Жарғақ қанаттылар отряды - hymenoptera

Бұл отряд денесінің ұзындығы 0,2 мм - 60 мм болатын біртекті 2 жұп жарғақ қанаты бар әр түрлі насекомдарды біріктіреді. Кейбір формаларында (мысалы, жұмысшы құмырсқаларда, кейбір шаншарлардың ұрғашыларында) қанат болмайды. Мұртшалары жіп тәрізді, бүгілмелі, кейде қауырсын және таспік тәрізді болады. Ауыз аппараты кеміргіш, кеміріп жалағыш, кейде редукцияланған. Құрсағы қондырмалы, аспалы, сабақшалы болады, яғни кеудемен өте жіңішкеріп қылталанған немесе әр түрлі дәрежеде ұзарған бунақ арқылы жалғасады. Ұрғашыларында жақсы жетілген жұмыртқа салғыш қынабы болады. Бал ара мен жабайы арада жұмыртқа қынабы бізгекке айналған. Личинкалары құрт тәрізді немесе жалған жұлдызқұрттар. Қуыршақтары ашық, көбінесе піллә ішінде болады.
Түрлерінің саны жағынан тек қоңыздар мен көбелектерден ғана кем, ең ірі отрядтардың бірі - 100 мыңнан аса түрлері бар. Соның ішінде біздің елде 10 мыңдайы кездеседі. Қоректену сипаты және маңызы жағынан жарғақ қанаттылар алуан түрлі. Олар фитофагтар және галла түзушілер, гүл шырынын және тозаңын пайдаланушылар, жыртқыштар және насекомдардың паразиттері болып саналады.
Жарғақ қанаттылар отряды қондырма құрсақтылар және сабақшалы құрсақтылар деп аталатын 2 отряд тармағына бөлінеді.
ҚОНДЫРМА ҚҰРСАҚТЫЛАР ОТРЯД ТАРМАҒЫ - Symphita. Құрсағы қондырма типіне жататын, аяғының ұршық бөлімі 2 бунақтан тұратын, тек өсімдіктермен ғана қоректенетін насекомдар. Оларға орман ағаштарына зиян келтіретін мүйізқұйрықтылар мен егеушілердің бірқатар тұқымдастары жатады.
Сабақ егеушілер тұқымдасы - Cephidae. Денесі бүйір жақтарынан аздап қабысқан, басы жұмыр, ұзындығы 7-15 мм ірі немесе орташа насекомдар. Алдыңғы сирақтары бір тепкілі. Личинкаларын жалған жұлдызқұрттар деп атайды, түстері ақ, сарғыш, шала дамыған көкірек аяқтары S - әрпі тәрізді иілген. Құрсағының ұшында түтікше тәрізді без болады.
        
        ЖАРҒАҚ ҚАНАТТЫЛАР ОТРЯДЫ - HYMENOPTERA
Бұл отряд денесінің ұзындығы 0,2 мм - 60 мм ... ... 2 ... ... бар әр ... насекомдарды біріктіреді. Кейбір формаларында
(мысалы, жұмысшы құмырсқаларда, ... ... ... ... ... жіп ... ... кейде қауырсын және таспік
тәрізді болады. Ауыз ... ... ... ... ... ... ... аспалы, сабақшалы болады, яғни кеудемен
өте жіңішкеріп қылталанған немесе әр түрлі дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... салғыш қынабы болады. Бал
ара мен жабайы арада жұмыртқа қынабы бізгекке айналған. ... ... ... ... ... ... ... көбінесе піллә
ішінде болады.
Түрлерінің саны жағынан тек қоңыздар мен ... ғана кем, ең ... бірі - 100 ... аса түрлері бар. Соның ішінде біздің елде 10
мыңдайы кездеседі. Қоректену сипаты және ... ... ... қанаттылар
алуан түрлі. Олар фитофагтар және галла түзушілер, гүл ... және ... ... және ... ... ... ... қанаттылар отряды қондырма ... және ... деп ... 2 отряд тармағына бөлінеді.
ҚОНДЫРМА ҚҰРСАҚТЫЛАР ОТРЯД ТАРМАҒЫ - Symphita. Құрсағы қондырма типіне
жататын, аяғының ұршық бөлімі 2 бунақтан тұратын, тек ... ... ... ... ... ағаштарына зиян ... мен ... ... тұқымдастары жатады.
Сабақ егеушілер тұқымдасы - Cephidae. Денесі бүйір ... ... басы ... ... 7-15 мм ірі ... ... насекомдар.
Алдыңғы сирақтары бір тепкілі. Личинкаларын жалған жұлдызқұрттар ... ... ақ, ... шала ... ... аяқтары S - әрпі тәрізді
иілген. Құрсағының ұшында түтікше ... без ... ... деп ... ... олар жұмыртқалар кезде
өсімдік сабағын жұмыртқа ... егеп ... де, ... ... ... салады. Одан шыққан личинка өсімдік ішінде қоректеніп, сонда
тіршілік етеді.
Бұл тұқымдасқа жататын егеушілердің ішінде ауыл шаруашылық ... ... ... ... (Cephus pygmacus L.), қара ... tabidus F.), ... ... (Janus camprеssus F.)
Нағыз егеушілер тұқымдасы - Tenthredinidae. Алдыңғы аяқтарының ... ... ... ... ... ... ... жұлдызқұрттардың)
құрсағында 6-8 жұп аяқтары болады. Ұрғашылар жұмыртқаларын көбінесе ... ... ... ... өркеніне, бітеу гүліне, жемісіне,
кейде субстрат үстіне салады. Көпшілік ... ... ... ... көп ... мысалы, рапс егегіші (Athalia colibri Christ),
алма ... ... ... Kl.), ... ... ... егегіші
(Pristiphora pallipеs Lоp.) және басқалары қауіпті зиянкестерге жатады.
САБАҚШАЛЫ ... ... ... - ... Бұл топқа жататын
жарғақ қанаттылардың құрсағы сабақшалы ... ... ... ... ... ... бөлімі 1 немесе 2 бунақтан тұрады. Личинкалары
құрт ... ... ... ... ... ... өз ... паразитоидтар отряд тармағына бөлінетін бірқатар тұқымдастар, ... ... мен ... жатады.
Шаншарлар тұқымдасы - Ichneumonidae. Паразиттік тіршілік ететін жарғақ
қанаттылардың ішінде ең ірілері (ұзындығы 10-25 мм). Ұрғашыларының ... ... ... ... ұзын ... Ересек шаншарлар гүл
нектарымен және бал ... ... Ал ... ... ... ... ... кезде жарақаттаған жерден шығатын иесінің
гемолимфасын ... ... ... мен ... ... қуыршақтарында паразиттік тіршілік етеді.
Мысалы, менискус, панискус деп аталатындар астық сұр көбелегінің, хорогенос
деп ... ... ... ... осы ... жатады.
Браконид тұқымдасы - Braconidae. Шаншарларға қарағанда кішірек,
ұзындыгы 5-15 мм, паразиттік ... ... ... ... ... ... тор саны 5-7-ден аспайды және птеростигма деп
аталатын қалыңдау учаске сақталады. Ересек насекомдары гүл ... ... ... ... ... ... ... және
ішкі паразиттері, соның ішінде ... ... ... ... ... ... жататын браконидтер - Apantеlеs
glomeratus L. капуста мен шалқан ақ көбелектерінің және долана ... ... Ratz - ... ... ал ... ... өкілдері - Rhogas
dеndrolimi Mats. - сібір көбелегінің, Ph. dimidiatus Spin - ... ... ... сұр, кебелегінің гусеницаларында паразиттік тіршілік етеді.
Біте шаншарлары немесе афидийдтер тұқымдасы - ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы денесінің
ұзындығы 5 мм кіші. Ұсақ болады да құрсағының алдыңғы 3 бунағы ... және ... ... саны ... азайған, яғни жүйкеленуі
қарапайым. Личинкалары бітелердің ішкі ... ... ... ең көп
кездесетіндері афидиус (Aphidius) және праон (Рrаоn) туыстарының өкілдері.
Сцелионид ... - ... ... ... 0,6-6 мм,
металдық жылтыры жоқ, қара түсті ... ... ... ұсақ ... Мұртшалары әдетте бүгілмелі, түпкі бөлігі сақинасыз тікелей
ауыз тесігінің айналасына орналасқан. Құрсағының бүйір жақтары ... ... ... қырлы болады. Личинкалары насекомдардың жұмыртқалары
мен өрмекшілердің ... ... ... ... ... Бұл
тұқымдасқа зиянды бақашық қандаланың жұмыртқа жегіштері, сонымен қатар тура
қанаттылардың, көбелектердің, шыбындардың және ... ... ... ... ... тұқымдасы - Trichogrammatidae. Металдық жылтыры жоқ сары,
қоңыр немесе қара түсті жалпақ денелі, паразиттік тіршілік ететін өте ... 1 мм ... ... ... ... түйреуіш басы
тәрізді. Мұртша шыбыртқысының ... ... ... ... ... гүл ... қоректенеді де, ... ... ... ... ... паразиттік тіршілік
етеді. Трихограмма туысының бірқатар өкілдері биофабрикаларда көбейтіліп,
зиянды көбелектерге қарсы биологиялық күресте пайдаланылады. Олар - ... ... ... West), ... (Т. cuproctidis
Gir) еркексіз трихограмма (Т. еmbryophagunv Htg) және басқалары.
Құмырсқа тұқымдасы - ... ... ... ... 6 ... түрлері бар, ірі тұқымдас. Мұртшалары - бүгілмелі, құрсақ сабақшасы 1-2
бунақты, ал аяқтарының ... бір ... ... ... ... ... еркектерінің де және ұрғашыларының да қанаттары болады,
бірақ ұрғашылары шағылысқан соң көп ұзамай қанаттарын ... ... ... ... болмайды. Олар топырақта немесе шіріген
ағаштың түбіне ... ... яғни ... ... ірі-ірі бірлестіктер
құрып, тіршілік етеді. Құмырсқалар тірі және өлген насекомдармен, бітелер
және ... ... ... ... тәтті заттармен, өсімдік дәнімен,
саңырауқұлақтармен, кейде өсімдік шырынымен қоректенеді. Осыған байланысты
олардың ... да әр ... ... байланысы барлар топырақ түзілу
процесіне қатысып пайда келтірсе, кейбір ... ... ... ... адамға, үй жануарларына ауру таратады. Бітелермен және кокцидтермен
өте тығыз ... ... ... ... ... ... ... әрекеттеріне кедергі келтіреді. Ал кейбір түрлері,
керісінше, зиянды насекомдарды құртатын жыртқыштардың ... ... ... ... ... үшін ... ... кішкене
құмырсқасы (Formica polyctеna Focrst.) және орманның қызыл құмырсқасы (Ғ.
rufa L.) және басқалары жатады.
2. ФИТОНЕМАТОДТАРДЫҢ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ
Нематодтар ... ... ... ... және ... немесе
фазмидия деп аталатын класс тармағына бөлінеді.
АДЕНОФОР КЛАСС ТАРМАҒЫ - ... ... ... ... ... жағындағы құйрық бездер -
фазмидтер болмайды: тангорецепторлары көбінесе ... ... ... ... мүшелері (амфидтер) - қалта, түтікше немесе саңлау тәрізді
олар ... екі ... ... ... бүртіктері (дейридтер) болмайды,
мойын безі (ренетта) үлкен, бірақ каналсыз. Көпшілігінде ... ... ... ... ... болады. Олардың түтікшелері денесінің бүйір
«хордалары» арқылы сыртқа ашылады. Бұл класс тармақша теңіз және тұщы ... ... тек ... ... ғана өсімдіктерді зақымдайды.
Кейбір түрлері паразиттік тіршілік етеді, жыртқыштары да кездеседі.
СЕЦЕРНЕНТТЕР НЕМЕСЕ ФАЗМИДИЯЛАР КЛАСС ТАРМАҒЫ - SESERNENTA
Бір жұп ... бар, ... ... ... ... және
көбінесе дененің алдыңғы бөлігінде шоғырланған. Аналь тесігінің айналасында
орналасатын бүртіктер тек еркектерінде ғана кездеседі. Иіс сезу шұңқырының
(амфида) ... ... ... ерін үстінде орналасқан. ... ... тағы бір ... - ... жақсы жетілген,
мойын безі тарамданған және бір немесе екі каналы болады. Көпшілік түрлері
тұщы су және ... ... ... ... ... өте аз. Класс
тармақтың көптеген өкілдері шіріндісі мол топырақты мекендеп, өсімдіктермен
қоректенеді. Кейбіреулері басқа жануарлардың есебінен ... ... және ... түрлері де кездеседі.
Фазмидия класс тармағы рабдиттер және тиленхидтер деп ... ... ... Ал ... ... нематодтардың көпшілігі, бір мындай
түрлері тиленхид отрядына жатады. Сондықтан бұл оқулықта тек осы ... ... ... сипаттама беріледі.
3. ПАРАЗИТОИДТАР ОТРЯДЫ - PARAISITIFORMES
Бұл отрядқа жататын кенелердің құрсағында екінші, үшінші және төртінші
пар аяқтардың жамбас бунағынан соң ... бір, ... екі пар ... ... Ауыз ... ... ... тәрізді. Оның
құрамына педипальпаның түрін өзгерткен жамбас ... ... жәнс ... ... ... бұл ... ішінде фитосейид тұқымдасына
жататын кенелердің маңызы зор.
Фитосейидтер тұқымдасы - Phytoseiidae. Дене ... ... ... ... ... қоңырқай, кейде қызғылт түсті, ұзындығы 0,25-0,6 мм
ұсақ кенелер. Бір жұп ... ... ... алға ... ... 2 ... ... бунағына дейін жететін түтікше тәрізді перитремалармен
жалғасқан. Дененің арқа ... ... бір ... ал ... ... ... және өзара қосылған (вентроанальдық) қалқанша жауып жатады.
Фитосейидтердің ... ... ... ... ... сан ... реттеуші факторлардың бірі болып саналады.
Әсіресе олар ... жиі ... ... ... талғап әсер
ететін препараттарды қолданатын жеміс бақтарында ... ... ... ... ... ... Bеgl., Amblyscus reductus
Wainst., A. finlandicus Oud., A. andеrsoni Chant, және ... ... бір ... - ... ... ... жоқ кезде олар
өсімдік шырыны және гүл ... ... ... кемшілік біздің елде
1963 жылы интродукцияланған облигатты ... кене ... ... Ath. Hеnr.) ... Бұл кене ... ... ... кенелермен күресу үшін кең түрде пайдаланылады.
Фитосейидтердің кейбір түрлері ақ ... ... ... ұсақ ... және ... жұмыртқаларымен де қоректенеді.
4. БИОТИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАР
Биотикалық факторларға әр түрлі организмдердің арасындағы тіршілік
әрекеттері процесінде пайда болатын ... ... ... Олардың
ішіндегі ең негізгілері - организмдердің қоректік заттарға қатынасы жәнс
соның негізінде туатын өзара байланыстар.
Қоректік ... ... ... мен ... организмдердің жеке
топтарының органикалық заттардың әр түрлі көздерін ... алу ... ... қоректік заттарға маманданудың бірінші түрінс жатады.
Маманданудың осы түрі ... ... ... ... ... ... ... қоңыздарды және т.б.)
фитофагтар деп, жануарлармен қоректенетіндерді ... деп ... ... ... ... ... ... алтын көзділердің личинкаларын, әр түрлі шаншарларды және т.б.)
энтомофагтар деп, ал кенелермен ... ... ... ... ... ... ... жататын кенелерді және
т. б.) акарифагтар деп ... ... ... ... шіріп бұзыла
бастаған қалдықтарымен қоректенетін организмдерді (подураларды және басқа
алғашқы ... ... ... ... ... ... ... деп, жануар текті ... ... ... қоректенетіндерді (өлексе жегіш ... ... ... және т.б.) ... деп ... Ал ... және ... саңғырығымен қоректенетін насекомдарды (қи қоңызын,
стафилин қоңыздары мен кейбір шыбындардың личинкаларын) ... ... ... ... ... түрі ... ... қорек
көздерінің әрқайсысының ішінен талғап алу ... ... бұл түрі ... ... ... организмдер де) монофаг,
олигофаг, полифаг деп аталатын 3 топқа бөледі. ... ... бір ғана ... немесе туыстығы өте жақын бірнеше түрлерімен
қоректенетіндері (мысалы, бұршақтың дәнек қоңызы, жүзім ... ... ... бір ... ... ... түрлерімен қоректенетіндер (мысалы, ... ... мен ... ... ... ... ... және т. б.) олигофагтарға жатады. Ал ... ... ... ... күздік көбелек, жалаңаш шырыштар, кәдімгі
өрмекші кене және т.б.) өсімдіктердің әр ... ... ... түрлерімен қоректенеді.
Қоректік заттарға маманданудың осы көрсетілген негізгі топтарынан басқа
өсімдік және жануар текті заттардың алуан түрлерімен бірдей ... де ... ... тарақан, айырқұйрық және т.б.). ... ... ... ... деп ... мен ... және ... өсімдік қоректі жәндіктер ... ... ... ... кең ... ... ... әуелі
көп қоректі зияикестер ... ... өте ... ... мен ... ... қалу қабілеттігін қамтамасыз ететін
өсімдіктер болады. Мысалы, алабота өсімдігімен ... ... ... бір ... ... 940-1700 ... ... жүгерімен қоректенгенде тек 80-290 дейін ғана келеді.
Фитофагтар үшін ... ... ... ... ... ... ... түрлерін пайдаланатындар да кездеседі. Мысалы,
эптомофагтардың ішінде монофагтарға насекомдардың тек қана бір түрі - ... ... ... тіршілік ететін афслииус мали деген шаншар,
олигофагтарға қалқаншалы бақашық қандалалардың ... ... ... ... ... - ... ал полифагтар қатарына,
қабыршақ қанаттылар отрядының 24 тұқымдастарына ... ... ... ... ... ... ... жұмыртқа жегіштер -
трихограммалар жатады.
5. ЗИЯНКЕСТЕРДІҢ ЖАППАЙ КӨБЕЮІ ЖӘНЕ ОНЫ БОЛЖАУ
Популяциялардың сан мөлшерінің ... ... ... ... әр ... ... және ... ішіндегі сан мөлшері
тұрақты болмайды, ол экологиялық ... ... ... ... ... ... ... көбейіп кету мүмкіншілігін алдын ала
болжау үшін популяциялардың сан мөлшерінің өзгеру ... ... ... ... өте ... кезеңде популяциялардың caн мөлшерінің өзгеруі жайлы негізінен
екі теория бар. Олардың біреуі басты ролді абиотикалық факторларға ұйғарады
және ... ... ... ... да ... ... бар ... жоққа
шығармайды. Бұл теорияны жақтаушылар популяциялардың caн мөлшерін реттеуге
болмайды, ол факторлардың кездейсоқ қисындасуы ... ... ... деп
есептейді.
Екінші теорияны жақтаушылар біріншілерге қарама-қарсы ... ... ... caн ... ... тұруы реттеуге
көнетін құбылыс деп қарайды. Бұл ... ... caн ... ... ... ... болады. Бұл принцип бойынша
тікелей және кері байланыстар өздігінен реттеуші ... ... ... болып табылады: реттеуші реттелінуші ... ... ... ... және ... ... өзінің реттеуші әсерін
өзгертеді. Әрине популяциялардың caн мөлшерінің ... тек ... ... яғни ... ... ғана сезе алады. Осыған байланысты
популяцияның сан мөлшерінің өзгеруіне әсер ететін және соның ... ... ... ... категориялары туралы айтылган пікірлерді қорыта
келіп Г. Л. Викторов (1967) экологиялық ... ... ... ... деп екі топқа бөлуді ұсынған.
Модификациялаушы факторлар тікелей немесе жанама әсер ... сан ... не ... не көбею жағына қарай едәуір
ауытқытуы ... ... ... caн мөлшерінің өзгеруі оларға әсерін
тигізе алмайды, яғни кері байланыс ... ... ... істелінбейді.
Мысалы, қыс кезінде ағаш ... ... ... жасыл бітесінің
жұмыртқаларының бірқатары төменгі температуралардың әсерінен тіршілігін
жоюы мүмкін. Бірақ факторлардың әсер ету ... ... жою ... ... бола ма ... ... бола ма оған
байланыссыз антициклон алмасқанша немесе сол ... ... ауа ... ... Демек, популяциялардың caн мөлшерін өзгертуші (бірақ
реттеуші емес) факторларға абиотикалық факторлар жатады.
Реттеуші факторлар ... ... caн ... тек ... ... ... қоса оны реттеп отырады. Олардың ... ... ... кері ... ... ... байланысты
популяцияның caн мөлшерінің өзгеруі әсерінен реттеуші факторлардың әсерінің
нәтижелігі де өзгеруі мүмкін. Реттеуші факторларға ... ... ... ... ... (паразиттер, жыртқыштар, ауру
қоздырғыштар), түр аралық қарым-қатынастар және ... ... ... табиғатта өздігінен реттелу теориясына сәйкес, олардың
caн ... ... ... де ... екі механизмнің, яғни
модификациялаушы және реттеуші ... ... ... ... ... ... тығыздығы ондағы особьтар санының
көбею және азаю ... ара ... ... ... ... ... ... популяция құрамымдағы жеке особьтардың
өсімталдығын, тіршілік қабілеттілігін және миграция жасауын өзгерте отырып,
сол процестерге әсер ... ... ... ... ... ... температура төмен болуынан, жазда температураның жоғары
және салыстырмалы ауа ... ... ... ... ... кілт азаюы мүмкін. Бұл жағдайда биотикалық факторлардың популяцияға
тигізетін әсері әлсірейді. Соның нәтижесінде ... ... ... да, ... үшін ... ... ... кезде биотикалық
потенциялының жоғары болу ... оның caн ... өсе ... ... өсу шексіз болмайды, себебі биотикалық факторлардың (жыртқыштардың,
паразиттердің, түраралық ... т. б.) ... ... ... ... ... және де ... организмдердің биотикалық
потенциалының жоғары болуы және модификациялаушы факторлардың олар ... ... ... биоценоздағы организмдердің caн мөлшерінің тым
өсіп кету ... ... ... Ал ... факторлар ондай
өсуді, белгілі бір орта ... ғана ... одан соң оны ... ... ... тежеу ролі кілт төмендесе (мысалы, пестицидтерді
немесе агротехниканың кейбір тәсілдерін қолданудан) және ... ... үшін ... ... ... онда ... caн
мөлшері кенет өседі. Биотикалық факторлардың ... ... ... жиі ... ... ... ролі популяцияның тығыздығының әр
түрлі дәрежесінде ... ... ... Насекомдардың caн мөлшерінің дәрежесі
өте жоғары болса, онда эпизоотия қоздыратын патогендік ... ... үшін де және көп ... ... ... үшін де
қолайлы жағдай туады. Өте тар ... ... ... ... ... мен монофагтар) баяу әрекет жасайды және ... ... тек оның сан ... ... ... ... ғана ... қоректі кенелердің насекомдардан айырмашылығы популяцияларының
сан мөлшері көбейген кезде активті түрде азды-көпті ... ... ... ... ... ... әр ... болған
кездердегі биотикалық факторлардың реттеуші ролін қарқынды түрде қоректенуі
өсімдіктердің оқтын-оқтын өсуіне байланысты болатын ... ... ... оңай ... ... ... жеміс қызыл кенесі
үшін 3 сатылы реттеуіш механизм белгілі. Олардың алғашқы ... ... сан ... аз ... ... және көп қоректі жыртқыштардың
саны көп болған ... ... ... - ... әрекеттері)
биоценоздық реттеуішке, ал үшіншісі (популяцияның тығыздығы тым жоғарылаған
кезде диапаузаға кететін жұмыртқаларды салуы) тұраралық реттеушке ... ... ... тарапынан қарағанда кері байланыс
принципімен әрекет жасайтын түраралық реттеуіш ... ... ... ... өсіп-өнуі әр түрлі себептермен жоғарыда ... ... ... ... ... ... сан ... өте жоғары
дәрежеге жеткен кезде, жапырақтар күні ... ... ... ... жеміс
ағашының қоректік қорының таусылу қаупі туады. Мұндай жағдайда популяция
тығыздығының өсуі ... бір ... ... ... кенелердің біраз
бөлігі бұтақтардың қабығына диапаузаға кететін жұмыртқаларды сала бастайды,
зиянкестің caн ... өсуі ... ... ... тамақ қоры
кенелердің тірі қалғандарына ұзақ уақытқа дейін жеткілікті болады.
Жеке түрлердің ... caн ... ... ... ... ... ... маңызымен қатар практикалық
маңызы да зор. Белгілі бір ... ... ... әсер ету
тиімділігінің бастапқы көрсеткіштері, сөз жоқ, белгілі бір зиянкестің
көптігіне, ... ... ... және ... топтың энтомофагтарының түр
құрамына байланысты. Сондықтан ... ... ... жете талдап
анықтаудың және осы зонадағы басты ... үшін ... ... әр ... ... ... тиімділік дәрежесін дәл білудің
негізінде олардың өсіп-өніп кебеюі туралы болжау жасап, қорғаныш шараларын
дұрыс жоспарлауға ... ... ... және caн ... ... сан мөлшерінің өзгеру ерекшеліктерін, яғни зиянкестердің
жеке түрлерінің бір ... ... ... ... ... димамикасын анықтау жұмысы зиянкестердің өсіп-өніп көбеюін
болжайтып тәсілдерді жетілдіру үшін ... ... ... есептеледі. Ауыл
шаруашылық зиянкестерінің популяциялық ... ... ... ... деп үш ... ... болады (Поляков, 1964, Бей-
Биенко, 1966).
Популяциялық динамиканың тұүрақты типі ... ... ... қоңыздар сияқты caн мөлшері барлық генерациялық кезеңде азды-
көпті тұрақты болатын көпжылдық ... ... тән. ... ... ... caн ... азды-көпті тұрақты дәрежеде
ұстау үшін тіршілігін сақтап қалу қабілетін жоғары болады. Мұндай түрлердің
ықтималды caн мөлшерін ... үшім ... әр ... егістіктерде жүргізілетін
есеп жұмысы жеткілікті болады. Егер бұл ... ... ... шаралары
қолданылмайтын болса, онда популяциялық динамикасының ... ... ... caн ... ... жылы ... өзгере қоймайды деп
болжау жасауға болады. Популяциялық динамиканың маусымдық типі негізінен
популяцияның тығыздығы бір маусым ... тез ... ... ... ... алма ... ... күйе көбелегі, швед және гессен
шыбындары сияқты зиянкестерге тән. Бұл топқа жататын ... ... ... ... ... ... күзде көбейеді. Сондықтан
болжау жасау үшін олардың caн мөлшерін ... ... ... ... жөн.
Популяциялық динамиканың көпжылдық типі өте күрделі және алуан ... ... орын ... ... caн мөлшерінің және
олардың стацияларды мекендеу жағдайларының өзгеруі бірнеше жылдарды қамтиды
және популяциялық ... ... ... (көтерілу, максимум,
төмендеу және тоқырау) өтуге душар ... ... ... ... ... жалпы ұзақтығы 4 жылға, кейде 6 және одан да көп
жылдарға созылады. Популяцияның мұндай типті ... ... ... ... бізтұмсығы, зиянды бақашық, астықтың барылдақ қоңызы
және т. б.) және поливольтинді де (күздік көбелек, ... ... және ... ... тән.
Caн мөлшері динамикасының көпжылдық типі әр түрлі органмзмдерде ... ... және оны ... көрсеткіштер бойынша, зиянкестердің caн
мөлшерін болжауға дифференциалды тәсілдерді қолдану ... ... ... бөледі. Мысалы, шегірткелердің агробиоценоздардан тыс ... ... ... ... ... болатын сан мөлшерін
олардың күздегі және көктемдегі күбіршелерін ... алу, ... ... және ... ... ... тіл ... түрлері
үшін үйірлі, аралық және саяқ формаларының ара қатынасын ... ... ... ... caн ... сенімді түрде болжау үшін
әрбір түрдің биологиясы мен экологиясын, оның негізгі табиғи ... ... ... басқа факторларының сол түрдің популяциялық динамикасына
тигізетін әсерін білудің маңызы өте зор.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қабыршақ қанаттылар немесе көбелектер отряды4 бет
Жасуша теориясының ашылуы8 бет
Бұғы, еліктің тәуліктік белсенділігі. Миграция.Түлеу. Реттелген және реттелмеген миграция. Қарақұйрықтылар отрядының морфофизиологиялық мінездемесі5 бет
Ескекаяқтылар отряды14 бет
Приматтар отряды2 бет
Тақтажелбезектілер отряды7 бет
Қабыршақ қанаттылар6 бет
Қарақұйрықтылар отрядының морфофизиялық мінездемесі5 бет
Қоянтәрізділер отряды12 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь