Халықаралық валюта жүйесі: маңызы, даму кезеңдері, түрлері, құрамы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
І Тарау. Халықаралық валюта жүйесі: маңызы, даму кезеңдері,
түрлері, құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
ІІ Тарау. Валюталық курс: түрлері, факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
ІІІ Тарау. Бүгінгі валюта жүйесі: ерекшеліктері және тенденциялары ... ..21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Дүниежүзілік валюталық жүйеге қазіргі кезде ұлттық валюта және ұжымдық резервтік валюта мен алтын резерві де қоса енеді; өзара валюта қайтарымдылық шарты; валюта паритеті мен курсының механизмі, валюталық шектеудің көлемі; халықаралық есептеу түрлері; халықаралық валюта нарығы режимі мен дүниежүзілік алтын нарығы.
Қазіргі халықаралық валюталық жүйеге халықаралық валюталық қор (ХВҚ) еніп, оған мынандай міндеттер қойылады: валюта курсын реттеу ережелерін айқындау және оның орындалуын бақылау, валюта қайтарымдылығына ықпал жасау және валюталық шектеуді жою.
Халықаралық валюталық қор (ХВҚ) Біріккен Ұлттар Ұйымының арнайы мекемесі болып саналады. Бұл мекеме 1944 жылы құрылған, оған дүниежүзілік 160-тан астам мемлекеттері мүше.
Халықаралық Валюталық Қор активінен жиналған жанрлар (квота) құрайды. Қордың 1978 жылы енген жаңа жарғысы алтынға арнайы бағаны жойып, валюта курсының қалқымалы жүйесін мақұлдайды ХВҚ-ның жоғарғы органы – Басқарушы Кеңес, оның штаб-пәтері Вашингтонда орналасқан. ХВҚ-ға енетін кез-келген ел өз төлемін валюта түрінде еркін конверциялаған валюта сатып алуға резерві мен төлем балансының тапшылығы жоймайынша конверцияланбаған валюта басқа елдерге сатылмайды.
Халықаралық валюта қоры енетін елдерге квотасын анықтайды. Олардың квотасы: жалпы ішкі өнімнің ауқымы, импорт пен экспорттың көлемі, алтын-валюта резервінің көлемі; төлем балансының сальдосымен байланысты. Халықаралық валюта жүйесі ХІХ ғасырдың аяғында қалыптасып, екі жиынтық құрамнан тұрады: валюталық қатынастар мен валюталық механизмдер.Олар ХВҚ-дың көмегімен валюталық қатынастардыжәне халықаралық валюталық келісімін реттейді. Оған осы мақсатқа аймақтық валюта - несие мекемелерін (банктер) кірістіреді.
Валюта қатынастары тарихында үш валюта жүйесі белгілі. Біріншісі стихиялы ХІХ ғасырдың аяғында алтын стандартының негізінде пайда болды. Алтын монеттік және алтын құймалары ретінде стандартқа сай 1922 жылға дейін өмір сүрді. Алтын монеттік стандарт қағаз ақша белгісінің алтын монетаға еркін ауысуын қамтамасыз етті: ұлттық мемлекеттің алтын монеталары дүниежүзілік ақша міндетін атқарады.
Алтын монета стандартты алтын құймалар стандарты ауыстырған соң, қағаз ақша белгілері тек құймалар салмағы 12,7 гр. болатын алтынға айырбасталды. Дүниежүзілік ақша міндетін тек алтын құймалар атқарады.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан соң Генуэз конференциясында (Италия 1922 ж.) алтын ұрандық стандартқа көшу туралы халықаралық келісімге қол қойылды. Бұл алтыны аз елдерге халықаралық сауда жасауға кепілдік туғызды. Алтын ұрандық стандарттың талабы бойынша ұлттық валютаны алтын құймаларға айырбастау делдал-валюта арқылы жүргізілді. Делдал- валюталар болса, алтын құймаларға еркін айырбасталды.
Ал 50-ші жылдары алтын валюта (алтын доллар) стандартының негізінде валюта жүйесі қалыптасты. Дүниежүзілік ақша міндетін алтынмен қоса АҚШ доллары атқара бастады. Бұл шешім 1944 жылы халықаралық Бреттон-Вуд конференциясында АҚШ қабылданады. АҚШ доллары үш унциясы 31,1 грамм болатын 35 долларға сай келетін алтынға айыр бастады. Алайда 1971 жылдан бастап АҚШ долларды алтынға айырбастаудан бас тартып алтынға деген доллар бағасын арнайы түрде жойды.
Жаңа дүниежүзілік валюта жүйесі 1979 жылдан бастап күшіне еніп, мұны ямайкада ХВҚ-на қатысу үшін елдер бекітті. Дүниежүзілік валюта жүйесі тарихында тұңғыш рет дүниежүзілік ақша міндетін алтын емес, ұлттық валюта мен интернационалды есеп ақша атқара бастады. Мұны – интернационалды есепті ақшаны –халықаралық валюта қоры шығарды. Қазіргі валюталық жүйенің басты элементтері болып халықаралық есептеулер жатады. Әртүрлі
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Сахариев С.С. Сахариева А.С. «Әлем экономикасы».
Әкімбеков С. Баймұхаметова А.С. Жанайдаров У.А.
«Халықаралық валюта жүйесі»
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.............................................4
І Тарау. Халықаралық валюта жүйесі: маңызы, даму кезеңдері,
түрлері, ... ... ... ... түрлері,
факторлары...........................................14
ІІІ Тарау. Бүгінгі валюта ... ... және ... ... ... Халықаралық валюта жүйесі:
маңызы, даму кезеңдері, түрлері, құрамы
Дүниежүзілік валюталық ... ... ... ... ... және ұжымдық
резервтік валюта мен алтын резерві де қоса ... ... ... ... ... ... мен ... механизмі, валюталық
шектеудің көлемі; халықаралық есептеу түрлері; халықаралық валюта нарығы
режимі мен ... ... ... ... ... жүйеге халықаралық валюталық қор (ХВҚ)
еніп, оған ... ... ... ... ... ... ережелерін
айқындау және оның орындалуын бақылау, валюта қайтарымдылығына ықпал жасау
және валюталық шектеуді жою.
Халықаралық ... қор (ХВҚ) ... ... ... ... болып саналады. Бұл мекеме 1944 жылы ... оған ... ... ... ... Валюталық Қор активінен жиналған жанрлар (квота) құрайды.
Қордың 1978 жылы енген жаңа ... ... ... ... ... ... ... жүйесін мақұлдайды ХВҚ-ның жоғарғы органы – Басқарушы
Кеңес, оның штаб-пәтері Вашингтонда орналасқан. ХВҚ-ға енетін кез-келген ... ... ... ... ... ... ... сатып алуға резерві
мен төлем балансының тапшылығы жоймайынша конверцияланбаған валюта ... ... ... қоры енетін елдерге квотасын анықтайды. Олардың
квотасы: жалпы ішкі өнімнің ауқымы, импорт пен ... ... ... резервінің көлемі; төлем балансының сальдосымен ... ... ... ХІХ ... аяғында қалыптасып, екі жиынтық
құрамнан тұрады: валюталық ... мен ... ... ... ... ... қатынастардыжәне халықаралық валюталық келісімін
реттейді. Оған осы мақсатқа аймақтық валюта - несие мекемелерін ... ... ... үш ... ... ... ... ХІХ ғасырдың аяғында алтын стандартының негізінде пайда болды.
Алтын монеттік және алтын құймалары ретінде стандартқа сай 1922 ... ... ... ... монеттік стандарт қағаз ақша белгісінің алтын монетаға
еркін ауысуын қамтамасыз етті: ... ... ... ... ақша ... атқарады.
Алтын монета стандартты алтын құймалар стандарты ... ... ақша ... тек ... ... 12,7 гр. болатын алтынға
айырбасталды. Дүниежүзілік ақша міндетін тек алтын құймалар атқарады.
Бірінші дүниежүзілік ... соң ... ... ... ж.) ... ... ... көшу туралы халықаралық келісімге қол
қойылды. Бұл алтыны аз елдерге халықаралық сауда ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаны алтын құймаларға
айырбастау делдал-валюта арқылы жүргізілді. Делдал- валюталар ... ... ... айырбасталды.
Ал 50-ші жылдары алтын валюта (алтын доллар) стандартының негізінде
валюта жүйесі қалыптасты. Дүниежүзілік ақша ... ... қоса ... ... ... Бұл ... 1944 жылы халықаралық Бреттон-Вуд
конференциясында АҚШ қабылданады. АҚШ ... үш ... 31,1 ... ... долларға сай келетін алтынға айыр бастады. Алайда 1971 жылдан бастап ... ... ... бас ... алтынға деген доллар бағасын
арнайы түрде жойды.
Жаңа дүниежүзілік валюта жүйесі 1979 ... ... ... ... мұны
ямайкада ХВҚ-на қатысу үшін елдер бекітті. ... ... ... ... рет ... ақша міндетін алтын емес, ұлттық валюта
мен ... есеп ақша ... ... Мұны – ... есепті
ақшаны –халықаралық валюта қоры шығарды. Қазіргі валюталық жүйенің ... ... ... ... ... ... экономикалық және
қаржылық тапшылығы әріптес-елдердің шеңберінде ғана тіркеліп есептеулер
механизмі болады. Бұл механизм ... ... ... ... ... ... қалыптасуының қаулылар принципіне негізделген.
Халықаралық есептер валюталық және несиелік қатынастардың жүргізілуі
әріптес-елдер арасында екіжақты сауда және ... ... ... ... ... ... түрлерімен айқындалады:
• басқаға аударылған авнстық төлемдер;
• аккредетив несие инкассо көмегімен тауар төлемдерін атқару;
• аудару ... ... мен ... түсіру төмендері;
• аудару арқылы жүзеге асатын мерзімі келген есептер төлемі;
Барлық төлемдердің түріне несиелену де енеді.
Толық шарттарды сатып ... ... ... оның ... және нарықтағы қажеттілігінің жоғарылығымен байланысты. Олар
шарттар арасындағы келісімге белгіленеді. Сондай-ақ, келісімге жібері орны
көрсетіліп, ... ... ... ... ... ... ... мен сатып
алушының арасындағы трансұлттық шығындарды бөлуге көрсетіледі. Халықаралық
келісім стандарттары ... ... ... ... ... ... Ол кітапты Халықаралық сауда палатасы шығарған.
Халықаралық ірі қаржы-несие мекемесіне Дүниежүзілік банк жатады. Оған
бір бірімен ... 4 ... ... ... енеді. Олар
Халықаралық даму және ... ... ... ... даму
ассоцациялары, Халықаралық қаржы корпорациясы.
Жан-жақты инвестиция кепілдігінен ... ... ... ... шешім 1944 жылы шілдеде АҚШ-тың Бреттон-Вудс (Нью ... ... ... Оған 44 ... ... 1991 ... ... банк құрамына 155 ел мүше болса, өзінің қызмет
жасау кезінде банк 5 ... ... ... жалпы 245млрд. доллар тұратын
деңгейде берген. Дүниежүзілік банк жүйесі бөлген барлық займның ¾ ... ... ... шамамен жылына 15млрд. доллар құрайды. Осы іс шара
үшін қаржы нарығының ... ... ... ... ... ... халықаралық қаржы нарығынан қарыз алу және банктің ... ... оның ... ... ... ... ... даму ассоциациясы тарапынан жылына 5
млрд. доллардай процентсіз жеке ... ... ... ... ... ... Жан-жақты инвестиция кепілдігі агенствосы-
экспроприация ... ... ... күрделі қаржыландыруды,
соғыс, азаматтық қабылдануларды және келісімнің ... ... ... ... ... нарықтық стандарт. Қазіргі
валюталық механизм осы кездегі валюталық қатынасты реттейді. ... ... мәні ... валюталық өлшем алтынмен тікелей байланысын үзіп, оның алтынға ... ... ... ел ... айналымда ғана емес, дүниежүзілік нарықта да жалпы
төлем құралы қызметін тоқтатады;
• алтын ерекше өтімді тауар ретінде ... ... ал ол ... ... қолданылады;
• елдер арасындағы валюталық қатынастар ендігі жерде ұлттық валютаның
өзгермелі курсына негізделеді.
«Валюта» деген терминді екі мағынада қолдануға ... ... ақша ... – оның ақша ... ... біреуі деп.
Екіншіден, шетел мемлекеттерінің ақша белгісі ретінде мұнда олардың ... ... ... ... алады.
Ал жалпы түсінікке келсек, ... ... ... ... ... ... пайдаланудың ерекше әдісі болып табылады.
Валюта қатынастары деп ұлттық ақша ... ... ... пайда болатын экономикалық қатынастардың жиынтықтары аталады.
Қандай ел болмасын, ол ... ... ... ... валютасын
қолданады.Сондықтан шетел тауарлары мен қызметтерін өтеу ... ... ... ... ... сыртқы валюта нарықтарында сатылады.
Осы сатылымдар әлемдік қаржы нарығының ... ... ... ... ... Орталық (Ұлттық) банк арқылы реттеп отырады. Бірақ
валюта ... ... (бір ... ... ... ... Бұнда орталық банктен ... ... ... ... ... ... ... нарығынң аса ірі орталықтары ... ... ... ... ... ... ... Валюта нарығында сұраныс
пен ұсыныс ... ... ... ... ... заңдылықтар осы
нарыққа да тән болады.
Сыртқы валюта нарығының институттарына Орталық банк, ірі коммерциялық
банктер валютамен ... ... ... ... ірі ... ... ... ретінде бұлар «валютаның деңгейін» қолдайды, яғни
олардың ... ... ... ... ақша ... Бұл ... ... тауға валютаны «сатып алушы бағасынан» жоғары
болатын «сатушы бағасымен» сатудың арқасында ... ... ... банктер жеке фирмалардың шетел валютасын сатып алу-сату
туралы тапсырмасын орындап, брокерлер ... ... ... ... ... өте үлкен нарық, сондықтан осы нарықта банктік емес дилерлік және
брокерлік фирмаларда әрекеттерін жүргізе ... ... ... және демеократиялық жүйелер дамымаған елдерде «қара» валюталық
нарықта әрекет ... ... ... ... делдалдары мен
мүшелерінің саны өте көп ... ... есеп ... ... ақша ... және ... жүргізіледі. Біріншіде валюта, немесе, жол шегі қолданылады. Қолма
қол ақша айналымы қаржы операцияларының өте аз шамасын ... Жол ... ... бір түрі ... ... мен ... шығындары ұлттық валютада белгіленеді,
бірақ сатушыға өз елінің ұлттық валютасы ... Бұны алу шін ол ... өз ... ... сатады. Ұлттық ақша түрінде түскен түсімнің
көлемі, осы екі валютаға сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен белгіленетін
валюта ... ... ... ... ... ... бұл басқа елдің ақша
ақша бірлігі түрінде белгіленген, ұлттық ақша ... ... ... ... екі жақты көрінісі болады: шетел валютасының бірлігін сатып
алу үшін қажет ... саны ... бір ... ... алу үшін ... ... бірлігінің саны.
Валютаның сұранысы мен ұсынысының көлемі оның ... - ... ... ... халықаралық валюта нарығының әр орталығында бір ... ... әр ... болып қалыптсуы мүмкін. Валюта дилерлері бір жерде
валютаны сатып алып, оны ... ... ... ... ... валюта
нарығының шеңберінде валюта курсының бір дәрежеде қалыптасуына ықпал етеді.
Халықаралық валюта жүйесі стихияялы қалыптасқан немесе заңдармен және
халықаралық келісімдермен ... ... есеп ... ... және ... ... болып табылады. Ол бірнеше элементтерден
тұрды:
1. Негізгі халықаралық төлем және ... ... ... ... мен ... курстардың тәртіптері.
3. Валютаның конвертациялану шарттары.
4. Мемлекетаралық валюта парықтары.
5. Халықаралық валюта қатынастарын реттейтін мемлекетарлық институттар.
Халықаралық валюта жүйелерін зерттеуді алтын ... ... ... ... 14ғ. басында пайда ... ... ... ақша ... ... ... ... төменде аталған
шарттарға негізделеді:
• Ақшанізделеді:
Ақшан болып табылады атын монеталар ... ... ... ... ... сәйкес алтынға айырбасталады. Әр ел өзі ақша
бірлігінің белгілі ... ... ... ақша ... ... ... және ... төлем
құралдарының бас резерві ... ... ... ... ... тікелей байланысты болады.
Алтынның экспорты мен ... ... ... ... стандарты
болғанда валюта курсы ... ... ... ... ... паритеті
негізінде белгіленеді. Мысалы, фунт стерлингтің алтын салмақ мөлшері 0,25
унция тең, ал доллордікі - ... ... ... ... ... ... ... соғыстан кейін алтын стандартының шектелген
формалары-құйма алтын стандарты және ... ... ... қолданыла
басталды.Біріншіде алтын монеталар айналымда болмайды және орталық ... тек ... ... бар(12,5кг) құйма алтынға айырбастайды.
Екінші жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасына айырбастайды. Алтын стандарттың
осы екі түрінің мәні мынада: ішкі айналыстан ... ... ол ... ақша ... ... қолында жинақталады.
ХХғ. 30-шы жылдары алтын стандарттары, көп ... ... келе ... ... ... ... ... айлмайтынын айқындады.
Халықаралық жаңа валюта жүйесінің негізгі принциптері 1944 ... Вуд ... (АҚШ, ... штаты) 44 ... ... Осы ... ... ... ... ... Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) және Халықаралық реконструкция жүргізу
және даму ... ... ... ... ақша ... ... құнының өлшеуші рөлі
қайтарылды.Алтынның ресми бағасы ... 1 трой ... ... ... ... ... - ... ел өз ақша
бірлігінің алтындық немесе доллорлық мазмұнын ... ... ... ... өз ... ... доллормен салыстыру белгілейтін
міндеттеме алды.
Курсы қолдау үшін өзіндік алтын қорын, шетел валютасының тұрақтандыру
қорын немесе ... ... ... ... Егер ... ... оны ... мүмкін болмаса,онда девальвация - ... ... ... ... ... ... ... (төлем балансының сальдосы активтік болғандықтан), онда ... ... - ... ... ... ... керек. Міне
осылай6валюта курсына ретеу механизм әрекет етіп ... АҚШ ... ... ... резерві қызметін атқаруы, АҚШ экономикасының
соғыстан кейін өте ... ... ... ... алтын қоры 22
мың тоннаны құраған болатын. Бұл бүкіл әлем резервінің 70% құрады. ХХ ғ.70-
ші жылдары ... ... әлем ... ... ... төмендейді (өйткені батыс елдері, Япония өздерінің өндіріс
потенциален ... ... ... Атаған елдерде доллор қоры өте мол
жинақталған.1968 ж. алтынның ... ... тек ... ... саудада
қалдырылды,ал жеке нарықтарда оған бақылау жойылды.
Жаңа валюта жүйесі - Ямайка жүйесі пайда болады. Бұл жүйе ... ... ... Капиталдар нарығының интернациялану
процестері дамуының нәтижесінде ұлттық экономикалардың зара байланыстары
күшейеді. Осымен ... ... ... немесе еуронарықтар екпінді
дамып отыр.
ІІ Тарау. ... ... ... ... валюта нарығын реттеу саясаты оның экономика процестеріне
қатынасуының әр түрлі дәрежесімен сипатталады. Осыған ... ... және ... ... ... екі ... болады:
• валютаның айырбастау курсы ... және ... ... ... курсының жұмсақ немесе еркін жүзу жүйесі. ... ... ... мемлекет курсты жанама реттеу арқылы қолдап
отырады;
• қатал белгіленген валюта курстарының ... Осы ... ... ... ... ... ... ауытқуы болмайды. Бұл
жағдай валюталық және ... ... ... ... ... болуымен қамтамасыз етіледі.
Валюта курсының осы екі қарама-қарсы жүйелерінен басқа көптеген
аралық
жүйелерде болады.
Валюта курсы ұзақ ... ... ... ... ... өз
кезегімен, елдегі еңбек өнімділігінің дәрежесіне, экономикалық өсудің
қарқыны және сапасына, ... ... және ... ... тартылуына тәуелді болады. Валюта курсы қысқа және орта мерзімде
валюта нарығындағы сұраныс және ұсыныспен белгіленеді. Осы процестер ... ... ... ... балансын белгілейтін факторлар,
сонымен қатар, айырбас курсына әсер етеді. Валюта нарығындағы тепе-теңдік
экспорт және ... ... ... ... және ... ... Валюта курсын белгілейтін факторлармен танысайық.
1. Тұтынушылардың талғамының өзгеруі тауарлар мен қызметтердің экспортын
немесе импортын өсіреді.
2. Белсенді сауда саясаты да экспортерлер мен ... ... ... және ... (валютаға сұраныс) және ұсыныс көлемін
өзгерте алады.
3. Импорттық тауарларға сұраныстың ... ... ... сұраныс, валюта нарығындағы доллардың ... ... ... ... емес ... ... тауарлар
айырбасынан нарыққа түсетін доллардың санын азайтады.
4. ... ... ... ... мәлім, тұтынулық
шығындардың көлемі ұлттық табыстың дәрежесіне тікелей тәуелді болады.
Табыс өскен ... осы ... ... шетел тауарларыныңда
тұтынуы өсе түседі. Сондықтан, тауарлар мен қызметтердің импорты
өндірілген ұлттық ... ... ... ... (бағаның салыстырмалы өзгеруі). Егер бір елдегі бағаның өсу
қарқыны ... ... осы ... ... ... онда ... (курс өзгермегенше) арздану болады. Бұл осы тауарларға
сұранысты өсіреді, бұның ... ... ... ... өсіп,
ұлттық акция құнсызданады.
6. Нақты проценттік ставканың жанама көлемі. Біз осыған дейін ... ... ... ... ... әсер ... ... болатынбыз.
7. Белгілі айырбас курсын күту. Шаруашылық ... ... өсу ... ... ... ... проценттік ставка
көлемі, макроэкономикалық саясаттың бағыттары туралы тұжырымдамалар
қалыптасады. Осыларды қорытындылай отырып, олар ... ... ... ... шешімдер болжамдайды.
8. Экономиканы мемлекеттік макрореттеу. Осыған жататындар: ресми валюта
резервін пайдалану, сауда саясаты, валюта ... ... және ... нарығын рационалдау, қаржылық және ақша-несиелік
саясат. Валюта резервін шебер қолдана отырып, шетел валютасының
ұсынысын өсіру үшін ... ... ... ... ... ұстап
тұруға болады. Бірақ резервтің көлемі ... ... ... ... ... тұру қысқа мерзімде ғана мүмкін.
Бүкіләлемдік заңдылық бар: экономикалық дамудың ... ... ... дәрежесі өскен сайын ішкі бағалар әлемдік дәрежеге
жақындай түседі, бұл автоматты түрде ... ... ... курсын өсіреді.
Валюта курсы, ұзақмерзімдік тепе-теңдік болмысынан ... ... ... ... көрсеткіштер аз емес.
Валютаның еркін айналу немесе оның конвертациялануы - халықаралық ақша
қатынастарының категориясы. Конвертациялану деп ұлттық ... ... ... ... ... ... курс бойынша айырбасталу
кепілдігі бар ... ... ... ... ... ... валюталық шектеулердің дәрежесі немесе ... ... ... ... көп тараған формалары:
1. Валюта курстарының көп болуы. Сыртқы экономикалық келісімдердің
типтеріне ... ... ... ақша ... әр ... айырбас курсын белгілейді.
2. Клирингтік есеп айыруды- екі жақты төлем келісімдерін пайдалану. Осы
фактордың шек ... рөлі - ол ... ... ... ... елде тауарлар сатып алу үшін қолданылмайды.
3. Шетел валютасын рационалдау.
4. Экспортты және импортты лицензиялау.
5. ... мен ... ... ... арнаулы ережелер және
нормалардың болуы - ... ... ... капитал
салушылардың пайданы елден әкетуін тәртіпке келтіру және т.б.
Орталықтан басқарылатын экономикада өндіруші-кәсіпорындар өздері жеке
әлемдік нарыққа ... ... ... валюталық монополия болады,
артынан жоспарға сәйкес бөлуге түседі. Экономикалық әдебиетте валюта еркін
айналатын және жартылай ... ... ... барлық иелері, оны өз еркімен басқа валютаға ... ... бар ... онда ... ... ... ... болып
табылады. Жартылай айналатын валюта кейбір операция түрлерін жүргізуі
шектелген болады. Жалыплама халықаралық және ... ... ... тек ... ғана ... ... валюталар да пайдаланылады. Бұларға
экономикалық жағынан мықты ... ... ... ішкі және ... ... ... ... Ішкі еркін
айналатын - бұл ұлттық ақша ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады және резиденттер үшін
(осы елдің физикалық және ... ... ... ... ... ... Сыртқы еркін айналатындық ... емес ... және ... ... үшін осы ... ... шетел
валютасының қандайына болмасын еркін айналу мүмкіндігін талап етеді.
Конвертациялану - бұл ... ... ... ... ... мен ... еркін қозғалуы болып отырған жағдайдағы ішкі нарықтың әлемдік
нарықпен икемді ... ... ... ... ... ... ... Валютаның ковертациялануын енгізу үшін белгілі шарттардың болуы
қажет: Валюта ... ... мен ... ... ... ақша ... нарығының болуы.
1. Ұлттық ақша-несие және қаржы жүйесінің тұрақты болуы. Бұл ... ... ... және ... ... ақша ... талап етеді.
2. Ұлттық валютаның шетелдікке айналуының ... және ... ... ... ... курсын қолдайтын күшті және бәсекелестік ... ... ... ... ... үш ... отыр:
• Биржалық банкаралық валюта нарығы;
• Биржадан тыс банкаралық валюта ... ... ... ... банкаралық валюта нарығы ... ... ... етеді. Биржадан тыс валюта нарығының дамуы ... ... ... ... Дамыған нарық ... ... ... көбі ... ... ... ... Осы нарықтың дамуына қаржылық ... ... әсер ... ... ... ... ставкасы дәрежесінің ауытқуы, инфляция
қарқынының бірдей ... ... ... ... ... немесе
төмендетеді. Осылар фьючерстік валюта нарығындағы келісімдер көлеміне ... ... ... етеді.
Реформалардың бүгінгі кезеңінде валюта курсын экономиканың құрылымдық
қайта құру инструментіне айналдыруға, маңызды макроэкономикалық ... оның ... ... мүмкіндік туып отыр.
Валютаның курсы - оларға сұраным мен ... ... ... мен ... әсерімен валюталық курстың құбылуы күшті
валютаға да, сонымен бірге ... ... да тән ... валютасына сұраным мөлшері мына факторлардан тәуелді болады:
а) елдің импортына тауар мен ... ... ... ... ... ... ... орындайтын әртүрлі төлемдерінен және ... ... ... ... экспорт көлемімен мемлекет алатын
заемдермен және тағы басқалармен анықталады. Жалпы, ... мен ... ... ... ... ... ... ара-қатынасқа
әсер ететін нақты процестер туралы ештеңе айта ... ... ... және ... ... ... ішкі және ... экономикалық
қатынастарының барлық жиынтығы әсер ... ... ... әсер ... факторлардың ішінен мынаны
айтуға болады:
– ұлттық табыс және ... ... ... ... ... сатып алу қабілеті және елдегі инфляция деңгейі;
– валютаның сұраным мен ұсынымына әсер ... ... ... ... ... ... деңгейі;
– дүниежүзілік нарықта валютаға сенім және т.б.
Валютаны тұрақтандырудың нулликафикация, ... және ... ... ... ... - ... аса ауыр инфляция жағдайында, құны
түскен қағаз ақшаларды жарамсыз деп жариялауы.
Девальвация - ұлттық валюта курсын шетел ... ... ... ақша ... ... ... түрде төмендету.
Ревальвация - бұл, егер инфляция деңгейі басқа елдерге қарағанда жай
қарқынмен өсетін, ... ... ... ал несие берушілермен
импорттардың мүддесі қарыздар мен экспорттардың мүддесіне басым ... ... ... ... ... ... ... валюталарына қатысты
ресми түрде көтеру.
Екі валютаның айырбас кезіндегі құндық арасалмағы, бір ... ... ... ... ... ... баламасы.
Ұлттық валюталар (түрлі елдердің ақша өлшемдері) арасындағы (заңдық
тәртіппен ... ... ... негізінде ресми белгіленген
ара
салмақ тіркелген валюталық курс болып келеді). Оның қолдануылуы, ... ... ... (ХВҚ) және ... халықаралық институттың
қызметімен байланысты, олардың шеңберінде мүше елдердің валюталық тепе-
теңдікті, қолма-қол ақшасыз есеп ... үшін ... ... ... ... ... ... көзделеді. Валютасы айырбасталатын
валютаның ... ... ... есептелген валюталық бағам атаулы
валюталық бағам деп аталады, ал валютасы ... ... ... салыстырғанда бағаның дейгейіндегі өзгерістер ескерілетін валюталық
бағам- нақты валюталық бағам деп ... ... ... ... ... көрінген валюталық
курс немесе ұлттық ақшалай бірліктің бағасы барлық ішкі ... ... ... ... ... курстың тұрақсыздануы
отандық тұтынушылар үшін басқа елдің тауарлардың ... және ... ... ... - ... ... тұтынушылары үшін өзгереді.
Сөйтіп, бұл өзгерістер экспорт пен ... ... ... жасайды.
Басқа елдің валютасы жөнінде ұлттық валюта курсының төмендеген ... ... кері ... ... даиды, өйткені бірінші жағдайда
отандық тауарлар жеңілдіктер үшін арзандайды да, ... ... ... сұраным өседі, екінші жағдайда, импорттық тауарлар арзандайды да
бұл тауарларға сұраным өз елінде көп түседі. ... ... ... ... ... ... валюталық курстар түрінде ұйымдастырылуы
мүмкін. Икемді курстар жүйесінде айырбас валюта ... пен ... ... тіркелген курстар жүйесінде алынған немесе басқа
тұрақты ... ... ... бір қатынасы белгіленеді, екінші
жағдайда мемлекет пен ... ... сол ... ... төлем
балансының баланстауына қол жеткізу үшін ... ... ... ... бірге, өз елі жөнінде шетелдік валюта курсының төмендеуі
экспортта құн ысырабына соқтырады, олар ... және ... ... бұл ... ... ... ысырап импортта пайда болады.
Ол қосымша ... ... ... ... курс ... ... ауқымына ықпал жасайды. Олар, өз
кезегінде қаражат құралдары арқылы экспорт пен ... ... ... ... ... бөлінетін қаражат ресурстарының көлеміне
мемлекеттің және сондай-ақ ... ... ... ... және ... тұтынушылардың қаражат жағдайында ықпал жасайды.
Ұлттық банк өзінің ақша бірлігін қолдау үшін, ... ... ... ... ... ... көмек сұрай отырып, валюталық
минтервенция жүргізуге мәжбүр ... ... ... ... ... ерекшеліктері және тенденциялары
Дүниежүзілік шарашылық байланыстарын, ... ... ... ... оны нақты әлем ... ... ... ... тән үлгісінде валюта қатынастары елдің ішінде ... ... ... жүзеге асырады және дамытады. Бұл қатынастардың
эволюциясы өндіргіш күштердің дамуына, ... ... ... ... ... шаруашылықтың құрылымдары өзгерісіне
байланысты.
Валюта қатынастары - бұл дүниежүзілік қатынастардың қолданылуына
байланысты және ... ... ... ... ... ... сауда, сыртқы капитал шығару, пайданы ... ... ... ... және т.б) қызмет көрсететін экономикалық
қатынастар.
Қазіргі ... ... ... әлеуметтік экономикалық
функциясы ол, дүниежүзілік және бүкіл дүниежүзілік шаруашылық шеңберінде
капиталдың ұдайы ... үшін ... ... ... ету. ... ұлттық және дүниежүзілік болып бөлінеді.
Дүниежүзілік валюта жүйесі - бұл дүниежүзілік шаруашылықтың дамуына
байланысты және ... ... заң ... ... ... ... ... ұйымдастру үлгісі болып келеді.
Дүниежүзілік валюта жүйесі-бір аймақтың дүниежүзілік ... ... ... - ... ... ... ... белгілері: халықаралық төлем ... ... ... және ... ... ... ... тәртіптемесі, сондай-ақ валюта курсы мен валюталық тепе-теңдік,
валютаның айырбасталымдық шарттары халықаралық айналымды ... ... ету ... ... ... валюта төлем
құралдарымен қамтамасыз ету ... ... есеп ... ... ... мен ... ... тәртіптеу; халықаралық есеп
айырысу мен несие операцияларын жүзеге ... ... және ... ... ... ... ... жүйесінің қалыптасуы, елдер арасындағы
экономикалық байланыстарының интернационалдануы ... ... ... ... ... ... байланысты аталған
процесте қызмет көрсетуші құрал ретіндегі халықаралық валюталық қатынастар
қалыптасады. Валюталық ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың орта шенінен бастап
халықаралық экономикалық, қаржы қаражат және ... ... ... көп ... көтерілді. Ашық экономика құруға ұмтылыстардың басшы
тенденциясы сауда айырбасын жеделдетіп ... ... жаңа ... ... құруды, әр түрлі елдер ... ... ... ... ... ... ... ақша қызметінің дүниежүзілік ақша қызметіне ауысуымен байланысты
жүзеге ... ... ... ... валюта жүйесі дүниежүзілік ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... шаруашылықтың бірте-бірте қалыптасуы нәтижесінде пайда болып,
кейінірек мемлекетаралық келісімдер арқылы заңдастырылған. Халықаралық
валюта және ... ... ... ... ... ... ең маңызды буындарының бірі.
Жалпы қорыта келгенде, әлем валюта нарығы 2 түрге бөлінеді: ұлттық
және дүниежүзілік валюта ... ... ... ... дегеніміз - елдің
ұлттық заңдары бойынша айқындалатын валюта қатынастарын ... ... ... ... ... - бұл дүниежүзілік ... ... ... ... мен заң ... ... халықаралық валюта ұйымдастыру формасы болып келеді.
Валюталық нарықта сыртқы сауда, туризм, қызметін жеке ... ... ... ... ... ... (бір ... бір елге
ауысуы) және т.б. кең ауқымды операциялар жүзеге ... ... ... ... ... есебінен пайда табу мақсатымен
қаржыларын бір ... ... ... ... ... ... ... роль атқарады.
Ұлттық валютаны енгізудегі ең басты нәрсе - қалыптасқан жағдайда оны
өндірудің барынша ... ... табу және ... ақша ... ... ... байланысты көптеген пікірлер бар, бірақ оның бәрі бірдей
жергілікті дәрежеде негізделмеген.
Республикада ... ... ... ... ... мемлекеттің
барлық атрибуттарын қалыптастырудың соңғы қадамы ... Оның ... және ... ... бар. ... ... ... алда тұрған
басты міндет - оның тұрақтылығы мен жоғары сатып алу ... ... оны ... ... ... ... таңда, теңгені тауарлармен,
алтын-алмас қорымен, валютамен қамтамасыз ету, оны қажетті деңгейде ұстап
отыру басты міндеттердің бірі ... ... ... қорлау туралы халықаралық валюта қорымен,
бүкілдүниежүзілік еуропалық Азия даму ... ... ... ... ... ... ... қол қойды. Нарықтық
экономиканы тапқырлықпен жүзеге асырған өркениетті елдердің тәжірибесі
көрсеткендей шетелдік инвестициясы ... ... ... ... жақсартуды мүмкін еместігіне бүгінде көпшіліктің көзі жетіп отыр.
Бұл жөнінде Қазақстан ТМД ... ... ... ... тұр.
Инвестиция жөніндегі мемлекеттің дерегі бойынша 1996 жылы ... 1904,5 млн ... ... Оның 235,194 млн, 252 млн ... млн ... тура ... ретінде берілген.
1997 жылы негізгі капиталдағы құрылысқа біріккен ... ... мен ... 14,7% ... ... ... берілген. Алғашқы
жылдары 1992-1993 жылдардағы несиелер үкіметтің кепілдік ... ... онда оның ... халықаралық қаржы ұйымдарының заемы ауыстырады.
Сонда құнды қағаздар нарығы, несие (кредит) инвестиция үшін ... ... ... ... ... ... қаржылы еңбекпен ауқымды қаржы-
қаражат, әсіресе шетелдік валюта мен ... ... ... етеді.
Шетелдік валюталарды алу және олардың түсімін арттыру сол ... ... ... ... ғана ... ... валюталарға қатынастылығы жағынан алған доллардың рыноктағы
айналысының ауытқулары, дүниежүзілік ... ... ... нұқсан
келтіру, сол арқылы халықаралық экономикалық байланыстардың дамуына ... ... ... ... валюта айналыстарының күрт ауытқуын
шектеуге деген ұмтылыс іс ... ... ... ... замандағы валютаның компрамистік сипаты бар. Ол АҚШ-пен оның
негізгі ... ... ... ... жоя алмайды.
Валюталық сілкіністің бұрынғысынша ... ... ... ... ... табылады.
ХХ ғасырдың орта шенінен бастап халықаралық ... ... және ... ... өз ... жаңа ... ... экономика құру ұмтылыстардың ... ... ... айырбасын
жеделдетуі, халықаралық қаржыландыруды дамытуды, жаңа ... ... әр ... ... арасындағы валюталық-қаржы қатынастарды кеңейтуді
көздейді.
Валюта нарықтары ... ... ... ... ... ... ... несие және қаржы рыноктарымен өзара
байланысын нығайтуды қамтамасыз етеді.
Валюта рыноктарының көмегімен банктердің, кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ... қатар валюталық
нарықтар механизмі экономиканы мемлекеттік реттеуге, бір топ ... ... ... ... ... ... қызмет
шеңберінде валюта нарықтары ... ... ... және ... ... ... 80 жылдардың соңына
қарай банктер банкаралық рынокта өзара келісімдердің оған қоса ... ... ... ... ... инвестициялық
қорлау арқылы жасалатын болды.
Қазақстанның дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы
оның халықаралық ... және ... ... белсенді түрде
қатысуын талап етеді. Бұл ... ... ... болу ... ... проблемаларды шешуге тура келді. Негізгі валюталық
саясаттың бірі- теңге құнының тұрақтылығын ... және оны ... ... ... ... ... ... өзі бір
жағынан, теңдестірілген (балансталған), екінші жағынан, шетелдік тауарлар
мен валюталар үшін ашық ұлттық ... ... ... ... Теңгенің еркін
ауысатын валюталармен салыстырғандағы ... ... ... үшін ... ... ... ... тиімді жолы.
Қазақстанда қазірдің өзінде теңгенің ел ... ... ... ... қол ... ... Ішкі еркін ауысу дегеніміз - ол теңгенің ... ... ... ... ... курс бойынша еркін айырбасталу
мүмкіндігі.
90 жылдардың ортасына қарай теңгенің ішкі ауысуының тұрақсыздығы
экономиканың, ... ... ... бар ақша ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылыққа
интеграциялануға ... ... ... ... ... ... және ... инвестициялар операцияларына қатысуына
мол мүмкіндіктер береді. Керісінше, егер ... ... ... үшін ... инвестициялық ахуалға, ұлттық валютаға тұрақты
сенімсіздік жағдайларына жол берілсе ... ... ... Бұл ... ... ... байланысты екендігіне ешкімнің
күмәні болмаса керек. Осы тізбекті үзіп алмай, ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде
валюта нарығын дамыта беру Қазақстанның дүниежүзілік ... өз ... ... валюталық жүйеге қазіргі кезде ұлттық валюта және ұжымдық
резервтік валюта мен ... ... де қоса ... ... ... ... ... паритеті мен курсының механизмі, валюталық
шектеудің көлемі; халықаралық есептеу ... ... ... ... мен дүниежүзілік алтын нарығы.
Қазіргі халықаралық валюталық жүйеге халықаралық валюталық қор ... оған ... ... ... ... курсын реттеу ережелерін
айқындау және оның орындалуын бақылау, валюта қайтарымдылығына ... ... ... ... ... қатынастары тарихында үш валюта жүйесі белгілі.
Қазіргі валюталық жүйе-жанжақты валюталық нарықтық стандарт. Қазіргі
валюталық механизм осы ... ... ... ... ... ... мәні ... валюталық өлшем алтынмен тікелей байланысын
үзіп, оның алтынға қатаң бағамы жойылды; ... ел ... ... ... ... нарықта да жалпы төлем құралы қызметін тоқтатады; алтын
ерекше өтімді тауар ... ... ... ал ол ... ... ... елдер арасындағы валюталық қатынастар ендігі
жерде ұлттық валютаның өзгермелі курсына негізделеді.
Валюта курсының осы екі қарама-қарсы ... ... ... ... ... курсы ұзақ мерзімде паритетпен белгіленуге тиісті.
Валюта курсын белгілейтін факторлары: тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... сұраныстың
икемділігі; табыстардағы салыстырмалы өзгерістер; инфляция (бағаның
салыстырмалы ... ... ... ... жанама көлемі; белгілі
айырбас курсын күту; экономиканы мемлекеттік макрореттеу.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Азия даму банктерімен, сондай-ақ әлемнің
бірқатар дамыған елдерінің үкіметтерімен келісімге қол ... ... ... ... ... өркениетті елдердің тәжірибесі
көрсеткендей шетелдік инвестициясы экономиканы дамыту, ... ... ... ... ... ... ... көзі жетіп отыр.
Бұл жөнінде Қазақстан ТМД мемлекеттерінің арасында алдыңғы орында тұр.
Халықаралық валюта ... ... ... шеңберіндегі
валюталық қатынастарды ұйымдастырудың нысаны. Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... ... мемлекетаралық келісімдер арқылы ... ... және ... ... ... шаруашылықтың халықаралық
экономикалық қатынастар ең маңызды буындарының бірі.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Сахариев С.С. Сахариева А.С. «Әлем экономикасы».
Әкімбеков С. Баймұхаметова А.С. ... ... ... ... Республикасының білім және ғылым министрлігі
Қарағанды мемлекеттік индустриялық университеті
Экономикалық теория және ұйым менеджменті кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Экономикалық теория пәнінен
Тақырып: Халықаралық валюта ... Э-07к ... ... ... ... ... Л.М.
Комиссия құрамы: ЭТжҰМ кафедра
меңгеруші Гельманова З.С.
аға оқытушы Шаргородская Н.Ф.
ассистент Базарбаева ... 2007

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ойынның психологиялық ерекшелігі7 бет
Педагогикадан мемлекеттік емтиханға дайындық40 бет
Сұйық мұнай газды пайдалану35 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь