Аудиттің мәні, мақсаттары, міндеттері және маңызы

Кіріспе
1 Аудиттің теориялық негіздері
1.1 Аудиттің мәні, мақсаттары, міндеттері және маңызы
1.2 Қазақстан Республикасындағы аудиттың дамуы мен қалыптасуы
1.3 Аудиторлардың жауапкершілігі, құқығы, міндеттері және аудиторларды кәсіби аттестациялау мен лицензиялау жүйесі
2 Аудиторлық қызметтің түрлері
2.1 Аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған стандарттары
2.2. Аудиттің түрлері мен нұсқаларын жіктеу
2.3 Аудиторлардың кәсіби этикасы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Курстық жұмыстың тақырыбының өзектілігі. Аудит нарықтық экономика жағдайында барлық шаруашылык процесіне қатысушылардың қызметінде маңызды рөл ойнайды. Ол анық ақпаратпен қамтамасыз етеді, серіктестер арасындағы сенімділікті қалыптастыруға септігін тигізеді, оңтайлы басқарушылық шешімдерді іріктеу мен кемшіліктерді жою бойынша ұсыныстарды әзірлейді, сондай-ақ қаржылық жағдайды тұрақтандыруға, шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметінің тиімділігін арттыруға және тұтастай қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға ықпал етеді. Сондықтан да ол өзекті болып табылады.
Елбасы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты өз жолдауында атап өткендей, Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында, өркенді де өршіл дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы заманғы, бәсекеге қабілетті және ашық нарық экономикасы бола алады. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кірудің бірінші басымдығы әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігуі болып табылады. Осыған байланысты мемлекетті дамыту процесінде бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін бара-бар дамыту ерекше өзектілікке айналады, өйткені бухгалтерлік есепке алудың, қаржылық есеп берудің және аудиттің мақсаты басқару шешімдерін қабылдау үшін мүдделі пайдаланушыларды экономикалық ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады.
Аудиторлық мамандықты өздігінен реттеуді дамыту қазіргі таңда кәсіби қоғамдастықта белсенді талқылануда. Олар арқылы аудиторлық қызмет сапасына бақылау жүргізілетін өзін өзі реттейтін ұйымдарды нығайту және күшейту туралы мәселе қойылуда. Бірнеше кәсіби ұйымдар құру қажеттілігі туындайды, бұл, мәні жағынан, аудиторлық нарықты одан әрі дамыту үшін иінтірек болады. Қазақстан Республикасының аудиторлық қызмет туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады. ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» Заңында мынадай анықтама берілген: «Аудит Қазақстан Республикасының заңында белгіленген талаптарға сәйкес қаржылық есептіліктің дұрыс және объективті жасалғаны туралы тәуелсіз пікір білдіру мақсатында заңды тұлғалардың қаржылық есетілігін тексеру болып табылады».[1]
Курстық жұмыстың мақсаты – аудиттің теориялық негіздерін, аудиторлық қызметтің жүргізілу тәртібін қарастыру, аудиторлық қызметтің стандарттары және аудиторлық жауапкершілікті арттыру мен кәсіби әдепті сақтауды ашып көрсету.
Курстық жұмыстың мақсатына жету үшін келесідей міндеттер қойылған:
 аудиттың мәні, мақсаттары, міндеттері және маңызын қарастыру;
 Қазақстан Республикасының аудиттың дамуы мен қалыптасуын қарастыру;
 аудиторлардың жауапкершілігі, құқығы, міндеттері және аудиторларды кәсіби аттестациялау мен лицензиялау жүйесін айқындау;
 аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған стандарттарын қарастыру;
 аудиттың түрлері мен нұсқаларын жіктеу;
 аудиторлардың кәсіби этикасын айқындау.
Курстық жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы. Аудиторлық тексеру
Аудиторлық қызмет туралы Қазақстан Республикасы 1998 жылғы 20 қарашадағы № 304-I Заңы (2012.10.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен).
Дюсембаев К.Ш. Теория аудита:Учебник – Алматы: Экономика, 1995.
Шеремет А.Д., Суйц В.П. Аудит: Учебн.пособие.-М.: ИНФРА – М., 1999.
ҚР Қылмыстық кодексі (2013.04.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
        
        Кіріспе
Курстық жұмыстың тақырыбының өзектілігі. Аудит нарықтық экономика
жағдайында барлық шаруашылык ... ... ... ... ... Ол анық ... қамтамасыз етеді, серіктестер арасындағы
сенімділікті қалыптастыруға септігін тигізеді, оңтайлы ... ... мен ... жою ... ... ... қаржылық жағдайды тұрақтандыруға, ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын жақсартуға ықпал етеді. Сондықтан да ол
өзекті болып табылады.
Елбасы «Қазақстанның әлемдегі ... ... ... 50 ... кіру ... атты өз жолдауында ... ... өз ... жаңа ... жасау қарсаңында, өркенді
де өршіл дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы ... ... және ашық ... ... бола ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына кірудің бірінші басымдығы
әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігуі болып ... ... ... ... процесінде бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру
жүйесін ... ... ... ... айналады, өйткені бухгалтерлік
есепке алудың, қаржылық есеп берудің және аудиттің ... ... ... үшін ... ... экономикалық ақпаратпен
қамтамасыз ету болып табылады.
Аудиторлық мамандықты өздігінен реттеуді дамыту қазіргі таңда кәсіби
қоғамдастықта белсенді ... Олар ... ... ... сапасына
бақылау жүргізілетін өзін өзі реттейтін ұйымдарды нығайту және күшейту
туралы мәселе қойылуда. Бірнеше ... ... құру ... ... мәні жағынан, аудиторлық нарықты одан әрі дамыту үшін иінтірек болады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Конституциясына негізделеді және осы Заң мен ... өзге де ... ... ... ... ... ... мынадай анықтама берілген: «Аудит
Қазақстан  Республикасының  заңында белгіленген талаптарға ... ... ... және объективті ... ... ... ... ... тексеру 
болып табылады».[1]
Курстық жұмыстың мақсаты – аудиттің теориялық негіздерін, аудиторлық
қызметтің жүргізілу тәртібін қарастыру, аудиторлық ... ... ... ... ... мен кәсіби әдепті сақтауды ашып
көрсету.
Курстық ... ... жету үшін ... ... ... аудиттың мәні, мақсаттары, міндеттері және маңызын қарастыру;
– Қазақстан Республикасының аудиттың дамуы мен қалыптасуын ... ... ... ... ... және аудиторларды
кәсіби аттестациялау мен лицензиялау жүйесін айқындау;
– аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған стандарттарын қарастыру;
– аудиттың түрлері мен ... ... ... ... ... ... жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы. Аудиторлық ... ... осы ... ... ... ... аудиторлық
қызметтің жүргізілу тәртібін, сондай-ақ аудитордың міндеттері, ... ... ... ... ... ... қалай алуды және
аудиторлық әдепті сақтауды анықтау барысында тәжірибелік маңызы зор.
Курстық жұмыстың құрылымы: Кіріспеден, екі ... ... ... ... тұрады.
Қурстық жұмысты жазу барысында Абленов Д.О. Аудит ... ... ... Н.Ә., ... Ж.Ғ. Аудит; Сәтмырзаев А., Укашев Т.
Аудит негіздері әдебиеттері қолданылды.
1 Аудиттің теориялық ... ... ... ... ... және маңызы 
Америкалық бухгалтерлер ассоциациясы комитеті бухгалтерлік есептің
негізгі тұжырымдамасы бойынша аудитке ... ... ... ... ... ... мен оқиғалар туралы объективті деректердің
бағалауын, оның деңгейінің белгілі бір ... ... ... және ... пайдаланушылардың нәтижелерін ұсынатын процесі».
Классикалық ұғымда аудит – кәсіпорында жұмыс істемейтін маманданған
тәуелсіз аудитор ... ... ... ... ... қаржылық бақылау.
Мұндай кәсіби бақылау аудитке деген қажеттілік көптеген жағдайларға
байланысты артып ... ... ... мен ... ... ... ... реттеуге ұмтылатын ұйымдар санының арта түсуі;
3) экономикалық тұрақтылықты, ... ... ... олардың салған ақшаларының сақталуына кепілдік
беруді қамтамасыз ететін жағдай тудырудың қажеттілігі;
4) компаниялардың операциясы көп әрі күрделі ... ... ол ... ақпаратты дербес алуға мүмкіндігі
болмағандықтан аудиторлардың қызметі мұқтаж;
5) қаржылық ... ... ... есептік
жазбаларына әдетте қолдары жете бермейді және олардың тиісті
тәжірибелері жиі бола ... ... ... ... ... ... үшін өте
маңызды болуы мүмкін, сондықтан да аудитор арқылы алатын
ақпараттың толық ... мен ... ... ... ... - ... ... бойынша жүргізілетін тәуелсіз ... мен ... ... жөніндегі бухгалтерлік есептер мен
шоттарды тексеретін мамандандырылған қаржылық ... ... – бұл ... ... акционерлік қоғамдардың,
серіктестіктердің және басқа да ... ... ... ... қаржылық бақылаудың салыстырмалы түрдегі жаңа бағыты. Бұрын бақылау
мен тексеру қызметі жүзеге ... деп, ... ... ... ... ... ... жақын болса да, ревизия мен
аудит екеуі бір ұғымды білдірмейді.
Аудит нарықтық экономика жағдайында барлық ... ... ... маңызды рөл ойнайды. Ол анық ... ... ... арасындағы сенімділікті қалыптастыруға
септігін тигізеді, оңтайлы басқарушылық ... ... ... жою ... ұсыныстарды әзірлейді, сондай-ақ қаржылық
жағдайды ... ... ... ... қызметінің
тиімділігін арттыруға және тұтастай қоғамның әлеуметтік-экономикалық
жағдайын жақсартуға ықпал етеді.
Аудитті қаржылық, ... ... ... және басқа да кызмет
салаларында жүргізуге болады. Аудиттің ең негізгі мақсаттарының бірі ... ... ... қаржылық есеп берулерінің нақты
екендігін анықтау болып табылады.
ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» Заңында мынадай анықтама берілген: «Аудит
Қазақстан Республикасының  ... ... ... ... және ... ... ... заңды  тұлғалардың қаржылық есетілігін тексеру 
болып табылады».
Пән анықтамасы ... ... ... ... керек. Оның ішінде:
1) Ғылымның мақсаты мен  мазмұны;
2) Өзіндік ерекшелігі  бар зерттеу принциптері;
3) Зерделеу объектісі;
4) Ақпарат көздері.
Осылайша  аудит  мазмұнын қалыптастырамыз, өйткені  арнайы әдебиеттерде
оның әзірге айтарлықтай нақты әрі  ... жоқ. ... ... ... ... ... білдіретін экономикалық құбылыстар
мен оқиғалар және ... ... ... ... ... қарай тексерілетін, зерттелетін және объективті бағасын алатын
әр түрлі мақсаттарды ... ... және жеке ... ... ... ... ... арттыру, кеңес
берушілік, бақылаушы-талдамалы және ... да ... ... ... ... ... қойылған мақсаттар мен бақылау объектілерін ескеру
арқылы нақтылануы мүмкін. ... егер ... ... ... онда ... ... есеп ... мен расталуының (немесе рас болмауының) толықтығы 
мен анықтығын тиянақты тексеру, яғни кәсіпорынның ... есеп ... ... жағдайымен қаншалықты сәйкес келетіндігі туралы өз пікірін
тапсырыс берушіге білдіру болып табылады.
Бұл ... ХАС (МСА) 200-де ... ... ... ... ... есеп беру ... мақсаты –белгіленген
 талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... есеп
берулердің жасалғаны  немесе жасалмағаны туралы аудиторға  өз пікірін
 білдіруге мүмкіндік  беру.[3]
Егер аудиттің ... ... ... ... онда аудиттің мақсатына, оның қолданыстағы заңның
талаптарына, шаруашылық ... өз ... және ... ... ... нормаларға,
стандарттарға және ережелерге қаншалықты сәйкестігін тексеру жатады.
Егер аудиттің объектісіне  барлық шаруашылық ... ... ... ... – осы ... тиімділігі бағалау, шығынды барынша кемітудің
ықтимал жолдарын анықтау, өндірістің пайдалылығы мен еңбек ... ... аса ... ... ... қол ... ... әзірлеу.
Аудит мақсатының консалтингтік  қызмет жүзеге ... ... ... ... жоғары сапалы кеңес беру
қызметі  болады, сонымен қатар аудитордың беделі мен табысы қоса ... ... ... ... ... ... ерекшелеп  мыналарды  бөліп  көрсету 
керек:
1) ... ... ету және осы есеп ... ... үшін ... қолайлы деңгейге дейін азайту;
2)Шешім  қабылдаудың  логикалық  ... ... ... ... ... оның ... бір қызмет түрінің, оның
ішінде, инвестициялық, маркетингтік және ... ... ... талдау;
4) Кәсіпорын  қызметі және  оның  жарғысының  бір-біріне сәйкестігін, 
жасалған  бизнес-жоспардың  және  басқа  да  ... ...   ... ... тексеру;
5) Заңның  сақталуын  бухгалтерлік  есепті ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттар мен олардың шынайы ... ... ... сәйкесетіндігін тексеру;
7) Кәсіпорынның өндірістік, маркетингтік, инвестициялық және ... ... мен ... ... әр ... ... бойынша
клиентке кеңес беру кызметін көрсету;
8) Клиенттің меншігін бекітіп ... оның ... ... және ... жоюға ықпал ету.
Аудиттің ең нақты міндеттері алға қойылған мақсаттарға, оның түрлері 
мен жүргізу шарттарына байланысты ... ... ішкі ... ... ... ... ... рәсімдері акценттерінің өзгеруіне
қарай артады.
Осылайша, аудит - бақылау, бағалау, ұсыныстарды әзірлеу және әр түрлі
кешенді қызметтерді ... ... ... беру ... ... қызмет
түрлері.[4]
1.2 Қазақстан Республикасындағы аудиттың дамуы мен ... ... ... оның кең ... ... аудиттың» сіңірген еңбегі зор. Ол республикамызда аудиторлық
қызмет туралы заң жобасын жасаудың ... ... және ... ... деңгейінде және парламен комитеттерінде
талқылануында бас ... ... ... ... ... жобасының авторы болды.
Сонымен,алғашқы аудиторлық фирмалардың құрылтайшы құжаттарында-ақ,
артына «ҚР ... ... ... ... ... ... ... пен оның
мақсаттары берілді.
1990 жылдан бастап  рынокта  ... ... ... ... ... Қазақстанда  аудиторлық қызмет көрсететін ... ... ... ... өз ... Қазақстан Республикасының  Қаржы министрінің ... ... ... ... ... ... туралы" бұйрығымен жыл сайын  ұйымдар аудитін  жүргізу және
кредиттік рейтингті  ҚР Үкіметінің 2001 жылғы 28-ақпанындағы  №290 "Кейбір
акционерлік қоғамдар ... ... ... ... ... басқару мен бақылауды 
ұйымдастыру жөніндегі шаралар  туралы" қаулысына сәйкес дәлелдеу ... ЖШС, ... ... ЖШС, ... ЖШС,
"ВДО Қазақстан-аудит" ЖШС (соңғы аудиторлық фирма ҚР Қаржы  министірінің
2004 жылғы 19-шілдедегі  №294 ... ... ... ... бекітілген.
Бухгалтерлік есепке алу және аудит саласын ... ... ... ... экономикасында бухгалтерлік есепке алу,
қаржылық есеп беру және ... ... ... тән ... одан
әрі дәйекті түрде және ойдағыдай ... үшін ... ... ... ... ету ... ... есепке алудың өзіне тән міндеттерді тиімді орындауы үшін
қаржылық ... алу ... ... ... ... ... ... жауап беруі, сондай-ақ бухгалтерлік есепке
алу мен қаржылық есеп беру ... және ... ... сай ... ... тәжірибе түсініктілік, орындылық, сенімділік және
салыстырмалылық ... ... ... ... ... ... стандарттарды тікелей пайдаланумен немесе оларды
бухгалтерлік есепке алу мен ... есеп ... ... ... ... ... ... қол жеткізетіндігін көрсетеді. ХҚЕС пен ХАС-ты
қолданудың экономикалық ... ... ... бөлуден, іске
жұмсалатын қаржының әр алуандығынан және оның табыстылығының ... ... ... шығу ... ... тартуға жұмсалатын
шығындарды азайту мүмкіндігі туады. ... өзі жаңа ... ... жаңа ... орындарының пайда болуына, жұмыссыздықтың төмендеуіне,
халықаралық нарықтарда қазақстандық ұйымдардың ... ... ... алғанда елдің экономикалық өсуіне әкеп соғады.[5]
Бүгінгі таңда Елбасы ... ... ... ... ... елдің қатарына кіру жөнінде қойған мәселелері шеңберінде Қазақстан
экономикасының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету ... ... ие ... ... ... іске ... үшін экономиканың
нақты секторының халықаралық қаржылық есептілік және аудит стандарттарына
тездетіп өтуді қамтамасыз ету үшін қажет шаралар ... ... ... ... ... ... актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы
қабылданды, оған сәйкес аудиторлық қызмет халықаралық ... ... ... ... және ... тәжірибе көрсеткеніндей, аудиторлық қызметтерге
мұқтаждық мынадай жағдайларға байланысты туындады:
- осы ... ... ... иелерімен, инвесторлармен,
кредит берушілермен) жанжал болған жағдайда әкімшілік тарапынан дәйексіз
ақпарат беру ... ... ... ... ... сапасына
байланыстылығымен;
- ... ... үшін ... ... ... ... ақпаратты пайдаланушылардың ақпарат сапасын ... үшін ... қол ... ... ... осы ... тиісті дайындығы, біліктілігі, тәжірибесі және
осындай қызмет түрлерін көрсетуге рұқсаты бар ... ... ... ... ... болуына алып келді. Бұл, расталған
ақпараттың болуы ... ... ... ... ... ... арттыруға және түрлі экономикалық ... ... және ... ... ... байланысты.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында аудит тапсырыс ... ... ... растайтын ресми аудиторлық қорытынды
емес, сапалы аудит қажет. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... төтенше маңызды.
Осыған байланысты, Концепцияның орта мерзімді перспективаға бағыт алуы
аудиторлық қызметтер сапасын бақылауды күшейтуге ... және осы ... күш ... ... дамытуға жұмсалады.
Заңда аудит сапасын және аудиторлық мамандыққа қоғамдық сенімділікті
арттыруға бағытталған шаралар ... ... Ең ... ... ... оның өзін-өзі реттеуін дамыту, сондай-ақ аудиторлардың
кәсіби біліктілігін арттыру туралы сөз болып отыр.
Жоғарыда көрсетілген мәселелерді іске ... ... ... ... ... ... аттестаттауға және біліктілігін арттыруға,
бірінші кезекте, ... ... ... тиіс ... ... ... қорғауға, сондай-ақ аудит институтының жұмыс
істеу негіздерін реттеуге аударылатын болады.
Аудиторлық мамандықты ... ... ... ... таңда кәсіби
қоғамдастықта белсенді талқылануда. Олар арқылы аудиторлық қызмет сапасына
бақылау ... өзін өзі ... ... ... және күшейту
туралы мәселе қойылуда. Бірнеше кәсіби ұйымдар құру қажеттілігі туындайды,
бұл, мәні ... ... ... одан әрі ... үшін ... болады.
Аудитор мамандығын дамыту қоғамдық мүдделерге жауап беруі тиіс, онда
бұрыш басына тікелей пайдаланушы ... қою ... және осы ... ... ... шегінде оны жабық кеңістікте дамыту
мүмкіндігін алып тастау қажет. Аудитор пайдаланушы алып ... ... болу үшін ... ... Бұл, былайша айтқанда, оның құқығын
қорғау, кепілдік беру. Ал өз азаматтары құқығының сақталуына ... ... ... ... ... мен ... анықтауы тиіс функциясының дәлі
өзі. Егер кәсіби ұйымдар аудиторлардың ... ... ... ... онда ... ... заң нормалары мен жалпы ережелерді
сақтауына жауапты. ... ... осы үшін де ... ... ... ... мәні Қазақстан үшін ғана бар ... ... ... ... ... ... ... теориялық та, практикалық
та жағынан дамыды. ... ... ... ... ... негізі болып табылғандықтан, аудиторлық қызмет ... ... ... ... ... Жақында АҚШ-та болған ... ... ... қызметіне қатысты мемлекет тарапынан
жеткіліксіз бақылау қор нарығының ... әкеп ... ... ... ... американ компанияларының акционерлеріне миллиардтаған
залал келтірді.
Аудит жүйесін жетілдіру үшін орта ... ... ... ... орта және ... оқу ... оқу ... ХАС оқытуды
енгізу және оларды тәжірибеде пайдалану білу;
- кәсіби аудиторлық ұйымдармен ... ... ... біліктілігін арттыру жүйесін дамыту және жетілдіру;
- аудиторлық қызмет мәселелері бойынша заңнаманың сақталуын мемлекеттік
қадағалаудың тиімді жүйесі.
Сондай-ақ, бұқаралық ақпарат ... ... ... отырып,
брифингтер, «дөңгелек үстелдер» өткізу арқылы аудиторлық мамандықтың
мәртебесін арттыру жөнінде ... ... ... ... ... ... тартуға мүмкіндік береді, себебі қазіргі уақытта аудиторлық
қызметтерді талап дүркін-дүркін ... бұл ... ... ... мәселесін шешуге мүмкіндік береді.
Аудитті жетілдіру жөнінде сипатталған шаралар ... ... ... ... ... негіз құрайды. Бұл ретте, мемлекет тарапынан салмақты
көзқарас мемлекет пен аудиторлық қауымдастық ... ... ... ... ... ... өздерінің арасындаға өзара іс-
әрекеттерінде де қажет тепе-теңдік ... қол ... ... олар аудиторлық қызметті реттеу процесінетартылатын ... ... ... ... ... одан әрі оң ... ... Аудиторлардың жауапкершілігі, құқығы, міндеттері және аудиторларды
кәсіби аттестациялау мен ... ... ... ... - аудиторлық фирманың 
экономикалық субъектімен жасасылған шарт ... ... ... ... ... кем орыңдағаны үшін аудитордың ... ... мен ... және ... ... қызметті тәртіптейтін заңнамалық актілермен және
тараптардың келісімімен ... - ... ... ... ... біліктілік
комиссиясы аттестаттаған, «аудитор» біліктілігін беру туралы ... ... жеке ... ... ... мен ... ұйымдарға кәсіби қызметті қанағаттанғысыз
дәрежеде орындамауы үшін ... ... ... ... ... Клиенттер, оның кредиторлары мен
инвесторлары, ... және ... ... ... ... ... және
басқа органдар аудиторға қарсы сот немесе төрелік сот іс қозғауы мүмкін.
Аудиторлық ұйым барлық елеулі қатынастарда экономикалық субъектілердің
қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... оны ... үшін жауапқа тартады. Заңдық жауапкершілік тек
келісімшарттағы міндеттемелерді бұзғаны үшін ғана ... ... ... ... зиян ... және т.б. сияқты азаматтық
құқық бұзушылық әрекеттерін тудырғаны үшін, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... асырылғаны анықталған
жағдайларда қарастырылады.
Жауапкершілікті арттыру мен кәсіби әдепті сақтаудың ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі мен
жұмыс сапасына әсер ететін 9 позицияны бөліп көрсетуге болады:
– қызметкерді жалдау;
– жұмыс кестесін жасау;
– біліктілікті ... ... ... ... бақылау;
– қызмет көрсетуге клиенттерді қабылдау;
– кеңес беру;
– тәуелсіздік;
– фирманы бақылау.
Қазіргі кезде ... ... ... ... атап ... ... "Азаматтық кодексінің", ... ... ... кодексінің, "Аудиторлық қызмет туралы" заңның,
"Лицензиялау туралы" заңның, Қазақстан ... ... ... ... мен ... ... жауапкершіліктерін бірнеше
түрге бөлінгені 1-суретте көрсетілген.
Сурет 1. Аудиторлардың жауапкершіліктерінің түрлері
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік. Егер клиенттің зиян шегуіне ... ... ... ... ... жүргізу орын алса,
онда сот шешімінің негізінде аудиторлық ... ... ... ... клиенттің шеккен зияны толық мөлшерде;
- қайта тексеру жүргізуге шығарылған шығыстар.
Аудиторлық ұйым ... ... ... ... ... аспектілері бойынша олардың дұрыстығы (сенімділігі) жөнінде ... ... және оны ... үшін ... ... ... ... бұзылған тұлға, егер заң актілерінде немесе
келісім-шарттарда басқа жағдай ... ... ... ... ... ... талап ете алатындығы айтылған». Бірақ зиянның
өндіріліп алынуы бірінші ... ... ... ... сотта
аудитордың кінәсін дәлелдеп беруге тиісті. Ондай жағдай көбінесе аудитордың
өз жұмысын ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
Бұл жердегі маңызды мәселе – талап етілетін кәсіби ... ... ... ... ... ... ... Ешкімнінң абсолюттік
жетілгендікке қол жеткізуі мүмкін емес екендігін, бірақ кез келген ... қате ... ... ... ... елеулі әсер етуі мүмкін
екендігін, ал аудитор оны жоққа шығаруға тиісті ... атап ... ... ... ... ... сәйкес тексеру жүргізу
аудитордың кінәсіз екендігінің айғағы болуы мүмкін.
Қылмыстық жауапкершілік. Қылмыстық кодекстің 229-бабында, ... өз ... ... қарамастан жеке басы немесе басқа
тұлға, не болмаса ұйым үшін пайда табу және ... болу ... ... асыра пайдаланғаны үшін, сөйтіп басқа тұлғаларға
немесе ұйымдарға зиян келтіргені ... егер ... бұл ... ... ұйымдардың заңды мүдделеріне және құқықтарына не
болмаса заңмен қорланатын ... ... ... ... ... ... ... жазалау шаралары қарастырылған.[7]
Әкімшілік жауапкершілік. Аудит – қызметтің лицензияланатын түрі,
сондықтан оның ... ... ... ... ... ... заңда аудиторлық қызметті тиісті лицензиясыз жүруге асырылғаны үшін
қылмыстық және әкімшілік жауапкершілік, сонымен бірге лицензиясыз қызметті
жүзеге ... ... ... бюджетке алу түріндегі материалдық
жауапкершілік қарастырылады.
Лицензия ... ... ... ... ... ... ... егер мемлекеттік ... ... ... органдар
лицензиялық талаптар мен шарттарды бұзғандығын анықтаған болса;
– егер лицензия алушы жіберілген қателіктерді (бұзушылықтарды) жою
жөніндегі лицензия берушінің ... ... ... ... алымды белгіленген ... ... ... ... ... тұлғаның қызметі тоқтатылған жағдайда
лицензия өзінің заңдық ... ... және ... ... ... ... ... туралы» заңының 13-бабында «лицензия беруші
лицензияның қызметін ... ... ... ... ... ... 6 айға
дейінгі мерзімге тоқтатуға құқықты екендігі, сонымен бірге аудиторлар мен
аудиторлық ұйымдардың лицензия ... бас ... ... ... ... тоқтату жөніндегі шешімдерді бұздыру үшін ... ... бар ... айтылған. «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы»
кодекстің 137-бабында да лицензиясыз, ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен айналысқаны үшін жауапкершілік
қарастырылған. Егер бұл ... ... ... белгілері
болмаса, онда тиісті мөлшерде айыппұл төленеді. Кодекстің ... ... ... ... ... ... ... айып-пұлдарының мөлшері көрсетілген.[9]
«Аудиторлық қызмет туралы» заңның 183-184 баптарында төмендегі себептер
үшін аудиторлық қызметпен айналысуға құқық беретін ... ... ... мен ... ... ... ... мөлшері
анықталған:
– аудиторлардың немесе бухгалтерлік есеп ақпараттарымен ... ... бар ... да ... ... ... кезінде
анықталған бухгалтерлік есеп жүргізу немесе қаржылық қорытынды
есеп құру бойынша заңдардың және ... ... ... ... ... ... ... берушілерден
жасырғандығы үшін;
– аудиторлардың (аудиторлық ... ... ... ... ... ... қызмет туралы» ҚР Заңының 20-бабында аудиторлардың
құқықтары мен ... ... ... ... мен
міндеттері 1-кестеде көрсетілген.
1-кесте Аудиторлардың құқықтары мен міндеттері
|Аудитор ... ... ... ... субъектінің аудит | 1) Қазақстан Республикасының|
|жүргізуге арналған шарттың ... ... ... ... ... үшін ... |аудит стандарттарын сақтауға; ... және өзге де |2) ... ... ... ... құжаттамасын алуға |етпеуге; ... ... |3) ... субъектіге |
|1-1) ... ... ... ... есеп ... |
|2) аудиттелетін субъектінің ... ... және ... |
|лауазымды адамдарынан аудит |есептілікке байланысты басқа да ... ... ... ... ... ... |
|бойынша ауызша және жазбаша ... ... ... ... ... ... |4) өзі ... ... ... |
|3) кәсіби ұйымдардың шешіміне сот |аудиторлық ұйымның басшысына заңсыз |
|тәртібімен шағымдануға ... ... ... ... |
| ... ... және |
| ... ... ... |
| ... ... Қазақстан |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... осы құқықтарымен қатар қаржылық есеп берудің анықтылығын
тексеруге келмейді. Олар шаруашылық қызметтерде талдау, ... ... және ... ... ... аудиторлық қызмет түрлерін
айқындауы мүмкін.
Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар ҚР заңдарында және тапсырыс берушімен
жасалған келісімшартта ... өз ... ... ... ... ... шаруашылық етуші субъектілерге зиян
шектіретін ... ... ... ... мөлшерде
материалдық жауапкершілік жүктейді.
Аудитор өз ... ... ... ... ... ал
жеке аудитор – өз есебінен де, сақтандыру ұйымының есебінен де ... ... ... ... ... ... ... белгілі мүмкіндіктермен міндеттелген және
квалификациялық аудиторлық ... бар жеке ... ... аттестат - бұл жоғарғы білімі бар, экономикалық профил ... ... 3 жыл ... бар, қосымша экзамендерді тапсыру бойынша
мамандандрылған білім алу мақсатында куәландыратын арнайы құжат.
Аттестаттаудан өткен адамдар ... ... ... ... ... және біліктілік куәлігінің нөмірі, тегі, өз аты, сондай-
ақ өзінің қалауымен - әкесінің аты көрсетілген аудитордың жеке мөрін ... - жеке мөр) ... ... беру туралы шешім Біліктілік ... ... ... ... ... ... және орыс
тілінде жарияланады. Аттестаттаудан өтпеген адамдар одан қайтадан өтуге
Біліктілік комиссиясының ... ... ... бастап үш ай өткен соң
жіберіледі.
Бірде бір заңды немесе жеке тұлға, егер ол ... ... ... аудиторлық қызметпен айналысуға құқық беретін біліктілік
комиссиясының аттестациялауынан өтпесе, онда оған ... ... ... ... аудиторлық қызметпен айналысушы ретінде ... ... ... жүзеге асыруға арналған ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы
28 қыркүйектегі  қаулысымен бекітілген аудиторлық қызметті лицензиялауға
қойылатын біліктілік талаптарға жауап ... ... ... ... ... ... беру тәртібі мен шарттары, ... ... ... ... ... ... белгіленді.
ҚР Ұлттық банкі Басқармасының 2003 ж. 27 ... №384 ... ... және ... мен ... ұйымдарда аудит өткізуге
лицензия беру ... ... ... ... ... ... ... Ереже-нұсқаулар бекітілді.
Мемлекеттік емес мекеме - аудиторларды аттестаттау бойынша Біліктілік
комиссиясының ережесінде оның ҚР-ның аумағында ... ... ниет ... ... ... ... құрылғандығы атап көрсетілген. Комиссияның құрылтайшысы болып
табылатын – аудиторлық аумақтық палаталары. Ережеде, сондай-ақ, Біліктілік
комиссиясының ... мен ... ... ... мен міндеттері
және жұмыс істеу тәртібі анықталған.
Аттестациялау деп - ... ... ... ... талаптарының
негізінде емтихандар қабылдау арқылы аудиторлыққа кандидаттардың ... ... ... анықтауын айтады. Аттестация аудиторлыққа
кандидаттардың аудиторлық қызмет көрсетуге кәсіби дайындықтарын ... ... ... ... анықталған:
– аудиторлыққа кандидаттардың құжаттарын тапсыру және сақтау тәртібі;
– модульдық емтихан тапсырмаларына қойылатын негізгі талаптар;
– ұйымдастыру және бағалау топтары;
– аудиторлыққа кандидаттарды ... ... ... ... рәсімдеу;
– аттестацияның өткізілуіне жауапкершілік және бақылау жасау.
Қазақстанда аудитордың білім алуы. ҚР-ның «Аудиторлық қызмет туралы»
заңының ... ... ... жоғары білімі бар және
экономика, қаржы, есеп-талдамалық, ... ... ... ... ... жеті жылдың бес жылы ішінде жұмыс тәжірибесін жинақтаған,
сонымен бірге жоғары оқу ... ... есеп және ... ... қызметпен айналысатын және жоғарыда аталған
салаларда соңғы бес жылдың екі ... кем емес ... ... ... ... ... айтылған.[10]
Жоғарыда айтылғандардан аудиторлық қызметпен айналысуға қойылатын
негізгі талаптардың бірі – аудиторлық білім алуы екендігін көреміз.
Аудитор ... ... ... ... элементтері келесілер болып
табылады:
– негізгі (базалық) білім;
– жұмыс тәжірибесі;
– арнайы кәсіптік білім.
Негізгі ... ... ... ... ... жоғары білім
жатады.
Практикалық жұмыс тәжірибесі тиісті жылдар ... және ... ... ... ... ... біліктілік деңгейін мынадай жолдармен көтеруіне
болады:
- заңдық құжаттарды, стандарттарды, ереже-нұсқауларды оларға ... мен ... ... және ... ... ... ... семинарға, конференцияға қатысу арқылы;
- аудит өткізудің әдістемесі және оны ұйымдастыру бойынша шетелдік және
отандық тәжірибені оқып-үйрену (зерттеу) ... ... ... ... ... дайындау және оларды қайта
дайындау бойынша оқу-әдістемелік орталықтарында және ұйымдарда білім ... ... ... ... ... ... ... кәсіби біліктілік деңгейін мынадай жолдармен көтеруіне
болады:
– заңдық ... ... ... ... ... мен толықтыруларды тұрақты және жүйелі түрде
оқып-үйрену арқылы;
– семинарға, конференцияға қатысу арқылы;
– аудит ... ... және оны ... ... ... отандық тәжірибені оқып-үйрену (зерттеу) арқылы.
Лицензия беруші орган темендегі ... ... ... алады:
– егер мемлекеттік қадағалаушы немесе бақылаушы органдар ли-цензия
алушының лицензиялық талаптар мен шарттарды бұзғандығын анықтаған
болса;
– егер лицензия алушы ... ... ... ... ... берушінің талаптарын орындамаса.
Лицензия алушы лицензиялық алымды ... ... ... ... сондай-ақ, заңды тұлғаның қызметі тоқтатылған ... ... ... ... ... және ... болып есептелінеді.
Бірінші бөлімді қорытындылайтын болсам, аудит - ... ... ... ... ... ... мен фирмалардың қызметі
жөніндегі бухгалтерлік есептер мен шоттарды ... ... ... түрі ... табылады. Аудиттің ең негізгі мақсаттарының
бірі - шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық есеп ... ... ... ... ... алға ... мақсаттарға,
оның түрлері  мен жүргізу шарттарына байланысты болатындығы ... және ... ... ... ... қызметтерге
мұқтаждық мынадай жағдайларға байланысты туындайтыны қарастырылды: осы
ақпаратты пайдаланушылармен ... ... ... ... ... ... жағдайда әкімшілік тарапынан дәйексіз ақпарат
беру мүмкіндігімен; қабылданған ... ... ... ... ... ... үшін арнайы ... ... ... пайдаланушылардың ақпарат сапасын бағалау үшін
оның ... қол ... ... ... Сондай-ақ,
аудиторлардың : аудиттелетін субъектінің аудит ... ... ... ... үшін ... ... және өзге де қаржы-шаруашылық
құжаттамасын алуға және тексеруге; ... ... ... ... лауазымды адамдарынан аудит барысында туындаған мәселелер
бойынша ауызша және жазбаша нысандарда түсіндірме алуға; ... ... сот ... ... ... ... анықталынды.
2 Аудиторлық қызметтің түрлері
2.1 Аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған стандарттары
Аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған ... ... ... 4
тізбекті бөлімнен тұратыны 2-суретте көрсетілген.
Сурет 2. Аудиторлық қызметтің ... ... ... ... – бұл аудиторлық қызметтің жалпы стандарттарының
негізін білдіретін қажетті шарттар мен логикалық принциптер, ... ... ... ... ... бір тұста қолдануға жарамайтын
жағдайында есеп берулерді жасау пікірін ... ... ... ... ... ... экономикалық әдебиеттерде ең маңызды делінетін
мынадай негізгі постулаттар ұсынылады:
1) Тексеруші ... өз ... ... ... ... аудиторлық
қызметтің стандарттарына сәйкес әрекет етуі керек.
2) Аудиторлық (тексеру) органның еш қоспасыз өз пікірі болуы және тексеру
барысында пайда болатын әр ... ... ... ... ... ... сана ... қоғамдық қаражат сеніп тапсырылған жеке тұлғаны
немесе ұйымды бақылауға талап күшейеді; олардың елдің ... ... ... есеп ... және ... ... ... қолдау көрсету.
4) Есеп берушілерді дамыту ақпаратты алу, бақылау жүйксінің ... мен ... ... ... керек. Қаржылық есеп берулер
және басқа мәліметтер мазмұнының толық болуы мен ... ... ... ... жауап береді. ... ... ... ... ... ... мен өз қызметінің
нәтижелеріне, содай-ақ жинау жүйесін әзірлеуге және ... ... ... ... ... пен ... ... органдары қаржылық есеп ... ... ... ... ... Есеп берулердің стандарттарын дәйекті түрде, яғни тізбектілікпен
қолдану қаржылық жағдай мен ... ... ... дәл ... өз ... ... керек. Адайда аудитор есеп берулердің
стандарттарын дәйекті ... ... әр ... қаржылық есептіліктің
дұрыстығы мен шынайлылығына күмән келтіруге болмайтын дәлел ретінде
қарастыра ... Есеп ... ... ... қорытындыны аудитор
тек өзінің зерттеулерінің негізінде ғана шығаруы тиіс.
7) Ішкі бақылаудың барабарлық ... ... ... ... мен ... ең ... деңгейде азаяды. Осыған
байланысты аудитор ішкі бақылау құралы қабылданған нормаларға ... ... ол ... жоқ ... ... ... бірлікке өз ұсынысын
енгізеді.
8) Заң актілері бақылаудағы қызметтерді жан-жақты бағалауда қажет болатын
қолда бар ақпараттарға қол жеткізуді ... ... ... ... бірліктерінің ықтымақтастықта болуын мақсат
етеді.
9) Барлық аудиторлық қызмет заң актілерімен, келісімшартпен және басқа да
нормативті құжаттармен ... ... ... ... ... ... ... технологиясын жетілдіруге және шаруашылық
операцияларының заңды болуына ықпал етуі керек. Аудиторлар кәсіпорында
жүзеге асырылатын ... ... ... мен ... ... ... үшін ... жұмыс істеуге міндетті.
11) Тексеру органдар аудитор мен тексерілетін бірлік мүдделерінің қарама-
қайшы келуінен ... яғни ... ... ... жол ... Ал бұл үшін аудитор мен аудиторлық стандарттар Әдебі ... ... ... объективті тәуелсіз болуы қажет.
12) Аудиторлық органдар зерттеу, бағалау және қаржылық есеп ... ... ... ... ... тексерілетін ұйымның қаржылық
қызметін аттестациядан ... ... ... оның ... ... жоспарланған межесімен салыстырып, барлық ресурс
түрін қалай пайдаланғанын ескеріп, үнемдеу, өнімділік және тиімділік
мәселелері бойынша тексеруден өткізеді.
Жалпы, жұмыс және есеп беру ... ... ... – бұл алға
қойылған мақсатты тиімді әрі кәсіби ... үшін ... ... деңгейі мен белгілі бір сапасы.
Аудиторға қойылатын негізгі ... ... ... ... ... алуға, тексеруге және оған баға ... есеп ... ... ... ... ... ... тиісті көңіл
бөлу.
Жұмыс стандарттары – бұл тексеру міндетін орындауда аудитор басшылыққа
алатын ережелер.
Олардың құрамына кіретін:
– аудиторлық тексеруге ... ... ... ... анық ... мен ... ... жинау;
– ішкі бақылаудың жағдайын бағалау.
Есеп беру стандарттары – ... ... ... әрі
аудиторлық тексерудің нәтижелері бойынша ... ... және оның ... мен ... ... ... ... мен салаларына қарай аудиторлық есеп берулер мына фирмаларда
жасалады:
– қорытынды – қаржылық тексерулердің ... ... ... ... есеп беру – ... ... тексеру бойынша аудиторлардың
тұжырымы;
– хат – ұйым басқарушылары үшін;
...... ... мен ... ... ... үстіне, тексеру немесе кеңес берудің жекелеген мәселелері бойынша
анықтамалар жасалады.
Есеп берулердің мақсаты – елеулі қателіктерге ұрындыруы ықтимал ... ... ... ... ... ... беру;
құрылымдық кеңестер беру; болашақта аудиторлық тексерулер қандай мәеге ие
болатынын анықтау.
Есеп ... ... ... дәл әрі ... сенімді әрі
құзіретті, тәуелсіз, объективті және сындарлы болып, ... ... етуі ... ... есеп ... немесе қорытынды шығаруда мекен-жай, негізгі
мазмұн, қойылатын қол, мөрі және күні ... ... Есеп ... ... ... ... мен ... сәйкес келуі,
заңдық негізі, мәні, сипаты, мақсаттары мен ауқымы көрініс табуы қажет.[11]
2.2. Аудиттің түрлері мен ... ... ... аудиттің түрлері мен нұсқаларын жіктеудің әр
түрлі ... бар. ... ... ... ... ... белгілер бойынша аудит түрлерін жіктеу әлдеқайда орнықты болады:
– аудитті дамытудың эволюциялық ... ... ... және ... ... құқықтық негізде: міндетті, бастамашыл (ерікті), келісуші
(мақұлдаушы), реттемеленген және ... ... ... жалпы, банктік, сақтандырушы, қаржылық,
өндірістік, маркетингтік;
– толықтығы: кешенді (жалпы, толық), тақырыптық ... ... ... әдістемелік тәсілдемемен: есепшіліктік (счетоводческий), тестілік,
объекті және циклдік бойынша;
– жүргізу ... ... ... ескертпелі,
перланентті (ағымдық), ретроспективтік (тізбекті) және стратегиялық
(перспективалық, яғни келешегі бар);
... ... ... техникалық, технологиялық,
ресурстық, сыртқы экономикалық;
– аудит жүргізілетін ... ... ... ... қоғамдық;
– тексерулердің мақсаттарымен, ... және ... ... ... есептеме аудиті, талапқа сәйкестік
аудиті, басқарушылық аудит, маркетингттік аудит, кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... ... |
|1 ... ... |
| ... |ішкі |
| ... | |
|2 |Заң ... ... |
| | ... ... |
|3 ... ... |банктік аудит |
| ... ... |
| | ... ... ... мен |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
|4 ... ... ... есеп беру ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... аудит |
| | ... ... ... және т.б) |
|5 ... ... ... ... |
| ... ... |
|6 ... ... ... ... |
| | ... бағытталған |
| | ... ... ... ... ... ... мәселелерін қысқаша қарастырайық. Ішкі аудит
басқару есебінің бөлінбес және маңызды ... ... ... ... ... ... ... басшылық барлық басқару құрылымдары
қызметін ... ... ... ірі ... пайда
болады. Ішкі аудит осы қызмет туралы ақпарат беріп, менеджерлер есебінің
нақтылығын дәлелдейді. Ең ... ішкі ... ... ... ... және ... ... қажетті өзгерістерді іске асыру үшін
қажет.
Ішкі аудиторлардың белгілі бір ... ... ... директорлар
кеңесіне немес акционерлер жиналысына бағынатын ірі кәсіпорындардың
тексеруші ... ... Ішкі ... қызметі кеңірек және оған
енетіндер:
– активтердің жағдайын бақылау: шешім қабылдау ... ... ... ... ... ... бақылау процедураларының орындалуын дәлелдеу;
– ішкі бақылау ... ... етуі мен ... ... ... ... ақпараттық жүйе беретін ақпараттардың сапасын бағалау.
Сонымен ішкі аудит шеңберінде активтердің сақталуын жан-жақты ... ... ... ... мен ... ... да ... асырылады.
Сыртқы аудитті ұйымға тапсырыс беру ... ... ... ... ... аудиторлық фирмалар жүзеге асырады. Сыртқы аудиттің
тағы ерекшелігі аудиторлардың тексерілетін кәсіпорынға мүддесі ... ... ... иесі, акционер, басшы және басқа лауазымды ... ұйым ... мен ... ... ... ... ... апалы-сіңлілі, ұл-қыздары) тұрмайтындығында және қызметтік қатынаста
байланысы ... ... ... ... жүргізу нәтижелері тексерілетін ұйымдардағы есеп, ішкі
аудит жағдайы және қаржылық есеп берудің дұрыстығы туралы ... ... ... ... ... Заң ... қатысты аудит міндетті және
бастамашылық (ерікті) ... ... ҚР ... қызмет туралы» заңының
«Аудит және оның түрлері» деген 5-бабында «Аудит түрлері міндетті ... ... ... ... ... деп ... ... – тізімі заңмен белгіленген кәсіпорындардың қаржылық
қорытынды есебіне жыл ... ... ... ... ... ... ... қадағалау кеңесі бар, білім беру және ... ... ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындар;
– сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... ұйымы және (немесе) сақтандыру
холдингі ірі қатысушысы болып табылатын ... ... ... ... қорлары және зейнетақы активтеріне
инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйымдар;
– жинақтаушы ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын ұйымға ірі қатысушылар;
– жер қойнауын пайдаланушылар;
– банктер, банк холдингтері мен ірі қатысушылары банк және ... ... ... ... ... ... аз табиғи монополия субъектілерін қоспағанда, табиғи
монополия субъектілері;
– Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын ... ... ... ... ... ... қоспағанда,
азаматтық авиация ұйымдары;
– астық қабылдау кәсіпорындары;
– сақтандыру ... ... беру ... ... ... ... инвестицияларды жүзеге
асыруға келісімшарт жасасқан Қазақстан Республикасының заңды
тұлғалары;
... ... ... ... үй ... үлестік қатысу туралы» Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... мен ... ... ... және секьюритилендіру туралы» Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... жатады.
Аудит міндетті болып табылатын және Қазақстан Республикасының
заңнамасына ... ... ... ... ... баспа
басылымдарында жариялайтын ұйымдар жылдық қаржылық есептілікпен ... ... де ... міндетті.
Бастамашылық (ерікті) аудит – оны жүргізу шартында көрсетілген ... ... ... мен көлемі ескеріле отырып, кәсіпорынның
өзінің шешімімен жүргізіледі.[14]
Аудит объектілері ... ... ... сақтандыру компанияларының,
биржалардың, инвестициялық институттардың, зейнетақы қорларының аудиті,
жалпы ... ... ... ... ... ... аудиттен басқа
аудит түрлеріне ҚР ... ... мен ... банк беретін қажетті
лицензиялар қажет болады.
Тағайындалуы бойынша аудит тиісті түрлерге ... есеп беру ...... ... ... ... дұрыстығы
туралы аудиторлық қорытынды беру мақсатында субъектінің ... ... ... Оны ... ... фирмалар жүргізеді ... кең ... ... ... – бұл ... шаруашылық жүйесінде заң актілері мен
нұсқаушы материалының нормаларын, сонымен қатар ... ... ... немесе ережелердің сақталуын ... ... ... ... ... ... (процедурасын) орындауының ұйым жарғысына сәйкестігін тексеру
мақсатында ұйым акционерлері мен меншік иелері тапсырысы бойынша жүргізілуі
мүмкін.[15]
Ұйым ... оған ... ... ... ... қызметті тәуелсіз
бағалау – бақылаудың басқа ... ... мен ... тексеру
және бағалау арқылы жүзеге асырылатын бақылау.
Ішкі аудиторлар түрлі жұмыстарды ... үшін ... және ... ... құраушы процедуралар мен нормативті актілерге ... ... ... ... ... ... ... қатысты ұйым шараларын, әдістерін және процедурасын
талдау.
Салық аудиті – бұл ... ... ... дұрыстығы мен
толықтығын аудиторлық тексеру, салық саясатын ұстану.[16]
Арнаулы ... ... ... және ...... жекелеген жақтарын, мемлекет алдындағы белгілі бір норма мен
міндеттемелердің сақталуын тексеру.
Экологиялық аудит – қоршаған ортаның нақты ... ... ... және ... ... ... мен нормалардан ауытқуын бағалау.
Операциялық аудит – басқару үшін тиімділігін, ... ... ... ... ... шаруашылығын, механизмінің
жекелеген бөліктерінің қызмет етуін тексеру.
Операциялық аудиттегі тексеру басқарудың өлшемдерін, ұйымдық құрылымын
бағалауды, бухгалтерлік ... ... жүйе ... мен ... пен ... ... ... әдістерін ұйымдастыруды қамти
алады.
Жүзеге асыру уақыты бойынша бастапқы және келісілген аудитті ... ... – осы ... үшін ... ... ... ... қаржылық есеп беруді тексеру кезінде аудиторда тұтынушы бизнесінің
ерекшелігі, оның ішкі бақылау ... ... ... ... ... ... – бұл жыл сайын сол бір ... ... ... бұл ... ... ... есеп және ішкі
бақылауды ұйымдастырудың күшті және әлсіз жақтары белгілі. Келісілген аудит
тұтынушымен қатар аудит үшін де ... Егер ... ... ... отырса, бұл қаржылық қорытынды есепті ... ... ... ... ... және ... ... Сипаты бойынша
тексерудің төмендегі түрлерін бөліп көрсетеді: ... ... ... ... ... ... ... аудиторлар әр шаруашылық
операцияны ... және ... ... ... өз ... алу
тізімін құрады.
Басқаша айтқанда мұндай аудитті есепті жүргізу немесе есепті қалпына
келтіру деп атауға болады.
Жүйелі бағытталған аудит ... ... ... ... бақылауды көздейді. Бұл кезде аудитор ішкі бақылауға негіз ... оған ... ... санын қысқартуға және осы жүйеге сенуге мүмкіндік
береді. Себебі ол ... қате мен ... ... ... оларды
жою жөнінде шаралар қабылдауға мүмкіндік береді.
Тәуекелге негізделген аудит бұл кәсіпорын ... ... ... оның жұмысындағы осы тұстарды (қауіпті нүктелерді) таңдай отырып
тексеру жүргізетін аудит.
Аудиттің бұл түрі жұмысты ... ... ... ... және тәуекелітөмен салалардағы тексеруді қарапайымдандыруға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... - өте жоғары деңгейдегі аудиторлар
арқылы аудиторлық қызмет көрсету. Мұндай қызмет көрсету үшін тек ... ... қана ... өте ... ... ... адал адам болуы
қажет. Этика – грек сөзі, аударғанда «нағыз әдепті, тиянақты, ... ... ... ... ... мамандар тілімен айтқанда, жалпы этика екі түрге бөлінеді:
жалпы жан дүние этикасы мен ... ... ... ... болса да,
олардың этикасы мамандық ... ... ... ... ... анықталған.
Әдеп кең мағынасында өнегелік принциптері мен нормаларының ... ... ... да бір ... ... ... ... адамдардың өзіе-
өзі ұстау әдебі ретінде баяндалады. Іс жүзінде әр түрлі әдептілік нормалары
мен ережелердің ... оның ... ... ... ... және т.б. ... кодекстері бар.
Өзін-өзі ұстау әдебінің кодексі осы кәсіптің өзіндік ерекшелігі болып
табылатын өзін-өзі ұстау ... дәл ... ... ... береді.
Жалпы әдеп теориясына қарағанда кәсіби әдеп кодексінен нақты проблемалардың
шешімін табуға болады, оның үстіне, онда кәсіби талаптар да бар. ... ... ... ... ... ... ... ұстау декларациясы
болып табылады, әрі олардың ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Әдептің негізгі мақсаттарының біріне шешім қабылдауды басшылық жасау
жатса да, шешім қабылдаушы ... ... ... ... толық
бітпейді, яғни оның кәсіби міндеттері мұнымен ғана шектеліп қалмайды.[18]
Аудиторлар этикасы Кодексін Халықаралық ... ... ... негізінде Қазақстан Республикасы Аудиторлар Палатасы,
аудитор мамандғының жауаптылығын ... ... оның ролі ... ... ... ... ... сонымен қатар оның жеке басына
үйлесімді мүмкіндік туғызу үшін аудиторлар этикасы Кодексін бекітуге ... ... ... ...... мінез-құлық
стандарттары: жалпы мақсатқа жету үшін аудиторлармен сақталатын ең ... ... ... оқу және ... алу ... ... ... анықтаулы міндеттемелерді жалпы қоғамға және ... ... ... ... табу, ол міндетті түрде объективті болуы қажет;
- жұмысты жүргізу және орындау стандарттары ең ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Аудитор мамандығының ерекшелігі – олардың қоғам алдында ... жете ... ... ... ... ... тұрмыс
халі ретінде анықталады, сол үшін аудитор жұмыс істейді.
Аудитордың соңғы мақсаты – жеке клиетінің керегін қанағаттандыру.
Аудитор ... ... және ... ... ... ... мен ... растайды.
Аудитор кәсібінің мақсаты – барынша тиімді деңгейге жету үшін жоғары
кәсіпқойлық нормаға сәйкес жұмыс істеу. Бұл ... төрт ... ... ... Дұрыстық. Қоғам пайдаланатын ақпараттың дұрыстығын қажет етеді.
2. Кәсіпқойлық. Аудиторларға қойылатын талаптар бар. Олар клиенттермен
анық ... ... ... ... ... ... ... ең жоғары талаптарына сәйкес орындалатынына кепілдік
қажет.
4. Сенім. Аудитордың қызметін пайдаланушылар, оның ... ... ... ... ... ... ... сенімді болуы
қажет.
Аудитор мамандығының ерекшелігі – ол, оның ... ... ... ... ... ақпараттың дұрыстығының кепілі
ролін атқаратындығында. Ол қоғамдық мүддені ... ... қоя ... ... қажеттілігін қанағаттандыруға тиіс.
Мақсатқа жету үшін аудитор ҚР ... ... ... кәсіби этикасы Кодексімен» бекітілген аудитті жүргізу тәртібін
және этикалық нормаларды орындауы қажет:
1. Мінсіз ... ... және ... ... ... өз ... міндетін орындауда шыншыл болуы қажет.
3. Объективтілік
Аудитор әділ болуы және жоқ нәрсеге сенбеуі, ... ... ... ... Тәуелсіздік
Аудиторлар әр түрлі қызығушылықтан бос болуы қажет.
5. Кәсіби жетік ... ... ... ... бергенде, ол оның кәсіби біліктілігі
білімі мен ... ... ... ... ... болуы керек,
қарсы жағдайда оларды орындаудан өзін-өзі тоқтатуы қажет.
Аудитор ... ... ... ... ... ... және ... білімін, дағдысын әрқашан дамытып отыруы қажет.
6. Құпиялылық
Аудитордың тексеру жүргізілетін субъектінің келісімінсіз кәсіби қызмет
көрсету барысында ... ... ... құпияны қоса) жариялауға
құқығы жоқ (тек тексерудің нәтижесін меншік иесіне ... ... ... ... ... ... Кәсіби жүріс-тұрысы (тәртібі)
Аудитор мамандықтың жақсы атағына сәйкес жұмыс ... ... яғни ... ... ... және істе ... ... сақтау керек.
8. Техникалық стандарттар
Аудитор кәсіби қызметті ресми түрде жарияланған ... ... ... ... Халықаралық Стандарттарына;
- Қазақстан Республикасы аудиторлар Палатасымен қабылданған ... ... ... мен ... ... сай орындау керек.[19]
Әрбір аудитор өзін-өзі ұстау мәнерінің негізгі ережелерін үйреніп, кез-
келген жағдайда болу мүмкін проблемаларды ... ... ... ... ... аудиторлық ұғымдағы ең маңыздыларын қарастырайық:
А. Тәуелсіздігі. Бұл қасиет аудиторлық кәсіптің негізгі іргетасы болып
табылады, өйткені тәуелсіз ... ... ... ... есеп
беруге деген сенімділікті қалыптастыру. Аудиторлар клиент басшылығымен де,
тексерілетін экономикалық бірліктермен де ешқандай байланысы болмауы керек.
Тәуелсіздік мына ... ... Егер ... клиенттің қайсыбір мүлкін иеленетін болса;
– таза табысы немесе фирмасының пайдасы ... ... ... ... ... ... ... бірлескен инвестициясы бар болса;
– компаниядан несие алса немесе берсе (бұл тыйым әдеттегі
тәртіппен қаржы ... ... ... ... ... ... құрылтайшы ретінде байланыста болса;
– компанняның Директорлар кеңесінің мүшесі болып табылғанда;
... ... ... ... есеп ... ... болса, ал компания басшылығы қаржылық есеп беру туралы
ақпаратпен оған негізгі жауапкершілікті көтеретіндей шамада ... егер ... ... ... ... ... үшін
аудиторды сот процесімен қорқытатын болса немесе аудитор компания
басшылығын ... ... деп ... сот ... ... ... ... болатын болса, онда инвестор (инвестордағы) ... ... ... ... ... егер аудитор отбасының немесе туыстарының бір адамы
клиент ісін ... ... ... ... ... онымен
(клиентпен) кәсіпорынды басқару ісіне байланысты болатын
болса және т.б.
Ә. Адалдық және объективтік. Аудитор кез келген кәсіби ... ... адал әрі ... ... ... ... сәйкеспеуінен
болатын дау-жанжалдарға араласпай, фактілерді ойдан құрастырып бұрмаламауы
қажет. Клиенттің салық төлеуден жалтаруы, жалған жазылған есептік жазбалар,
қаржылық есеп ... ... ... ... біле тұра ... ... адалдық пен объективтілік ережелерінің рухы мен атына нұқсан
келтіреді.
Жаңа немесе өзгеше ... ... ... ... ... беру ... аудитор бірқатар проблемаларға
кезігеді. Аудиторлар операциялардың есебін дұрыс жеткізу ... әр ... ... ... да ... ... болып өткен немесе болуы
ықтимал операциялардың есебі бойынша басқа бухгалтерлермен кеңесетін болса,
оған таңданудың кажеті жоқ. Осы ... ... ... ... әрі ... ... ... барысында тапқырлық танытады, олардың есебі анық
бола бермейді.
Кәсіпорын басшылар аудиторларды «сатып ... ... ... ... ... мұндайда аудитор олардың өздері көргісі келетін ... ... анық ... ... есеп ... береді.
Б. Стандарттарды сақтау. ... ... мен ... ... ... ... Осыған сәйкес олар өз
құзыретіндегі қызметтерді ғана көрсеткені дұрыс. Кәсіби қызметті ... ол баса ... ... ... ... ... және бақылау;
ұсыныстар жасап, қорытынды шығару үшін қажетті егжей-тегжейлі ақпарат болуы
керек.
В. Құпияны сақтау. ... ... ... ... ... ... ... жарияламауы керек және мамандығына нұқсан
келтіретін әрекеттерге бармауы керек. Атап айтқанда:
клиент ... етсе де, оған ... және ... да ... ... бас тарту;
кәсіби қызмет барысында нәсілдік, жыныстық ұлттық ... мен ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
тексеру барысында егер клиент аудитордан мемлекеттік ... және ... ... ... ... онда ... қарсы мемлекеттік стандарттар мен нормаларды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік стандарттар
мен нормалар дәрменсіздік танытуы ... ... ... ... ... тыс әдістермен ашуы мүмкін;
бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептемесінің тіркеліміне жалған жазбаларды
енгізуге келісім бермеуі керек;
басқа тұлға туралы ақпаратты ... үшін ... ... алым ... ... ... үшін басқа біреуге төлеу;
Г. Жарнаманы шектеу. Аудиторлар өзінің қызметін немесе фирма ... ... ... ... ... адастыру арқылы өз
қызметін мәжбүрлеп өткізуге немесе алаяқтық жасамауға тиісті.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мемлекеттік орган қоғамдық аудиторлар ұйымымен бірлесіп
осы кәсіп түрі бойынша лицензия ... ... ... қызметін
реттейді. Лицензия беруші аудиторлық қызметтерді бақылап, аудиторлар мен
аудиттенетін субъектілердің қатынасын ... ... ... ... болады, тіпті болмаған жағдайда лицензияның ... Бұл - өте ... ... өйткені лицензиясынан айырылған тұлға
аудиторлық біліктіліктен және аудиторлық есептілігіне қол қою ... ... ... ... ... бұл ... аудиторлық қызметтің
жалпы қабылданған стандарттары өзара байланысты негізгі постулаттар, жалпы,
жұмыс және есеп беру стандарттары, есеп беру ... ... ... ... ... және ... ... болып
табылады.Міндетті аудит – ... ... ... ... ... ... жыл сайын аудиторлық тексеру жүргізу, ал
бастамашылық (ерікті) аудит – оны ... ... ... ... ... ... мен ... ескеріле отырып, кәсіпорынның
өзінің шешімімен жүргізілетінін анықталды. Бұл Қазақстандық этика ... ... ... стандарттары: жалпы мақсатқа жету үшін аудиторлармен
сақталатын ең басты принциптері анықталынды.
Қорытынды
Аудит - ... ... ... ... ... түрде
кәсіпорындар мен фирмалардың қызметі жөніндегі ... ... ... ... ... ... бақылау түрі болып табылады.
Аудиттің ең негізгі мақсаттарының бірі - ... ... ... есеп ... ... екендігі анықталды.
Аудиттің ең нақты міндеттері алға қойылған мақсаттарға, оның ... ... ... ... және ... тәжірибе көрсеткеніндей, аудиторлық қызметтерге
мұқтаждық ... ... ... ... ... ... пайдаланушылармен (меншік иелерімен, инвесторлармен, кредит
берушілермен) жанжал болған ... ... ... ... ақпарат
беру мүмкіндігімен; қабылданған шешімдер ... ... ... ақпаратты тексеру үшін арнайы ... ... ... ... ... сапасын бағалау үшін
оның көздеріне қол жетімділігінің ішінара болмауымен.
Сондай-ақ, аудиторлардың: ... ... ... ... шарттың талаптарын орындау үшін қажетті бухгалтерлік және өзге де
қаржы-шаруашылық ... ... және ... ... ... ... ... лауазымды адамдарынан аудит барысында туындаған
мәселелер бойынша ауызша және жазбаша ... ... ... ... шешіміне сот тәртібімен шағымдануға құқылы екені анықталынды.
Аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған ... ... ... ... ... жұмыс және есеп беру стандарттары, есеп ... ... ... ... ... ... және ... болып табылады. Міндетті аудит – ... ... ... ... ... ... жыл сайын аудиторлық тексеру
жүргізу, ал бастамашылық (ерікті) ... – оны ... ... көрсетілген
аудиттің нақты міндеттері, мерзімдері мен ... ... ... ... ... ... ... этикасы Кодексін Халықаралық бухгалтерлер Федерациясымен
дайындалған. Осының негізінде Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... оның ролі жетекшілікті
қамтамасыз етуде, сапалы жұмысты мақтау, сонымен қатар оның жеке ... ... ... үшін ... ... ... бекітуге шешім
қабылдады. Бұл Қазақстандық этика Кодексі – ... ... ... ... жету үшін ... ... ең ... анықталынды.
Аудитор мамандығының ерекшелігі – ол, оның ... ... ... ... ... ... дұрыстығының кепілі
ролін атқаратындығында. Ол қоғамдық ... ... ... қоя ... жеке
ұйымдардың қажеттілігін қанағаттандыруға тиіс екендігі қарастырылды.
Курстық жұмысты ... келе ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Аудиторлық қызмет туралы Қазақстан ... ... 20 ... № 304-I Заңы ... ... мен ... ... Д.О. Аудит негіздері: Оқулық.– Алматы: Экономика,
2005.– 47-78 б.
3. ... ... по ... ... ... Әжібаева З.Н., Байболтаев Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. А34 Аудит:
Оқулық. Алматы : 2006.
5. ... К.Ш. ... ... – Алматы: Экономика,
1995.
6. Шеремет А.Д., Суйц В.П. Аудит: ... ... ... 1999.
7. ҚР Қылмыстық кодексі (2013.04.07. берілген өзгерістер мен
толықтырулармен).
8. ... А., ... Т.; ... ... ... ... ... құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... толықтырулармен).
10. 20.11.1998ж . «Аудиторлық қызмет» ҚР Заңы .
11. Международные стандарты по аудиту (МСА).
12. ... М.С. ... 1 ... : ... Әбдіқалықов Т. «Бухгалтерлік есеп және аудит», Алматы
2000ж.
14. ... Д.О. ... ...... ... ... ... Учебник для вузов.В.И.Подольскии,А.А.Савин.-М.:ЮНИТИ-
ДАНА,2004.
16. Жакинбекова Д.С. ... Д.И. ... ... Е.А. Салық аудиті және оны ... ... ... ... М.С. ... и ... ... Алматы: Ғылым, 1994
18. Ажибаева З.Н. Аудит: Учебник.– Алматы: Экономика,2004.– 233-
250б.
19. Кодекс этики ... РК. ... ... ... ... Байжанова Б. Ж. «Аудит» пәні бойынша курстық жұмысты
орындауға арналған әдістемелік нұсқау 2012 ... ... ... ... қабылданған стандарттары
негізгі постулаттар;
жалпы постулаттар;
жұмыс стандарттары;
есеп беру стандарттары.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудиттің пәні, мақсаттары, міндеттері және маңызы26 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Италия11 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев Қазақстан Республикасында тіркелген шетелдік дипломатиялық корпуспен кездесу өткізді..4 бет
Ойынның психологиялық ерекшелігі7 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь