Қазіргі этникалық процестердің ерекшелігі және этносаяси процестердің ішкі саяси жағдайға ықпалы

Бүгінгі таңда әлемде этникалық және этносаралық процестердің күрделенуі байқалуда. Кез келген саяси, экономикалық, мәдени немесе дінге қатысты оқиғалар этникалық сипат алуда. Этностың әртүрлі компоненттерінің өзгеруі (рухани және материалдық мәдениеттің жеке элементтері, тіл, әлеуметтік құрылымдар, сана және т.б.), тарихи даму барысында этникалық процестер атауына ие болған. Этникалық қоғамның өзгеруі немесе этникалық процестер адамзаттың әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуымен бірге жүріп бір-бірімен тығыз байланысты болады. Бұл өзгерістерді тудыратын процестер этникалық қауымдастықтың жақтарына әсер етуі әр түрлі. Алғашқы қауымдық құрлыстан қазіргі кезеңге дейінгі қоғамдық тарихи формацияның ауысып отыруына байланысты олардың ішінде ең әуелі әлеуметтік-экономикалық процестерді бөліп алуымыз қажет. Мәнді өзгерістерге алып келетін этностардың өзара әрекетін этникалық процесс деп атайды. Оның эволюциялық және трансформациялық бағыттары болады. Эволюциялық бағыты этностың негізгі элементерінің, ең алдымен тіл мен мәдениеттің сапалы өзгерісін білдіреді. Трансформациялық этникалық процесс ұлттық тиесілікті алмастыруға алып келетін өзгерістерді қамтиды, оның негізгі этапы этникалық өзіндік сананың алмасуы болып табылады. Трансформациялық біріктіруші процестер консолидация, ассимиляция және интеграция түрінде жүзеге асады. Консолидация — тіл мен мәдениеті жағынан бір-біріне жақын бірнеше дербес халықтардың біртұтас ірі этносқа бірігуі. Мысалы, XV ғасырда түрік тілдес тайпалардың қазақ этносына бірігуі. Ассимиляция — көбіне саны аз халықтың өзге ірі этностың құрамына сіңіп кетуі, нәтижесіне өзінің этникалық қасиеттерін жоюы. Мысалы, монғол тілдес тайпалардың Алтын Орда заманы тұсында қыпшақтармен ассимиляцияланылуы. Интеграция — тілі мен мәдениеті әртүрлі бірнеше халықтардың ортақ белгілері пайда болуына байланысты бірігуі, бірақ олардың тұрақтылығы мен беріктілігі шамалы, ұзақ өмір сүрмейді. Мысалы, Австро-Венгрия, Осман империясы, КСРО, Югославия және т.б. Қазіргі мемлекеттер көп этносты болуына байланысты мемлекет тарапынан үлкен көңіл бөлуді талап ететін этносаралық қатынастар әр алуандығымен ерекшеленеді. Көп ұлтты мемлекеттің маңызды міндеті — ұлтаралық қатынастарды оптимизациялау. Халықаралық қатынастар субъектілерінің өзара әрекет етуінің ең қолайлы нұсқаларын іздестіру және жүзеге асыру болып табылады. Қазақстан Кеңес Одағынан кейінгі кеңістікте ғана емес, дүниежүзілік деңгейде де көп этносты және көп конфессиялы елдер қатарына жатады. Тәуелсіз Қазақстанның реформаторлық практикалық дәуірінің кезеңі 90-жылдардың ортасынан бастап мемлекеттік саясаттың ұлтаралық ынтымақтастық пен ішкі тұрақтылыққа қарай бағдар ұстауға көшумен сипатталады. Үкіметтің мәдени саясаты 1996 жылы Қазақстан Республикасының мемлекеттік тиесілігін қалыптастыру концепциясын ұсынды. 1995 жылдың наурыз айында ҚР Президентінің жарлығымен Қазақстан халықтарының Ассамблеясы құрылды. Осыған байланысты тіл мен білім, мәдени мұраларды сақтау, бұқаралық ақпарат құралдарымен
        
        Қазіргі этникалық процестердің ерекшелігі және этносаяси процестердің ішкі саяси жағдайға ықпалы
Бүгінгі таңда ... ... және ... ... ... байқалуда. Кез келген саяси, экономикалық, мәдени немесе дінге қатысты оқиғалар этникалық сипат алуда. Этностың әртүрлі компоненттерінің өзгеруі (рухани және материалдық ... жеке ... тіл, ... ... сана және т.б.), ... даму ... этникалық процестер атауына ие болған. Этникалық қоғамның өзгеруі немесе этникалық ... ... ... және мәдени дамуымен бірге жүріп бір-бірімен тығыз байланысты болады. Бұл өзгерістерді тудыратын процестер ... ... ... әсер етуі әр түрлі. Алғашқы қауымдық құрлыстан қазіргі кезеңге дейінгі қоғамдық тарихи формацияның ауысып отыруына байланысты олардың ... ең ... ... процестерді бөліп алуымыз қажет. Мәнді өзгерістерге алып келетін этностардың өзара әрекетін этникалық процесс деп атайды. Оның эволюциялық және трансформациялық бағыттары болады. ... ... ... ... элементерінің, ең алдымен тіл мен мәдениеттің сапалы өзгерісін білдіреді. Трансформациялық этникалық процесс ұлттық тиесілікті алмастыруға алып ... ... ... оның ... этапы этникалық өзіндік сананың алмасуы болып табылады. Трансформациялық біріктіруші ... ... ... және ... түрінде жүзеге асады. Консолидация -- тіл мен мәдениеті жағынан бір-біріне жақын ... ... ... біртұтас ірі этносқа бірігуі. Мысалы, XV ғасырда түрік ... ... ... ... ... -- ... саны аз ... өзге ірі этностың құрамына сіңіп кетуі, нәтижесіне өзінің этникалық қасиеттерін жоюы. Мысалы, монғол ... ... ... Орда ... ... ... ... -- тілі мен мәдениеті әртүрлі бірнеше халықтардың ортақ белгілері пайда ... ... ... бірақ олардың тұрақтылығы мен беріктілігі шамалы, ұзақ өмір сүрмейді. Мысалы, Австро-Венгрия, Осман империясы, КСРО, Югославия және т.б. Қазіргі мемлекеттер көп этносты ... ... ... ... ... ... бөлуді талап ететін этносаралық қатынастар әр алуандығымен ерекшеленеді. Көп ұлтты ... ... ... -- ... ... оптимизациялау. Халықаралық қатынастар субъектілерінің өзара әрекет етуінің ең қолайлы нұсқаларын іздестіру және жүзеге асыру болып табылады. Қазақстан Кеңес ... ... ... ғана ... ... деңгейде де көп этносты және көп конфессиялы елдер ... ... ... ... ... ... ... 90-жылдардың ортасынан бастап мемлекеттік саясаттың ұлтаралық ынтымақтастық пен ішкі тұрақтылыққа қарай бағдар ұстауға көшумен сипатталады. Үкіметтің мәдени саясаты 1996 жылы ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылдың наурыз айында ҚР Президентінің жарлығымен Қазақстан халықтарының Ассамблеясы құрылды. Осыған байланысты тіл мен ... ... ... ... ... ... ... үйлесімділік, миграция мәселелері мен сыртқы байланыстар, ұлттық саясат концепцияларын дайындау, сонымен қатар, ұлттық мәдени орталықтар мен кіші ... ... мен ... ... ... құрылды. Елімізде біртұтас әлеуметтік мәдени кеңістік қалыптастыру азаматтық идентификация мәселесін күн тәртібіне қойды. Бұл мәселенің туындау буыны қатпаған жас мемлекетіміздің ... және ішкі ... ... ... ... ... ... ғалым С.Хантингтон болашақтағы өркениеттер қақтығысы барысында ыдырайтын мемлекеттер қатарына -- Түркия, Мексика және Ресейді жатқызады. Бұл ... ... ... ... ... қатар ішкі мәдени өртектілігі айтылады. Бұл теорияға сүйенер болсақ американдықтың назарынан тыс қалған Қазақстан бұл қақтығыстың ең ... ... тұр. Егер біз ... ... түрде түрік өркениетінің құрамдас бөлігі деп қарастырар болсақ, оның территориясын ... ... ... ... ... және солтүстік-батысынан православиелік суперөркениеттер қоршап жатыр. Қазақстан Республикасының ... Н.Ә. ... ... ... ... I сессиясында ұлттық мәселенің шешімін халықтар арасындағы татулық пен сенімді ... ... ... ... ... ... бағытымыз ымыраға келтіретін жолдарды іздестіру және біріктіретін бастамаларды нығайту арқылы барлық ұлттық топтарды дамыту ісіне негізделуге тиіс екенін атап ... ... ... ең алдымен түрлі ұлттық топтар мүддесін ескеруге байланысты. Ең бастысы -- осы мүдделердің үйлесімді іс-қимылын қамтамасыз ету. ... ... ... құрамы өте күрделі. Ол өз тарапынан саяси жағдайға ықпалын тигізбей қоймайды. Республикада бүкіл қазақтың 80 пайызға ... ... ... ... ... -- ... ел ... абсолютті көпшілігін құрамайды. Орыстардың, немістердің, украиндықтардың тысқа көшіп кетуімен олардың үлес салмағы азайса, оралмандардың елге ... ... ... миграциялық қалыпты сальдосының өсуі байқалады. Қазақстандағы мұңдай демографиялық ахуалдың қалыптасуы ... ... ... ... айтуынша солтүстік батыстан ағылған төмендегі миграциялық ағындармен байланысты болса, олардың тарихи хронологиясына жүгінейік: 1) қазақстанның ... ... ... ... ... ... 200 мың адам, яғни XVII ғ. бастап - өлкені отарлаудың басталуы; 2) қазақстан территориясыңда отарлау линиялары бойында (Горький, Ертіс, Жайық линиялары) ... ... салу және ол ... жазалаушы әскерді жанұяларымен қоса қоныстандыру (125 мың адам XVIII); 3) Ресейдің еуропалық бөлігінен Дала өлкесінің шұрайлы жерлеріне ... мен ... ... ... (XX ... басына дейін, Столыпиннің жер реформасын қоса жалпы көлемі 1 млн. 150 мың ... ... ішкі ... ... діни ... ... ... және баптястер (150 мың адам, XIX ғ. арты -- XX ғ. басы); 5) Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарындағы тәркілендіру барысында кедейленген ... (250 мың ... XX ғ. ... ... ... ... ... Орал және Волга аймағынан келген әскери жалдамалылар (100 мың адам); 7) Индустрияландыру жылдары маман жинақтауды ұйымдастыру барысында келгендер (1 млн. 250 мың адам XXI ғ. ... Ұлы Отан ... ... және ... ... жер ... ... (1 млн. 300 мың адам, 1939-1945 жыддары); 9) Соғыс жылдарында оккупацияланған аудаңдардан эвакуацияланған адамдар (350 мың ... ... ... Тың игеруге өз еркімен келген "патриоттар" (1 млн. 950 мың ... ... ... ... ... ... ағымның нәтижесінде тұрғылықты көшіп-келгендер (1 млн. адам, 70 жылдардың ... ... ... әскери қалашықтардағы "стратегиялық тұрғындар" (250 мың адам, 1946 жылдан 1991 жылға дейін). 13) ... ... ... ... ... ведомствалық миграциясы (200 мың адам, 1999 жылға дейін); 14) Жаңа игерілген кен орындарындағы соңғы ... (50 мың ... ... жылдар, демографиялық экспансияның ақыры); 15) Закавказье мен Орта Азиядағы азамат соғыстары кезіндегі әскери және этникалық босқындар және Балтық бойы мен ... ... ... ... (75 мың ... ... ... тарихи себептермен Қазақстан Республикасының көпұлтты мемлекетке айналуы оның лоликонфессионалдық сипатын да айқындайды. Кейінгі кеңестік мемлекеттерде діннің ... ... ... ... ... ... алып келді. Діндарлық өсуіне саяси, этно-психологиялық, әлеуметтік-экономикалық, адамгершілік-этикалық факторлар мен ... ... ... ... ... ... тарихи даму ерекшеліктері оның алуан дінділік тұрпатын туғызды: қазақтар, татарлар, ұйғырлар, дүнғандар және т.б. -- ... ... ... православтарға -- орыстар, украиндер, белорустар, протестанттарға -- немістер мен орыстар, католиктерге -- ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан аумағынан тыс жерлерде 4,5 млн./ға жуық қазақ өмір сүреді, атажұртына түбегейлі қоныстануға ынталы жандар аз ... Олар тек ... ... ... ... ... ... қазақтарды Қазақстанға көшіріп әкелудің бүгінгі қарқынын ең жоғарғы ... ... ... және сырттағы қазақтардың сандық өсімін қоспай қазіргі мәліметтермен есептейтін болсақ, онда көші-қон үрдісі әлі де 60 жылға, ал бүгінгі ... ... ... 4 ... ... ... ... тұра мемлекеттік квотаның толығымен орындалмай отырғаны көші-қон үдерісін одан әрі күрделендіре түсетіндігін, әлі ... ... оны ... түрде реттеудің, басқарудың, жүзеге асырудың нақты механизмдерінің жетілгендігін көрсетеді. Елбасы ... ... ... ІІ ... сөйлеген сөзінде шетелдерден 2003 ж. 5000 отбасыға, 2004 ж. 10 000 ... 2005 ж. 15 мың ... ... келу ... ... ... ... көші-қон үдерісі Қазақстан саясатындағы күн тәртібінен түспейтін, ... ... ... ең маңызды мәселенің бірі болып қалып отырады. Республиканың этникалық көрінісі соңғы жылдарда жас мемлекеттің қалыптасуы барысында ... ... ... Ең ... бұл, ... көшу-қону легінің теріс сальдосынан туындайтын этнодемографиялық жағдайдың өзгеруі дейміз. Республикадан кететіндер саны күрт өсіп отыр. Олардың көпшілігі орыс, неміс және ... ... ... ... жеті жыл ішінде қоныс аударған орыстардың орташа саны жылына 153,9 мың адамды құрады және қоныс аударудың ең жоғары ... 1994 ... ... ... онда ... ... саны 283,2 мың ... жетті. Украиндар бойынша мәлімет мынадай көрініс алды: бір жылдың ішінде қоныс аударғандардың ... саны -- 22,5 мың ... ең ... ... -- 1994 ж. (36,9 мың ... Немістер арасыңда қоныс аударушылар саны жылына 4,9 мың адамға жетті, 1992 ж. ең көп ... ... (99,6 мың ... 1996-1997 жылдары көшу-қону мәселесі біршама тұрақтанды, тіпті қайта оралу сәттері жиі кездесетін болды. Этносаралық жағдайдың шиеленісуі, ал ... ... ... ... ... қазақтан өзгелерінің басқа жаққа қоныс аударуы, қоғамдағы экономикалық және саяси-әлеуметтік реформалау нәтижесінде пайда болған өзгерістермен байланысты. Кеңес ... ... ... ... ... ету ... бірі -- ... қоғамының қанағаттанғысыз этноәлеуметтік құрылымы. Қазақтың көпшілігі мекендеген аймақтарға біржақты экономикалық инфрақұрылым басым және экологиялық проблемалары көп ... ... жөне ... ... ... Екі облыстан басқасында (Қызылорда және Атырау) негізгі этностың үлесі ... ... 20 ... 65 ... құрайды. Сонымен қатар 8 облыста (солтүстік, солтүстік-батыс, солтүстік-шығыс) және ... ... ... ... ... Еліміздің жұмыспен қамтылған халқы ішінде де көпшілігі орыстар -- 40 ... ... ... ... 51 пайызы қала тұрғындары, ауылда -- 19 пайызы тұрады, ал ... ... ауыл ... 57 ... ... ие ... және ұлттық ұқсастық айқыңдалып, экономикалық және әлеуметтік жіктелу басталысымен, ресоциализация бір-бірімен қарым-қатынаста болған этникалық топтардың ... ... күрт ... алып ... тиіс ... Енді ... этносының қозғалысқа келуі мен әлеуметтік талаптарының артуын күтуге болатын болды, ал бұл басқа этностардың, ең алдымен жағдайы бұрынғыдан өзгерген орыс ... ... өз ... ... тиіс еді. Егер ... ... кенес қоғамында басқалардан гөрі басым жағдайда тұрса, енді олар басқа этностардың ең алдымен қазақ этносы өкілдері тарапынан болатын ашық ... түсе ... ... ... мамандар , ал шағымдары өзі мекендеген мемлекетке деген саяси адалдығының жоқтығын бүкпелеп қалуға ... іс деп ... ... ... қалыптасқан стратификациялық жүйені өзгерте бастады, әр этнос өзінің әлеуметтік орнына ие болуда, сөйтіп, ... ... ... ... жол ... ... Қазір оған Президент Н.Ә.Назарбаевтың жеке басы және ... ... ... ... ... ... ... мәлімдеушілер айтқаңдай, республикада деп санауға негіз бар. Осыңдай жағдайды қамтамасыз еткен басты факторлардың бірі -- ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттігі болып табылады. Оның кұрамына: мемлекеттік құрылыстың нысаны және саяси режимнің тұрпаты кіреді. Қазақстанда жүргізіліп ... ... ... -- ... ... ... құрылыстың унитарлылығы үлкен рөл атқаратыны сөзсіз. Жаңа пайда болған мемлекеттің жерінің кендігі өзінен-өзі оның федеративтік негізде бөлінуін талап ететін ... ... ... ... ... ... этникалық құрылымы да осыны көрсеткендей болатын (негізінен орыс халқы мекендеген солтүстік аймақтар). ... бұл ... ... ... басты принцип -- тарихи-этникалық (мәдени-өркениетті) назардан тыс қалушы еді. Қазақстан жалғыз бір ... -- ... ... этногенетикалық жері болып табылады, мазмұнымен таласу мүмкін емес. Дегенмен, бұл басқа этностардың бәрі -- жат, келімсек, ... ... ... ... ойды ... ... ... -- арғы аталары Казақстанға көшірілгендердің ұрпақтары, олардың әрқайсысы кезіңде ... ... ... ... Бұл ... біз және ... айта ... қажет. Біртіндеп жүзеге асырылып жатқан мемлекет тұтастығының унитарлылық принципі, қоғамды ұлтаралық қақтығыстардан, тіпті реформалар саясатының ... ... ... ... саяси-құқықтық іргетас болып отыр. Унитарлылық принципі үстем болмаған жағдайда қоғамда жоғарыда көрсетілген қайшылыктардың бәрі ... ... еді және ... ... ... бірі ... бермейтін екі принципке негіздеуге тура келер еді -- этноаумақтық және ... ... ... ... ... ... жағдайдың ерекшелігі, отандық мамандар атап көрсеткендей, мыналардан тұрады: 1) екі этностың саны жағынан басымдығы сақталатын көп ... ... мен ... діндерінің басымдығы сақталатын көп конфессиялылығы; 3) екі ірі этносаралық түркі және славян топтарының болуы. Қазақстанның бүгінгі этноәлеуметтік жағдайы қоғамның тотальдық ... және ... ... ... ... ... Бұл ... этностарының өзара іс-қимылыңдағы жаңа кезең болып табылады. Еліміздің егемендікке ие болу кезеңіңде Қазақстанның әлеуметтік-саяси дамуы этникалық фактордың едәуір ықпалын сезінді. Көп ... ... ... ... сана-сезімнің, этникалық топтардың мүддесінін өзгеруімен қатар өтті. Осы кезде ... ... мен ... ... көп ... республиканың этникалық саясатының приоритеттерін көрсетеді. Бүгінгі танда республикадағы этносаяси жағдай көптеген көрсеткіштер ... ... ... ... ... Алайда, этностар арасындағы қарым-қатынастар өзгеріп отырады, этникалық саясатты жүзеге асыру барысында осы жағдайды ескерген жөн. Тәуелсіз мемлекеттің қалыптасу ... ... ... осы ... эволюциясынан айқын көруге болды. Егер еліміздің егемендікке ие болған алғашқы кезенінде ұлтаралық қарым-қатынасты шиеленістіруге ... де ... ... ... ... өсуі байқалса, ұлтшыл және империялық көзқарастар пайда болып, ... ... ... ... ... пайда болса, кейінгі кезеңдерде, мысалы Қазақстан халықтары Ассамблеясы құрылып, 1995 жылы Мемлекеттің Негізгі Заңы -- ... ... ... ... ... мәселесінде оң өзгерістер айқындала бастады. Қазақстандағы тұрақтылықтың сенімді кепілі-барлық қазақстандықтарға тән қасиет: төзімділік пен сыйласымдық сезімін одан әрі ... және ... ... бірінші орынға қойып, кез-келген топтық шамшылдықтан жоғары тұрулары. Мәселе, Қазақстан Республикасының мүддесін бір ұлттың мүддесімен теңдестіруге болмайтындығында. Мәдени тұрпаттардың көп этностылығы мен ... ... ... ... тең ... мойындауын талап етеді. Қазақстандық заң шығарудың негізгі талабы -- ... ... ... және ... ... ... құқықтарды пайдалануы.
Көп этносты және көп конфессиялы Қазақстан үшін қалыпстастыру ең қолайлы және ол этносаралық бірігудің объективті факторы болып, ... ... ... бойынша бірігуіне ықпал етеді. Ал азаматтық қоғам кұру өз кезегінде қоғам өмірінін барлық тұстарын демократияландыруға негіз болады. ... ... ... ... ... ... рөл атқарады, өйткені ол плюрализм мен төзімділік принциптеріне сүйенеді, этникалық проблемалар ізгі және өркениетті шешім қабылдаудың негізі болады. Көршілермен тату болу аса ... ... ... ... елімізде ішкі қайшылықтар ушықтырылып жатса, оны шешу киын болады. Егер ... ... ... саясат, идеология, дін, этникалық немесе таптық мүдделер біріктіріп отырғанына қарамастан, өзара қарама-қайшылықта болса, бұл қоғамды қауіпті жағдайға тірейді... Көп ... ... үшін осы ... ... 2030 ... ... ... дамуында аса маңызды екені ескерліп, қоғамның ішкі саяси тұрақтылығы мен бірігуі ұлттық қауіпсіздікген кейінгі маңызды міндетдеп ... ... ... этникалық процестердің терендеуін, этностылықтың барлық жердегі дамуын, этникалық өрлеудің арта түскенін көрсетеді. Этникалық процестердің терең сипат алуы мынадан байқалады: біріншіден, ол ... ... ... ... әр ... ... ... екіншіден, қазіргі қақтығыстардың бәріне немесе көбіне этникалық сипат тән, үшіншіден олар қоғам өмірінің барлық салаларын қамтиды: саяси, экономикалық, ... және ... ... күннің күрделі проблемаларының бәрі сияқты, этникалық проблемаларды шешу жеке бір ... ... келе ... ... оларды шешу ісіне үшінші жақ тартылады. Төреші міндетін әлемге аты танымал жеке лидерлермен ... жеке ... ... ... ... атқара алады. Этникалық қақтығыстарды, саны аз этностар құқықтарын реттеумен айналысатын халықаралық ұйымдарға БҰҰ, ЕҚ (Еуропа ... ... ... ... және ... ... ұйым), ХВҚ (Халықаралық валюта қоры), АҚАК (Адам кұкы бойынша америкааралық комиссия), АБҮ (Африка бірлігі ұйымы) және т.т. ... Осы ... ... ... ... реттеу немесе олардың алдын алу жөніндегі қызметіне түрлі бағыттылық сипат тән -- бұл , ... саны аз ... құқы және адам құқы ... ... тарапынан сақталуын бақылайтын аймақтық жүйе кұру, түрлі ... шара ... және ... ... ... ... ұлттық мәселе осы күнге дейін шешілген жоқ және оның ақырғы шешімі жоқ. Кезіңде О.Бауэр деп дұрыс айтқан. Бүгінгі танда ... ... екі ... бар. ... -- ... ... ... этностарға бөлінуі, әсіресе қазақ-орыс қарым-қатынастары ушықтырылатын болса. ... -- ... ... ... мен ... қоғамдық ұйымдар және т.б. арасындағы қатынастарды айқындау үдей түседі. Онда қоғамның біртіндеп шыңырауға құлдырауы әбден мүмкін. Екінші бағыт ... ... ... ... ... біріктіру;
Қазақстан халықтарының бәріне ортақ мақсаттар мен міндеттерді айқындау жөне шешу арқылы барлық этникалық топтар мен ұлттық мүдделері мен ... ... үшін ... туғызу, әлеуметтік және ұлттық ерегеске жеткізбей, дағдарыстан шығу, ұлтшыл, шовинистік, экстремистік теріс ... ... ... ... деген ықпалын жою. Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастарды бағалай отырып, олардың тұрақтылығын атап көрсеткен жөн. Этникалық топтардың тату-тәтті өмір сүріп, біте ... ... ... ... ... жоқ. ... ... нәтижесі бойынша этносаралық қарым-катынастардағы шиеленісушіліктің денгейі төмен және толеранттығының деңгейі жоғары. Ұлттық саясатта ұзақ мерзімге арналған стратегиялық және таяу арада ... ... ... мен ... ... ... Сөйтіп, көп ұлтты Қазақстанда халықтар бірлігін ұлтаралық ынтымақтастық негізінде нығайту-стратегиялық міндет болып табылады. Қысқа мерзімге бағытталған саясатқа тоқталатын ... ол ұзақ ... ... бір бөлігі болып табылады, алайда күнделікті оқиғалар барысында туындайтын нақты ұлтаралық проблемаларды ... Бұл ... ... ... ... ... ... өзгеру нөтижесінде пайда болған ұлттық-этникалық проблемаларға назар аудару маңызды. Ұлттық топтардың әлеуметтік мүддесін ... екі жолы бар, оған ... ... ... табу ... Бірінші жол бір топтың мүдделерін қорғап, басқасының мүддесін мүлдем елемеу немесе басып тастау. Нәтижесінде саяси бірігуге ... ... ... ... алайда ол проблеманы туғызған объективті жағдайды жоя алмайды және осы проблеманың күрделенуіне әкеп соғады. Этникалық проблема халқының құрамы көп этносты ... ... ... ... ... әр ... топтың өзіне ғана тән демографиялық әрекеті, әлеуметтік-мәдени және экономикалық дамуының ерекшеліктері бар. Біздің елімізде интенсивті этникалық және этносаралық процестер өтуде. Олар ... ... ... дамуына ғана емес, тіпті оның тағдырына өз ықпалын тигізеді. Қазақстанның ұлттық саясаты, қазақтардың ұлттық егемендігін мойындай отырып, қазақстан халқының бірыңғай ... ... ... ... егемендігі, маңызды өзгешеліктері бар этностардың болуын, тіпті олардың ортақ мақсаттары мен мүдделерінің пайда болуыңа, ортақ сана-сезімнің қалыптасуына, яғни ... ... ... болуына ықпал ететін іс-қимылы болуын талап етеді. Этносаралық қауымдастық -- ол жаңа ... ... ... ... ол ... қауымдастық, яғни бөліктерден құралған тұтастық. Этносаралық бірігу -- этностарды біріктіретін айтарлықтай икемді процес болып табылады, өйткені, бір ... ... тән ... ... сақталады, басқа тұстан қарасақ, өзара іс-әрекет арқылы сана сезімнің ортақ белгілері, ортақ мақсаттары қалыптасады. Бүгінгі ... ... ... көп этносты, көп нәсілді және көп конфессиялы мемлекет үшін осы жол ең ... да ... ... және ... өмір ... ... төзімділік сақтаудан асқан ақылды осы күнге дейін адамдар ойлап таба қойған жоқ. Н.Ә. ... ... атты ... ... ... қирауының маңызды себептерінің бірі ғылымға негізделіп жасалған тиімді ұлттық саясаттың болмауы деп тура ... ... ... жалпы бүкіл дүние жүзінде этникалық жағдаяттың күрделенген қазіргі сәтіңде жалпы ұлттық ... ... ... ... саясатының екі мызғымас бөлігі бола алатын екі ... ... ... ... бұл ... өзгешелікті, тілді, мәдениетті дамытуға, дәстүрлерін сақтауға және т.т. бағытталған этникалық қайта өрлеу бағдарламасы болуға тиіс, сонымен қатар ... ... ... ... тиіс және әр ... топтың өз бағдарламасы болғаны жөн. Екіншіден, және мұның маңызы біріншіден кем емес, бұл этносаралық бірігу бағдарламасы, сондықтан онда Қазақстанда ... ... ... топтардың бірге тұрып, ортақ іс-қимылын жасауының нақты, ең тиімді механизмдері ... ... ... өзі ... тенденция ретінде білінеді және жаңа достастық қалыптасып болды деп айта ... ... ... бірнеше ғасыр бойы күрделі де қайшылықтарға толы ортақ өміріміз нәтижесінде жинақталған белгілі оң ... ... ... ... бірі -- ... ... ... полиэтносты мемлекеттердің ұранына айналған көп мәдениеттің идеясы, ол бір мемлекет ішіндегі көптеген этникалық топтарға тату да ... өмір ... ... береді. Осы принцип Қазақстан үшін де қолайлы, (немесе ) немесе ұраны ... ... ... ... ... ұран ... қабылданды. Президент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму перспективасы тілге тиек болған, халыққа арналған Жолдауында екі нәрсеге ерекше ... ... ... , ... . ... ... ... дамуында екі түрлі міндетті шешу көзделеді: біріншіден, әр жеке этникалық топтың дамуына мүмкіндік беру, екіншіден, ... ... ... ... ... қоғамдастыққа біріктіру үшін жағдай туғызу. Алайда, мықты тұрақтылыққа, тіпті консолидация мен бірлікке жету оңай емес, және ... ... ... ... сезініп, мақсаттарымызды біліп, оларға жұмыла жету үшін әлі көп ... ... тура ... ... ... ... ... процестің субъектілері жөніндегі мәселені зерттегенде Қазақстан Республикасында ұлттық татулық пен бірлікті қамтамасыз етуде негізгі рөлді мемлекет ... атап ... ... Республикасында өтпелі кезеңде ұлтаралық қарым-қатынастарды реттеуге арналған әдістерді әзірлеу жөне жағдайды ... ... ... рөлі зор. Ұлттық саясатты іске асыруда, оның мазмұндылығындағы ең бастысы -- ұлттық мүдделерге ... а) ... ә) ... б) ... ... отырып қарау. Ұлтаралық қатынастардың жеке субъектілерінің түпкі ... мен ... ... ... ... ... бір ... объективтік негізі бар. Мемлекеттік ұлттық саясаттың басты міндеті ұлттар ... және ... ... ... ... демократиялық өзгерістердің ажыратылмайтын бөлігі адам құқын сақтау, барлық ұлттық топтардың еркін дамуына қолайлы жағдай туғызу, ұлтаралық ... ... ... ... пен тұрақтылықты қамтамасыз ету.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ тарихы жайлы34 бет
Қазақ мемлекетінің құрылысы және оның дамуындағы ерекшеліктер445 бет
XIV-XV ғасырдағы Қазақстан8 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Алматы қаласының техникалық жөндеу орталықтарының қоршаған ортаға ықпалы27 бет
Атақұлдық ой-пікірлерінің патриоттық тәрбиеге ықпалы61 бет
Атмосфераға антропогенді әсердің ықпалы 14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь