Қалқанша және қалқанша маңы бездерінің гормондарының биохимиясы

Жоспар:
I.Кіріспе

II.Негізгі бөлім

1. Қалқанша және қалқанша маңы бездерінің гормондарының биохимиясы.
2. Ұйқы безінің гормондарының биохимиясы.
3. Бүйрекүсті безінің қыртыс қабаты гормондарының биохимиясы.
4. Бүйрекүсті безінің милы қабатының гормондарының биохимиясы.

III.Қорытынды

IV.Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Гормондар (гр. hormao — қоздырамын, қозғаймын) — эндокринді бездер немесе эндокриндік қызметке қабілетті жекеленген жасушалар бөлетін тым белсенді органикалық биологиялық заттар. Аталмыш бездер мен жасушалардың шығару өзектері болмағандықтан, олар өздері бөлетін гормондарын организмнің ішкі сұйық ортасына (ұлпа сұйығы, қан, лимфа) бөліп шығарады. Гормондар — өзінің химиялық табиғатына байланысты: стероидты гормондарға (жыныс гормондары, бұйрекұсті безі қыртысты заты гормоны), протеиндік және пептидтік гормондарға (гипофиз, қалқанша без, қалқаншамаңы безі, ұйқы безі, бұйрекүсті безінің бозғылт затының гормондары), ал нысандарға әсер ету қызметіне қарай: бірыңғай салалы ет құрылымдары мен бездерге салыстырмалы қысқа мерзім ішінде әсер ететін кинетикалық гормондарға (окситоцин, вазопрессин, адреналин, норадреналин), организмдегі зат алмасу процестерін реттейтін метабоддық гормондарға (тироксин, кальцитонин, паратгормон, инсулин, глюкагон) және жасушалар, ұлпалар мен мүшелердің өсуі мен жетілуін бақылайтын морфогенетикалық гормондарға (соматропты гормон, фолликулды жандандырушы гормон, эстрогендер, тестостерон) бөлінеді.
Пайдаланған әдебиеттер.
1. Сейтембетов Т.С. , Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж., Биологиялық химия, Алматы-2011ж.
2. Тапбергенов С.О. , Медициналық биохимия, Алматы-2011ж.
3. Сеитов З.С. , Биологиялық химия, Алматы-2012ж.
4. Кенжебеков, Биологиялық химия (арнайы бөлімдері), Шымкент- 2005ж.
5. http://kk.wikipedia.org
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  ДЕНСАУЛЫҚ  САҚТАУ  МИНИСТРЛІГІ
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ФАРМАЦЕВТИКА АКАДЕМИЯСЫ
Биохимия, биология және микробиология ... ... және ... маңы ... гормондарының
биохимиясы.Ұйқы безінің гормондарының биохимиясы.Бүйрекүсті безінің қыртыс
қабаты гормондарының ... ... ... милы ... ... ... ... Кенжебеков П.
Шымкент 2013 ж
Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қалқанша және қалқанша маңы ... ... ... Ұйқы ... гормондарының биохимиясы.
3. Бүйрекүсті безінің қыртыс қабаты гормондарының биохимиясы.
4. Бүйрекүсті безінің милы қабатының гормондарының биохимиясы.
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Гормондар (гр. hormao — ... ...... ... ... қызметке қабілетті жекеленген жасушалар бөлетін тым ... ... ... ... ... мен ... шығару
өзектері болмағандықтан, олар өздері бөлетін ... ... ... ортасына (ұлпа сұйығы, қан, лимфа) бөліп шығарады. Гормондар — өзінің
химиялық табиғатына байланысты: стероидты гормондарға ... ... безі ... заты ... ... және ... (гипофиз, қалқанша без, ... ... ұйқы ... ... ... затының гормондары), ал нысандарға әсер ету
қызметіне қарай: бірыңғай салалы ет құрылымдары мен ... ... ... ... әсер ... ... ... (окситоцин,
вазопрессин, адреналин, норадреналин), организмдегі зат алмасу процестерін
реттейтін ... ... ... кальцитонин, паратгормон,
инсулин, глюкагон) және ... ... мен ... өсуі мен ... ... гормондарға (соматропты гормон, фолликулды
жандандырушы гормон, эстрогендер, ... ... және ... маңы ... ... ... ... гормондарына йодтирониндер (тироксин және трийодтиронин)
және кальциотонин жатады.
Тириоксин және ... ... ... ... ... мен ерекшеленуіне әсер етеді, ағзаның дамуын қамтамассыз етеді.
Кальциотонин фосфорлы – кальций алмасуының реттелуіне қатысады.
Йодтриониндер триеоглобулин ақуызының ... ... ... ... ... коллоидын құрастырады, эпителий мен фоликула
түзіледі. Йодтриониннің синтезі үшін йод ... Ол ... ... қалқанша
безінің эпителиіне қаннан белсенді жолмен тасмалдану арқылы түседі.
Йодтриониндер синтезі ... ... ... ... ферментінің қатысуымен йодидтен бос йодтың түзілу: 2I-
2e I2
2- ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде монойодтирозин және
дийодтиронин түзіледі.
3- Тиреоглобулин ... ... және ... ... ... ... мен трийодтирониннің түзіліуімен
өтетін сатысы.
4- Эпителий клеткасының коллоидынан тиреоглобуннің ... және ... ... ... ... Йодтирониндердің қанға бөлінуі, ол ... ... ... ферментінің көмегімен жүзеге асады. Қанға тироксин
(Т4) және трийодтиронин (Т3) түседі.
Зат алмасуға йодтирониндер екі ... әсер ... ... ... ... ядро ... ц- АМФ арқылы;
Хромосомада йодтриониндер клетканың митоздық кезеңінде ДНК ... ... ... ... бір ... транскрипциясын талғамды
белсендіруін қамтамасыз етеді.
Йодтриониндер энергиялық алмасуына қатысатын 100-ден астам ферменттердің
индукторы болып табылады.
Йодтриониндер ұлпадағы ... ... ... ц – АМФ ... ... ... ... бұлшықет пен
бауырдағы гликогенолиз және май ұлпасындағы липолиз процесттері күшейеді.
Тиреоидтық гормондар. Қалқанша безде 2 түрлі тиреоидтық гормон түзіледі:
1. L – ... ... екі ... да тирозиннің туындысы болып табылады.
Қалқанша безінің ерекше бір ... ... ... ... ... байланысқан иодқа айналдырып, тиреоидтық гормондардың синтезін
қамтамассыз етеді. Тиреоидтық гормондар ақуыздардың синтезіне транскрипция
деңгейінде әсер ... ... ... ... ... ... гормондардың қалыпты жағдайдан ауытқуы 2- түрлі жолмен жүреді.
1. ... өте көп ... ... аз ... немесе иод жетіспеген жағдайда (гипофункция)
балалардың ағзасының өсуі нашарлайды, мінез – құлығы өзгеріп, ақыл ... ... ... ... ... безінің гиперфункциясы кезінде (гипертиреоз) йодтриониннің
көн түзілуі байқалады. Қалқанша безінің гиперфункциясын Базедов ... ... деп ... ... ...
триацилглицерин мен көмірсулардың ыдырауы кушейеді. Май ... ... ... ... ... үшін оттегі көп
жұмсалуы қажет. Митохондрияның көлемі үлкейіп, ісінеді. ... ... ... ... өзгереді.
Тиреотоксикоз кезінде негізгі ... ... дене ... ... ... жүйкелік қозғалғыштық артады, тахикардия, көздің
шарасынан шығып кетуі сияқты белгілер пайда болады.
2. Қалқанша безінің гипофункциясын гипотиреоз деп ... ол ... ... ... ... ... сәбилер мен кішкентай балалардың гипотиреозын кретинизим
немесе балалар ... деп ... ... ... ... ... қабілетінің төмен деңгейде дамуымен анықталады. Мұндай адамдар
тапал бойлы келіп, дене ... ... ... Олардың негізгі зат
алмасуы мен дене температурасы тқмен болады. Бұл симтомдар клеткабөлінуі
мен ерекшеленуіне әсер ... ... ... ... ... сүйек ұлпасының өсуін баяулатады, ... ... олар ... тән ... ... ... Мұндай
ауру кретинизм деп аталады.
Ересек кісілерде микседема ... ... яғни ... және судың
көп болуына байланысты тері қалыңдап кілегейлі ісік пайда болады. Негізгі
зат алмасу, дене ... ... есие ... ... ... клеткасының жаңаруы нашарлап (құрғақ; түлейтін ... ... ... тері асты ... ... байқалады. Ағзаның
ұлпаларында май қышқылдары мен ... ... ... мен барлық
энергиялық процестер баяу өтеді.
Йод жетіспеген кезде, қалқанша бездің дәнекер ұлпаларының ... ... ... ... ... ... бұл ауру ... жемсау деп
аталады. Мұндай ас тұзына йод ... ... 100кг ас ... 1- ... йод ... ... ас тұзы деген атпен сатуға жіберіледі.
Эпидемиялық жемсау – қалқанша безі зақымдалуының бір түрі.
Эпиемиялық жемсау су мен ... йод ... ... ... ... ... Йодтың жетіспеуі дәнекер ұлпасының өсу ... безі ... ... ... ... ... Бұл ... қызметіне оншалықты әсер етпегенімен, қалқанша ... ... ... бір ... тудырады. Эпидемиялық жемсауды йодқа
бай тамақөнімдерімен әсіресе, йодталған ас тұзымен емдейді.
Қалқанша маңы безі (glandula parathyroideae, лат. glandula - без; гр. ... ... ... thyreos — ...... безі ... немесе оның ішінде
орналасқан кішкене денешік тәрізді ішкі секреция безі. Ол ... ... ... қапталған. Без паренхимасында жасушалар тізбектеліп
немесе топталып ... ... ... ... құрайды. Олардың
аралықтарында қан тамырларына бай ... ... ... жұқа
қабаттары болады. Қалқанша маңы безі ... ... деп ... ... ... және ... (оксифилді) паратироциттер болып
екі топқа бөлінеді. Негізгі паратироциттер қандағы кальцийдің деңгейін
жоғарылататын ... ... ... ... ... екеуі қалқанша бездің жоғарғы жағына, екеуі ... ... оған ... ... ... безге жақын жабыса
орналасқанымен құрылысы мен қызметі мүлдем өзгеше. Бездердің үлкендігі
асбұршақтай, ... 20-50 мг. ... ... әр бездің ұзындығы 6-8 мм, ені
3-4 мм, ... 1-2 мм. ... ер ... 30 ... ... ... ... өседі.
Қызметі:
1) бездерден бөлінетін гормондар қан мен ұлпа сұйықтығындағы фосфор мен
кальцийдің мөлшерін реттейді;
2) 1 ... ... мен ... ... тез сіңуіне әсер етеді
3) денеден кальций мен фосфордың зәр мен ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Қалқанша маңы бездерінен бөлінетін гормон: паратгормон. Бұл сүйек
ұлпаларына, бүйрекке әсер ... ... ... ... ... байланыс
арқылы аденилатциклаза жүйесінің қатысуымен реттеледі. Ca +2 түсуін және
бүректе Ca +2 ... ... оның ... ... шығуын
жылдамдатады, ішекте Ca +2 сіңірілуін күшейтеді.
Ұйқы безінің гормондарының ... ... ... инсулин алдымен препро- инсулин күйіндегі
кедір – бұдырлы ретикулумде синтезделеді, сонан соң Гольджи аппаратына
келіп түсіп, ... одан ... ... ... Инсулин А және В деп
аталатын полипептидтік тізбектен тұрады. Олар бірі мен бірі дисульфидтік
байланыспен байланысқан. Гормондардың ортансында инсулиннің амин ... және олар ... реті ... ... анықталған. Лангерганс
аралшасының β- клеткасында инсулиннің бөлінуі өте ... ... Ол Ca ... ... жүреді және глюкозаның концентрациясына тікелей
тәуелді. Глюкозаның қандағы концетрациясы неғұрлым көп болса, соғұрлым
инсулин көп ... ... қан ... ... және ... гликогенге айналуы жылдамдайды. Ал, қандағы глюкозаның мөлшері
қалыпты келе бастайды, сонымен бірге инсулиннің бөлінуі де баяулайды.
Сондықтан, инсулиннің бөлінуімен глюкоза концентрациясының арасында ... ...... ... Ұйқы бездерінің А – клеткаларындағы және
ас қорыту жолдарының клеткаларында бөлінеді. 29 амин қышқылынан тұратын
полипептид. Глюкагонның да бастапқы түрі, ... ... ... ... ... ... қандағы глюкоза мөлшерінің әдеттегідей
сәл ғана азаюы жағдай жасайды. Глюкагон инсулиннің антогонисі болып
табылады, яғни қандағы ... ... ... ... ... ... ыдырауын тежейді, гликонеогенез процесі күшейеді,
адреналинге қарағанда баяу әсер етеді, қанның қысымын өзгертпейді. Әсер ету
механизмі ... әсер ету ... ... ц – АМФ арқылы жүреді.
Глюкагон қорлық майлардың жоғары май қышқылдарының β – тотығуын
жылдамдатады. Инсулин, глюкагон, кортизолдың әсерімен ашыққан кезде
ұлпалардағы көмірсу, май, ... ... ... мүмкіндік береді.
Адреналин болса гликоген мен майлардың үрейленгенде, қорыққанда жұмсалуын
қамтамасыз ... және ... ... да ... ... ... ... артуына қатысады. Оның жұмыс істеу механизмі адреналин
сияты мембранада клетка-ішілік механизмі бошынша жүреді. Глюкагон –
гипергликемиялық гормон, ұйқы безінің α-клеткаларында бөлінеді. ... ... ... ... байланысты.
Бауырда глюкагон глюконеогенезді, протеолизді, гликогенолизді, жоғарғы май
қышқылдарының тотығуын, ... ... ... ... ... ... ... липолизді үдеп, соның нәтижесінде түзілген жоғарғы май
қышқылдарының бауырға түсуін жылдамдатады.
Адреналин мен глюкагонның бір – бірінен ерекшелігі: адреналин ағзаның
сыртқы орта ... тез ... ... ... ... глюкагон тамақ
ішу мерзіміне тәуелді, ас қорыту біткеннен кейін, оның бөлінуі өсе
бастайды.
Инсулин – гипогликемиялық ... . Оның әсер ету ... ... бірақ оның құрылысы белгілі және таза күйінде бөлініп алынған.
Бұл механизм – мембраналық типке жатады, мембранадағы оның рецепторы –
гликопротеид, ол да таза ... ... ... Бұл ... ... өте ... байланыстырып алады. Зат алмасудың жағдайына сәйкес,
рецепторлардың саны да өзгеріп клеткаішілік Ca+2 ... да ... ... екендігі анықталды.
Инсулиннің әртүрлі ұлпалардағы зат алмасуға ететін әсері:
1.Глюкоза, амин қышқылдары үшін инсулин ми және бауыр клеткаларынан ... ... ... ... және ... ... синтезін жылдамдатады, бауыр да
және май ұлпаларында майдың, ақуыздың синтезін жылдамдатады. Бұл ... ... ... амин ... жұмсалуын күшейтіп,
қандағы концентрацмясын төмендетеді.
3.Бауыр клеткалары глюкозаны жақсы өткізеді, инсулин гликолиз
ферменттерінің синтезін үдетеді.
Бүйрекүсті безінің қыртыс қабаты гормондарының ... ... ... ... ... ...... идтар, жыныс гормондары жатады. Соның ішінде
глюкокор – тикос теродтарға тоқтала ... Олар ... ... ... ... ериді де, мембранадан оңай цитозольге өтеді. Цитоплаз ма
өзінің клеткаішілік ақуыз – рецепторларымен қосылып гормон – ... ... ... түзеді. Түзілген комплекс ядро мембранасынан оңай өтіп,
белгілі бір гендердің транскрипциясын реттеу ... ... және ... ... ... синтезін жылдамдатады.
Глюконеогенез ферменттерін және оның процестерін глюкокортико –
стероидтардың жылдамдататынын жануарлармен жүргізілген мына бір тәжрибе
арқылы дәлелдеуге болады: егер ... ... ... бауырдағы гликоген
қорының жоқтығына қарамастан қандағы глюкоза концентрациясының артқанын
байқауға болады. Сонымен қатар, мочевинаның түзілуі мен бөлінуі артады,
яғни қандағы глюкозаның ... ... оның амин ... нан
синтезделгетіндігін көрсетеді. Глюкокортикостероидтардың ең маңыздысы
кортизол, тәулігіне адам ағзасында ... ... ... Кортизол
синтезінің тәуліктік ырғағы бар, таңғы сағат 6 мен 9 арасында максимум
бөлінсе, түнгі сағат 24-те минимум бөлінеді. Кортизол қорыққан кезде көп
бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... тасмалданады.
Бүйрекүсті безінің милы қабатының гормондарының биохимиясы.
Бүйрекүсті бізінің милы ... екі ... ... бөліп шығарады. Олар –
адреналин және ноадреналин, бұл екеуі де ... ... ... ... ... ... медиаторлары.
Химиялық табиғаты. Адреналин мен норадреналин таза күйінде де, синтездік
жолменде алынған. Көміртегінің таңба лы ... (C14) ... ... ... ... жолы ... Бұл гормондардың алғы заты фенилла нин
тирозин сияқты амин қышқылдары. Бұлар тотығу процесі және одан кейінгі
декарбоксил дену ... ... ... ... нәтижесінде адреналин түзіледі.
Зат алмасуға әсері. Адреналин негізінен организмде көмір сулар дың
алмасуына және біршама ғана липидтердің алмасуына әсер етеді. Адреналиннен
норадреналиннің айырмашылығы – ол зат ... ... әсер ... сияқты, адреналин де өзінің әсерін цАМФ арқылы жүргізеді.Ол плазма
мембранасында рецептормен байланысады, ... ... ... ... ... ... Бұл фосфорилаза ферментін
активтендіреді, ал гликоген-синтазаны тежейді.
Фосфорилаза гликоген ыдырауының алғашқы бастама реакциясын катализдейді,
сөйтіп қан құрамында ... ... ... және ... сүт
қышқылының жиналуына себепші болады.
Адреналин ұлпаларда майдың ыдырауын активтендіреді, бос май қышқылдарының
мөлшерін ... және май ... ... ... мен ... ұлпаларда қан қысымын арттыра тын қасиеті
бар. Бірақ бұл ... екі ... әсер ... ... ... ... артериялық қан тамыры саңлауын кеңейте ді. Ал норадреналин қан
тамырларына келетін жүйке үшына әсер ету арқылы қысымын арттырады, қан
тамыры саңылауы ... ... ... ... ... ... және ... қозған
кезде, кенеттен күтпеген ауыр жағдай болған кезде адреналин секрециясы
артады. Стресс ... ... ... ыдырауының күшейетіні байқалады,
қан құрамында глюкоза мөлшері кенеттен көбейеді де, ол зәрмен бірге бөлініп
шыға бастайды.
Қорытынды:
Қорыта келгенде гормондар - ішкі секреция ... ... ... мен
мүшелерге әсер ететін биологиялык белсенді заттар. Гормондардың барлығы
ағзалық заттар, себебі, олардың біреуі ... ... ... ... ... ... Гормондар ішкі
секреция бездерінен бөлініп, қан, лимфа, ұлпа сұйықтығы ... ... ... Ішкі секреция бездерінің қызметін реттейтін орталық
- аралық мидағы гипоталамус. Оны көру төмпешікасты бөлімі деп те ... пен ... ... бірімен-бірі тығыз байланысып,
гипоталамустен гипофиздік жүйе құралады. Жүйке ұлпасынан бөлінетін
гормондар - нейрогормондар деп ... Олар қан ... ... зат ... қажетті деңгейін қамтамасыз етеді. Осы арқылы ағза
қызметінің әрі ... әрі ... ... ... ... ... ... Т.С. , Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж., Биологиялық
химия, ... ... С.О. , ... биохимия, Алматы-2011ж.
3. Сеитов З.С. , Биологиялық химия, Алматы-2012ж.
4. Кенжебеков, ... ... ... ... ... ... http://kk.wikipedia.org

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы76 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь