Саяси жүйелердің негіздері ұғымы мен мәні

Жоспар

І Кіріспе
Саяси жүйелердің негіздері ұғымы мен мәні

ІІ Негізгі бөлім.
1. ҚР ның саяси жүйесінің қоршаған ортаға бейімделуіндегі мәні
2. Парламентаризм . саяси жүйе дамуының маңызды институты
3. Әлемдік тәжірибеге сүйенудегі саяси жүйе

ІІІ Қорытынды.

IV Пайдаланған әдебеиттер тізімі.
«Саяси жүйе» ұғымын саяси ғылым XX ғасырдың орта шенінен қолдана бастады. Саяси жүйелер теориясының негізін қалағандар американ саясаттанушылары Д.Истон мен Г.Алмонд. Д.Истон өзінің «Саяси жүйе» (1953), «Саяси өмірді жүйелік
талдау» атты еңбектерінде саяси жүйені сырттан келетін импульске жауап беретін дамып және өзін-өзі реттеп отыратын организм ретінде қарастырады. Бұл көзқарас тұрғысынан алып қарасақ, саяси жүйе біртұтас, қоғамдық өмірдің ерекше сферасы.
Г.Алмондтың«Салыстырмалы саяси жүйелер» (1956) деген мақаласында саяси жүйе саяси институттар мен саяси мәдениеттің бірлігі деген тұжырымға басты назар аударады. Марксизм позициясынан саяси жүйе саяси процестср субъектілері әлеумсттік топтардың мүдделерін бейнелейтін қоғамдық қондырманың элементі ретінде талданады. Бұл мүдделер саяси процестср арқылы, саяси шешімдерді қабыддау мен іскс асыру арқылы саяси құрылымдардың көмегімен жүзеге асырылады (қараңыз, Фарукшин М-Х. Политическая система общества. Социальнополити-ческие науки. 1991, 5, 60 бет. Мұндай тәсіл бойынша саяси жүйе ең алдымен саяси институттар жүйесі болады, автор институционалданған жүйені басқа жүйешелермен қатар тұратын жүйеше ретінде қарастырады.
Әдебиетте басқа ұғымды байқауға болады, атап айтсақ: саяси жүйе саяси институттар жүйесінде жүзеге асатын саяси идеялар жүйесі ретінде қарастырылады. Саяси жүйені түсінудегі мұндай әртүрліліктің болуы кездейсоқ емес, ол кепбейнелі тараптардың бірлігі ретіндегі феноменнің өзінің күрделілігіне негізделінген.
Саяси жүйенің лайықты түсінігі өзекті белгілері мен одан шығатын тараптардың қатаң айырмашылығын талап етеді. Жоғарыда көрсетілген анықтамалар көбінесе осы проблемаларды қарастырумен байланысты.
«Саяси жүйе» ұғымы ең алдымен қоғамның саяси сферасының жүйелік сипатын білдіреді. Антика кезеңінен бастап саяси ойшылдар қоғамның әртүрлі саяси қүрылыстары өмір сүретінін түсіне білді. Мысалы, Платон мемлекеттік басқарудың үш формасын көрсетеді: монархия, анархия, демократия, олардың әрқайсысы өз
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Н.Назарбаев. Конституция кемел келешектің кепілі. «Егемен Қазақстан», 30 тамыз, 2002 жыл.
2. Қараңыз: Баглай М.В. Конституционное право Российской Федерации. // Учебник. М., 1998 - 752 с; Мишин А.А. Конституционное право (государственное) право зарубежных стран. - М., 2001 - 488 с; Могунова М.А. Скандинавский парламентаризм. Теория и практика. М., Росийский гуманит. ун-т, 2001. - 392 с.
3. Ж.Тұяқбай. Заң шығару жұмысы: саннан сапаға. Егемен Қазақстан, 3 шілде, 2004 жыл.
4. Социологический энциклопедический словарь. -Норма, Москва, 1998 - 852 с. - 105-бет.
5. Большой толковый социологический словарь. Т.1. А-О. Вече-Аст. М., 1999, -745 с. -248-бет.
6. Ашимбаев М.С. Политический транзит: от глобального к национальному измерению. «Елорда», -Астана, -2002, -304с. - 279-бет.
7. «Егемен Қазақстан», 16 маусым, 2004 жыл.
        
        Жоспар
І Кіріспе
Саяси жүйелердің негіздері ұғымы мен мәні
ІІ Негізгі бөлім.
1. ҚР ның ... ... ... ... бейімделуіндегі мәні
2. Парламентаризм - ... жүйе ... ... институты
3. Әлемдік тәжірибеге сүйенудегі саяси жүйе
ІІІ ... ... ... тізімі.
«Саяси жүйе» ұғымын саяси ғылым XX ғасырдың орта шенінен қолдана
бастады. ... ... ... ... ... ... Д.Истон мен Г.Алмонд. Д.Истон өзінің «Саяси жүйе» (1953),
«Саяси өмірді жүйелік
талдау» атты еңбектерінде саяси ... ... ... ... ... ... және ... реттеп отыратын организм ретінде қарастырады.
Бұл көзқарас тұрғысынан алып қарасақ, саяси жүйе біртұтас, қоғамдық ... ... ... ... (1956) деген мақаласында
саяси жүйе саяси институттар мен саяси мәдениеттің бірлігі деген тұжырымға
басты назар ... ... ... саяси жүйе саяси процестср
субъектілері әлеумсттік топтардың мүдделерін ... ... ... ... талданады. Бұл мүдделер саяси процестср
арқылы, саяси шешімдерді қабыддау мен іскс асыру арқылы ... ... ... асырылады (қараңыз, Фарукшин М-Х. Политическая система
общества. Социальнополити-ческие науки. 1991, 5, 60 бет. ... ... ... жүйе ең ... саяси институттар жүйесі болады, автор
институционалданған ... ... ... ... ... ... ретінде
қарастырады.
Әдебиетте басқа ұғымды байқауға болады, атап айтсақ: саяси жүйе саяси
институттар жүйесінде жүзеге ... ... ... ... ... ... ... түсінудегі мұндай әртүрліліктің болуы кездейсоқ
емес, ол кепбейнелі тараптардың бірлігі ... ... ... ... ... лайықты түсінігі өзекті белгілері мен одан ... ... ... ... етеді. Жоғарыда көрсетілген
анықтамалар көбінесе осы проблемаларды қарастырумен байланысты.
«Саяси ... ... ең ... қоғамның саяси сферасының жүйелік
сипатын ... ... ... ... саяси ойшылдар қоғамның әртүрлі
саяси қүрылыстары өмір сүретінін түсіне білді. Мысалы, Платон ... үш ... ... ... анархия, демократия, олардың
әрқайсысы өз ... ... және ... ... ... ... ... Аристотель де айтады, ол басқарудың төрт формасы болатындығын
көрсете отырып, ... ... және ... емес деп беледі.
Саяси ғылымдар тарихында бірте-бірте саяси сфера ... ... идея ... «Саяси жүйе» ұғымы жалпыланған ... осы ... жүйе ... ... ... ... ... француз
саясаттанушысы Дювержье саяси жүйе элементтер жүйесі ретінде олардың өзара
әрекеттерінің, рольдерінің, қатынастарының, сонымен ... ... ... ... деген ойға басты назар аударады. Осы тұрғыда саяси
жүйенің институционалды, коммуникативті, функционалды, ... ... ... ... Бүл ... ... өз ... өз функцияларын атқарады және жүйенің ... мен ... ете ... ... ... байланысқа түседі.
Батыстық саясаттануда екі идея басым: біріншіден, ... жүйе ... бір ... оның ... ... байланысын сараптау арқылы айтуға
болады; екіншіден, саяси жүйені нақты түсіну элементтердің өзара ... ... және ... ... талдау нәтижесіндс жолға
қойылады.
Осыған байланысты саяси жүйені ортамен «кірудегі» және ... ... ... ... ... ... ... ұқсас жайтпен, яғни жәшіктің ішіндегі болып жатқандарды елемей
Д.Истон саяси ... ... Ол ... ... жүйенің экономикалық,
мәдени, діни, экологиялық, биологиялық, психологиялық, халықаралық және
т.б. глобальды елеуметтік ... ... ... ... ... ... ортасымен қатынасын талдады. Саяси жүйе мен оның ортасы арасындағы
қатынастар ... ... ... орта ... ... ... орта
импульсіне жүйенің реакциясы болып табылатын шығыс түрінде бейнелейді.
Жүйе орта импульстеріне жауап бере отырып ортаға ... ... ... ... ... ала отырып өз кезегінде жүйеге ықпал етеді, және
барлығы жаңадан басталады. Бір ... ... жүйе мен ... өзара
әрекеті тұйық кибернетикалық мақсаттардың өрекеті принципі бойынша өтеді.
«Кірісте» қогам тарапынан болатын талаптар мен ... ... ... жүйе ... ... ... ... және сыртқы
сигналдарга лайықты жауап беру үшін шақырылған. Бұл саяси жүйенің басқалар
тәрізді тікелей және қайтымды ... ... ... ... ... ... «Шығыста» жүйенің сырттан келетін сигналдарға өзіндік реакциясы
болып табылатын шешімдср мен әрекеттерді ... ... Олар ... ... барынша емес талаптары мен күтулері болуы мүмкін. Осымен
жүйенің легитимділік деңгейі, яғни ... ... оны ... мен ... ... ... ... жүйеге де, оның жүйешелері мен
элементтеріне де таратылатындығы айқын. Жүйе ... ... ... ... ... ... келісімділігінің болмауы тұтастай
саяси жүйенің легитимділік деңгейінің төмендеуіне алып келеді. Дел осылай
қоғамда да жүйсдегідей ... ... ... екі ... ... кірістің екі түрін бөліп
көрсетеді, мысалы, сайлаушылардың жүйеге деген талабы мен ... ... ... оте кең ... көтеру, еңбек жағдайын жақсарту,
білім берудегі ассигнованиялар жәнс т.б. Егер де ... көп ... ... ... бір ... дейін шешуге қабілетті жүктемелердің көбейіп кетуіне
байланысты жүйенің әлсіреуіне ... ... ... Егер де ... көп
болып, оны парламент немесе үкімет шешуге физикалық жағынан дайын болмаса
жүктемелер сандық, егер де талаптар ... ... ... болуы мүмкін.
Сондықтан да оларды жүйе ... ... ... ... ... құтылу жолын саясаткерлер іздестіруге тиіс. Бұл
мәселені талаптарды белгілі бір шеңберде ұстап тұратын ... өмір ... ... ... ... ... қондырмалар және ... ... ... ... түрі — ... да жүйе үшін ... Тұтастай алғандағы қауымдастықты (елді) қолдауды, режимді қолдау,
үкіметті қолдау және оның қалған барлық ... ... ... ... ... өмір ... отырған режимді жек көре отырып, өз отанының
патриоты болуы ... ... ... ... ... ... режимді
қолдауы мүмкін, жекелеген мүшелеріңе теріс баға бере отырып ... ... ... ... жүйеде маңызды екі механизмнің болуы шарт. Біріншіден, бұл
қадағалаушы механизм, осы арқылы жүйені ... ... ... ... ... ... талаптар мен қолдауларды шешімдер ... ... ... ... ... ... ... керек.
Д.Истон талаптардың келесі түрлерін бөліп көрсетеді:
игіліктер мен қызметтерді бөлуді қарастыратын талаптар ... мен ... ... ... ... ... алғанда, оларды төменгі
деңгейге дейін орналастыру мен көтеру; ... ... ... зандар қабыддау,
жекелей алғанда 8 сағаттық жұмыс күнін белгілеу; білім беру мүмкіндіктерін
кеңейту туралы; жолдарды жақсарту, көлік құралдары мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты талаптар (қоғамдық қауіпсіздікті;
нарықты; неке, денсаулық сақтау, ... ... ... және т.б.
салалардағы бақылауды қамтамасыз ету);
- коммуникация мен ақпарат сферасындагы талаптар. Қолдауға келер болсақ,
оларды ... ... ... ... ... салық төлеу, қоғамдық бастаулардағы еңбек, әскери
қызмет;
- заңдар мен ... ... ... ... ... ... беру, саяси дискуссияларға қатысу және т.б.
саяси қатысу формалары;
- ресми ақпараттарға назар аудару, ... ... ... пен ... және ... салтанаттарға құрмет.
Саяси жүйе мемлекеттік басқару механизмдері арқылы легитимді
шешімдерді жасақтайды жөне ... ... асуы ... ... жүйенің негізгі элементтері:
- билік — ... ... ... ... ... ... ... бөлу;
– мүдделер — мақсаттар жиынтығы, оларды көздей отырып жекелеген тұлғалар
немесе топтар саяси процестердің қатысушысы болады;
...... ... ... ... ... пен ... бірге олардың арасындағы өзара ... ... ... мен Дювержьенің зерттеулері саяси жүйе ... ... ... ... ... бір-бірімен қатынаста, өзара әрекетте және т.б.
табылатын элементтердің өзі нені ... ... ... басы ... ... ... ... өзінің көрнекті үлесін Алмонд қосты. Ол саяси
жүйеде институциональды және құндылықты тәрізді ... екі ... алу ... деп ... ... саяси жүйенің жоғарыда ... ... ... ... саясаттанушысы Уайт пен ... Е. Вятр ... ... саяси жүйеге қатынас бойынша
сыртқы бір дүние деп есептсйді. Тиісінше, ... жүйе ... ... ... ... бір ... мен идеалдар негізінде келісімі
үшін қажетті саяси институттарды бейнслсйді. Оның моні мынада, ... мен ... ... бір-бірінен ажыратысыз және олар жиынтығында
ғана ... ... ... Институциональды жүйенің негізінде ... ... ... және ... ... оның ... ... орналасады, және ол занды түрде рәсімделген немссс рәсімделмеген болуы
мүмкін.
Сонымен, саяси жүйс ... яғни ... мен ... ... әрекеттің жиынтығы екен. Жүйе элсмснтіне мыналар жатады:
- институттар жүйссі,
- немесе саяси құндылықтар ... ... ... ... және ... Бірақ қай жағдайда болмасын, авторлар құндылықтар жүйесінс ... ... ... ... болады және ақыр ... ... ... ... ... ... ... топтардың саяси
мүдделерін келістірудің белгілі бір тәсілінің жиынтығымен жүзеге асады. Кез-
келген ... ... оның ... ... ... бір ... ... болсын, болмасын бейнесі болып табылады.
Саяси жүйе экономикалық қатынастар мен құрылымдардан бастап ... ... ... ... ахуалын бейнелсйді. Ол арқылы
әлеуметтік мүдделер анықталынады, кейіннен ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік өмірдің «өзегі»
өтеді, өйткені онда жалаң түрде және тікелей көзқараспен қол ... ... ... ... олар ... ... Осы мағынада саяси
жүйе әлсуметтік өмірдің бейнесі бола отырып, қоғамның тұрақтылығы ... ... ... ... биліктік шешімдер қабылдау жолымен
қоғамдық күштер мүдделерінің қақтығысы да, келісуі де өтетін сфера ... ... ... саяси жүйелер құрылымына саяси қатынастар ... пен ... ... бойынша саяси жүйе проблемаларды
анықтау мен қою үшін пайдаланылатын механизмді бейнелейді, ол ... ... ... ... ... орындалуын өңдеу мен
бақылау үшін де қажетті. Ресми механизм, оның көмегімен заңдық негізде
анықталған ... мен ... күн ... ... ... және
әрекетке келтіріледі, басқару (немесе мемлекеттік басқару) деп аталынады.
Алайда ... ... ... зертгеушілер үшін
қызығушылықтарының бірден-бір пәні болып табылмайды. Мысалы, мынадай ... бар, ... ... ... ... қабылдауға қатысу
мүмкіндіктеріне ие болады. ... ... ... тар ... ... ... ... саяси жүйе.
Саяси жүйе талаптар мен қолдаулардың «кіретін» тиімді импульстарын,
сондай-ақ олармен ... ... ... пен ... ... ... процестерден, инсти-туттардан тұрады.
Бұл «кірстін» элемснттер кейіннен жүйеден «шығатын» ақырғы өнімдерге
дейін өзгереді. Осындай процестің арқасында ... жүйе ... ... ... ... ... және бөлінеді.
«Қара жәшік» моделін Д.Истон өкілдік жүйе негізінде жасаған және ... ... оның ... мен ... ... әрскетінің
ерекшелігін бейнслейді. Сондықтан да Д.Истонның ... ... ... ... ... қабылдайтын, оларға жауап беретін «қара жәшік»
бейнесінде бейнеленеді. Басқа сөзбсн айтар болсақ, жүйе ... ... ... оның ... ... және оны ... ... және қайтымды байланыстар болмайтын қоғамды билейтін
автократиялық жүйенің ерекшелігіне негізделген модель мұндай ... бола ... ... жүйе ... ... мен ... ал ... бұйрықтардың орындалуы туралы және саясатты
қабылдағандары ... хат ... ... ... қызмет етуі, тұрақтылығы, тұтастығы мен
легитимділігі бірқатар шарттарға байланысты мүмкін ... ... ... талаптардың ұстаусыз өсуі мен қолдаудың бәсеңдеуі жүйенің
дезинтеграциясына соқтыруы мүмкін. Сол ... де ол ... ... ғана ... сонымен бірге талаптардың
легитимділігіне ие болуы тиіс, олардың бір бөлігін ескірген немесе ... ... ... ... ... жиегіне шығарып тастауы, талаптардың өзін
рационализациялауы керек. Құндылықтар жүйссіне, яғни оның талаптардың
тиімді ... мен ... ... ... бере ... сенім артуы,
демек стихиялардың шлюзін ашуы керек, осының нәтижесінде ... ... ... ... ... ряси өмір ... мен ... белгілі сәйкестігін қамтамасыз ете ... Егср ... ... ... ... қоғамға үстемдігі орын алар болса,
өкілдік жүйедс іс белгілі бір мағынада қарама-қарсы бағытта өрбиді.
Саяси ... ... ... етуі үшін ... ... ... шекаралық аймақ талап етіледі. Дол осы аралық аймақта артикуляция,
яғни қажеттіліктердің ... ... ... Бұл ... ... ағынына тосқауыл қоятындығы анық бұқаралық ... ... ... механизмі болып Табылады.
Мемлекеттің әлсіреуі, өз функцииларын алуы адам құмарлықтарының
стихиясының шешілуі мен ... ... ... ... ... ... ... қажсттілігі айқын бола бастайды. Саяси
жүйе оларды өз қорында ұстап отыруға ... тек ... ... ... ... да ... ... «талап сту рснолюциясы» дсп
аталатын қысымға бере алады.
Саяси ... ... мен ... ... ... ... ... жүйе жиынтығында болатын белгілі бір ... ... ... жүзеге асады.
Саяси жүйеде саяси мәдениет, яғни жалпы мәдениеттің саяси инетитуттар
мен ... ... ... ... бір бөлігі фундамснталды мендс
болады. Саяси мәдениет ең ... ... ... ... ... ... ... көріністердің, идеялардың, ... ... ... ... ол ... ... де ... Егер
рухани мәдениет тұтастай алғанда әртүрлі қатынастардағы жүре-тұра нормалары
мсн ... ... ... ... ... ... жүріс-тұрыс
нормалары мсн “ойын ережелерін” анықтап белгілейді. Ол өмір ... ... ... оның ... мен ... бірлігі мен тұрақтылығын
қамтамасыз ететін құндылықтар жүйссін білдіреді. ... ... ... ... ... ... өмір сүріп отырған саяси жүйснің тірегі
қызметін атқарады. Барлықтаптар мен әлеуметтік жіктердің саяси ... ... ... ... жүйе кең әлеуметтік базасының
қалыптасуына, қызмет етіп отырған ... ... ... қоғамның қолдауын
қамтамасыз етуінс есптігін тигізсді.
Саяси мәдсниет саяси жүйенің, саяси ... ... ... ... ... ... ... табылады. Белгілі бір мағынада былай
айтуға болады қоғамның саяси мәдсниеті қалай болса, саяси жүйс де ... ... ... ... ... қандай да бір халықтың мәдсниетін
жасаушы болып табылатын қоғамның басым бөлігі бөліп ... ... ... ... ... ... және оны анықтаушы құндылықтар
проблемасы мүдделермен тығыз ... ... ... пен ... ... ... ... топтардың мүдделері сәйкес болмайды, сондықтан да
құндылыққа деген көзқарастар, құндылықтық ... ... ... ... ... ... ... мүдделер де болады. Әлеуметтік келісім ... ...... ... ... ... қоғамның
мүдделері. Сол себептен де саяси ... ... ... ... және ... да бір әлеуметтік топтың мүдделерінен шығатын
құндылықтық пайымдарды айырып алу ... ... ... ... ... ... ... үстемдік пен бағыну жағдайында саяси жүйе
құндылықтарды үстемдік етуші таптың ... сай ... ... жүйе ... ... адамгершілік нормалар мен ... ... ғана ... бола алады. Жалпы алғанда адамзат қоғамы
шексіздікке, адам болмысының ... ... ... қажет етеді. Бұл
өте жұқа материя нағыз шынайылық, онымен ... ... ... ... ... ... құндылықтардың
ақиқаттығын, нормативтілігін тануда әртүрлі әлеуметтік күштердің, ... мен ... ... ... ... ... сипатын саяси жүйенің сипаты,
полюстері дсспотия мен демократия болып табылатын олардың ... ... ... әр ... ерекшеленеді. Саяси ғылым осы өр алуандықты
талдауға, жекелей ... ... үшін және ... ... қол жеткізу
үшін олардың формалары мен типтерін ... ... ... ... ... саяси-жүйелердің белгілі бір критерилері бойынша бірқатар
типологиясы бар:
1) Әлеуметтік-экономикалық формация типі ... ... ... табылады.
Осы тип бойынша саяси жүйелердің маркстік типологиясы құрылған. Формациялық
принциптерге сай құл иеленушілік, феодалдық, буржуазиялық және ... ... ... ... ... төсіл шекарасы туралы мәселе
ашық болып қалса да қарастырылып отырған типология ... ... ... ... келісімі мен ... ... ету ... саяси жүйе типі қоғамдық қатынастардың сипатымен,
үстем таптың мүдделерімен анықталынады. Бірақ саяси жүйені лайықты ... ... ... ... бастау алған өркениеттілікпен толықтырылуы қажет.
Бұл әсіресе қазіргі саяси жүйелердің ... үшін ... ... ... формациялық принцип толықтай жоғалып кетпесе де ... ... ... ... ... ... ... Саяси жүйені
типологияландырудың критерийі ... ... ... ... ... әдісі болады. Осы критерийге сай саяси жүйелер дәстүрлі
және ... ... ... ... түрткілері болып дағды мен харизма, екіншіден ... ... ... ... ... типі ... ... атқаратын
принциппен қызмет етсе, рационалды немесе легитимді-құқықтық жүйеде билік
принциптер мен құқықтық нормаларға негізделінген.
Вебер ... ... оның ... ... бұл дәстүрлік
әдісі тек қана заңдылыққа деген ... ғана ... өмір ... отырған
тәртіп пен биліктің қасиеттілігіне де негізделінген. Өзінің мотивациясы
бойынша бұл тип көп ... ... және ... ... ... бағыну
дәстүрі берік және тұрақты болатын патриархалды отбасы қатынастарына ұқсас.
Легитимацияның дәстүрлі әдісі феодалдық Еуропа мен ... үшін тән. ... да ... мемлекеттің тұрақтылығын ... үшін ... ... ... деп есептейді. Сол себептен де ол демократияның
тұрақтылығы үшін ... ... ... ... мемлекет
беделін көтеретін және азаматтардың мемлекетке ерікті бағынуын қолдайтын
мұрагерлік монархтың сақталуы пайдалы болар еді деп ... ... ... ... үстемдігі дәстүрлі қоғамдағы
легитимділіктің харизматикалық типіне ешқандай ... ... және ... ... ... тіл табысады. Вебер бойынша «харизма» ... ... ... ... ... ... табиғат берген адамның
жоғар қабілеті мен қасиеті деп есептейді. Бұл рух ... ... ... ... талант, сендірудің мызғымас күші, құдай берген қасиет.
Харизматикалық легитимділік ерекше қасиеттерге, құдай берген ... ... ... ... харизмасына және көсем мен халықтың эмоциональды
және жекелік қатынастарына деген сенімге негізделінген. Олар ... тіл ... ... ... ... ... харизманың белгілі бір сомасымен жарақтандырылған нақты
тұлғаларды қолдайды.
Дөстүрлі саяси жүйеде мемлекет өзінің бағыныштыларын және ... ... ... бақылаудан шығып кеткен күш ... ... ... оны ... ... және үміт артатын патрон ретінде
қабылдайды.
Дәстүрлі жөне харизматикалық легитимділіктен айырмашылығы ... ... ... мүдде жатыр. Рациональды тұрғыда
түсінілген мүдде ... ... ... ... Құқықтық
легитимділіктің іске асырылған түрі құқықтық мемлекет. Рациональдық, Вебер
бойынша, ресми-құқықтық принципке арқа ... ... да, ... ... ... ... рациональдық. Бүл басқарылушылар ғана ... да ... ... ... ... сәттерден
азат жақсыз принцип. Басқа сөзбен айтқанда, мұндай мемлекеттерде елбасының
жеке ... ... ... ... ... ... ететін зандарға
бағынады.
М.Вебердің тәсілі саяси жүйелердің қазіргі ... ... ... тигізді. Оларда, жекелей алғанда,
классификацияның негізіне жүйенің қызмет етуінің , ... мен ... ... де ... ... ... негізі болып саяси режимнің сипаты қаланған
типологияның мәні артуда. Марксизм саяси жүйенің ... ... ... аудара отырып бұл аспектіні жоққа шығарады. Антагонистік қоғам сипаты
үшін мұндай тәсіл өзін ақтай ... ... ... ... ... болуы мүмкін, бірақ марксизм назар аударып отырған олардың
таптық табиғаты бүл жағдайда өзгеріссіз қалады.
3) Саяси ... ... сай ... жүйелер демократиялық емес
(тоталитарлық жөне авторитарлық) және ... ... ... ... ... жүйе негізделген құндылықтармен, «құндылықтық пайымдардың»
әлеуметтік болмыстың нағыз әмбебап құндылықтарымен сәйкестігімен, сондай-ақ
оны ұйымдастырудың ... ... ... Орыс саяси ойшылы
П.И.Новгородцев айтып кеткендей «жоғары билік үшін халық пен ... ... ... ... қала береді». Жоғары билік аттап шығып
кетуге құқығы жоқ шекаралары бар. ... ... ... ... құнды-лықтарды құрайтын тұлғаның өмір сүруге, бостандық пен ... ... ... ... және демократиялық емес ... ... ... ... етеді, өйткені әмбебаптық принциптеріне
сәйкестік критерийі өте жалпы, ал ... ... ... ... ... ... шешу үшін салыстыру жолымен жүйелерді
классификациялауға болатын елшемдерді ... ... жүйе ... маңызды институты.
Демократия тарихы мен ... ... ... ... аса ... саяси-демократиялық институттардың
қалыптасуы бір ... ... ... ... тиер ... тарихи саяси
миссия.
Парламент қай елде де қоғаммен мыңдаған тамырлар арқылы ... көп ... ... саяси-құқықгық және әлеуметтік-мәдени
құрылым. Қоғамдағы күрделі әлеуметтік-экономикалық қатынастар, әртүрлі
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қысым жасау топтарының сан-салалы, кейде, тіпті, қарама-
қарсы әлеуметтік мүдделері дәл ... ... ... ... ... қызметіне өз әсерін тигізеді. Осыдан барып та, парламент
пен парламентшілер елдің әлеуметтік-саяси айнасы деген ... жиі әрі ... Ол ... жасампаздық қызметінде тек осы істегі өз әріптестері ... ... ғана ... ... ... қоғамның бүкіл жүйесімен
- әлеуметтік-экномикалық, ... ... ... ... ... өз тәуелсіздігін алғаннан кейін ғана парламентаризмнің
әлемдік демократиядағы сара ... бет ... ... ... ... ... ... бірталай саяси тартыс-
тіреспен, қайшылықтар арқылы, біртіндеп қалыптасып келеді. Оның жолы, ... ... ... ... ... болды.
Елімізде жоғарғы екілді заң шығарушы органның қалыптасып ... ... ... Н. Назарбаевтың орны бөлек.
Қазақстанның кәсіби Парламентке көшуі еліміз Президентіне және депутаттарға
оңай ... жоқ. ... әр ... осы ретте өздеріне тиісті күрделі де
жауапты жолды ... ... өту ... тарихи сынына түсті. Әрине,
елдегі қалыптасқан конститутциялық, саяси ахуалға ... ... мен ... ... ... ... алғашқы кезеңнен-ақ
Мемлекет басшысы өз ... ... ... Қазақстанның тарихында шын мәніндегі ... ... ... жоқтығы, президенттік институттың мүлдем
жаңадан ... ... әсер ... ... ... ... ... және парламентаризм
институттары жаңадан қалыптаса бастаған кезеңдердегі бұлардың арасындағы
қатынастардың қайшылыкгығы, күрделілігі әрі жаңа ... оның ... ... ... ... қоймайтын
«балалық аурулары» ... ... он ... әлеуметтік-қоғамдық дамуының басты
қорытындыларының бірі - ... ... ... қызмет жасаушы,
еліміздегі мемлекеттік биліктің ... бір ... ... ... бір ... функциялары мен басымдықгары бар парламентсіз елімізде
шынайы ... ... ... ... ... ... ... - еліміздегі ашық пікір таласы мен көзқарастар еркіндігінің,
жария саясаттың, ... ... мен ... ғана ... сонымен бірге болашағы мол демократиялық фактор,
қалыптасу, даму ... аса ... ... ... ... ... практика Қазақстан Парламенті мен парламентаризмін қоғамымыздағы
әлеуметтік-таптық ... ... ... ... ... ... санасы мен мәдениетін дәл ... ... ... жүйесі қойнауындағы аса маңызды жүйе құраушы,
жүйетартушы институт деп ... ... - деп атап ... ... - ... және
ештеңені де емес» басқарып келген Жоғарғы Кеңестің орнына тұрақты жұмыс
істейтін қос ... ... ... ... осы жылдар ішінде еліміздің
келбетін ... ... ... ... одан әрі ... ... аса маңызды саяси, адамдық-рухани факторлар баршылық. Олардың
ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... көпшілігі
болып табылатын қазақгардың жалпы ұлт ретіндегі негізгі ... ... мен ... ... ... әр қоғамдық құбылысқа,
партиялар мен қозғалыстардың қызметіне, мемлекет және қоғам қайраткерлері
мен олардың іс-әрекетіне ... ... ... ... ... ... тумасынан тән тарихи сарапшылдық қадыр-қасиеті, әсіресе жас
ұлттардың мінезінде сирек кездесетін белгілі бір ... ... ... мен ... ... ... басқа этностар өкілдерінің
бойында кездесер осындай қасиеттерге ... бола ... ... демократия мен парламентаризмге берік әлеуметтік ахуа ... ... ... ... әсер ... ... қатарында
мыналарды да атап өту қажет деп ... ... ... қоғам
жағдайында оның саяси жүйесінің күрт шиеленістерсіз, әлеуметтік-саяси
қақгығыстарсыз, қоғам, демократия дамуының ішкі ... ... ... жолмен дамуы; әлеуетті президенттік билік; қоғамның
әлеуметтік таптық күрылымындағы әлеуметтік ... ... ... ... тым ... ... социумның саяси және қүқықгық
мәдениетінің деңгейі. ... ... ... ... да
парламентаризм парламенттің басқа мемлекеттік органдармен өзара қалыптасқан
пәрменді жүйесі және өкілді ... ... ... мен
ұйымдастырылуының негізгі әдісі . Парламент біздің ... де тек ... ... ... ... ол сонымен бірге депутаттардың талқылаулар
мен пікір таласы арқылы мемлекеттің ұлттың мүддесіне сәйкес ... ... ... ... ... күрделі архитектоникасын
анықгап, заңдамалар жүйесін ... ... ... ... ... тек ... ... бір тармағы ғана емес, сонымен бірге
елдің аса ... де ... ... ... ... жолындағы
үдемелі дамуының тегеурінді де әлеуетті құралы. Өкілді органның көпсалалы
да пәрменді ... ... ... ... ... ... қүқықгық өрісті, әлеуметтік-моральдық ахуалды, тіпті, елді басқару
стилін ... ... ... ... ... мен парламентаризм
мемлекеттің, бүкіл қоғамның демократиялық эволюциясының басты және ... ... ... - ... болмайтындығы әлемдік тәжірибе.
Қазақстан Парламенті саяси жүйенің жүйе ... ... ... ... көппартиялылыққа нақгы негіз қалап, саяси партиялардың мәртебесін
көтеріп, оларға ... кең өріс ... ... құрылысты
жандандырып, оларды парламентаризмді тереңдетіп, дамытып, пәрменді етудің,
демократия мен саяси әралуандылықтың қуатты арнасына айналдырудың сындарлы
негізін ... Оның ... ... - ... ... ... саяси партиялар
туралы екі заңның қабылдануы.
Парламенттің ... ... ашық ... ... ... атқарушы
биліктен елдегі әлеуметтік-экономикалық ахуал хақында жауапкершілік сұрау,
ел дамуының маңызды ... ... - әр ... ... ... ... сапасы, ондағы көрсеткіштердің дәлдігі, тереңдігі,
объекгивтілігі, әр жылғы бюджеттің ... ... ... және ... ... ... - ... келгенде саяси партиялар мен
олардың депуттаттық фракциялары басшыларының бұл ... ... ... ... ... ... ... ондағы партиялық
фращиялардың орны мен ... ... ... ... ... фракциялар қызметінің мәні мен мақсаты Парламенттің бүкіл
қызметінде өзіне парламенттік мандатқа қол ... ... ... ... яғни оның ... тұрған сайлаушылардың мүддесін білдіру,
жариялау және ... ... ... кең өріс ашу, оған жаңа ... ... олардың заң шығару процесіндегі белсенділігі елімізде
парламентаризмнің бүкіл қызметінде демократиялылық принципінің ... ... әсер етер ... факторлардың бірі екендігі - басқа елдердегі
парламентаризмнің басты тағылымдарының ... Оған ... ... одан ... ... ... ... Парламенті транзиттік үрдістегі ... ... ... ... ... ... қамтамсыз етті. Екінші сайланған Қазақстан Парламенті өзі ... ... мен 2004 ... ... ... ғана 570 заң ... ... басшысы қол қойды. Ол заңдардың 55-і Парламент депуттарының
өздері бастамашылығымен жазылған. Осы уақыт ішінде тек мемлекеттік құрылыс
пен ... ... ... аса маңызды, күрделі ... 47-і заң ... [3]. Бұл ... пен парламентаризмнің
еліміздің демократиялық, зайырлы, құқықгық және әлеуметтік мемлекет ретінде
орнығуын заңдамалық негізде ... ... және бұл ... ... әр түрлі парламенттік әдістермен тұрақты саралап, бағыттап отырушы,
соның төңірегінде жоғары талаппен, үнемі мазасыз ... ... ... ... ... дәлелі. Парламенттік тыңдаулар, депутаттық
сауалдар, үкіметгік сағаттар бұл саладағы сан-салалы ... ... ... ... ... ... Парламенті - демократиялық қуқықгар мен
нормаларды, рәсімдерді сақтай отырып, бүкіл халық ... ... ... ... ... ... білдіруші және қорғаушы коллегиялық
институт. Бұл ... ... ... ... - депутаттар жоғарғы
өкілді органда парламенттік қызметтің ... ... ... ... ... ... мен нысандарға сәйкес, заңдармен реттелмеген
басқа да бір функцияларды орындаудан толық босатылып, ... ... ... ... егжей-тегжейлі анықталған, нақгы саяси-
әлеуметтік мәртебедегі өкілдіктері болып, міндетті түрде тұрақты негізде,
ақы ... ... ... Осы көрсетілген белгілер мен сапаларға ие
жоғарғы өкілетті орган парламентаризм деп аталатын ... ... ... ... ... ... ... ету
мүмкіндігіне ие ... қос ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттейтін жүздеген заңдармен жұмыс істеу,
оларды жария талқыға салу, иін ... ... бір ... айтқанда,
сапасы мен өміршеңдігін қамтамасыз ету, ... ең ... ... ... ... ... ұлттық мұраттарына сай ету
барысында депутаттар корпусы да демократия мен ... ... ... өтіп, сындарлы танымдық һәм тарихи тағылымдар алды.
Парламенттің саяси, демократиялық ... бір ... ... ... де заңгерлік талапкершілік пен шығармашылдықгың,
бұл істегі аса құнды мұраттар - ... ... ... ... пен ... ... ... ... ... ... бірге парламентшілердің
өздері де өсуде, кемелденуде. Олар парламентаризм мекгебінде елдегі күрделі
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды көріп, талдауды, оларға байланысты заң
бастамашыларына талап қоюды, үкімет алдына ... ірі, ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық, рухани мәселелер
бойынша депутаттық сауалдар енгізуді игерді. ... ... ... ... ... әріптесінің, азшылықгың пікіріне
құрметпен қарауға, өз пікірін құқықтық ... ... ... ... өз ... қорғауды, оған өз әріптестерін илаңцыра білуді,
шешендік ... ... ... ... ... ... ... астам елінің парламентшілерінің басын ... ... ... ... Мемлекеттер Достығы елдері
Парламентаралық ассамблеясы және әр түрлі елдердің ... заң ... ... сан-салалы байланыстар арқылы сол мемлекеттердің
парламентшілерімен, дипломаттарымен, ... ... ... ... ... ... ... мектебінен өтіп,
тіпті ... ... ... ... ... ... ... ізденімпаздық,
интеллектуалдық сипатта. Әр сайлау сайын Парламент депутаттары құрамына
осындай танымал азаматтардың бір ... өтуі - ... ... ... ... саяси элитасы қатарын жаңа тұлғалармен
толтырары ... ... ... ... ... арқылы халық
егемендігі мен мемлекеттік биліктің басын қосу, ... ... ... жүйесіне демократиялық сипат пен мазмұн беріледі. ... ... ... ... ... ... ... оның мазмұны
еліміздегі парламентаризм теориясы мен практикасы үшін түйінді мәселелердің
біріне айналды. Бүгінде, ... ... ... ... ... ... ретінде қарауға болады. Бұған,
біздің ... ... ... ... деп латынның institutum - біріншіден, мекеме, ұйым
бірлестік ... ... ... ... ... ішкі берік
қатынастармен және заңдар арқылы міндеті, мақсаты және ... ... ... ... ... бір тұрақты тобын айтады.
Институт дегеніміз, тағы бір ... ... ... бойынша сондай-
ақ, белгілі бір стандартталған тәртіп ... мен ... ... ... ... бірлік. Әлеуметтік институттарға іс-әрекеттері
белгілі бір нақты нормалармен және рөлдермен реттелетін адамдардың ... ... ... жатады. Институттану (институционализация)
дегеніміз - процесс, осы процестің ... ... ... ... реттілікке келіп, ... ... ... ... ... мен ... талап-
нормаларды қолданар болсақ, парламентке депутаттықгы тұрақгы, езіндік,
белгілі-бір әлеуметтік-демократиялық институт деп ғылыми анықгауға ... ... ... ... мемлекеттік билігіндегі ең жоғарғы
өкілді органның мүшесі ретіндегі мәртебесі, институциональдық ... ... және ... ... ... ... ... мәртебесі туралы» Конституциялық Заңда, сондай-ақ,
Қазақстан Республикасының «Қазақстан ... ... ... мен ... ... Заңында түбегейлі анықгалған. Саяси
жүйенің ... ... және заң ... ... ... сайланып,
халық сенімімен мандатқа ие болған депутат мәртебесіне сәйкес өз сайлау
округіндегі ... ... ... ... ... ... біріктіруші, олардың арасындағы ... ... ... ... тұлғаға айналады.
Екіншіден, Парламент депутаттары өкілдігі мерзімінің Мәжілісте 5 ... 6 жыл ... ... ... институциональдық, біршама тұрақты,
жүйелі сипат алып, ез міндеттері мен ... ... ... бұл
істе белгілі жүйелілік, реттілік, бірізділік, мақсаттылық сияқты
қатынастардың ... ... ... ... жеткілікті
мерзімде өтіп, оның неше дүркін сайлануына да ешқандай шек ... ... ... ... ... ... елімізде қалыптасқан тиісті заңнамалық
өрісте қоғамдағы басқа ... және ... ... ... ... ... енуі және оладың заңдарға сәйкес кез келген
мемлекеттік лауазым иесіне сауал қою сияқты ... де ... ... ... ... ... еліміздің басқару институттарының қызметін
заңнамалық анықтау және жетілдіру, олармен ... ... ... ... аяда ... бір ... түсу, тиісті мөлшерде басқару процесіне қатысу арқылы осы
салаға тұрақгы ықпал ... ... ... ... мен ... ... ... ез өкілетгігі уақытындағы әлеуметтік
мәртебесінің беріктігі мен тұрақгылығы, олардың заңнамалық-құқықтық жағынан
қорғалғандығы, ... ... ... асыруының басты кепілдіктері мен
нақгы негіздерінің болуы. Парламент депутатын оның екілдік мерзімі ішінде
тұтқынға ... ... ... сот ... белгіленген әкімшілік
жазалау шараларын қолдануға, қылмыс ... ... ... ауыр қылмыс
жасаған реттерден өзге, тиісті Палатаның келісуінсіз қылмысты жауапқа
тартуға болмайтындығы. ... ... ... құрамы әлеуметтік-
демократиялық институт ретінде әлі жас, бірақ оның Қазақстанда ... ... ... ... институциональдық лайықты орнын
алуына нақтылы ... бар. Бұл ... ... мен ... соңғы 10 жылдан астам уақыт ішінде жүздеген адам
өтті. Егер әр сайлау сайын ... 65-70 ... ... еске алар ... ... ... институтының саяси
элитаны тәрбиелеудің және саяси қызметкерлердің жоғарғы ... ... де, ... ... ... маңызының арта берері
сөзсіз. Саяси жүйе ... ... ең ... проблеманың бірі -
Парламенттің құзыретін кеңейтіп, билік тармақтары арасындағы тежемелік әрі
тепе-теңдік жүйені үнемі ... Бұл ... біз ... ... және ... ... даму перспективаларына өз зерттеулерінде
сындарлы талдау жасаған М.Әшімбаевтың «биліктің үш тармағы арасындағы өзара
қатынастардың келесі ... ... ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда... ел Парламенті орта мерзімдік перспективада
үлкен өкілетті және функциональдық толық салмаққа ие болады деп күту ... ... ... және ... ... ... ... сай келеді
деп есептейміз. Бұл ... ... ... ... ... ... Парламент палаталары депутаттарының санын көбейту,
Парламенттің ... ... ... ... ... ... .
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Н.Назарбаев. Конституция кемел келешектің ... ... 30 ... 2002 ... Қараңыз: Баглай М.В. Конституционное право Российской Федерации. //
Учебник. М., 1998 - 752 с; ... А.А. ... ... ... зарубежных стран. - М., 2001 - 488
с; ... М.А. ... ... ... и
практика. М., Росийский гуманит. ун-т, 2001. - ... ... Заң ... ... ... сапаға.
Егемен Қазақстан, 3 шілде, 2004 ... ... ... ... ... 1998 - 852 с. - ... ... толковый социологический словарь. Т.1. ... М., 1999, -745 с. ... ... М.С. ... транзит: от глобального к национальному
измерению. «Елорда», -Астана, -2002, ... ... ... ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ-та ұлттық саяси жүйенің қалыптасуы (1760-1810 жж.)27 бет
Саяси партияларды құқықтық тұрғыдан зерттеу64 бет
Қазақстандағы ұлттық идеологияның негізгі мәселелері65 бет
Қоғамның саяси жүйесі4 бет
Қоғамның саяси жүйесі қызметінің түсінігі және құрылымы20 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь