру ... ... және ... ... ... байланысқан құрылымдық компоненттерден ... жүйе ... ... ... ... ... және ... технологияларды
және біріккен бірыңғай білім беруді
шоғырландыру мақсаты ақпараттық қоғам жағдайындағы ... ... ... жеке ... ... ... ақпараттандыруда негізгі рөл атқаратын – бұл қоғам мүшелерінің
кешенді қалыптасуы іске асатын ... ...... ... тиесілі екендігі кездейсоқ емес. ... беру ... ... ... ... ... Білім беруді
ақпараттандырудың стратегиялық мақсаты индустрияландырудан кейінгі ... ... ... ... ... дайындау тиімділігін және
сапасын түбегейлі ... жаңа ... және ... ... ... ... қызметті ғаламдық ұтымды
етуден тұрады. В.А.Шаповалованың пікірі бойынша, бұл мақсатқа жету нәтижесі
білім беруді дербестендіру жолымен ақпараттық мәдениет ... ... ... ... ... сауаттылықты
қамтамасыз ету. Бұл білім беруді ақпараттандыру мақсатының мәні ұзақ
мерзімді болып саналады және ХХI ... да өз ... ... қоғамды ақпараттандыру – қайтымсыз үдеріс, ол ... ... ... ... ... ішінде білім беру саласына енгізілуде.
Білім беру саласындағы жазудың пайда болуы мен кітап ... ... ... ... саналса, ойлау мен оқытудың басты тәсілдері ретінде
ықпал ете ... ... ... ... ... ... болып
есептеледі.
Заманауи білім беру ... ... ... ... ... ... кең ... және кешендік сипат алады.
Қалыптасушы жағдайда жоғары оқу ... ... ... ақпараттандыру –
оқыту және тәрбиелеуді психологиялық-педагогикалық мақсатта іске ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелік және теориялық өңдеумен қамтамасыз ету ... ... ... ... 90 - ... ... және ... педагогикада
білім беруді ақпараттандырудың жаңа ... ... ... А.В.Хуторской, Н.В.Брановский зерттеулер қатарында
«ақпараттық білім беру кеңістігі» және ... ... беру ... ... беру ... және жаңа дамушы ортаны модельдеу және
жобалауда ақпараттық технологиялардың негізі болуы мүмкіндігін
дәлелдеді.
Ақпараттық ... беру ... ... ... ... бір ... сипатталатын нақты бірнеше анықтамаға қарамастан, ақпараттық
білім беру кеңістігі ... ... ... ... Л.Н.Кечиева,
Г.П.Путилованың пікірі бойынша, ақпараттық – ... беру ... ... ... ... және ... жұмыс істеу әдістерін оқыту
қызметінде іске асыру үшін пайдалану.
Бірыңғай ақпараттық-білім беру ... ... және оқу ... оқытушыларды, студенттер ... ... ... ... ... программалық-телекоммуникациялық
ортада компьютерлік техниканы пайдалануға негізделген деп түсінуге болады.
Соңғы анықтамаға ... ... оқу ... мен оқу ... ... беру үдерісіндегі барлық қатысушыларды, яғни оның ... ... ... ... ... оқудан тыс шараларды ақпараттық қолдауға
ыңғайлы орта ретінде ... оқу ... ... әрі – ЖОО) ... орта оқу ... ... ... үдерісін қолдайтын программалық жүйе,
мәліметтер қоры мен жұмыс технологиясын біріктіреді. Соған ... ... ... ерекшеленеді, жоғары оқу орнының қызметі осы шешімге
байланысты, яғни олар ... ... ... ... ... атап өту ... Оның үстіне бұл құралдар оқу орнының
қызмет орындарындағы немесе қосымша жүйелерінің, бөлімдер ... ... ... емес, бірлескен мәліметтер жиынтықтағымен жұмыс
істейді.
ЖОО-ның бірыңғай ақпараттық кеңістігі ... ... ... ... ... әдістерінің иерархиясы бар ақпараттық орта болып
табылады. ЖОО-ның ақпараттық ресурстары ... ... ... ... ... әкімшілігі және қызметкерлері қолданатын
кез келген мәліметтер ... ... ... ... оқу
орнындағы заманауи білім беру мекемелерінің барлығына таныс қызмет түрін
қоспағанда, барлық ақпаратты өңдеу үдерістерін ... ... ... ... іс-шаралар кешені деп түсіндіруге
болады. Осындай анықтамадан ақпараттық технология құралы ұғымының негізгі
рөлі ... ... ... ... ... ... қондырғы және жүйе, аспаптық ... ... ... ... Компьютерлік құралдар ... ... ... ... ... (Internet, Glusnet, Runnet және т.б.), спутник
арқылы ... ... ... ... – бұл ... беру ... іске
асыру үшін пайдаланатын компьютердің электронды құралдарының, ... ... ... ... да ... мен ... жұмыс істеу тәсілдерінің жиынтығы. Бұл анықтамада
келтірілген құралдар оқу үдерісін ... ... ... ... ету де ғана емес, сондай-ақ ашық білім беру және дәстүрлі
жүйе сипатындағы барлық үдерістер кешенін ақпараттандыруда да ... ... ... ... елдерінің қатарында, соның ішінде Қазақстанда дәл
осы уақытта іске асыруға болатын білім ... ... ... бірі - жаңа ... ... ... технологияларды және
ғылыми білімді кең ... ... ... ақпараттық қоғамның
болашақта ғаламдық дамуы мен шынайылығына сәйкес адамдардың тұтас заманауи
ғылыми дүниетанымын қалыптастыру.
Физика пәнін оқыту ... ... ... ... мынадай
мүмкіндіктер береді:
- оқыту үдерісін тиімді ету және жетілдіру;
- дәстүрлі ... беру ... қол ... ақпараттық
технологиялар
мүмкіндігін пайдалану;
- мультимедиалық технология мүмкіндіктерін пайдалану;
- студенттердің өз ... ... алу ... ... ... ... оқуға тұрақты уәждемесін қалыптастыру;
- олардың әлеуметтік және кәсіби бейімділігін арттыру.
Заманауи ақпараттық және ... ... ... ... педагогикалық үдерістің маңызды құрамдас бөлігі
АКТ-ні пайдалану арқылы оқушы мен оқытушының өзара ... ... - ... ... ... табылады.
Жоғары оқу орнында физика саласы бойынша мамандарды ... ... ... оқу ... ... ... қызметтерін келесі маңызды мүмкіндіктермен жетілдіруге
әкеледі:
• физика саласында жоғары кәсіби білім беру ... ... ... технологиялар мен әдістерді жетілдіру;
• ақпараттық технологиялар мен информатикаға байланысты жаңа оқу
пәндерін, арнайы курстарды енгізу және ... ... ... ... ... мазмұнына өзгерістер енгізу;
• білім беруде дараландыру саралау деңгейін ... ... ... ... ... қолдану негізінде оқыту тиімділігін
арттыру;
• үйретуші мен ... ... ... және ... ... беру ... субъектілердің ... жаңа ... ... жоғары білім беру жүйесін басқару тетіктерін жетілдіру.
Білім беру үдерісіне тән «құрал» ... ... ... ... ... ... ... қатар жүйенің қалған компоненттері
жоғары оқу орнындағы жеке тұлғаны ... және ... ... ... мен ... ... мен ... елеулі әсерін
тигізетін ақпараттық технологияларды педагогикалық қызмет тиімділігін
көтеру құралы ретінде қарастырылды.
Білім ... ... ... ... ... ... мен
құбылыстарды, үдерістерді, олардың арасындағы ... ... ... ... ... нәтижелерінің іске асуын болжау, оқу және
практикалық есептер шешімін ... ... ... оның ... көтеру, жеке тұлғасын дамыту мақсатында жаңа ... ... ... ... ... ... жоғары оқу
орындарын басқаруды ақпараттандыру үдерісінің өзекті ... ... оқу ... қолданылатын ақпараттандырудың маңызды құралдары
даму сатысында тұр. ... ... алу және ... кететін шығын
жоғары, ақпараттық жүйелерді жасаушы және пайдаланушы мамандар өте ... оқу ... ... сала ... ... білім беруді
ақпараттандырудың жекелеген құралдары арасында интерфейстік, технологиялық
және ақпараттық ... жоқ. ... ... ... ... ... АКТ-ның дамуы деңгейіне ... ... ... ... ... мәдениетін қалыптастыру
әлеуметтік-педагогикалық міндет болып есептеледі. Бұл міндеттің іске асу
деңгейі мемлекеттің жаңа экономикалық даму ... ... және ... жаңа ... ... дайындығына тәуелді.
Соңғы жылдары қоғам жаңа формация жағдайына білім беру жүйесін
бейімдеуді ... ... ... қоғамға өзгеруде. Адамды ақпараттық
қоғам өміріне ... ... беру ... ... формаларына, әдістеріне,
мазмұнына жаңа өзгерістер енгізуді ... ... ... беруді ақпараттандыру үдерісін талдау үшін физикалық
ұғымдардың, олардың өзара тәуелділігі мен өзара ... ... ... ... ... түсіну мен дұрыс бейімдеу маңызды шарт
болып ... ... ... ақпарат – ұғымдарының байланысы
бастапқы алғышарт ... ... ... ... ... түсіндіріледі,
өзара бір субстанция жүйесінен екіншісіне өту жолымен жүйені тепе ... ... ... ... тұрады. С.И.Архангельский жоғары мектепте
оқытуда ақпарат туралы мына түсінікті ұсынады: «ақпараттың ... ... ... ... ... үшін өте ... Оқыту
үдерісінде ақпарат білім жиынтығын бейнелейді… ... ... ... ... ... ... ... Сабақ үлгілері
Жоғарыда баяндалған мәліметтер негізінде келесі тақырыптардағы сабақ
үлгілерін ұсынып отырмын.
1-сабақ.
Тәуелсіз еліміздің болашағы бүгінгі жас ... ... ... ... білім мен саналы тәрбие алуы ең басты мәселе. Бүгінгі
ғылым мен ... ... ... жас ... және ... ... істеуге дағдыландыру
үшін заман талабына сай сапалы ... беру ... ең ... ... ... оқыса да оқушы білімі сапалы, ... ... ... ... білімін бүгінгі күн ... сай ... ... ... деп ... пәні күрделі пән екеніне ешкімнің де дауы жоқ. Оны ... ... ... ... ... Егер ол пән оқушыны қызықтырмаса, не істеу
қажет? Міне осындай әр түрлі ... ... бала ... жол ... ... үшін мұғалім оқушыларды қызықтыратындай әр түрлі әдіс-
тәсілдерді қолдануы тиіс.Соның бірі «сын тұрғысынан ойлау» ... ... ... өз ... ... отырамын. Нәтижесінде:
- сабақтың мазмұны, сапасы артады;
- жауапкершілік, ... ... ... ... ... ... білім деңгейін арттыра алады;
- пәнге деген қызығушылығы артады.
Сабақ сын тұрғысынан ойлау (СТО) –сынау емес, ... ... ... ... ... ... жүргізу арқылы жүзеге асырылады.Бұл
әдіс мынандай мақсат қоя алады:
-оқушыларды ... ... ашық ... ... ... сөйлей білуге;
-өз бетімен ізденіп жұмыс істеуге;
-оқушылар шығармашылығын дамытуға;
Сабақ СТО ... 3 ... ... Қызығушылықты ояту
II. Мағынаны ажырату
III. Ой толғанысы
Қызығушылықты ояту кезеңі –мұнда өткен тақырыптан не біледі, не айта
алады, өткенді еске ... ой ... әсер ету ... ... ажырату кезеңінде – нақты тақырыпты мұғалім сұрақ-жауап арқылы
түсіндіре отырып , өз ... ... ... ... жаңа ... ... ... асыруға талпынады.Яғни оқушыға ескі мен жаңаны ... ... ... ... ... не ... қорытып, саралап, бекіту арқылы
білімін жинақтайды.
Осыған орай 7 сыныпта ... ... ... ашық сабақ
өткіздім.
Сабақтың тақырыбы: Заттың ... ... ... ... Заттың тығыздық ұғымын, өлшем ... ... ... және оны ... таба білуге үйрету
Дамытушылық мақсаты: жеке тұлғаны дамыту, пәнге деген ... ... ... ... ... қорыта білуге үйрету.
Тәрбиелік мақсаты: өзіне сын ... ... ... ... жұмыс
істеуге, ұйымшылдыққа , ізденпаздыққа,ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың көрнекілігі : ... ... ... ... ... ... ... темір, таразы, сызғыш.
Пән аралық байланыс: математика.
Сабақтың түрі: жаңа сабақ түсіндіру
Сабақтың әдісі: сыни ... ... ... ... физика
пәнін оқытуда қолдану.
Сабақ барысы:
Ұйымдастыру кезеңі: оқушыларды түгендеп, оқушы көңіл күйін бағыттау,
сабаққа деген ынтасын ояту.Топтармен таныстыру.
І.Қызығушылықты ояту. /1-2 ... /осы ... шешу ... жаңа тақырыпқа өтеміз, яғни әр
топқа таратылады, оқушылар ұжымдасып шешеді сосын слайдтан ... сөз ... жаңа ... ... ... Ал сөз ... шешу
барысында үй тапсырмасы қорытындыланады/.
ІІ. Мағынаны ажырату. / 3-4 ... ... ... танысасыздар, оны қалай ... ... және ... ... бірліктерін меңгересіздер.
1.Бізді қоршаған орта неден тұрады?
2.Оған қандай сипаттама бересің?
3.Тығыздық ұғымын қалай түсінесің?
/5- 6 ... ... : ... ... ... ... ... мен массалары
әр
түрлі болғанда тығыздығы бірдей болады.
-Әр түрлі заттан жасалған массасы мен көлемі әртүрлі
денелердің тығыздығы да әр ... ... 8 -9 ... ... ... ... ... жасай отырып
анықтамасын, формуласын, өлшем бірлігін өздері әр ... бір ... ... ... . /10-11/ Семантикалық картамен жұмыс.
Жаңа өтілген тақырыпты оқушылардың қаншалықты ... ... және ... ... ... «Өзін- өзі тексеру» семантикалық
картаны толтырып және өзін-өзі бағалайды.
Экспериментік тапсырма: /12 слайд/ 3 ... ... ... ... ... ... Солсын оны қалай тапқанын әр топтан бір оқушы
презентациялап қорғайды.
Сабақты қортындылау барысында оқушыларға шығу ... ... ... ... ... ... ... тақырып бойынша қандай сұрағың бар?
3.Бүгінгі тығыздық ұғымын күнделікті өмірде пайдаланамыз ба?
Үйге тапсырма. / 14 ... ... 4.2 ... ... ... ... осы технологияның страгегияларын пайдалану барысында сабақта
мүлдем ауыз ашпайтын оқушының ойын айтқанын, ізденгенін, топқа өз ... ... ... ... қателіктерін мойындайтынына көзім жетті.
Жыл сайынғы жинақталып келе жатқан ... ... ... ... ... білімге көрсеткіш болмақ.
2-сабақ.
Сабақтың жоспары
1. Психологиялық ахуал туғызу.
2. Класты 4 топқа ... оқу ... ... ... Топ ... жұмыстар жүргiзу.
I. “Қатенi тап” ойыны
II. “Домино” ойыны
III. “Футбол” ойыны
IV. Эксперименттiк тапсырма орындау
V. Есептер шығару
VI. “Үшiншi артық” ... ... ... ... Жарыс нәтижелерiн қорытындылау, топтардағы жеңiмпазды
атау, әр топтағы белсене қатысқан ойыншыларды атап өту, мадақтау, ... Үйге ... ... оқып ... ... ... тапсырма орындау.
1. Берiлген схема бойынша электролиттiк ваннасы, тотияйын ерiтiндiсi екi
электроды, ток көзi барлығының тiзбегiн құрастырып, ... ... 2-3 ... ... соң ... ... мыс ... қапталғанына
көз жеткiзу, яғни электролиз процесiн бақылау.
3. Осы эксперименттiк тапсырма төңiрегiндегi 4 топ өз ойын айтады.
1 – топ тiзбектiң ... ... ... – топ ... ... қалай болғаны туралы айтады.
3 – топ бөлiнiп шыққан мыс массасының электролиз заңына сәйкес k, I, ... ... ... – топ электролиздiң техникада қолданылуын айтады, техника қауiпсiздiгiн
айтады.
Деңгейлiк сұрақтарға жауап беру.
Күтпеген жағдайлар немесе түстер неге әртүрлі болып кетеді?
Бөлменің бір ... қою ... – сары ... қапталған диван,
оның жанында жасыл скатерть жабылған стол тұр. Стол ... ... ... ... ... тұр. Графиннің астында ақ салфетка бар. Бөлмеге
алдымен көзге ... ... ... жарығын түсіреді. Сосын ол шамды
өшіре қойып, қызыл түсті жарықпен жарықтандырғанда ... іші ... ... ... ... роза ... болып, жасыл скатерть күрең қызыл түске
еніп, шарап түссіз болып су секілді ... ... ... жарықты өшіре
қойып, бөлмеге жасыл жарық түсіргенде бөлме іші тағы өзгеріп сала береді.
Осы бір ... ... ... ... ... іліміне жақсы
иллюстрация бола алады. Бұл ілімнің ... ... ... ... ... ... ... бұл дене заты қандай түсті ... ... ... ... ... ... түстері ақ
жарықта, қызыл жарықта, жасыл жарықта әр түске еніп көрінеді. Олар ... ... ... жұтып, қай түсті жарықты шағылдыратындығында. Ал, қызыл
жарықта қызыл шарап түссіз болып, су тұрғандай көрінуінің сыры ... ақ ... ... тұр. Егер осы салфетканы алып тастап қараса,
оның түсі қызыл болып көрінер еді. ... ... ... болып көріну
себебі, қызыл жарықта салфетка да қызыл түске енеді, ал біз оны әлі ақ ... ... ... оның ... ... түссіз болып көрініп
тұр.
Жарық – электромагниттік толқын. Ал ... ... ... ... ... Сол ... заттың бетіне жарық түскенде бұл зат
өзіне жарықты жұтса, жұтылған жарықпен ... ... да ... ... ... дене мен қара ... денеге бірдей ақ жарықты түсіргенде, ақ түсті
дене өзіне түскен барлық ... ... ... ... да, ... ... күйінде қалады. Ал, қара түсті дене өзіне түскен барлық
жарықты жұтады да, энергия, ... ... ... ... ... жерге
қарағанда қалалы жерде көктемде қар жылдам еріп ... ... ... ... ... ... күн сәулесін жұтпайды, ал қалада завод – ... ... ... беті тез ... ол күн ... тез ери ... құрсауында қалған қайық, кемелерді мұздан босатып алу үшін,
оның айналасындағы қар, мұзды еріту керек болады, ... ... ... қара ... көмір не күл төгіп қояды.
Қазіргі кезде ... ... ... ... саны көбеюіне байланысты ... ... шаң ... көп ... ... ... I ... Неліктен түрлі – түсті фильмдерді электр доғасының жарығымен, ал түрлі
– түсті емес (черно-белый) фильмдерді электр шамы (лампа ... ... ... ... ... өз көзқарасыңыз қалай?
2. Тоғанның түбі жарықтың шағылысуынан көрінбей тұр. Осы ... ... және ... ... көруге болады. Жарықтың электромагниттік
толқын екенін білгеннен кейін оның жерге тигізетін ... мен ... ... ... ... ... көкөністер мен теплицада өскен көкөністердің дәмділігі
мен ... ... ... ... не айтуыңа болады? Күн
сәулесінің жарығымен өсірген немесе шамның ... ... ... бол ма? Осы ... ... өз ... қандай?
4. Атмосфераға бөлініп шығатын күл-қоқыс, түтін, шаң сияқты қалдықтардың
әсері жер шарында топан су қаптау қаупіне әкеле ме? ... ... т.б. ... аман ... ... ... деп ойлайсың?
I нұсқа. II деңгей.
1. Ауылды жердегіге қарағанда қалалы жерде көктемде қар тез еріп ... ... ... ... ... бар. Жер аспаны көгілдір немесе көк ... Айда ... жоқ, ай ... ... ... ... күндіз де, түнде де көрінеді. Осы құбылыстардың сыры ... ... екі ... ... және көк ... шыны бар. Ақ қағазға қызыл
қарындашпен жазылған жазуды көру ушін осы ... ... ... Су ... қызыл жарық түсіп тұр. Су ішінде жарық толқынының ұзындығы
қандай болады? (арта ма, кеми ме?), су астында жүрген адам ... ... ... еді?
I нұсқа. III деңгей.
1. Түнгі уақытта автокөлікпен жүрген кезде қарсы келе жатқан ... ... ... қарықтырмауы үшін жарықтың қай қасиетін
қолданады? Түсіндіріп бер.
2. Ақ ... бен қара ... ... күн ... ... Ақ бет ... қалпында қалады, қара қағаз неліктен қызады? Жаз ... ... киім ... дұрыс болады?
3. Лазерлік компакт дискіге ... жеті ... ... ... Оның ... ... ... су бетіне тамған автокөлік майы су бетіне жайылып, оған күн
сәулесінің ... ... ... ... ... ... нұсқа. II деңгей жауаптары.
1. Ауылды жерде завод – фабрикалар өндіріс орындары ... ... саны ... ... болғандықтан қар беті үнемі аппақ, тап-
таза болады, сол себепті, ақ қар күн сәулелерін түгелдей шағылдырады. ... ... қар ... ... кір қар ... түскен жарықты жұтады,
энергия сіңіріп жылдам ериді.
2. Жер аспаны көгілдір, көк түсті ... ... ... ... ... ... көк және ... түсті сәулелерді атмосфера қабаты
көп шашыратады. Айда атмосфера жоқ болғандықтан, күн сәулесін шағылдырып,
шашырататын орта жоқ, аспан, космос өз қалпында ... Ақ ... ... қарындашпен жазылған жазуға қызыл шыны арқылы
қарасаңыз, қағаз да қызыл түске ... ... жазу ... ... ... оған көк ... ... қарау керек. Жазу қара түстес ... Су ... ... ... ... ... ... қысқарады,
себебі, пауа = 1, псу = 1,33; пауа < псу. Ал су астында ... адам ... ... ... ... жарықтың түсі оның жиілігіне байланысты
өзгереді, ал толқын (жарық) бір ортадан ... ... ... ... ... ... III деңгей жауаптары.
1. Жарықтың поляризациясы. Поляроидты автокөлік фарасына немесе
автомобильдің ... ... ... ... Ақ бет салқын қалпында қалатын себебі, ол өзіне түскен барлық түсті
жарықты шағылырады. Жарық – ... ... ... ол
өзімен бірге энергия тасымалдайды. Ал қара қағаздың қызатын ... ... ... ... ... ... сол себепті өзіне энергия сіңіреді.
2. Себебі, компакт дискі өте жіңішке сызықтармен сызылған. ... ... ... ... ... ... емес және мөлдір саңылаулар
ролін атқарады да, дифракциялық тордағы сияқты, ақ ... диск ... ... ... ... су бетіне жайылған май қабаты өте жұқа болады да, ... ... ... ... қабықшаның үстіңгі және
астыңғы қабатынан шағылған сәулелер қабаттасып, ... ... III ... Аспандағы кемпірқосақ көрінісі жарықтың қай ... ... Шыны ... ... ... қай ... ... жарық көп
сынады?
3. Күннен келетін ақ жарық жеті түсті спектрге жіктеледі. Қай ... ... ... ең ... және оның ... ... Дифракциялық тор не үшін қажет? Дифракциялық тор ретінде нені ... ... II ... ... микроскоппен атомды көруге болмайды? Себебін айтыңыз.
2. Түстердің табиғатын жарықтың қай қасиеті түсіндіреді. Шөп неге жасыл
болып ... ... және ... екі ... ... бұл екі шыны арқылы қандай түсті
жарық өтеді? Себебі неде?
4. Қыста мұз құрсауында ... ... ... ... ... алу үшін ... ... дұрыс?
II нұсқа. I деңгей.
1. Жарықтың толқындық қасиетін медицинада қолданады. Ас ... ... ... тексеруде жарықтың қандай қасиеті
қолданылады? Ғылыми техникалық прогрестің адамзатқа тигізер зияны ... өз ... ... ... ... ... деген тақырыпқа өз ойыңызды жазыңыз.
3. «Түндегі мысықтардың бәрі қара» деген мәтелдің мағынасын сіз ... ... ...... ... ... ... нұсқа. III деңгей жауаптары.
1. Аспандағы кемпірқосақ көрінісі жарықтың дисперсия құбылысы. Күн ... ... ... өткендегідей сынып өтіп, жеті түске
жіктеледі.
2. Шыны призмадан өткенде күлгін түсті жарық көп ... ... ... неғұрлым үлкен, толқын ұзындығы аз сәулелерді көп сындырады.
3. Спектрдегі қызыл түсті жарықтың толқын ұзындығы ең үлкен, ал жиілігі ... ... ... тор ақ ... жеті түсті спектрге жіктейді. Дифракциялық
тор ретінде айқасқан кірпіктерді де алуға болады, капрон матаны, құс
қауырсынын алуға ... ... II ... ... ... ... дифракция құбылысы оптикалық құралдардың көрсету
мүмкіндігін шектейді, атом ... ... ... диапазондағы)
толқынының ұзындығынан аз.
2. Түстердің табиғатын түсіндіретін ... ... ... ... ... көрінетін себебі шөп заты өзіне түскен жарықтың ішінен ... ... ... ... жұтады. Шағылған жасыл жарық біздің
көзімізге түседі де, шөп жасыл болып көрінеді.
3. Жасыл және қызыл екі ... ... бұл ... ... ... жарық
өтпейді. Себебі, жасыл мен қызыл қабаттасқанда қара түс ... ... дене ... ... ... түсті жарықты жұтады.
4. Кемені мұз құрсауынан босатып алу үшін оның айналасына қара ... күл ... ... Қара түсті көмір өзіне түскен сәулелерді жұта
отырып, энергия сіңіріп, ... ... ... ... Әр түрлi ортадағы электр тогы.
Мақсаты: бiлiмдiлiк: ... ... ... ... арқылы, өз
беттерiмен жұмыс iстеу барысында ... ... ... интерактивтi формаларын (ойын,
сурет, жарыс, т.б.) ... ... ... ... ... ... ... жылдам шешiм табуға,
жолдасына ... ... ... ... ... ... ... жинақтау сабағы
пәнаралық байланыс: химиямен, математикамен, тәнтанумен
көрнекiлiктер: демонстрациялық ... ... ... таза ... ... ток көзiне қосып, гальванометрге
жалғап, арасына от жалынын апарғанда, газда ток ... ... ... ... ... ... ... 1-2
2. Өткен тақырыптарды пысықтау, топпен жұмыстар
а) “Қатенi тап” ойыны
б) “Футбол” ойыны
Тiрек сызбасы
|Әр түрлi ортадағы электр тогы ... ... ... ... ... ... (электролиз
процесiнде электродтарда мыстың бөлiнуi)
д) Деңгейлiк есептер шығару
е) “Үшiншiсi артық” ойыны
ж) “Блиц-турнир” ойыны.
3. Эксперименттер ... ... Үйге ... беру.
“Өрмекшi” ойынының сұрақтары
I нұсқа
III деңгей
1. Металдардағы ток тасымалдайтын қай бөлшек? Металдардағы электр тогы
деген не?
2. Электролиттер деген не? Онда ток ... ... ... ... ... ... не? ... деген не?
4. Қандай процестi электролиз дейдi?
II деңгей
1. Мыс купоросының судағы ... ... ток ... ... ... ... Металдардағы, электролиттердегi токтың газдардағы токтан айырмашылығы
неде?
3. Вакуумдегi электр тогы металдар мен газдардағы ... ... ... ... қандай өткiзгiштiгiн қоспалық деп атайды?
Ол не себептен ... ... ... Тура және керi ... ток деп ... ... айтады?
2. Шалаөткiзгiштердегi р – п ауысуды қалай түсiндiресiң? Оны ... ... ток ... ... түрi ... Сен ... ... ұсынар ең?
4. А және В екi электролиттiк ванналар тотияйынның судағы ... А ... ... ... В ... ... ... электродта мыс көп бөлiнер едi, егер а) ... ... б) ... ... ... ... оқыту мәселесіне ерекше мән ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру, А.Ә.Шәріпбаев
компьютерлердің бағдарламалық және ақпараттық ... ... ... ... ... жаңа ақпараттық технологияны
пайдалана білу ... ... ... ... ... ... модельдері, ... ... ... ... ... ... оқушыларына
көпжақтарға берілген есептерді шығаруға ... ... ... ... ... құралдарды пайдалану
әдістемесі, А.Қ.Бекболғанова ақпараттық-қатынастық технологияны ... ... ... ... қолданбалылығын арттыру жолдары,
І.Ж.Есенғабылов орта мектептің 5-6 сыныптарында компьютерлік технологияны
қолданып ... ... ... ... ... ашық ... ... компьютерлік
бағдарламаларын жасаудың әдістемесі, Г.Б.Таутаева ... ... ... ... ... бұл ... әртүрлі пән саласы бойынша ... бір ... ... ... ... ... Ал ол өз кезегінде осы
бағыт бойынша ғылыми жаңаша зерттеудің қажеттігін туғызып ... ... бұл ... жетік меңгеруі олардың болашақ кәсіби іс-
әрекеттерінде қазіргі заманда ... ... ... ұтымды
пайдалануына мүмкіндік туғызады.
Сондықтан бүгінгі ақпараттық технологиялардың даму деңгейі мен оларды
физиканы оқытуда қолдану ... ... ... ... берудің неғұрлым тиімді технологияларын іздестіру көкейкесті мәселе
болып саналады.
Білімді, сауатты адамдар – бұл ХХІ ғасырда адамзат ... ... ... кім ... алға ... жүрмесе, өз орнын басқаға,
әлдеқайда бәсекеге қабылетті маманға беруіне тура келеді...
Мен қазір профессорларға да сөз ... ... ... үйреніңіздер, тәжірибе алыңыздар, осы үшін біз ЖОО – ... ... мен ... шақырудамыз». Бұл келтірілген үзіндіде
алдыңғы қатарлы дамыған елдердің озық ... ... ... ... ... мұғалімдердің алдында үнемі іздену, үнемі оқу,
жаңалыққа ... ... ... Осы ... мен білім беру саласында болып
жатқан өзгерістер, енгізіліп жатқан жаңалықтар туралы оқып отырып, мынаған
назар ... біз жаңа ... ... ... ... АҚШ – да
1950–60 жылдардан бері қолданылады екен. Блум таксономиясы 1956ж. ... ... ... екен.Жалпы шетелдік технология деген сөзді
қабылдаудың екі жағы бар. 1-шісі қалыптасып ... ескі ... ... қою ... Оған ... ... алғашқыда басым болады.
2-шісі 1970 жылдарда адамдарды ұйықтап жатқан кезде оқыту деген бір
әдіс шыққан, осы ... яғни ... ... ... ... оқытатын болса,
ол ояу кезіндегіге қарағанда материалды 2-3есе тиімді, ауқымды меңгеретіні
анықталған. Осындай экспериментпен ... ... ... да ... ... 10-15 жылдан кейін қайтыс болған. Сол себепті жаңа оқыту әдісі
дегеннің барлығы ... бола ма, ... бұл да ... ... ... ... ... өзіне сақтана қарау әрдайым болатын
құбылыс.
Теледидардан болып ... ... да ... ... көңіл қойып тыңдауға болатын ойлар айтылып жатады.
Соның бірі – біз неге ... пен ... ... өте ... ... ... ... неге өзіміздін географиялық орналасу жағдайымызға жақын
елдерден, тілі, діні, әдеп-ғұрпы ... ... ... ... ... ... ұқсастау келетін елдерден үлгі алмасқа деген
көзқарастар.
Мен өзім ... ... ... оқу ... ... ... ... мектебі туралы өте қызыға оқыдым.
Краснодар өлкесінің Гелленджик ... ... ... ... ... ... ішінде орналасқан. Бұл мектеп біз көріп жүрген
мектептердің ешбіреуіне ұқсамайды. Себебі: 1) онда ... ... жас ... деген ұғым мүлде болмайды, ең кіші оқушы 5 жаста,
ең үлкені – 17 жастағылар саны өте аз, оқушылардың дені – 10-12 ... 2) бұл ... ... ... болмасын, оқушылар барлығын өздері
жабылып, өздері қалап, өздері орнатады, іші мен ... ... ... ... 3) ... жердегідей емес, жұмыс ... ... ... – біреуінің жүзінде не шаршағандық, не ренжігендік
білінбейді, барлығының көздері тек ... ... 4) ... де ... ... ... ... жай мектептерде
математикадан 1-кластан 11-класқа дейін оқылатын материалды олар ... ... оқып ... ... ... 5) оқушы мен мұғалім арасында да
айырмашылық жоқ, сырттан қараған адамға ... ... ... мұғалім
екендігін ажырату қиын.
Академик Щетининнің осы мектебіне үнемі барып, ... ... ... Ресейдің еңбегі сіңген артисі, Халықаралық Рерих атындағы
ұйымның (БҰҰ – ның қолдауымен ашылған). мүшесі, Наталья ... ... ... «Мен ... ... атақты уағыздаушылары (проповедник) мен
мұғалім-ұстаздарымен араласып көрдім, ... жер ... ... ... ... осы ... ... таң қалған емеспін. Мүмкін, біз бұл жерде ... ... ... (с великим Ведуном). ... ... ол көне ... өте ... білетіндіктен емес, оған біздердің
көпшілігімізге белгісіз, таныс емес ... көп ... ... 11-
жылдық мектептің математикасын бір жыл ішінде меңгертіп ... ... олар ... басқа адамдардан (адамдар ма нақтылысында?) ... енді ... ... ... үйретеді. Бұл турасында қалай ол жүзеге
асады? деген сұраққа академик Щетининнің өзі былай деп ... ... ... ... ... түпнұсқасында бергім келеді: «Здесь вы ... ... ... ... Если ... произойдёт, дети смогут освоить
курс математики десятилетней школы не более чем за год. Такая ... ... ... с ... кто ... встретиться с владеющими подобными
знаниями, важно, насколько их ... ... ... Их ... ... ... информацию друг друга. Известное наблюдение в
народе – любовь с ... ... ... любящие понимают друг друга ... Ты ещё не ... а он уже ... Вы ... что ... всё, ... дети были ... свободны. Здесь они могут спокойно
задавать любые вопросы, подниматься, входить. Важно ... ... ... мы не ... ... на ... мен бұл ... туралы неге жазып отырғанымды түсіндіргім
келеді. 1-шіден, мұғалімнің авторитарлық әрекеті ... ... ... де ... ... ... 2-шіден, мұндай мектептерді ашу үшін
онда білім беретін мұғалімдердің өздері сол Щетинин мектебіне ... ... ... ой.
Ал, Щетининнің мектебі сияқты мектептер ашылса, онда ... ... ... ... ... ... ... Себебі,
мұндай мектепте оқыған баланың бос ... ... ... яғни ... та болмайды, нашақорлық та болмайды, табиғаттың ... ... ... мектептерінде қуана-қуана оқыр еді ғой.
Ал енді өзім қарастырып ... ... ... оқыту
жағдайына келсек, алғашқыда, мен ... ... бұл ... ... ... сәйкес келетіндігін, ... ма ... ... де ... Осы ... технологияны қолдану
үшін жеке және жұптық жұмыс, жаппай бақылау жұмысы немесе жаппай ... ... ғана ... өз орнындарында отарады, ал топтық жұмыс
жүргізу кезінде міндетті түрде ... мен ... ... ... Осы ... а) жарық оқушының көзіне тек сол жақтан түсуі керек деген
гигиеналық жағдай орындалмай қалады, б) ... ... ... қарап
отырып қалады, тақтада сөйлеген оқушыға, мұғалімге, тақтадағы жазуға қарау
көп қиындық туғызады, в) стол-орындықтарды керегінше орналастырып ... ... ... ... ... қалады, г) орындық-парталарды жылжыту
кезінде ... шу да ... ... ... ... ... ... те
болады, д) мектептің мүлкі тозуы да жылдамдайды, себебі, қайта-қайта
орнынан қозғап, сүйреу ... еден де, ... да ... ... ... ... бұл жағдайлардың барлығы да білімнің ... ... ... ... ... ... секілді.
Модульдік технологияны қолданып оқытқан эксперименттік класс пен
бақылауға ... ... ... ... ... үшін жүргізілген
сауалнама, тестілеу нәтижелері соны көрсетеді ол осы жұмыстын ... ... ... ... ... ... ескіден қалыптасып қалған класс-
сабақ жүйесі, мұғалімнің авторитарлық басшылығымен оқытуды инновациялық
технологиямен ... ... ... ... ... көбейетініне
көз жетеді:
1) білім сапасы жақсарады;
2) оқушы өзін психологиялық жағынан еркін ұстайды;
3) оқушы мен мұғалім арасында кері ... ... ... оқушы білімі күнделікті бағаланады;
5) оқушылардың тіл коммуникативтігі артады;
6) оқушы міндетті бір ғана тапсырма алып қиналып ... өз ... сай ... ... тапсырмалар орындай алады;
7) оқушының өз бетімен орындайтын, яғни дарынды ... ... ... ... шешу ... ... ... оқушымен де, дарынды оқушымен де күнделікті, әр сабақта жұмыс
жүргізіледі;
9) оқушының логикалық ойлау қабылеті артады;
10) пәнге қызығушылығы ... ... ... артады;
12) оқушылар бірін-бірі бағалайды;
13) модульдің қорытынды бөлімінде оқушы алдыңғы сұхбаттасу (сөйлесу)
бөлімінде алған бағаларын ... ... ... ... егер оқушы үйде сабаққа дайындалуға мүмкіндігі болмай, ... ... ... ... оқу ... ... ... арқылы
білімі толығады;
15) оқушыға материалдың барлығы берілмей, ... ... ... ...... түрінде берілетіндіктен, оқушылар ары қарайғы білімді
өз беттерімен ізденіп табады, яғни қосымша әдебиеттер ... ... ... өзі ... жасайды т.б.
Ал, менің зерттеу жұмысым осымен ... ... әлі ... табады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. -Алматы, Қазақ университеті,
1989.
2. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен ... ... ... Б., ... К., т. б. ... ... адамгершілікке
тәрбиелеудің кейбір мәселелері. -Алматы, 1985.
4. Айтмамбетова, Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. -А., 1991.
5. Айғабылова Н. Бала мінезінің ... және оны ... ... ... ... ... Ж. ... мәдениеттілікке тәрбиелеу жолдары. //Қазақстан
мұғалімі, 18 ақпан, 1994.
7. ... Х. Жас ... ... ... ... ... А., 1990.
8. Ақназарова Б. Класс жетекшісі. -А., ... ... ... С. Оқушы жастарға эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. -А.,
1992.
10. Әбенбаев С. ... ... ... ... -А., ... ... Е. Адамгершілік, имандылық тәрбиесі. -Шымкент 1994.
12. Әбиев Ж. Жаңа ... ... ... ... ... Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. -Алматы, 1997.
14. Әбілова З. Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру. -А., 1972.
15. Қ. ... Н. ... ... ... 2006 172 бет.
16. Қ.Қ. Аханова. 12 жылдық бiлiм беру экспериментi: Жағдайы,
проблемалары. «Ұстаз» газетi №19, 2006 жыл 2 ... Б. ... Н. ... Н. ... ... ... 1976 жыл 91 ... В.А. Балаш. Задачи по физике и методы их решения.Москва,
«Просвещение», 1974 год 290-300 ... И.Н. ... ... ... ... ... 1990 жыл 13-
14 бет
20. Р. Башарұлы, Д. Қазақбаева, У. ... ... ... ... ... оқыту әдiстемесi, Алматы, «Атамұра», 2003 жыл 3-10
бет
21. Л. Выготский. Мышление и речь. Москва, «Педагогика», 1983 жыл 172 ... ... Г.З. ... А.А. ... ... ... 8 класс. Алматы, «Атамұра», 2004 жыл, 216-224 бет
23. М.Ю. ... М.И. ... ... ... ... ... пресса», 2004 жыл, 12-14 бет
24. В.Д. Дмитриева, П.И. Самойленко. Контрольные и проверочные работы по
физике. Москва, «Аквариум», 1997 жыл, 111-117 ... М.М. ... ... оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы
ретiнде. Алматы, 2002 жыл, 4-6 бет, 7-9 бет
26. Ү.Б. Жексенбаева. 12 жылдық. ... ... ... ... 2006 жыл, 8 ... Б.А. ... В.И.Кем. Физика 10 класс. әдiстемелiк құрал. Алматы,
«Мектеп», 2006 жыл, 3,11 ... ... ... 12 ... ... орта бiлiм беру
Тұжырымдамасы. «Казахстанская правда» газетi, 18.08.2005 жыл, 4 бет
29. Қазақстан Республикасының 2015 – ... ... бiлiм ... ... «Егемен Қазақстан» газетi, 26.08.2003 жыл, 2 бет
30. Г.Д. Луппов. Опорные конспекты и тестовые ... по ... 11 ... ... 1996 жыл, 85-90 ... В. Мегре. Пространство любви. Книга-3, Из серии «Звенящие кедры
России», ... ... 2002 жыл, 152, 165 ... ... В поисках города богов. Iтом. Санкт-Петербург, «Нева»,
2005 жыл, 216 ... Н.Ә. ... ... мен ... жетiлдiру арқылы бiлiм
экономикасына. «Егемен Қазақстан», 27.05.2006 жыл, 2-3 бет
34. Р.С Немов. Психология. ... ... 1995 жыл, 436 ... Я.И. ... Занимательная физика. Iч. Москва, «Просвещение», 1976
жыл, 193-194 ... П. ... ... ... ... ... 1995 жыл, 89 бет
37. Е.И. Рогов. Настольная книга ... ... в ... ... 1995 жыл, 319 ... Л. ... Энергетика души. Москва, «Золотой теленок», 2005 жыл, 58 ... В.А. ... ... для ... к олимпиадам по физике. Волгоград,
«Учитель», 2002 жыл, 18-19 бет
-----------------------
Қоғамның әлеуметтік тапсырысы
Болашақ мамандарды оқытудағы мемлекеттік стандарттың талаптары
Маманды ... ... және ... ... ... қорды ұйымдастыру
¤зіндік білімін жетілдіру
- Ұйымдастырушы-әдістемелік жұмыстар;
- Оқу-әдістемелік жұмыстар;
- ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибе
Студенттер
Негізгі білім беру
Кәсіби білім беру
Кәсіби іскерлік жұмыстары
АЛМ-ді қолданып оқытудың педагогикалық шарттары
АЛМ-ді қолдану ұстанымдары
АЛМ-ді қолданып оқытудағы іс-әрекеттік үлгілер
АЛМ-ді қолдану әдістері
Студенттердің ... ... ... ... мен ... ... ... мамандарды АЛМ негізінде кәсіби оқыту үдерісінде оқу-танымдық іс-
әрекеттерін ұйымдастырудың ерекшеліктері
АЛМ оқып үйренуші студенттердің кәсіби бағдарланған оқу-танымдық іс-
әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... мотивациясының жеткіліксіздігі
Педагогикалық іс-әрекеттердің қалыптаспауы
Оқу-технологиялық орта
Болашақ мамандарға АЛМ оқыту үдерісінің сипаттары
Қазіргі заманғы оқу орталарына бейімділік
Дайындықтың кәсіби ... және ... ... ... және ... және дидактикалық материалдар
Мамандық бойынша әдебиеттер
Оқытушы
Студент
Оқу тобының белесенділірі
Ақпараттану
Логикалық
Кәсіби талаптар бағытындағы
Кәсіби іскерлік-тер бағытындағы
Ұғымдық ... ... ... терминологиялық ұғымдар
Жалпы қолданыстағы ұғымдар
Кәсіби қолданыстағы ұғымдар
Шалаөткiзгiштерде
вакуумде
газдарда
электролиттерде
металдардааааа
Электр зарядын тасымалдаушылар
электрондар
Электрондар
мен кемтiктер
Электрондар
Электрондар,
оң, терiс иондар иондар иондар
оң және терiс
иондар
Кедергiсiнiң ... ... p~1/t н/е ... R~1/t
металдарда R~t
шалаөткiзгiштерде
вакуумде
газдарда
электролиттерде
Меншiктi өткiзгiштiк
қоспалық өткiзгiштiк
термоэлектрондық эмиссия
газдың иондалуы
электролиттiк диссоциация
n-типтi өткiзгiштiк
Электрондық соққы арқылы
От жалынымен
Рентген сәулелерiмен
Ғарыштық, ... ... ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Термопластардың жылу-физикалық қасиеттерінің өңдеудің технология параметрлеріне әсері3 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Математика сабағында қолданатын дидактикалық ойындар20 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет
Ағылшын тілі сабағында жаңа технологияларды пайдалану8 бет
Ағылшын тілі сабағында сурет көрнекілігін қолдану арқылы оқушының сөйлеу іскерлігін дамыту44 бет
Балабақшадағы дидактикалық ойын7 бет
Бастауыш сыныпта еңбекке баулу сабағында қолданылатын әдіс тәсілдер.7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь