Египет. Ежелгі египеттің өркениеті

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І Бөлім. ЕГИПЕТТІҢ ТАРИХИ ЗЕРТТЕЛУІ

1.1 Ежелгі Египеттің тарихнамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.6
1.2 Ежелгі Египеттің деректері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.15

ІІ Бөлім. ЕЖЕЛГІ ЕГИПЕТТІҢ ӨРКЕНИЕТІ

2.1 Ежелгі Египеттің халқы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16.19
2.2 Әлемнің 7 кереметінің бірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20.21


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі:
Ежелгі Мысыр антика дәуіріндегі мемлекеттің бірі. Мысыр халқы өте ғажап, адамдары олардың даму сатысы басқаларға ұқсамаған . Олардың пирамида салу өте әдемі ұмытылмас сезім қалдырады. Бұның барлығы бір мемлекетте болуы сенгісіз. Мысырда шешілмеген құпиялары өте көп. Археологиялық қазбалар бұл мемлекетте әлі күнге дейін тоқталмады, пирамиданың құпияларының өзі әлі толық ашылған жоқ. Әкімшілігін құрылымы өте мықты басқаларға ұқсамаған. Мысырдың орналасуына келетін болсақ халқы сауда саттықпен айналысуына толығымен мүмкіншілік береді. Басқа мемлекеттер мен қарым қатынас жасаудың арқасында Мысыр мемлекетінде білім жақсы дамыған геометрия,матеметика ұқсас ғылымдар.
Шаруашылығына келетін болсақ дүние жүзінде ең ұзын өзен Ніл, Египеттің Шығыс жағында орналасқан. Бұл балық аулау мен егеншілік пен айналысуға толық мүмкіншілк берді. Тағы көрші елдермен достық қарым қатынаста болуға немесе Жерорта теңізі арқылы теңізде үстемдік жасауына мүмкіншілк береді .

Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті :
Курстық жұмысының мақсаты. Ежелгі Мысыр халқының қайдан қоныс аударып келгенін және әкімшілік жүйесін толығымен зерттеу менің ең алғашқы мақсатым болып табылады. Пирамидаларының пайда болуын, қандай мақсаттарда салынғанын және де перғауындардың сол ежелгі замандағы атқарған қызметтерін анықтау болып табылады. Осы мақсаттарға жету үшін келесі міндеттер алдыма қойдым:
- Ежелгі Мысырдың орналасуын және тарихнамасын қарастыруды;
- Сол замандағы ежелгі тарихшылардың Мысыр мемлекеті жайында қалдырған жазба немесе заттай дерекетерімен толық танысу;
- Ежелгі Мысыр өркениетінің тез даму себептерін анықтау.
Курстық жұмыстың тарихнамасы:
Жұмыс барысында бірқатар кітаптар жиынтығы пайдаланылды. Солардың қатарына Вигасин А.А., Дандамаев М.А., Крюков М.В., Кузищин В.И., Массон В.М. редакциясымен дайындалған «История Древнего Востока» оқулығында Ежелгі Мысырдың мәдениетіне көбірек тоқтаған. Тағы Нағымұлы Ш. редакциясымен дайындалған «Мәдениеттану» пирамиданың салыныу көбірек тоқталған.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Курстық жұмыс кіріспе, екі бөлім, төрт тарауша, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен құралған.
Пайдаланған әдибеттер тізімі:



1. Вигасин А.А., Дандамаев М.А., Крюков М.В., Кузищин В.И., Массон В.М. и т.д. История Древнего Востока. М.1999г.

2. Қазақстан энциклопедиясы 7 том

3. Культуралогия. Кабаденова Ж.Д. Кемалова Ә.Ж. Алмата 2000г.

4. История культуры . Пушонова .Ю.Б. Астана 2005г.

5. Хрестоматия по истори древнего вастока. Коростовцева М.А. Кацнельсона И.С. 1980г.

6. Белова Г.А. Египтяне в Нубии III-II тысячилетия до.н.э.

7. Қазақстан энциклопедиясы 3 том

8. Мәдениеттану. Нағымұлы Ш. Алматы 2007ж.

9. Мәдениеттану. Ғабитов Т.Х. Мүтәліпова Ж.М. Алматы 2004ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................
......................................3
І Бөлім. ЕГИПЕТТІҢ ТАРИХИ ЗЕРТТЕЛУІ
1. Ежелгі Египеттің
тарихнамасы........................................................4-6
2. ... ... ... ... ЕГИПЕТТІҢ ӨРКЕНИЕТІ
2.1 Ежелгі Египеттің халқы
.....................................................................16-
19
2.2 Әлемнің 7 кереметінің
бірі...................................................................20-
21
ҚОРЫТЫНДЫ.................................................................
....................................22
ПАЙДАЛАНҒАН
ӘДЕБИТТЕР.................................................................
23
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі:
Ежелгі Мысыр антика дәуіріндегі мемлекеттің ... ... ... өте
ғажап, адамдары олардың даму сатысы басқаларға ұқсамаған . ... салу өте ... ... ... ... Бұның барлығы бір
мемлекетте болуы сенгісіз. Мысырда ... ... өте ... ... бұл ... әлі күнге дейін тоқталмады,
пирамиданың құпияларының өзі әлі толық ашылған жоқ. Әкімшілігін ... ... ... ... ... орналасуына келетін болсақ
халқы сауда саттықпен айналысуына толығымен мүмкіншілік ... ... мен ... ... ... арқасында Мысыр мемлекетінде білім
жақсы дамыған геометрия,матеметика ұқсас ғылымдар.
Шаруашылығына келетін болсақ дүние жүзінде ең ұзын өзен ... ... ... орналасқан. Бұл балық аулау мен егеншілік пен
айналысуға толық мүмкіншілк берді. Тағы ... ... ... ... ... ... Жерорта теңізі арқылы теңізде үстемдік жасауына
мүмкіншілк ... ... ... ... мен міндеті :
Курстық жұмысының мақсаты. Ежелгі Мысыр халқының қайдан ... ... және ... ... ... ... менің ең
алғашқы мақсатым болып табылады. Пирамидаларының пайда болуын, қандай
мақсаттарда салынғанын және де ... сол ... ... қызметтерін анықтау болып табылады. Осы мақсаттарға жету үшін
келесі міндеттер алдыма қойдым:
- Ежелгі Мысырдың орналасуын және ... ... Сол ... ежелгі тарихшылардың Мысыр мемлекеті ... ... ... ... ... ... ... Ежелгі Мысыр өркениетінің тез даму себептерін анықтау.
Курстық жұмыстың тарихнамасы:
Жұмыс барысында бірқатар кітаптар жиынтығы пайдаланылды. Солардың
қатарына ... А.А., ... М.А., ... М.В., ... ... В.М. ... ... «История Древнего Востока»
оқулығында Ежелгі Мысырдың мәдениетіне көбірек тоқтаған. Тағы Нағымұлы Ш.
редакциясымен дайындалған ... ... ... көбірек
тоқталған.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Курстық жұмыс кіріспе, екі ... төрт ... ... ... ... ... ... Бөлім. ЕГИПЕТТІҢ ТАРИХИ ЗЕРТТЕЛУІ
1.1 Ежелгі Египеттің тарихнамасы
Ежелгі ... ... ... ... мен ... Ежелгі
Египет деп алғашқы кезде Нил өзенінің жағалауында орналасқан жерлерді
қоныстанған халықтардың бірлестігін ... ... ... ... ... құйып отырған өзен. “Египет” атауы грек
сөзінен бастау алған. Бұл ... ... ... Египет астанасы Мемфис
қаласының египетше атауынан бастау алады. Хетка-Птах ... ... ... “Кемет” ”черная” Нил алқабындағы топырақ түсіне
байланысты атаған. Герадот Египетке “Нил сыйы” деп ... ... ... ... солтүстік-шығысында
орналасқан мемлекет. Суэц каналы мен ... Азия ... ... ... түбегімен байланысқан. Осылайша ... ... ... ... ... ... Азия ... және Аравия
түбегі халықтарымен байланысып отырған.
Ежелгі Египет өркениетінің дамуына алғашқы ... ... ... ... /д/ ... ... ... аталған)-
Нилдің Жерорта теңізіне құяр тұсы-батпақты болғандықтан ол Жерорта теңізі
арқылы байланыс жолдарының дамуына кедергі келтірген, ... ... шөл ... ... ... ... ал ... мен
шығыста көшпенді тайпалардың қоныс ... ...... ... әкеледі. Тіршілік көзі Нил аңғары болғандықтан жер
шаруашылығы Египетте ерте өріс алған. Оның кең өріс ... ... ... ... қар ... ... ... еріп Нил аңғарын
толтырып, судың өз аңғарынан тасуы яғни, Нил ... ... үшін жыл ... деп ... Бұл жағдай қыркүйек айының
орта тұсына дейінгі аралықты қамтыған. Қазан-Қараша айларына қарай өзен
суы өз ... ... жер егін ... ... қолайлы болып
табылған. Егілген егін көктем айларында өз өнімін ... ... ... жыл ... 3-ке ... Сезон половодья 2. Сезон всходов 3. Сезон сухости [1,26].
Ежелгі Египет тарихы жайында мағлұматтар ... ... 2-ге ... ... ... ... еңбектер, көркем әдебиеттер, діни
текстер және т.б.
2.Материалдық мәдениет ескерткіштері: қала, ... ... ... ... ... мен ... статуя және әр түрлі мәдениет
ескерткіштері.
Ежелгі Египет жайында грек тарихшылары да ... ... бірі ... ... ... , ... ... кітапханасы”, Страбонның “География” атты ... ... ... жазбаларын зерттеуде К.Лепсиус пен Г.Бругштардың да еңбектері
ерекше сіңеді. Олар ... ... ... мен оның ... ... ... ... негізінде ғалымдар К.Лепсиус
“Египетская хронология”, “Книга о египетских фаронах”(1848-1849гг.), ... ... ... ... ... ... ... Европа елдерінің саяси басқыншылық саясаттары Египеттің ғылыми
тұрғыда зерттелуіне ерекше мән ... ... ... ХІХ ... ... ... ... және Германия ғалымдары да үлес қосады.
Олардың қатарында Египеттегі Серапеум атты екі діни храмда ... ... ... оның ісін ағылшын ғалымы У.Флиндрис Питри
Египет пирамидаларын жүйелі түрде ... ... ... ... өз ... ... ... дейін тауып келеді.
Орта патшалық кезеңі «2 жыл ... атты ... ... ... ... ... ... 2 математикалық кітаптар бойынша ... ХІІІ ... ... ... ... ... ескі жазбалар жеткен.
Египет елінің басқа елдермен байланыстарын айтқанда, көбінесе Египет
деректері Палестина, Сирия, Критте, ... ... ... ... осы ... ... Египет тілінде жазылған еді. Египеттің
Алдыңғы Азиядағы қазынасы Тодыда табылғандығын көрсетеді. Орта ... ... ... ... ... ... проклятии» еңбегі, онда
құмыралар және мүсіндер ... Бұл ... ... ... және ... египтологы Ж.Подценер есімдерімен байланысты.
Француз археологы Ж. Веркуттер қазбада арнайы алаң тапқан. Ол алаңда осы
мәтіндермен ... салт ... ... ... Аса қызықтысы, бұл
салт дәстүрлер Египет шекарасының тұспа - тұс аймақта ... ... және ... ... ұдайы кестесін құрап, билеушілердің аты-
жөні, олардың ата-аналарының атын жазған ... ... ... ... ... ... ХІ-ХІІ династияның пайда болуы Египет тарихына
өзіндік әсерін тигізді. Ең ... ... ... ... ... Амин, ол
туралы әлі де мәліметтер аз күйінде қалған. Ү ... ... ... ... ... Ра құдайына табыну таралды. Ол күн әрі
жарық құдайы болған екен делінеді. ҮІІІ ... ... ... ... өмір туралы қөзқарастар өзгеріп, қарапайым адамдардың да
ағаш табыттарында сызылып көрсетілді. Біреулері өзінің өлгеннен ... ... ... ... ... қарастырса, жерде күндіз шығып,
құс, Пте құдайы кейпінде, өсімдік түрінде бейнеленген екен. Демондарды
қорқыту әрі үркіту мақсатымен ... ... ... ... бір ... бірі құдай танымдық жағынан аса қызық. ХІІ
династияның табытында «Мен ... мен, мен ... ... ... ұлы, ... құрдым, өз атымды құрдым-эниеда менің атым: Оған тең
келер құдай жоқ. Мен –кейінгі мен ертеңгі күнде не болатынын білем... ... ... ... ... зерттейді. Мен-оның шығысындағы Минмьен...
Мен осы аты даңқы зор жететін, ... ... ... ... менің
алдымда тұрушылар, өз қолдарыңды созыңдар-мен сендер сияқтымын» - деп
жазады. Египеттік тілдегі басқаша өзінің ... ... ... Оның ... ... ... - өзім құрған, дүние құрылысының куәсі
және кінәләушісі - деп ... Осы ... ... кітабында», «О, Ра
өзінің жұмыртқасындағы, өз дискінің ... ... ... ... аузынан от, сол арқылы өз сәулесін беруші... О Атум бізді
сақта, құтырып кетуші адамдардан сақта»деп жазады ... ... өзі ... ... ... құлшыныс аса зор болғандығының көрінісі. Орта
патшалықта әлі де ... ... ... ... ... ... ... қатарда болып тұрғанының айғағы[2.134].
1.2 Ежелгі Египеттің деректері
Египет–ежелгі мәдениеттер қатарындағы ең маңызды орын алатын
тамаша ... ... ... Ол алып ... шөлімен көршілес
орналасқанына қарамастан ... ... ... ... Египет мәдениетінің жетістіктері сан алуан, әлі күнге дейін
толық мәнде құпиясы шешіліп бітпеген, талай жұмбақтарды жасырған ... ... ... бір өзі ... сыр ... ... Египет өркениеті шығыстық елдер мәдениетіне тән сан ... Оның сан ... ... ... ... ... ... деректер сол жерде ең алғашқы адамдар пайда
болған кезден бастап ... ... ... өзі сан ... ... ... оны ... дәуірге дейінгі деректер,
ежелгі патшалық, орта патшалық, жаңа патшалық ... ... ... ... ... тиімді болады. Ежелгі Египеттің мәдениетінің
тарихы көптеген және әр ... ... ... ... ... ... келе жатыр. Қазіргі кезге дейін көптеген жазба ескерткіштердің
түрлері, әдет-ғұрыптары, рухани өмірлері, тілі, ... ... ... арқылы құнды мәліметтер береді. Деректерді үлкен жеті топқа
бөлуге болады:
1. Жазбаша түп-деректер: тарихи еңбектер, көркем әдебиеттер, ғылыми ... ... әр ... ... ... ... ... қалалардың, храмдардың,
мазарлардың, тұрғын үйлердің қалдықтары, керамика, статуя, табынушылықтың
әртүрлері және заттар т.б.
3. ... ауыз ... ... ... ескерткіштер: өлеңдер,
ертегілер, мақал-мәтелдер, аңыздар, жаңылтпаштар т.б. жатады.
4. Тілдік мәліметтерге: басқа тілдердің осы әдебиетте ... ... ... материалдарға: әдет-ғұрыптар және салт-дәстүрлер.
6. Антропологиялық мәліметтерге: мумиялар, ежелгі ... ... ... мен ... ... т.б.
7. Географиялық ортаның және табиғи ландшафттардың өзгеруіне байланысты:
каналдардың қалдықтары, жолдар т.б. ... және ... ... ... ... ... Египеттегі қазба жұмыстарының нәтижесінде табыттар мен храм
қабырғалары, жерлеу ескерткіштері, тас ... ... ... ... ... ... жазулар табылды. Бұл жазулар тарихшылар
үшін аса маңызды. Ежелгі ... ... ... ... ... ... ... Онда шенеуліктер титулы, патшаның жеңістері,
шайқастар ... ... ... ... ... пергама тасына
қашалған жылнама жатады. Онда Ү династия перғауындарының аттары, ... ... ... ... ... саясаты туралы Эхнатон патша
салдырған Ахет-Атон қаласындағы клинопистік жазбаларда ХҮІІІ династияның
саясаты, дипломатиялық байланыстар, Рамзес ІІ келісім шарттары ... ... ... ... ... ... ... Египеттің
жеке хаттары да сақталған. Зират қабырғаларында ақсүйектердің өмірін
суреттейтін еңбектер көп мөлшерде сақталған. Рехмир ... ... ... ... және ... басқару жүйесі, уәзірдің
атқаратын қызметі, міндеті ... ... тыс ... ... да ... қызығушылықты тудырады. Олар Нубия, Палестина, Финикия,
Сирия, Крит, Грециядан табылған. Бұл жазбаларда Египеттің көрші елдермен
экономикалық және мәдени ... ... ... Ежелгі Египеттің
тарихы мен мәдениеті туралы мол ақпаратты ... ... ... болады. Тарихшылар үшін ең алдымен ежелгі египеттіктердің тарихи
шығармалары аса қызықты болып табылады. Қазіргі күнге ... ... ... тас ... ... белгілі ежелгі шежірелер үлкен
плиталарда сақталған. Шежіреде династиялық кезеңге дейінгі ... ... ... ... құрған перғауындардың аты-жөндері, ... ... ... ... ... ... ... храмының
қабырғаларында жазылған «Анналы Тутмоса ІІІ» (ХҮІІІ династия) тарихи
сипаттағы ескерткіш болып табылады. Автор ... ІІІ ... ... мен
патшалық құрған жылдарындағы маңызды оқиғаларды ғана жазып қойған жоқ,
сонымен қатар ... ... ... тарихын дамытты. Ол Египетті
ерекше құдайдың қарамағындағы, сол ... ... ... ретінде
қарастырды. Египет көптеген жылдар бойы ... ... ... өзіне тартты. Оған деген қызығушылық әсіресе, қайта ... ... ... ХҮІ ғасырдағы философ Дж. Бруно ежелгі Египет
мәдениетін ерекше бағалап, ... рим, ... ... ... ... ХІІІ ... ... Покок, Норден, Брюс Египетте болып,
патшалар жазығындағы пирамидалар ... ... ... 1798 жылы
Напалеон Бонапарттың әскери экспедициясынан кейін ғана, ежелгі ... ... ... зерттеле бастады. Бұл экспедициядан кейін
«Описание Египта» деген көп томдық еңбек жарық көрді. Кейбір зерттеушілер
египеттік жазулар ... ... ... ... ... француз
филологы Ф. Шампальонды ерекше атауға болады. Ол жазу ... ... ... ... ... ... әр ... фактілік
материалдарды-жазулар, суреттерді жинастырды. Ол ... ... ... ... ... мен білімінің дамуы, қолөнері
туралы да зерттеді. ... ... ... ... «этнографиялық
рельефтерді, астрономиялық суреттер» иероглифтік жазулардың ... 1828 жылы ол ... 1,5 ... ... ... ... и ... атты еңбегін шығарды. Ол алғаш болып ... ... мен ... ... ... ... неміс ғалымдары Лепсиус және Бургум барлық
Египетті және Синай ... ... ... мен ... ... барысында көптеген археологиялық ескерткіштер
жиналды. ... және оның ... ... ... из Египта и Эфиопии» атты ... ... ...... ... ... ... күн кітабы,
түн кітабы) Әдебиет: хордың Сетпе ... ... ... екі ... ... ... ... саяхаты.Ежелгі кезеңнен бүгінгі күнге
дейін ең ескі құжат –Библия жеткен еді. Ортодоксальды шіркеу дәстүрінің
айтуы бойынша Пятикнижьені ... ... ... ... ... ... Судия, І мен ІІ патшалық кітаптарын Самуил, Притча, Экклезиастаны
Соломонға жүктейді. Ал Ветхий Заветтің басқа қалған кітаптарын атауларына
сәйкес Исайя, ... ... ... деп ... ... ... және ... аймақтарының тарихынан көптеген мағлұмат береді. ... ... ... ... ... ... таңда археологияның
бір бөлігі болып табылады. Библиялық археологияның ... ... ... ... ерте ... тез ... деп санайтын – Египет
болып келеді. Сонымен қатар, объектер қатарына Ежелгі ... ... мен ... ... Кіші Азиядан Ветхий Завет жайлы көптеген
мәлімет ... ... Ал ... ... ... ... ... библиялық археология зерттеу жұмыстары өтпеген. ХІХ ғ.
ортасында Месопотамияда ... ... ... жұмыстарының
пионерлері ретінде ағылшын Рич, Лэйярд және Францияда қызметте жүрген
итальян ... ... ... ... Олар кез ... ... көздеріне қазба
жүргізіп, қызығушылар қатарына жатты. Себебі, ... ... ... ... және ... аппарат қызметкерлері еді. Әр
қазба орындарына ... ... ... табу ... қала ... ... Библия қалаларының атауларына сәйкестірді. Библия елдерін
археологиялық зерттеу үшін арнайы ұйымдасқан қорлар мен ... ... ... ... 1865 жылы ... ... ... қорын
жатқызуға болады. Қазіргі күнде, осындай ұйымдар саны жиырмаға жетті:
Израильдік зерттеу ... ... ... ... Иерусалим
филиалы және т.б. Аталған елдер территориясында қазба жұмыстарын жүргізу,
әрине, қызықты, бірақ та ... ... ... ... ... түрде дәлелдеу керек екенін ұмытпаған жөн.
Осындай пікірді ұстанған ағылшын зерттеушісі Пол ... ... ... ... ... меня на то, ... ... археологией со
специальной целью: подтверждение Библии». Библиялық археолегияда ірі
зерттеуші ретінде танымал ... ... ... «не ... ... в том, что ... ... существенную историчность
ветхозаветной традиции» деп жазса, Нельсон ... ... ... точных
исторических свидетельствах Библии нет никакого ...... ... ... іс ... ... саны ... сайын, Библияны дәлелдеу қиынға соғуда. Енді қандай
дәрежеде археология шындық екенін көрейік.Ной қайығының ... ... ... ... Арарат тауына тоқтағанына және суық ауа-райының
нәтижесінде оның сақталғаны белгілі. Вернер Келлердің мәліметі ... ... ... ... селосы Вайзитте шопанның тау басынан ағаш
қайықты көргені жайлы аңыз кең тараған. 1833 жылы түрік экспедициясы ... ағаш ... ... ал 1892 жылы ... ... ... ... доктор Нури бастаған экспедицияның мәңгілік мұздар
арасынан қайықтың қалдықтарын аңғарып: «Внутри он был ... ... ... –темно –красного цвета» деп сипаттаған. Сонымен қатар, І
Дүниежүзілік соғыс кезінде орыс ... ... ... ... ... ... ... ІІ Николай бұл хабарды естіп,
жіберген ... оны тек қана ... ... ... ... Осы ... ... жүрген американ тарихшысы және миссионері
Аарон Смит 80 мың ғылыми жұмыс жазып, 1951 жылы оны ... ... ... 12 ... ... ... ... таппайды. 1952 жылы осындай
мақсатпен Жома де Рике ... ... ... ... сәтсіз
аяқталады. Бұл факт Библияда атап көрсетілген географиялық пункттер мен
оқиғалардың тарихи шындықпен жанасатындығы ... ... ... тек кішкентай ғана бөлігі.
Библия аңызына сәйкес ... мен ... ... ... ... мағлұмат береді. Кейбір жағдайда бұл оқиғаны,
космостан келген бейтаныстар қаланы ... ... жер ... дейді. Алайда, өлі теңіздің ... ... 400 ... ағаш қалдықтарына ұқсас үгінділер табылған. Американ археологы
Д. Финегану, ... В. ... ... мен ... ... ... ал қалдығы теңіз түбіне түскені жайлы тұжырымға келеді.
Бірақ та, Библияда, құдай Соддам мен Гонарға күкірт пен отты ... ... ... ... «Бұл хабарға сәйкес ең алдымен вулкан
жарылып болған деген гипотезаны келтіруге болады, ... ... ... ... ... ... – деп ... Сондықтан да екі
палестиналық қалаларды вулканды ... ... ... ... ... жүйелік қазба жұмыстарының
басталуы, келесі кезекте библияның баяндамасы, израильдіктердің Егтпетте
тұтқында болуы мәселесі ... Осы ... ... ... ... ... американ ғалымы Робинсон бастады. Бір жарым ғасырға созылған зерттеу
сәтсіз аяқталады. Египтолог ... ... ... и ... наука не находят никаких подтверждений для библейской
легенды о пребывании ереев в ... ...... ... ұсынады.
Егерде бұл оқиғаны Египет тарихының ең аз материалы бар ... ... -1580 ... ... жатқызуға болады. Бірақ еврейлердің тұтқында
болуы 150 жылға емес, 430 жылға созылды, ... ... ... ... ... ... бойынша израильдіктерге ғана тән жерлеу
әдісі болуы қажет. Ал бұл тараптан 400 жыл ішінде ... ... ... ... еді. ... олай ... Оны ... Египетке келгеннен
кейін, тез арада бұл елдің тұрмысын, салт-дәстүрін ... ... ... да діни және ... әдісінің ерекшелігінің
ұмытылуы мүмкін ... бір ... ... ... ... мәтін библияға өте ұқсас екенін айтады. Неміс библисті
Антон Иирку салыстыра келе мағынасы ... ... ... ...... дейді. Дәл осы жерде кімнен – кім алды деген сұрақ туады. Егерде
египеттіктер б.э.д. ХҮ ғасырда ... ... ... онда ... ... ... болып табылады. Д. Менделхолл жаңа
тұжырымына сәйкес Израиль жерінен идеологиясы кейін келе ... ... ... ... әр ... тайпалар одағы ішкі күрес нәтижесінде
Египетке қашып ... ... ... патриарх. «Бытие» бөлімінде
Авраам мен Иаков өз өмірлерінің бір бөлігін Месопотамиядағы ... үшін ... ... ... ... қарым-қатынаста болғаны
баяндалады. Әрине, Авраамның Египетке сапары ... ... ... міндетті еді. ХХ ғасырдың 20 – жылдары ... ... ... ... ... атты ... ... Мүсіндерде, сынған
қуыстарда, құрылыс қабырғаларында Египетке жау болып келетін патшалар
есімдері жазылған. Алайда Авраам, оның ұрпақтары жайлы ... ... 1890 жылы ... археологы Перси Ньюберри Бени-Хасан мазарында ірі
египет шенеулігі Хнумхотеп жанынан әр түрлі түске боялған фреска табады.
Онда әйел, ер ... және ... ... ... ... 37 деп
анықтаған. «Ибша» адам есімі кездеседі. Сондықтан да ... күні сол ... ... және оның ... деп ... ... ХХ ... 20 -жылдары Леонард Вулли Оңтүстік
Месопотамияда Муккайяр төбесінен қала орна қазылған. Бұл жерді Л. Вулли
Авраамның Отаны-Ур қаласы деп ... ... ... сай ... Авраам жайлы мәлімет табылуы керек еді. Бірақ олай ... ... Урда ... ... ... ... басқа жаққа кетіп қалды
дейді. Бытиенің ХІҮ бөлімі Авраамның Амрафеламен соғысы және ... ... ... бар. Не ... осы ... ... қалу керек еді.
Сөйтіп, Бытиенің ХІҮ бөлімі жұмбақ болып ... ... ... Библиялық
Урды басқа жерден іщдеу ... ... сай ... тағы бір ...... тасы. Оның ашылуы тарихы біршама
түсініксіз. 1868 жылы неміс миссионері Ф.А. Клейн Шығыстан Өлі теңізге
сапарында Дибон өңірінде ... бар тас ... ... ақпарат алады.
Тасты тауып, ондағы жазуды ... сала ... ... ... ... ... алуға қаржы сұрайды. Дәл осы кезде тасқа француз
Клермон-Ганно ... ... ... ... ... ... біледі. Дибонға ол өз агенттері Селим мен ... ... ... ... ... бұл ... тасты жоғалту үшін оны
алдымен қыздарып, кейін суық суға салды, нәтижесінде тас бірнеше бөлікке
бөлініп ... Тас ... ... ... ... ... өте келе
оны Луврға әкеліп жинап, оның ІХ ғасырға жататынын, сонымен бірге Моавит
патшасы Меши ... ... бар ... ... ... еврейдің Меша
әскерлерімен соғысы баяндалады. Бұл оқиға Патшалықтың ІҮ ... ... ... келеді. Сөйтіп, Моавит тасы библия мәтіні арқылы уақыты
белгіленген. Кейін Меши ... ... ... ... ... араб ... ... шықты. Ал библияда тек бір ғана Моавиттік
тас бар. Сондықтан да, тастың «о подлинности ... ...... пікірлер таралды. Соған қарамастан, тарихта Моавит
тасын ... ... Меше ... ... деп
тұжырымдайды.Библия Израиль тарихын, қалалар мен ... ... ... ... ... археологиялық жағынан дәлелдеуге келгенде
тығырыққа тіреледі. Мүмкін ... ... ... ... ... емес ... ал Ханаон-Палестина емес шығар деген күмәндар еріксіз
ойға келеді. Сондықтан да келесі қарытындалар шығаруға болады.Біріншіден,
Библия оқиғаларының ортодоксальды ... пен ... шегі ... сенімсіздік туу себебін археологиялық дерек табылмауы.Екіншіден,
христиандық діни форма 2000 жыл бұрын аяқ астынан пайда ... жоқ. ... ... эволюциялық даму процесінде туындады. Алғашқы формасы
адамның басқа жәндіктен алшақтығы сияқты, қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жеке және
географиялық атаулар дұрыс оқылмағанын, тек орта ... ... ... ... ... ... атап өту қажет.Төртіншіден,
Библия жазбалары мен үзінділеріндегі оқиғалар орта ... ... ... мәдениетіне тән ерекшеліктердің бірі- консерватизм
мен ... Олар ... ... ... ... радикалды
жаңалықты енгізуге қарсы тұрды. Керісінше, олардың негізгі ... ... ... қалу ... Әсіресе, ол египеттіктердің діни
көзқарастарында ... ... ... ... дін ... біздің көз-
қарасымызша фантастикалық, бірақ өз уақытының Ніл сағасындағы ... ... ... ... ... саяси
дамуы толығымен ашып көрсететін заңды көрінісі. Египеттіктер күнді, айды,
Ніл ... ... ... шөл ... ... ... күштерін құдай
деп таныды. Олардың түсінігі бойынша құдайлар күшті әрі қатал ... ... емес ... ... бола ... ... және ... – египеттік болып бөлінеді. Жергілікті құдайлар
қатарына номдар, ірі аймақтарда құрметтейтін құдайлар ... Ал ... ... ... ірі ном ... ... ... отырған
билеушілер, династияның негізін қалаған адам саналды. Мысалы, Фивы Египет
астанасы ... соң, ... ... Амон ... мен ... қорғашысы деп есептеді. Жоғарғы құдайлар қатарына аспанда күн
сәулесімен жүретін күн құдайы Ра; жаратушы құдай – Птах, өлілер мен қайта
тірілудің, о ... ... ... ақыл құдайы-Тот, махаббат, қуаныш
құдайы-Хатхор, египет пантеонында ерекше орнын алады. Әсіресе билеуші
перғауынның ғибадаты ... ең ... рөл ... ... ... ... адам ... құдай, оның екі табиғаты-адами және
құдайшыл деп көрсетеді. Оның өмірге ... ... ... Рамен,
перғауынның шешесінің арасындағы киелі неке барысымен байланыстырады. Жер
бетінде перғауын-құдай Хор түрінде билік ... ... ... ... теңестіріліп жер асты ... ... ... мұндай іс-әрекетін мемлекетте ... ... және ... ... ... көрсетеді.
Адамдарды құдай тек бір мақсатпен, яғни ... ... ... ... Егер де ... ол ... ұмытса, ол үлкен қатал жаза тартқан.
Тіпті құдайлар адам ... ... ... ... ... құдай
рақымшылығын алу үшін египеттіктер оларға қызмет ... ... ... ... ... ал абыздар болса құрбан шалу барысында
гимндер айтылып, діни поэзиядағы шығармаларды халыққа ... ... ... өлген адамның аруағына ғибадат жасау ерекше орын алды.
Оның негізінде египеттіктердің табиғат пен адам мәнін және ... ... – ала ... ... ... ... ... әр адам үш
негізігі субстанцияның синтезінде: 1) физикалық дене 2) ... ... ... ... осы үш ... ... өмір сүруі ғана жанның мәңгі бақи
екеніне және О дүниеге барғанда тірі болады екеніне әкеледі. ... ... жол ... үшін ... ... қалу ... Ал ... өліктерді мумиялау дәстүрі пайда болады. Тек осы
жағдайда ғана адам мумиясының жанында «Ка мен Ба» болады – ... ... адам жер ... ... одан әрі жалғастырады: ақсүйек ақсүйек
болады, қолөнерші ... ... ... қабырғалары жердегі өмірмен
тұрмыс сюжеттерін бейнеледі. О дүниеде кейбір жұмыстарды орындау үшін
мазарға құл, жұмысшыларының ... ... ... ... ... ... тек ... және дұрыс өмірмен емес, өлген
адамның аруағына ғибадат жасаумен (мазарларды ... ... ... ... ... ... мұндай өмір салты
жайлы деректер әдеби жанрда сақталған. Олардың қатарына ... I», ... ... ... ... Анху сосвоим сердцерм»,
«Спора разочарованного сосвоей душой» сияқты дидактикалық әдебиеттер
жатады. ... ... ... өлімнен кейінгі өмірге күмән келтіріп,
осы дүниеде ойнап күлуге шақырады. «Текст Саркофагов» атты ... ... ... ... ... ... ... дерек болып табылады. Бұлай
аталу себебі, ағаш ... ... ... Бұл үндеулер
уақытымен пайда болу жері бойынша гетерогенді болып келеді. Құрамында
«Тексты пирамид» үзінділерін ... ... ... де бір мақсат
–жаңа өмірге келгенде өлген адамның жағдайын көрсету, О дүниеге аттанудың
алдындағы ... ... тек ... ... «Тесты пирамиды»
ерекшелігі онда үндеу египет патшаларына ... оның ... ... Сол ... осы ... тағы бір ... атауы
«Книга двух путей»[4,86].
Ежелгі Египеттіктердің тарихи ойларының керемет үлгілерінің бірі
б.з.д. ІҮ-ІІ ғғ ... абыз ... ... болып
табылады[5,58]. Жеке құжат түрінде бізге жеткен деректі материалдар және
құқықтық мәтіндер бағалы дерек ... ... ... ... ... бірнеше мұрағаттарды атауға болады. Нефериркар патшаның
храмынан табылған мұрағат ең ... ... ... ... ... ... ... Хет патшасы Богазкейдің мұрағаттарынан осы
аты аталған ... ... ... ... ... өсуіне себепші болады. Бұдан құжаттағы ақпараттың ақиқат
дәрежесін анықтауға ... ... ... ... ел ... ... ... билеушілердің, маңызды
оқиғалардың уақытын анықтауға септігін тигізеді. Осы жерлерде даталау
жергілікті жыл санаумен жүргізілетіндіктен, олардың ... ... ... ... Эль-Амарн мұрағаттарына қосымша дипломатиялық
материал ретінде келіссөздерді ... ... Атап ... ... ... ... басқа ұлы державаларының б.з.д ХІІІ ғасырдың басындағы
Хетт патшалығымен келісімдері. Осы келісімнің мәтіндері ... ... ... ... Карнактағы Амон-Ра храмының қабырғаларында
және перғауын Рамсес ІІ храмының ... ... ... сына ... жазылған осы келісімдердің мәтіндері жазылған
тақтайша табылған. ХҮІІІ династияның билеу ... - бұл ... ... Атап ... Хатшепсут храмы, Бухендегі Амон храмы. Осы
династия соңына таман ... яғни ... ІІІ ... Олар ... ... ... Солебтегі және тағы
басқалардың құрылыстары. ХҮІІІ династия тарихы бойынша ... ... ... көп емес және олар қосымша, ... ... ... тіркеледі. Негізінен, бұл олжалар мазарлар мен зираттар
түрінде болып келеді. Сененмуттың құпия ... ... ... ... ... ... ерекше атап көрсетуге болады, одан
бізге маңызды құжаттық материалдар жеткен. Дейір Эль-Бахридегі Тутмос ІІІ
храмының қазба жұмыстарынан ... ... ... ... Аменхотеп ІІІ сарайының қазба жұмыстары да аз мәлімет берген
жоқ. Қысқасы, осылардың барлығы ауыз толтырып ... ... ... ... І ... ... ... дейінгі материалды сипаттау
негізінен дәстүрлі болып келеді: ескерткіштер және құжаттар (әсіресе оған
Фиви некрополы бай). ... тек қана ... ғана ... ... ... мен бас сүйектерде де жазылған. Монументалды жазба дерек ретінде
Тутмос ІІІ-тың анналын атауға болады, оның бір ... ... ... ... ... ІҮ ... Амонды құрметтеуді қойып,
билеуінің алтыншы жылында Фивыдан кетіп, елдің жаңа астанасы-Ахетатон
(қазіргі Телль Эль – ... ... ... ... ... ... жұмыстары нәтижесінде ХҮІІІ династия дәуірінің сақталған жалғыз
қаласының ... ... ... ... өте бай және ... олар ... ... күнделікті өмірімен, тұрмысымен, салт-
дәстүрімен таныстырады. Ахетатондағы осы кездегі мәтіндер (мысалы Атон
гимні) және ... ... оның ... аша ... ... хаттар арқылы Египеттің көршілес мемлекеттермен қарым-қатынасы
қалай болғандығын көруге болады. Мысалы: ірі ... ... ... ... және ұсақ ... ... Катка және т.б.
Мұрағаттың материалдарын Т. Винклер, И.А. ... С. ... ... . Негізгі корпусқа түспеген құжаттарды Райни жинақтап, қазір ол
корпустың бөлігі қайта ... ... ... ... ... мүшелерінің хаттары Египет территориясынан да шығып кеткендігін
байқауға болады, мысалы Хеттік Богазей ... 1969 жылы ... ... территориясындағы ежелгі Кумид қаласында қазба
жұмыстарын жүргізген ... ... ... ... ... жазған
хатының үзіндісі мен екі қыш тақтайшалар табылған болатын. ХҮІІІ династия
заманының ғылыми жетістігі Яхмос І ... ... І ... ... ... ... Ғылым тарихында екі ғалым
есімі таныс: Яхмос математикасы және Аменемхет физикасы, ол су ... ... ... Осы ... Карнак храмындағы клепсидраны
атауға болады. Египеттік жазба ... ... ... сонау
ежелгі заманда-ақ құпиясын ашуға ... ... ... ... ... бүтіндей сөзді және діни ... ... деп ... ХҮІ-ХҮІІ ғасырларда ежелгі авторлардың дәлелді
емес деректеріне сүйеніп, құпияны ашуға тырысты, бірақ ... ... ХҮІІ ... А. ... ... ... Де-Гинь, Цоега және
басқалар зерттеді. Томас Юнг Египет жазуындағы ... ... ... нәтижесінде бірнеше атауды оқыды. Египтологияның дамуына ... ... ... ... ... және т.б. ... үлес ... деректер жетпегендіктен әдеби және діни мәтіндер де Египет
тарихын зерттеу үшін қолданылады. «Поучение гераклеопольского царя» ... ... орта ... ... өту ... ... және ... жақсы суреттейді. Ежелгі Египет жазулары көне ... ... ... ... мемлекеттік құрылысы, шаруашылығы,
мәдениеті, діні туралы дерек ... ... ... ... ... заттары, өнер шығармалары дінмен байланысты. Сондықтан
олар жазбаша деректерді толықтырады. Египеттіктер ... ... ... ... ... ... статуя, амулет, сәндік бұйымдар,
қаруларды бірге ... Бұл ... ... ... климат
болғандықтан жақсы сақталған. Ежелгі патшалық дәуіріндегі пирамидаларда,
Гиза, саккарадан «Өлілер қаласы» табылды. Бұл жерлерден табылған әр ... ... ... көбі ... ... мұражайларда
қойылған. Мыс пен қоладан жасалған еңбек құралдары мен қарулары египеттік
металлургияның қандай дәрежеде ... ... ... ... мыс ... ... әр жеріндегі мыс өңдеулер тау-кен
ісінің даму ... ... ... ... материалдан, алтын,
күмістен жасалған моншақ, жүзік, білезіктер, оюланған жиһаздар, әр түрлі
сорттағы маталар Египетте қолөнердің жоғары ... ... ... ... әр түрлілігі, бекініс қалдықтары әскери техника ісін
қалай жүргізгені туралы ... ... ... ... ... ... үйлер арқылы құрылыс жүйесі қалайша жүргізілген,
ондағы шикізаттар туралы дерек ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі суреттер, папирустағы
әшекейлер ежелгі египетте өнердің ... ... ... дәлел болады.
Археологиялық қазба жұмыстары ... мол ... ... барлығы жазбаша деректерге қосымша болып, солар арқылы ежелгі
адамдардың дүниетанымы мен ... ... ... ... ... ... ЕГИПЕТТІҢ ӨРКЕНИЕТІ
2.1 Ежелгі Египеттің халқы
Мысыр мәдениеті мен ... ... ... ... ... б. з. д. IV мыңжылдықтарда пайда болған. Алғашқы қауымдық ... ... қүл ... ... құрыла бастады. Ғасырлар бойы
мысырлықтардың асыраушы анасы ... ... Ніл ... енді ... ... ... з. д. IV ... екінші
жарытысында Мысыр жерінде екі құл иеленуші ...... ... ... ірге ... Б. з. д. III ... Солтүстік
патшалығы ұзақ жылғы соғыстан кейін Оңтүстік патшалыққа бағынып, ... ... ... Осы ... ... пен өнер ... ... Тасқа
ойылып, қашалып жасалынатын бедерлеу өнері барынша өріс алды.Сызу мен сурет
салуға бейімі бар ... өз ... ... ... ... патша жорықтарын қайрак тастарға бейнелеп түсіріп отырды. Бір
жағынан, тарихи жылнамалық белгі болып табылатын, ... ... ... ... ... ... бар тақта тастың бірі — Нармер
тақтасы.Ежелгі Мысыр – Африканың солтүстік-шығысында Ніл ... ... ... ... Мысыр жерін адам баласы ... ... ... ... ... климат өзгеріп, бұрынғы саванналарды
құм ... ... Ніл ... бойына жинала бастады. Б.з.б. ... Ніл ... ... жиналған тайпалар (протосемит, бербер, кушит,
т.б.) өзара араласып, Мысыр халқы қалыптасты. Халық санының күрт ... пен ... ... ... ... тамақ табудың қиындауына
байланысты мал шаруашылығы мен егіншілік дами бастады. Қоғамның әрі ... ... ... ... бірлестіктер пайда болды. Олардың арасынан
екі мемлекет іріктеліп шығып, елдің оңтүстігінде ... ... ... төменгі Мысыр патшалықтары құрылды. Б.з.б. ... жоғ. ... ... ... ... ... ... басып алып,
елді біріктірді[6,58]. 1. Ең ежелгі патшалық (б.з.б. 3000 – 2800) ... екі ... ... ... басқарды. Жерді суғару қолға алынып,
мыстан қару-жарақтар, құрал-саймандар соғылды, айырбас ... ... ... ... ... ... ... жасалды. 2. Ежелгі патшалық
(б.з.б. 2800 – 2250) ... ... ... ... ... ... ... айырбас сауда мен құрылыс ... ... жеке ... ... болды. Перғауын мен мемлекеттік аппараттың ... ... ... ... Құл еңбегін кеңінен қолдана отырып,
перғауындарға арналған пирамидалар салынды. Мысырдың ... ... ... – 2050 ж. болды. Жер көлемінің тым ұлғайуына байланысты жергілікті
тайпа көсемдерінің билігі ... ... ... 23 – 22 ғасырларда
Мысыр бірнеше ұсақ иеліктерге бөлініп кетті. өсақ мемлекеттер өзара қырқыса
бастады. Дегенмен ... мен ... ... ... бір ... ... ... б.з.б. 21 ғ-дың ортасына таман ел қайтадан бірікті. 3.
Орта ... ... 2050 – 1700) 12-ші ... ... басына келуімен
тікелей байланысты. Ұсақ ... ... бір ... ... жұмыстары, қолөнер, сауда бұрынғысынан да ... ... ... ... ... жақсарды. Бұл кезеңнің соңына таман
орталықтың билігі әлсіреп, ... ... ... үшін ... ... ... рет бөлінуі кезінде (б.з.б. 1700 – 1580) елге ... ... ... ... ... ... көпшілік бөлігін басып
алды да 110 ... ... ... ... ... тек елдің оңт. жағында
үстемдік етті. 15 – 17-әулеттен ... ... ... басқыншыларды қуып
шығу үшін үздіксіз соғыс жүргізгенімен, тек 18-әулеттің тұсында ғана Мысыр
толық азат етілді.
Орта Египет патшалық ... ... ... ... ... ... кезеңін қамтиды. Египетте Геракмональ династиясы құлдырағаннан
кейін, ол ... І ... ... ... және ол ... нақ ... де айналған болатын. Жаңа осы патшалар бүкіл
Египет астанасында тұрды. Демек олар өз туған ... ... ... бұл қала ... ... ... ... Фивы қаласындағы
монументалды ескерткіштер 12 патшаның жерлену Гебелитінде, ал тасқа ... ... ... ... ... стеллалар Оңтүстік шекарадағы
Еиатт әр-Ригалда, ... 1- ... ... Вади эль Худи және ... жазбалары, Фивыда жауынгерлердің де жерленген орындар
табылған. Олар ... ... ... ... ... ... ... билік етуі демек, ұзаққа созылады. ... ... ... ... ... ... ІІІ-уәзір Египет патшалығына
Аменемхетт І атымен ХІІ жаңа ... ... ... ХІІ ... өтпелі кезеңінің мәселелері шешілді. Мемлекет дамудың ұзақ даму
жолына түсті. Археологиялық ... ... ... осы ... ... ... ... сипаттама берді. Сенусерт ІІ патшаның тұсындағы
пирамидалар қайта зерттеліп, қарастырылып жатыр. Хутхотеп-Сенусерт қаласы,
Аменемхетт ІІІ және ІҮ ... ... ... ... ... ... ХІІ династиясы тұсындағы Бубастистегі патша
сарайы да соның айғағы. Орта патшалықты зерттеудегі маңызды ... ... ... ... әр түпкіріндегі адамдар кенотаф құруға, Осирис
ғибадатханасы, Некропольдағы «Захват дыхания» некрополы 1,5 мыңға ... ... ... ... ... орындарды берді. Олар
қоғамдық және мемлекетті құру жөніндегі маңызды дерек болып есептелінді.
Қазіргі күнде бұл ... ... ... Орта ... байланысты некропольдер І-ІІ династиясының Уммэль-
Габтағы патша жерлеу орындарымен байланысты. І династияның екінші ... ... ... ... ... ... ... орны деп
құрметтелінді. Аса құнды дерек ... ... ... ... ... ... Онда бірнеше қорғандар ашылып, ал кейбіреулерінде Египетке
берілген қорғандар туралы деректер берілген еді. Оңтүстік Египеттік ... ... ... де ... еді. ... ... ... жүрген Қызыл теңіз жағалауында табылған ... ... да ... Қызыл теңіз жағалауындағы Гасуу қаласы туралы стелладағы жазуларға
байланысты, ол өткен ғасырда Даренц жазған. Енді бұл ... орны ... ... ... ... ... еді. Теңіз тастары да
Египетте табылған аса қызық материалдар санатына жатады. Ол Египеттегі ... ... ... Олар ... ... ... ол ... монументалды ескерткіші болып саналады.
Көбінесе, барлық кезеңде стелла және графиттен тауда және шөл ... ... және ... пайдалы қазбалар табылған, кей кезде нағыз
құжаттар Египеттің сол кездегі әлеуметтік-экономикалық ... ... Сол ... өте аз, ... ақырғы публикацияларға сүйенетін
болсақ, олар ... ... ... ... ... түседі. Әсіресе, ол
Хканахта мұрағаты, ол ХІ ... ... ... ... ... еді. Алейзиер папирусы; онда Тино аумағының (Жоғарғы Египет ҮІІІ
иом), қалалар мен ғибадатханалар құжаттары, Сенусерт ІІ ... ... ... мұражайының папирустары. Онда Фивылық түрме реестрі
бейнеленген жағында, ал екінші жағында челдыттердің ... (100 ... ... ... Онда сонымен қатар патшаның үш нұсқауы да
жазылған. ХІІІ династия кезінен үлкен ... ... да ... ... ... ... орнында және ондаған кітаптардан тұрады. Әдеби ... ... ... ... тұрғындарының далынды сөздері),
дидактикалық, ғылыми және діни ... ... еді. ... ... ... ... айтқан, оларды жаңа патшалық кезеңінде жазған екен.
Олар дидактикалық мәтінде жазылған «Поучение ... І», ... ... но ... Беседы жреца Анху со своим сердцем, ... со ... ... ... әні ... ... ... дүниенің
бар екендігі туралы жазады. Автор өмірге шаттықпен қарауға және ... ... ... ... ... жазады. «В речениях Инусера және
Пророчество ... ... де аса ... ... ... ... дамуының биігі болып табылады. «Пирамидалар мәтіні» де осы жаңа
өмір туралы ... база ... сыр ... ... 4. Жаңа ... 1580 – 1070) ... қола мен темірден әр түрлі бұйымдар (соқа,
жіп ... ... ... ... т.б.) шығарылды. Сирияға,
Палестинаға жасалған жорықтар нәтижесінде он мыңдаған тұтқындар құлға
айналды. ... ... ... ... ...... І, Тутмос ІІІ,
Аменхотеп ІІ заманында Мысырға ... ... ... Ніл ... ... ... қосылды. Вавилон, Хетт патшалықтарымен дипломат.
қарым-қатынас ... ... ... тұсы ... ІІІ ... 15 ғ-дың 1-
жартысы) заманы. Б.з.б. 15 ғ-дың 2-жартысынан бастап Сирия үшін хеттермен,
кейін ... ... және ... ... ... ... б.з.б. 11 ғ-да елдің саяси-экон. жағдайы қатты нашарлап ... ... ... ... кезеңінде (б.з.б. 1070 – 332) ел қайтадан
бір орталықа біріктіріліп, экономика әрі қарай ... ... ... ... ... кейін Мысыр. қайтадан ыдырай бастап, б.з.б. 671 ж. ... ... ... ... Сайс Псамметих І (б.з.б. 663 – 610) тұсында ел
азат етілді. Оның мұрагері Нехо ІІ Грекиямен және ... ... ... мекендеген мемлекеттермен тығыз сауда байланысын ... ... 525 ж. елді ... патшасы Камбис жаулап алды. Парсы билеушілері
елдегі биліктерін сақтап қалу үшін ... ... көп ... 6. ... ... ... 332 – б.з. 395) Мысырды А.Македонскийдің
жаулап алуымен басталды. Аса ірі сауда және ... ...... ... ... бұдан басқа да көптеген ... және ... ... Орталық Азия, Үндістанға дейінгі елдермен байланыс
орнатылып, Мысыр ... ... және ... ... ... ... тұсында перғауын сарайларында арнайы мектептер ашылып,
болашақ шенеуніктер даярланды. Мектептерде 5 – 16 жас ... ... ... 12 жастан бастап әр түрлі мекемелерде көшірмеші, хатшылық
жұмыстарды ... ... ... жазу мен ... баса ... қосымша гимнастик. жаттығулар, суда жүзу, өзін-өзі дұрыс ұстау
үйретілді. Діни мектептерде астрономия мен медицина оқытылды. Ақсүйектердің
балаларына әскери ... ... ... ... ... мен геометрияға
бөлінді. Қарапайым алгебра есептері шешіліп, пирамидалар ... ... ... ... ... ... ... жылды 3 маусымға (сулы-
жаңбырлы, егінді, құрғақ) 12 айға бөлді. Әр айда 30 күннен болды. Ал ... ... ... ... ... ... үшін құм және су сағаттары қолданылды.
Елді мекендердің алғашқы ... мен ... ... жасалынды.
Анатомия мен хирургия да жақсы дамып, өлген ... ... ... ... ... болды. Бұған қоса адам емдеуде магия, сиқыршылық,
кері дуалап оқу әдістері кеңінен қолданылды. Денені мумиялау, ... ... ... ... ... ... да дами ... Мысыр
теңізшілері перғауындардың бұйрығы бойынша алыс елдерге саяхат жасады. Грек-
рим мәдениеті келгенге дейін ... ... ... ... тек жартастағы
жазулар мен аңыз-әңгімелер арқылы ғана ... ... ... ... ... ... ... кейіннен Еуропа және мұсылман
мәдениеттерінің ... ... ... ... ... ... елі деп
атап, оларды өздерінің ұстаздары санады. VII ғасырда Мысырды арабтар ... ... араб ... ... өз ...... таратты[7,338].
2.2 Әлемнің жеті кереметінің бірі
Пирамиданың аумағы мен зәулім кұрылысына тең ... тас ... ... ... ... Оның ... 147 метрге жетсе, ал қырларының
ұзындығы 235 ... ... [8,13]. ... тас ... ... ... ескерткіші бес мың жыл бойы әлі мызғымай сол күйі
сақталғаны ... ... алып ... ... ... X е м и у ... ... зор болды. Мысыр елі кейінгі ғасырларда да дүниежүзілік
мәдениет пән өнерге өлмес мұра қалдырды. Сондай сәулет ... бірі ... д. ... ... салынған Қарнақ ғибадатханасы. Оны сол кездегі
ел басқарған ұлы перғауын III Аменхотеп салдырды. Патша ... ... ... ... ... ... ... талап етті.
Шынында да, ғибадатхана бұрын-сонды жер бетінде болмаған ауқымды құрылыс
болды. Амон — Күн Құдайына ... ... храм — ... ... ... Адам ... биіктігі 20 м, диаметрі 4 м болатын тас
бағаналардан ... ...... залдан тұратын
ғибадатхананы тіршіліктен тыс бір күш тұрғызғандай әсер береді. ... мен ... ... ... мен ... ... ... жазу мен бедерлеме суреттері көрген
адамдарды таңдандырып, тұңғиық қиял-ойға батырып, өзіне табындырып,
құдіреттілігіне бас игізеді. ... ... ... ... ... м, ені — 53 м, ... 140 ... тұрғызылған. Қарнақ құрылысы
өзінен кейінгі әлемдегі сәулет өнерінің ... ... ... әкелді,
бағаналы кұрылыстардың дамуына жол ашып, үлгі болды. Кейінгі дәуірлерде
тұрғызылған сәулет өнерінің қайталанбас маржандары ... ... ... Гера храмдары соның айғағы.
Мысыр тарихына көз жүгіртер болсақ, қай дәуірде болмасын ... ... мен ... ... ... сабақтасып, бірге дамып
отырған. Гизе пирамидаларын, оның корғаушысы сиякты ... да ... ... ... ... ... ... бейнелі мүсіндерсіз
елестету ешбір мүмкін емес. Олар бірін-бірі ... ... ... ... ... ... ... өзінің көнелігімен де,
асқақтаған ауқымдылығымен де Хефрен сфинксі ерекше көзге ... ... ... ... бас жағы ... ... кейпін елестететін
асыл ескерткіштің негізі табиғи гранит тастан қашалып жасалған. ... ... ... алған Мысырдың монументальді ескерткіш белгілері
жан-жақты дамып, ... ... ... де, керегелік-росписьтік өнерде
де өзінің канондық ерекшелік өлшемділігін қатаң сақтап отырған. Әсіресе
бедерлеме, келбеттік өнер ... ... ... ... жеткен. Оны біздің заманымызға дейінгі III ... ... ... бейнесінен байқауға болады. Онда Мысыр өнеріне
тән қасиет, нақты ережелер ... ... Бұл ... ... ... бірнеше ғасырлар бойы жан-жаққа тарап, әр ел өнерінің
дамуының ... игі ... ... ... пирамидалары – Мысыр жерінде
орналасқан ежелгі пирамидалар кешені. Осынау зор тас құрылыстар ... ... ... ... саналады. Сағаналар осыдан 5 мың
жыл ... ... Ең ... пирамида Хеопс перғауынның әмірімен
тұрғызылған. Оның ... – 147 м. ... грек ... Геродоттың
жазбасында пирамиданы 100 мың адам 20 жыл бойы салғандығы ... ... ... ... ... ... пікірлер сан алуан.
Дегенмен аптапты Египет аспаны астында мыңдаған құл тас ... ... ... ... оны ... орнына арқанмен сүйретіп жеткізген,
пирамида ... ... тас ... қолмен жоғары көтерген ... ... ... осы күнге дейін көрушісін қайран қалдырады. Осы
пирамидалар Әлемнің жеті кереметінің ... ... ... ... ... табыну – перғауындарды «құдай» деп танумен тығыз
ұштасты. Ал құдай – патшалардың ... ... ... салына бастады [9,81]. Өз кезегінде Египеттің жоғары әміршісі
– құдай саналған перғауын ... ... ... ... әрі ... ... етіп ... ерекше мән берді. Сән – салтанат пен салынатын
мындай пираммидалар қыруар ... ғана ... ... ... ауыр да,
қазақи еңбекті қажет етті. Осы бір азпты ... ... өмір ... үлесіне тиген болатын. Пирамидалар перғауындар мен ең атақты
адамдар үшін ғана салынды. Египет абыздарының ... ... мен ... ғана ... кез ... адам ... ... салт – жоралар толық орындалған жағдайда мәңгілік өмірлік – кшш «Ка
– ға » (мәңгілік өмір) ие ... ... ... көп ... ... ... денелері бальзамдалмады, оларды матаға орап, көпшілік
зираттардың шетіне көме салды. ... ... ... – көне ... адамдар арасындағы шектен тыс теңсіздіктің кеңінен ... ... келе ... ... ... ежелгі
мемлекеттердің бірі. Мысырдың ашалмаған құпыйялары өте көп. Курсттық
жұмыстың ... ... ... жете ... деп ... . Мысыр
тарихнамасы толық таныстым. Египет ... грек ... ... алаған.
Египет халқының пайда болуы ол неолит кезінде климатқа ... ... ... ... ... ... т.б. ірі тайпалары Ніл
өзеніне жыиылуына байланысты. Олардың бірге бірігіп бір ... ... ... ... ... өзі ... ... Бастапқы кезеңде олардың
ішінде перғаундар арасында билікке деген тартылс болды. Соның салдарында
Египет ішкі қайшылықтар пайда болып ... ... ... ... . ... ... арқасында Египет бір орталыққа бағынуна тура келеді. Тек
ішкі ... ... ... жоқ ... ... . Египет сыртқы көрші
мемлекеттер мен ірі тайпаларда оларға жиі ... ... ... соны
арқасында Египет даму кейде тежеп тұрды. Мысалыға ... ... ... өзі ... ... жаулап алып 110 жалдай билік құрады.
Ал шарушылығына келетін болсақ Египеттің солтүстік-шығыснда Ніл
өзені ... ... ... ... өті пайдасын тйгізді. ... пен ... ... ... ... айналысуына толық
мүмкіншілік берді. Оларды тағы балық аулап және оны бір ... ... ... ... адам саны ... ... ... қол өнершілік
пен айналысуына алып келді. Осыған байланысты перғауындардың саясатының
билікке келген ... да су ару ... ... ... ... жағдайлар
көп болған.
Білім жағына Египетте жақсы дамыған. Алғашқы кездері білімге көп
көңіл ... ... Тек ... ... ... жаулап
алуына байланысты оларда білім беру жүйесі қарқынды дами ... ... ... ... ... ... оқу ... берген. Ал өте бай
шонжарлар өздерін ұлдарын Афинаға ұлы ... ... ... Тығы ... ең ... ... ашылды , ондағы құжаттардың
көбін бір ғасыр ғана сақтаған.
Пайдаланған әдибеттер тізімі:
1. Вигасин А.А., Дандамаев М.А., ... М.В., ... В.И., ... и т.д. ... Древнего Востока. М.1999г.
2. Қазақстан энциклопедиясы 7 том
3. Культуралогия. Кабаденова Ж.Д. Кемалова Ә.Ж. Алмата 2000г.
4. ... ... . ... .Ю.Б. ... ... ... по ... древнего вастока. Коростовцева М.А. Кацнельсона
И.С. 1980г.
6. ... Г.А. ... в ... III-II тысячилетия до.н.э.
7. Қазақстан энциклопедиясы 3 том
8. Мәдениеттану. Нағымұлы Ш. Алматы 2007ж.
9. ... ... Т.Х. ... Ж.М. ... 2004ж.
Сайс Псамметих І

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«алтын адамның» табылуы тарихы3 бет
Ежелгі Египет мәдениетін мектепте оқытудың әдістемесі48 бет
Ежелгі мемлекетер тарихы37 бет
Мысыр9 бет
Н.Назарбаев: «Мәдени мұра» бағдарламасы рухани-мәдени өмірімізде ғана емес, жалпы қоғамдық өміріміздегі белесті кезең6 бет
ЭЕМ буындары9 бет
Ұлы географиялық ашылулар3 бет
Әлемдік мәдениеттер мен өркениеттер165 бет
Батыс өркениеті жалпы сипаттама13 бет
Иран мәдениеті8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь