Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыру

МАЗМҰНЫ


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

I.МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ФЕРМЕР МАМАНДЫҒЫНА ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.1. Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудың бағдарлылығының мәні мен құрылымы. ... ... ... ... ... ... ...12
1.2 Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудың педагогикалық.психологиялық негіздер ... ... ... ... ... ... ... 17
1.3 Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудың тәрбиелік негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

ТАРАУ II. МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ФЕРМЕР МАМАНДЫҒЫНА ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ӘДІС.ТӘСІЛДЕР ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.1 Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудың кешенді әдіс.төсілдер сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.2. Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыруға қатысты жүргізетін кешенді жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63
Кіріспе

«Бәрінің бірдей жоғары білімі болуы міндетті емес, ондай деген болмайды. Бәрі бірдей академик, профессор немесе бизнесмен бола бермейді, оған жер бетіндегі әрбір оныншы адамның ғана қабілеті келеді. Алайда жалпы экономиканы алға қарай түрлі мамандықтағы жоғары білікті фермерлар жылжытып отыр емес пе. Олар да жақсы жалақы алып, өздері мен отбасыларын қамтамасыз етуде. Міне, осындай мамандықтарды меңгеру керек. Олар кей жағдайда кез келген басқа мамандықтардан артып болып жатады. Сондықтан, жас достарым, жұмысты осылай істеу керек деп ойлаймын», - деді мемлекет басшысы
Қоғамның әлеуметтік және ғылыми-техникалық прогресі дамып отырған заманда адамның интелектуалдық еңбек үлесі өседі және білім деңгейіне, шығармашылық даралығының дамуы мен фермер мамандығына бағыттылығына қойылатын талап жоғарылайды.
Фермер мамандығына бағыттылық оқушының кәсіптік жағынан өзін-өзі айқындауының маңызды бөлігі ретінде мамандық таңдауға белсенді қарым-қатынасынан көрінеді.
Кәсіптік бағыттылықты қалыптастырудың адами алғышарттары жоғары кластарда туындайды танымдық қызығуылық дамиды, жеке мәнді мақсат қою талабы, фермер мамандығына мүдде пайда болады.
Алайда, жалпы практика анализі көрсетіп отырғандай, көптеген мектеп түлектері өзін-өзі және таңдаған мамандығын нашар біледі. Жастар арасында ғылыми қызмет абыройы, педагогикалық, инженерлік-техникалық мамандықтарға қызығушылық баяу өсуде. Мұндай негативті құбылыстарды жою үшін “ерекше педагогикалық тәсілдер, жұмыстың мазмұнды және құқықты формалары қажет болып отыр, жас адамға шынымен көмек көрсететін, қоғамдағы өз орнын табуға көмектесетін жаңаша тәсілдер мен формалар керек болып отыр”. (8,19).
Білім беру мен экономикалық өсуді ба鬬ланыстыратын көптеген дәлелдер бар:
макро- және микроэкономикадағы халықаралық зерттеулерді шолу білім берудің, табыстың және өнімділіктің арасында тығыз байланыстың бар екенін дәлелдеп отыр. Бұл ретте оқытудың бастапқы кезеңіне инвестициялаудың зор қайтарымы болатыны байқалады;
зерттеулер білім беруді дамытуға жұ쬬салған инвестицияның маңызды жақтарын растайды.
Экономикалық пайдадан бөлек білім беру басқа да әлеуметтік пайдаларды келтіреді, әлеуметтік капиталдың – аза¬мат¬тардың көп үлесінің қатысуымен құ¬рал¬ған, әлеуметтік бірлігі мен интегра¬ция¬сы жоғары, құқық бұзушылық дең¬гейі төмен қоғамның қалыптасуына ық-пал етеді. Жастайынан білім алу әлеу¬мет¬тік, эмо¬ционалдық және басқа да өмір¬ге қажетті дағдыларды қалыптас¬тыруда маңызды рөлге ие. Білім беру
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1 Астана: Республикалық білім беру проблемалары ғылыми-практикалық орталығы, 2004. –45 б. (бірлестікте: Әбілқасымова А.Е.).
2 Управление воспитательным процессом в школе. Методические рекомендации. –Астана, 12-летнего образования, 2004. – 25 с. (в соавторстве: Кубенова Ш.И.).
3 12 жылдық білім беру жағдайында оқу нәтижесін бақылау және бағалау. Әдістемелік құрал. -Астана: 12 жылдық білім беру проблемаларының Республикалық ғылыми-практикалық орталығы, 2004. –20 б.
4 Система управления экспериментальной работы по переходу на 12-летнее обучение. Методические рекомендации. –Астана РНПЦ проблем 12-летнего образования, 2005. -70 с. (в соавторстве: Абылкасымова А.Е.).
5 Учебно-исследовательская деятельность студентов. Учебно-методическое пособие. –Актобе, 2006. –61 с. (в соавторстве: Алекешова Л.Б.).
6 Мұғалімдердің шеберлік іс-әрекетке әдістемелік дайындығының негізгі бағыттары (Мектепте ғылыми-әдістемелік жұмысты жетілдіру эксперименттік жұмыстың 1-кезең нәтижесі). –Ақтөбе, 2005. –69 б. (бірлестікте: Алдияров Қ.Т., Кубенова Ш.И.)
7 Оқушылардың білім сапасын қамтамасыз етудегі ғылыми-педагогикалық қатынас. (Мектепте ғылыми-әдістемелік жұмысты жетілдіру эксперименттік жұмыстың 2-кезең нәтижесі). –Ақтөбе, 2006. –69 б. (бірлестікте: Алдияров Қ.Т., Көбенова Ш.И.).
8 Психологиядан тест жинағы. –Ақтөбе, 2007. –57 б.
9 Образовательная технология: понятия и проблемы. Учебное пособие.–Актобе, 2007. –208 с. (в соавторстве: Сибагатова Г.К., Кубенова Ш.И.).
10 ХХІ ғасыр деңгейінде білім беру және кәсіптік даярлау (Ғылыми-әдістемелік жұмысты жетілдіруде эксперименттік жұмыстың 3-кезең нәтижесі). –Ақтөбе, 2007. –70 б. (бірлестікте: Алдияров Қ.Т., Көбенова Ш.И.).
11 12 жылдық мектепте оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін ұйымдастыру. Оқу құралы. –Ақтөбе, 2006. –146 б.
12 Дарынды тұлға ілімі - өшпес мұра. Оқу құралы. –Ақтөбе, 2007. –180 б. (бірлестікте: Есекешова М.Д.).
13 Оқушылардың шығармашылық дербестігін қалыптастырудың дидактикалық негіздері. Оқу құралы. –Ақтөбе, 2007. –191 б. (бірлестікте: Нұрмұханова Г.Е.).
14 Физикалық география Оқу-әдістемелік құрал. –Ақтөбе, 2007. –81 б. (бірлестікте: Ж.Калмангарина).
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе……………………………………………………………………………...7
I.МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ФЕРМЕР МАМАНДЫҒЫНА ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ
ҒЫЛЫМИ ... ... ... ... ... қызығушылығын қалыптастырудың
бағдарлылығының мәні мен құрылымы. ...........................12
1.2 Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудың
педагогикалық-психологиялық ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың
тәрбиелік
негіздері...............................................................20
ТАРАУ II. МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ФЕРМЕР МАМАНДЫҒЫНА ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫН
ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ӘДІС-ТӘСІЛДЕР
ЖҮЙЕСІ......................................................................
...........................................26
2.1 Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудың
кешенді ... ... ... ... оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыруға
қатысты жүргізетін кешенді жүйесі.......................................43
Қорытынды...................................................................
.........................................56
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.......60
Қосымша.....................................................................
............................................63
Кіріспе
         «Бәрінің бірдей жоғары ... ... ... ... ондай деген
болмайды. Бәрі бірдей академик, профессор немесе бизнесмен бола ... жер ... ... ... ... ғана ... келеді. Алайда жалпы
экономиканы алға қарай түрлі мамандықтағы ... ... ... ... емес пе. Олар да ... ... алып, өздері мен отбасыларын қамтамасыз
етуде. Міне, осындай мамандықтарды ... ... Олар кей ... ... ... ... артып болып жатады. Сондықтан, жас достарым,
жұмысты ... ... ... деп ... - деді ... ... әлеуметтік және ғылыми-техникалық прогресі дамып отырған
заманда адамның ... ... ... ... және ... ... ... дамуы мен фермер мамандығына  бағыттылығына
қойылатын ... ... ... ... ... жағынан өзін-өзі
айқындауының маңызды бөлігі ретінде мамандық таңдауға белсенді ... ... ... ... ... ... ... туындайды танымдық қызығуылық дамиды, жеке ... ... ... ... ... пайда болады.
         Алайда, жалпы практика анализі ... ... ... ... ... және ... мамандығын нашар біледі. Жастар
арасында ғылыми қызмет абыройы, ... ... ... баяу өсуде. Мұндай негативті құбылыстарды жою
үшін ... ... ... ... ... және құқықты
формалары қажет ... ... жас ... шынымен көмек көрсететін, қоғамдағы
өз орнын табуға көмектесетін жаңаша ... мен ... ... ... ... беру мен экономикалық өсуді байланыстыратын көптеген дәлелдер
бар:
макро- және микроэкономикадағы халықаралық зерттеулерді шолу ... ... және ... ... тығыз байланыстың бар екенін
дәлелдеп отыр. Бұл ретте оқытудың бастапқы кезеңіне инвестициялаудың ... ... ... ... ... ... жұмсалған инвестицияның маңызды
жақтарын растайды.
Экономикалық пайдадан бөлек білім беру басқа да ... ... ... капиталдың – азаматтардың көп ... ... ... бірлігі мен интеграциясы жоғары, құқық ... ... ... қалыптасуына ықпал етеді. Жастайынан білім алу
әлеуметтік, ... және ... да ... ... ... ... рөлге ие. Білім беру қызметінің барлық спектрларын
одан әрі дамытудың сенімді дәлелдері осында. ... ... ... ... білім беруге салынатын инвестицияны айтарлықтай және
тұрақты ұлғайтуы, оның сапасын жақсартуы қажет.
Сондықтан жаңа ұлттық пайымдау ... 2020 ... ... ... ... ... ақылмен құрылған экономика және біліктілігі жоғары жұмыс
күші. Білім берудің дамуы ... ... ... ... ... ... ... тұғырнамасы болуы тиіс.
Бұл міндетті шешуде мектептен тыс мекемелер айтарлықтай роль ... ... ... оқушының мамандыққа деген қызығушылығы мен
мектепте мұндай мүмкіндіктің болмауы, әсіресе ауылдық мектептер, ... ... ... ... қайшылықты шеше алады. Қазіргі ... ... шын ... ... ... ... ... моделіне
есептелген мектеп жүйесі мен оқушылардың, объективті сұранысы арасындағы
қайшылықты да жоя ... ... тыс ... ... ... ... ... қабылдап, қысқа
мерзімдік қызмет атқарып, тәрбиешілер мен педагогтардың уақытша коллективі
түрінде іске асырылады. Мұның барлығы танымдық қызығушылығын, ... ... ... саласына бейімділігін ескеріп, ... ... ... ... ... ... ... көзге көрінерлік нақты нәтижелерге ... ... ... ... ... ... ... тыс
мекемелердің ерекше перспективалы типі. Алайда жалпы практикада оқушылардың
фермер мамандығына  бағыттылығын қалыптастырудың мектептің педагогикалық
мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ойымызша, профильдік лагерьдің тәрбиелік ... ... ... зерттеулердің жоқтығы.
         Проблеманың теориялық және практикалық ... ... ... ... ... тыс ... оқушылардың
кәсіптік бағыттылығын қалыптастыру” деген тақырыпта дипломдық зерттеу
тақырыбын таңдап алуға ... ... ... сай ... еңбектер талданды:
кәсіптік бағдар берудің әлеуметтік және педагогикалық ... ... ... мен ... ... ... ... беру процесін басқаруды қалыптастыратын (А.Е.Голомитон,
Л.А.Иовайша, Е.А.Каимов, ... т.б.); ... орта ... ... ... класс оқушыларының кәсіптік бағдарлылығын қалыптастырудың
заңдылықтарын айқындайтын (С.П.Пряддэне, ... ... ... ... ... ... ... (Р.П.Ленгвитал, Л.Ф.Францева); мектеп, отбасы және қоғамның өзара
әсері ... ... ... фермер
мамандығына  бағдарлылығының компоненттері, ... ... ... ... ... ... ... т.б.); кәсіпке
қызығушылық ... ... т.б.); ... ... ... ... тақырыпты зерттеудің алғышарттары мектептен тыс ... тыс ... ... ... ... бағдар беру
проблемаларына арналған еңбектерде айтылды (А.С.Гецадзе, Е.П.Гроссу,
И.П.Волков т.б.); ... ... ... ... ... ... ... фермер ... ... ... Л.И.Кочукова т.б.); мектептен тыс
мекемелердегі ... ... ... ... ... ... ... И.Н.Рябченко,
Т.И.Сущенко т.б.); жоғары класс ... ... ... ... ... В.Д.Иванов, Н.Г.Пичкало т.б.);
         Зерттеудің объектісі(нысаны)  – ... тыс ... ... ... ... қызметі.
 -жалпы білім беретін ... ... ... ... ... мақсаты – жалпы білім ... ... ... ісін ... ... жетілдірудің негізгі
жолдары мен шарттарын айқындау және осының негізінде педагогтар үшін ғылыми-
әдістемелік ұсыныстар жасау.
Зерттеудің міндеттері – ... мен ... ... мамандық
таңдауға даярлауын айқындау:
- Жалпы білім беретін мектептерде фермер мамандығына  бағдарлылығын
қалыптастыру процесін ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық коллективінің
оқушылардың фермер мамандығына  бағдарлылығын қалыптастыру процесін басқару
қызметінің мазмұнын жасау;
Зерттеудің гипотезасы –оқушылардың фермер ... ... оның ... ... ... ғана емес, ғылым мен техниканың ... ... ... ... де байланысты.
 Жалпы білім ... ... ... ... ... тиімді болады; егер ... ... ... мен ... қазіргі салаларына жаңа ақпарат,
фермер мамандығына  еңбектің әр ... ... ... алып ... ... ... өз бетінше іздеп табуға даярланса; легерьде және лагерьден
соңғы кезеңде оқушылардың кәсіпке қызығушылығын іске ... үшін ... ... ... мен ... қарым-қатынасы процесінде
адамның іс-әрекетпен шығармашылық қызмет үлгілері коллективті ... ... ... ... ... ... қызметтің ойын түрлері каникул күндерінде кеңінен қолданылса.
Оқушыларды ... ... ... ...... ... оны басқаруға арнайы дайындығының болуы. ... ... ... ... деңгейі жоғарылауынан
көрінеді.
Біз өз зерттеуімізде мектеп оқушыларын еңбекке даярлаудың ... мен ... ... ... ... А.С.Макаренко
т.б. жасаған мектептен тыс тәрбиенің негізгі принциптерін басшылыққа алдық.
Проблеманы философиялық жағынан ... Л. Б. ... Л. ... Н. ... т.б. ... ... ... О.С. Богданова,
Р.Г. Гурова, И. С. Кон, Б. Т. ... А.В. ... т.б. ... ... ... ... (негізгі) білуге негізделді.
Адамның бағыттылығының  психологиялық мәнін анализдеуге А.Г. Ковалева, К.К.
Платонова, С.Л. Рубинштейн т.б. еңбектерінің  мәні ерекше ... ... ... ... пайдаланылды: философиялық,
социалогиялық, психологиялық-педагогикалық әдебиеттер; ... және ... ... зерттеу, тәжірибелік – эксперименталдық жұмыстар.
Құжаттар, анкеталар, бақылау, оқушылармен кеңес, ата-аналармен, мектеп және
мектептен тыс мекемелермен ... ... ... лагерь
түлектерінің тағдырына ретроспективті анализ танымдық және ... ... ... ... ... ... ... тәрбиеші,
мұғалім, профильді лагерьдің ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалығы – жүйені негіздеуде ... ... ... ... ... ... оқушылардың кәсіптік бағдарлылығы
қалыптасқандығының ... ... ... ... ... ... динамикасын
айқындау. Зерттеуде, сол сияқты, ғылым мен техниканың жас достары ... ... ... ... ... қабылдау, оның
қызметінің қысқа мерзімділігі, педагогтар мен тәрбиеленушілерінің уақытша
коллективтегі ... мен ... ... ... ... бойынша бірлескен), профильді лагерьге қатысушылардың ғылым
мен техниканың, белгілі бір ... ... ... мен ... ... ала ... жасалған жұмыс
бағдарламасын түзу мүмкіндігі т.б.
         Зерттеудің практикалық мәнділігі – ... тыс ... ... ... ұсыныстар жасап шығарғандығы, онда
ғылыми техниканың жас достары профильді лагерінің қызметіндегі оқушылардың
фермер мамандығына  бағдарлығын қалыптастыруды формалары мен ... ашып ... ... ... мен клубтар жұмысының үлгі
бағыттары ұсынылған, лагерьдің педагогикалық коллективінің ... ... ... ... ... даярлайтын
жиын семинарларының жоспары белгіленген. Зерттеудің ... ... ... педагогикалық институт студенттері үшін арнайы
курстарды, мектептен тыс ... ... ... ... ... анықтығы адамды дамыту марксистік, лениндік ... ... ... қамтамасыз етіледі. (жоспарға кәсіптік
бағыт беру мен еңбек тәрбиесін беру ... ... ... мен ... ... комплексін қолданумен дәлелденеді, империкалық
метриалды іріктеп ... ... ... отырған процесті
сипаттауға қажет және жеткілікті) ... ... ... ... ... ... ... жұмыс нәтижелерінің анализі тәрбиеленушілерінің фермер
мамандығына  бағдарлылығы деңгейінің өсіп отырғандығынан көрінеді.
ТАРАУ I.МЕКТЕП ... ... ... ... ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Мектеп ... ... ... ... бағдарлылығының мәні мен құрылымы.
   2005 жылдан бастап Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың ... 2010 ... ... ... ... ... және ... білім беруді дамытудың 2008 – 2012
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, 2007 – 2011 ... ... ... ... ... дейінгі тәрбиемен
және оқытумен қамтамасыз ету ... 2010 – 2014 ... ... жас ... ... ... ... білім
алуға мүмкіндік беретін Қазақстан Республикасы ... ... ... іске ... ... адами капиталдың дамуына
қосылған елеулі үлес болды.
Қазақстан қазіргі уақытта білім ... адам мен бала ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл –
Жалпыға бірдей адам ... ... Бала ... ... ... экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарының
Халықаралық ... ... ... ... ... ... жататын
біліктілікті тану туралы Лиссабон конвенциясы, Болон декларациясы және т.б.
Адами ресурстарды дамыту еліміздің 2020 ... ... ... бірі ... беруге инвестиция салу арқылы адами капиталды сапалы дамытуда
нақты қол ... ... ... Республикасында білім беруді дамытудың 2005 – 2010 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... 2010 ... ... ... бойынша білім берудің барлық деңгейі тиісті ұйымдар
желісімен ... ... ... ... берудің құрылымы
Халықаралық білім ... ... ... ... ... 12 ... моделін енгізу үшін жағдайлар жасалуда. Техникалық және
кәсіптік білім қайта құрылымдалды. Мамандарды үш ... ... ...... – Ph.D ... ... ... тұратын Қазақстан Республикасы жоғары және жоғары оқу орнынан
кейінгі ... ... ... ... мен педагогтар жеткіншек жас өспірім жастағы балаларға тән
сипат ретінде олардың ... ... ... анықтауы адамның
даму процесінің ең бір мәнді жағы деп санайды.
         (Л.И.Божович, И.С.Кон, ... ... т.б.) ... фермер мамандығына  айқындау тек мамандық
таңдау емес, адамның рухани дамуының мазмұнды процесі деп білуі керек. ... ... ... мен ... ... өзін-өзі бағалауы мен
идеалдарына және құндылықтар бағытына және эмоционалдық, ... ... ... ... ... ерекшеліктері мектеп, отбасы,
басқа да референтті топтардан ... ... ... шығатын,
сыртқы әсерлердің жиынтығына түсетін ... ... ... (191, ... ... ... мамандығына  айқындау структурасында оның
фермер мамандығына бағыттылығы мен фермер мамандығына  санасын атап айтуға
болады. Жастардың ... ... ... ... зерттеушілері А.Г.Бас, А.В.Голомшток, А.В.Дьяченко, Л.А.Иовайша,
С.П.Крячжде, ... ... ... ... ... П.А.Шавир т.б. адамның
фермер мамандығына  бағыттылығының қалыптасуын өз-өзін айқындау процесінің
негізгі мазмұны ретінде қалыптастырады ал ... ... ... ең ... ... оның ... компоненті, адамның
жалпы және фермер мамандығына  дамуының көрсеткіші деп санайды.
         Біздің зерттеуіміздің негізгі ұғымының мәніне кірісе отырып ... ... – адам ... бір ... ... ... ... есте ұстадық (74; 88; 89; 155 т.б.) ... ... ... ... ... және ... қарай оның структурасында мәнді жетекші орын алады. Осы әдіс ... ... ... ... ... ... біз соны істедік,
адам бағыттылығының мәнін, структурасы мен типін ... ... ... ... ... психологы С.А.Рубенштейн “бағытттылықты” адамның
негізгі динамикалық сипаты деп түсінді адам бағыттылығының структурасына ... ... ... ... (149, 624-626) ... зерттеушілер
адамның бағыттылығы ұғымының мәнін ашуға тырысып, оны не нұсқаулармен, ... не адам ... ... ... 1 ... ... ... республикада жергілікті
атқарушы органдар (бұдан әрі – ЖАО) мен Қазақстан Республикасы ... ... ... ... әрі – БҒМ) ... ... ... күндізгі жалпы білім беретін мектеп жұмыс ... онда ... жуық ... ... ... ... жалпы санының 64,6 %-ы
үлгілік, 35,4 %-ы – ... ... ... 201 ... ... ... 37,4 %-ы тасымалданатын суды пайдаланады. ... 3 ... 1 ... 4 ... ... ... ... 25,1 %-ы
күрделі жөндеуді қажет етеді.
Республиканың негізгі және орта мектептерінің 47,4 %-ы жаңа ... ... 13,2 %-ы ... 16,3 %-ы ... 46,7 ... ... ... жабдықталған.
Әрбір бесінші мектепте асхана мен буфет жоқ. Мектеп ... мен ... ... 80 %-ды ... ... 26,4 ... ... залдары жоқ. Мемлекет қаржыландыратын арнайы ... ... ... ... жоқ.
Осылардың барлығы 12 жылдық білім беру моделін енгізу мерзімін кейінге
қалдыруға себеп болды.
Қазақстандық ... беру ... ...... ... 56,5 %-ын құрайтын (2005 жылы – 52 %) ШЖМ болуы. Оның ... ... – 68,6 ... ... ... ... ... ШЖМ-да жұмыс істеп, әрбір алтыншы
қазақстандық оқушы ШЖМ-да ... ... ... саны ... Егер 2005 жылы ... ... ... құраса, 2010 жылы 149 мыңнан асты. Олардың 41,4 %-ы ғана арнайы
білім беру бағдарламаларымен қамтылған.
Мысалы, ... адам ... ... жеке ... ... ... қатынасы ал оның өмірі мен ... әсер ... ... (87) ... адам ... ... ... иерархиялық
структурасындағы белгілі бір мотивтердің тұрақты үстемдігі деп анықтама
береді. В.Н.Мясечев пен ... ... ... ... ... ... белсенділігі ретінде қарастырылады. (68) В.С.Мерлин
бағыттылыққа психологиялық қасиеттерді жатқызды. ... ... ... ... ... жалпы бағытын айқындайды”, деп жазды.
(103,123).
         Адамның динамикалық функционалдық ... ... ... ... ... ... қалыптасатын, әлеуметтік
шартты подструктурасы ретінде қарастырыды.
         “Тұтас қалыпта алынған бағыттылық, өз кезегінде өзіне мынадай
формаларды ... ... ... ... ... ... ... сенім. Осындай формаларда қарым-қатынаста ... ... да ... ... Адам ... ... өзара әсерін талдай келіп К.К.Платонов адам бағыттылығы
элементтерін ... ... ... мен және ... ... (130, ... өзара байланыс әсіресе адам ... ... ... ... және ... ... ... жетудегі белсенді
әрекеттерімен көрінеді.(95)
         Адам бағыттылығының неғұрлым жалпы ... ... ... ... ... Оның ... “адам бағыттылығы ... ... ... жүйелейтін қасиеттерінде көрінеді” (94,
4).
         Ұғымның жоғарыда аталған анықтамалары автордың мынадай адам
бағыттылығы ... атап ... Іс ... мінез құлықты реттеу
мен жұмылдыру белсенділігін атап ... ... бар ... ... ... ... келіп тіреледі.
         Философиялық және ... ... ... деген ұғымды ұшыратуға болады (158, 176 т.б.) “адамның қоғамдық
(моральдық-адамгершілік) бағыттылығы” деген де бар (56). Ол ... ... ... ... Егер адамның мінез құлқы қоғамның,
коллективтің, басқа адамдардың да, яғни коллективтік мотивтерді бейнелесе,
бағыттылықтың ... ... ... ... ... болады. Сондықтан мұндай
бағыттылықты коллективтік бағыттылық деп те атайды.
         Адам бағыттылығы адамның қоғаммен қарым-қатынасынан, жалпы ортамен
қатынасынан ғана емес ... ... ... айналысатын ісіне және оның
нәтижесіне қатынасынан да көрінеді. Егер мотивациялық жүйеде ... ету, ... ... жеке мүдделір басым болса, онда жеке
бағыттылық көрінеді, оны кейде ... не ... ... ... Егер ... іс-әрекетін қызметтік өзі талап еткен мативтер
реттейтін болса, еңбек ... ... ... болса, онда адамның
іскерлік (еңбек) бағыттылығы орын алады. (74, 88).
         Оқушылардың фермер мамандығына  бағыттылығының қалыптасу ... ... бір ... ретінде күрделі көп деңгейлі, көптеген
әлеуметтік және жеке факторлар мен шарттарға бағынышты процесс. ... ... ... қызметі мен оны кәсіптік бағдарлар факторларымен
байланысын іске ... ... ... танудың психологиялық
алғышарттары кәсіптік бағыттылық компоненттері деп санайды зерттеуші.
Біздің ... ... осы ... ... бір ... ... ... адамның жалпы ерекшеліктерін де жатқызатыны қызықты
көрінеді. (191, 8-12).
         Белгілі совет ... ... ... ... ... көрсетеді – “адам-табиғат”, “адам-техника”, “адам-адам”, “адам-
белгі”, “адам-көркем образ” оларды еңбек құралдарына салыстырады, яғни ... не ... ... ... ... ... процесіне қарап осылай
бөледі (65). Бұл белгі белгілі бір “дөрекілігіне” қарамай професиография
табысты жұмыс ... ... мен ... ... ... ... ... фермер мамандығына  бағыттылығының ерекшеліктері болатыны
негізделген нәрсе болғанымен біз оны мамандықтың белгілі бір ... деп ... ... ... мен ... ... ... оқушыларының психофизиологиялық, психологиялық және
жеке ерекшеліктерінің жыныстық және жасына ... ... ... ... зерттеген болатын. Зерттеушілер “оқушылар”
әртүрлі кәсіптік бағыттылыққа жататын болса ... ... да ... болатынын айқындады. Әсіресе “адам-табиғат” және
“адам-белгі жүйесі” типіндегі мамандықтарға бағыттылық топтары ... анық ... ... ... ... ... бұл
топтар қарама-қарсы болып шықты. (45, 109).
         Зертеушілер арасында ... ... нені ... керектігі жөнінде келіспеушіліктер бар ... ... ... ... табуға болады: пәндік және
мамандыққа қызығушылығы мен ... ... ... өмір ... бар ... ... мамандығына  жағынан өз-өзін тануға ұмтылыс
бар. (191, 12). ... мен ... ... ... қажеттілік, қызығушылық, бейімділік, қабілет,
мотив, идеалдар, ... ... ... ... ... дағды
кіреді (186, 156).
         Біз фермер мамандығына  бағыттылық адамның қабілетімен, сол сияқты
белгілі бір дәрежеде ... ... ... жақын іс-әрекетпен тығыз
байланысты екенін жоққа ... ... ... бұл ... ... ... ... болады дегенмен келісе алмаймыз,
себебі ... ... ... компоненттері болып табылады:
білім, дағды “Отып” подструктурасына жатады (130, 139), ал қабілет қалған
төрт подструктурадан гөрі ... (130, 152). ... бұл ... мамандығына бағыттылық құрамына енгізетін ... ... ... ... ... ... “қабілетті” аттап өте алмайтынын айтуымыз керек.
         Н.К.Котиленков фермер ... ... ... ... ол ... ... қараудан көрінеді,
тұрақты қызығушылық пен бейімділіктен туған, қабілетіне сәйкес келетін және
өмірдегі қызметі процесінде қалыптасатын форма” ретінде ... ... ... ... ... қасиетін байланыстыратын негізгі
категория – кәсіптік ... - деп ... ... ... ... танымдық және ... ... - деп ... ... ... ... – кәсіптік ниет, оның негізінде құштарлық пен тілек жатады, - деп
айтады Котиленков. Кәсіпке құштарлықтың даму ... ... келе ... пен ... құштарлықтан бағыттылыққа ауысу көрсеткіші
ретінде атап көрсетеді.
Авторлардың бірқатары оқушылар ақиқат әрекет етуші мотив – ... ... ... ... ... әсер ... ... өзінің болашақ мамандығымен салыстырады (23), керекті
пәндеріне қызығуы артады (157), ... бір ... ... ... (66), ... ... (197), ... құрдастарына (144)
қарым-қатынасы өзгереді,- деп санайды. Сонымен бірге көптеген зерттеушілер
фермер мамандығына құштарлық жоғары клас ... ... деп ... және ... ... оның ... ...
психологиялық ерекшеліктер (оқушылардың) (28, 132), ... ... ... ... ... (171), ... (114), ... және адамдармен қарым-қатынасы әсер ететінін ... ... ... ... мамандығына  құштарлық” ұғымы “фермер
мамандығына  бағыттылық” ұғымымен теңдеңдестіріліп жіберіледі. Біз бұл
теңдестірілумен келісе ... және ... ... ... ... ... ... мамандығына  құштарлықты фермер
мамандығына бағыттылық структурасына енгіземіз. 
1.2. Мектеп ... ... ... ... ... ... жалпы бағыттылығының негізгі қасиеттері: таңдау, мәжбүрлі
белсенділік, іс-әрекеті мен мінез құлқын ... Адам ... ... ... ... ... функционалдық
структурасының концепциясы) ... осы ... ... ... ұғымына бейімдеп бейнелейік. Мамандыққа таңдай қарау ең алдымен
фермер ... ... ... ... белсенділік фермер
мамандығына іс-әрекет мотивтерінен туады, зерттеуді фермер мамандығына іс-
әрекеттің мақсатын айқындау іске асырады. В.Г.Леонтьев пен ... ... ... ... қалыптасуы процесі мәжбүрлік
иеархиясын тұрғызуда, мақсатты айқындауда және фермер мамандығына ... ... үшін ... ... ... фермер мамандығына бағыттылығына түрткі болатын компоненті
ретінде (әлі ақиқат фермер мамандығына қызметке араласпаған) оның ... ... ... белгілі бір іс-әркет түріне ... ... ... ... ... ... – фермер мамандығына
құштарлық, ол мақсат қою және ... ... ... ... ... ... ... мақсатына жетеді.
Адамның бағыттылығы функционалды-структуралық сипатынан басқа
(иеарархиялық – мәжбүрлік және ... ... ... ... ... Оны К.К.Платонов деңгей, кеңістік, тұрақтылық, интенсивтілік және
әсерлілік деп анықтайды. (91, 216-218) ... ... ... ... пен ... қоғамдық мәнділігіне байланысты кеңістік қызығушылық
мотивтер мен мақсатқа бағынышты, тұрақтылық – ... пен ... ... ... пен ... – алға қойған
мақсатқа жету үшін ... пен ... ... ... атап ... ... ... Себебі олар бір-
бірімен тығыз байланысты: қызығушылық ... ең ... ... ретінде;
фермер мамандығына бағдарлылық (сыртқы ... ... және ... ерік ... саласы (ішкі байланыс).
Зерттеушілер фермер мамандығына бағыттылықтың ... ... ... ... ... ... деңгейді идеялық-саяси
және адамның адамгершілік бағытымен байланыстырады және ... ... ... ... ... алып ... беру ... мотивтің
әлеуметтік мәні мен орнын айқындап алу ... ... ... ... ол ... ... байланысты қызығушылық линияларының
санына қарай сипаттайды. (74, 24-25).
Біздің ойымызша, фермер мамандығына бағыттылық ... ... ... ... ... (191, 29-31) ... ... мотивтерінің ішінде сөзсіз қажеттілері (шығармашылық, ... ... ... ... мен ... байланыстылары және
орташа байланыстылары (әлеуметтік, ... ... ... ... ... мен процесімен байланысты жоқ түрлері болады.
Ч.М.Павлютенковтың ... ... ... ... осы жағдайлар ашылған.
оқушылар бойында фрустрацияға қарсы қару ретінде антиципацияны ... деп ... ... ... ... ... ... оқиғалардың
барысы мен қорытындысын модельдей білуге үйрету ... деп ... (194, ... ... ... авторы структуралық-
функционалдық және мазмұндық-динамикалық компоненттерді (фермер ... атап ... ... ... ... ... идеалдан бөлектеп қарастыруға ұмтылады. Ал
С.П.Крягтде оларды бір тұтастыққа біріктіреді, әрі ... бірі ... ... ... ... т.б. ашып ... Оның ... концепциясында фермер мамандығына қызығушының
(фермер мамандығына бағдарлының) фактор формасындағы ... бір ... ... процестер мен “психикалық қасиеттердің
комплексі” ретінде түсіндіріледі. Ол ... ... ... не кейіннен ие
болған мамандығымен байланысты болғандықтан, адамның ... ... және ... әр ... ... және объектілермен
кездескендегі танымдық, эмоционалдық және белсенділіктен көрінеді (76.12).
Фермер мамандығына ... даму ... ... ... ... ... ... ситуативті және көз сүзуден
(тұтынушылық қызығу) ... ... ... ... ... ұсынады.
Фермер мамандығына қызығушылықты дамытудың осыған ... ... ... де ... ... ... ... Е.М.Павлютенков
мотивтердің өзара әсерін адамның қызығушылығымен байланыстыра ... және ... ... қызығушылыққа қатысты ситуативті
қайраткерлік ... да атап ... (126). ... ... ... ... фермер мамандығына қызығушылықтың (фермер
мамандығына бағдарлылықтың) дамуының әр ... ... ... толық сипаттамасын беруімен және фермер ... ... ... ашып ... аударып отыр. Оның
ұсынған фермер ... ... ... ... және ... ... ... жағынан реттеліп отырады,
ол фермер мамандығына қызығушылықты дамытуды басқару процесіндегі маңызды
факторлар болып табылады, тоның әрбір ... ... бір ... ... ... ... ... оқушы тұлғасының фермер мамандығына бағыттылығы дегенді біз
оқушының мамандық ... өзі ... және ... ... адам ... бір бөлшегі деп түсінеміз. Фермер
мамандығына бағдарлылықтың ... ... ... ... ... ... атап көрсетеміз = мамандыққа
танымдық қызығушылығы мен еңбектің бейімділік мамандық таңдау ... ... ... мамандығына құштарлық. Оқушының фермер
мамандығына ... ... ... ... ... кеңдік және жинақылық, беріктік, әсерлілік, интенсивтік.
Оқушының фермер ... ... ... ... қалыптастыру
үшін мынадай психологиялық негізделген, мақсатты түрде ... ... = ... ... жаңа ... ... ... танымдық
құндылыққа бағытталған мотивтердің, бағалардың, ұғым-түсінікті кеңейтетін
компонент, ... ... ... ... ... белгілі бір
кәсіп не соған жақын қызметте өз ... ... ... ал кейінгі этаптарда
мамандықтың қыр-сырын аша түсуге тиіс, сөйтіп адамның көпқырлы, өзгермелі
қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру, өнімді еңбек арқылы жас жігіттің басқа
адамдармен қарым-қатынасы қалыптасады.
Мектептен тыс ... ... ... мамандығына
бағдарлылығын қалыптастыруда үлкен педагогикалық мүмкіндіктері бар. Олардың
қызметі жоғарыда аталған талаптарға жауап бере ... ... ... ... ... қызығушылығын
қалыптастырудың тәрбиелік негіздері
Бүгінгі таңда қоғам алдына қойылған негізгі міндеттердің бірі жан-жақты
дамыған жеке ... ... ... жаңа кезеңдерде ғылымдар
жүйесінде, кәсіби өзіндік анықталу мәселесін зерттеу ... ... орай ... ... мен ... ... жылдам өзгеруіне
байланысты кәсіби бағдар мен мамандық таңдауға психологиялық дайындықты
қалыптастырудың теориялық және ... ... ... ... ... бірі. Кәсіби бағдарлану мен кәсіби анықталу, соған байланысты
іс-әрекетті саналы өзіндік ... ... ... және
диагностикалық зерттеуді қолдану, психологиялық, педагогикалық, практикалық
кеңес беруді, мамандыққа ... ... ... ... болашаққа
бағыт-бағдар беруді кеңінен қолдануды күшейтіп негіздейді[2]
Қазіргі қоғамда жоғарғы сынып оқушыларының кәсіби іс-әрекет ... ... ... дайындығының ішкі субьективті факторын зерттеу
қажеттілігі психология ғылымы үшін әрқашан маңызды болып табылады.[3]
Кәсіп – (профессия-латын ... ... ... ... ... ... құжаттармен расталған кәсібінің, еңбек қызметінің негізгі
түрі.
Бүгінгі заманда кәсіптік білім беру ... ... ... ... мыңдаған мамандықтар мен кәсіптерге дайындау кезек
күттірмейтін талап. Адам еңбек ету ... ... мен ... ... ... ... беру қажет. Кәсіби білім – қандай да бір кәсіп аясында
біліктілік қызметіне ... ... ... дағдыларды игеру процессі,
құралы мен нәтижесі, және де сол кәсіби ортаға сай ... ... ... ... ... ... – педагог пен оқушының кәсібіне қатысты ғылыми техникалық
жүйелерді игерудегі және де ... ... ... ... қажетті
біліктер мен дағдыларды меңгеруге бірігіп жасайтын қызмет. Кәсіби тәрбиелеу
– педагог пен ... ... ... ... қалыптасқан жүріс-тұрыс
ережелдері мен нормаларын игерудегі және оқушыда кәсіби қажетті ... ... ... ... қалыптастыруда бірлесіп жасайтын
қызмет.
Мамандық – бұл ... ... тар ... ... қарастыратын
кәсіби қызмет түрі. Әр түрлі кәсіби бағдарлар әдістемелері ішінде, кәсіптік
оқыту енгізілген.
Кәсіби ... ... ... ... ... Кәсіби оқытудың басты
мақсаты – білім ... ... ... ... Оқу процесі – табиғат
және қоғам жайында ғылымда жинақталған білім жүйесін басқа адамдардың
меңгеруіне және оны ... ... етіп ... ... Оқу ... әрбір қоғамның даму дәрежесіне байланысты. Білім беру нәтижесі екі
тұрғыдан қарастырылады:
1. Нақты білім беру ... ... ... және ... беру стандарты
формасында тіркелетін нәтиженің ... ... ... білім беру
стандарттары оқытудың белгілі бір курсын өту үстіндегі ... ... оның ... мен ... қойылатын талаптарды қамтиды.
Стандарттың мазмұны ... ... ... ... ... ... қол ... көрінісі екені мәлім.
2. Білім беру нәтижесі бұл белгілі бір ... ... ... ... адамның өзі. Қазіргі жағдайда еңбек нарығында ... ... ... ... ... ... шеберлігінң деңгейі,
сәттіліктің кепілі бола алады.кәсіптік оқу орнында оқу процесін іске асыру
педагогтың саналы ... ... ... ... ... ... педагог құзіреттілігінен шешіледі. [1]
Кәсіптік білім беру ... – бұл ... және ... білім беру
мекемелері, оның ғылыми және ғылыми-әдістемелік органдары және ... ... мен қоса ... Басқару құрылымы:
• Бастауыш кәсіптік білім;
• Орта кәсіптік білім;
• Жоғары кәсіптік білім;
• Қосымша кәсіптік білім.
Кәсіптік мектептер мен лицейлерде негізгі білім ... орта ... ... ... бір ... ... ... фермер қызметкерлерін
дайындайды. Оқу мерзімі кәсіптік мектептерде 2-3 жыл, ал ... 3 жыл, ... ... ... мен құрылғыларды үйрену 4
жыл мерзімді қажет етеді. ... ... ... беру ... ... ... орта білім негізінде қысқартылған уақыт мерзімде жұмыс істей
алады.
Кәсіптік лицей – ... ... беру ... ... ... дайындайтын, оқытатын және тәрбиелейтін оқу орны.
Оның мақсаты – азаматты фермер ... ... өз ... ... ... ... ... беру, оларды қайта даярлау және
кәсіптік біліктілігін көтеру. [5]
Білім беру ақпараты – белгілі бір ... ... не ... ... ... білім, практикалық дағды беріп, ... ... ... ... ... ... мен ... үйрету. Педагогикалық коммуникация тәсілдері арқылы оқушылырға
кәсіптік білім беру мен ... ... ... ... қолдану қажет.
Негізгі білімі барлар үшін оқу мерзімі – 3 жыл, ал ... орта ... үшін -1,5 ... ... ... білім беру дегеніміз – инженер-педагогтық
ұжым мен оқушылардың бірлескен іс-әрекеті олардың ... ... ... ... мен кәсіби дағдыларын қалыптастыру.
Сонымен қатар, белгілі бір кәсіп саласы талап етіп ... ... ... бірі ... оқушылардың мамандық таңдау себептерін арнайы
зерттеген Петербург университетінің ... ... ... ... жастардың мамандық таңдаудағы түсініктері төмен, және олар
болашақ мамандықтың айналасындағы ... ... ... ... Мамандық таңдау себептерін тереңнен зерттеген Н.А.Рыбников
болды, ол себептерді дифференциалды қарастырды, яғни ... ... ... ... мамандығына т.б. байланысты.
И.В.Дубровина болса жасөспірім кезеңдегі негізгі психологиялық өзгеріс өзін-
өзі анықтау емес, сол ... ... ... ... ... Мұндағы өзін-өзі анықтауға психологиялық дайындық дегеніміз:
Сана сезімінің жоғарғы дәрежеде қалыптасуы;
Тұлғалық қажеттіліктің дамуы;
Жоғарғы ... ... ... өзіндік қызығушылығымен қол
жетерлік табыстары.
Ал, студенттердің кәсіби ... ... ... ... ... ... ... табылады, іс-тәжірибе іс-тәжірибенің базасы
болып табылатын тиісті ұжымдарда - кәсіпорындарда, мекемелерде, мектептер
мен ұжымдарда ... ... ... ... ... жоғары оқу орнының іс-
тәжірибе бойынша бағдарламасы және ... ... ... Кәсіби іс-тәжірибе түрлері мамандыққа сәйкес (даярлық бағыты)
өткізіледі.
Білім алушылардың ... ... ... оқу ... ... алған білімдерін бекітуге, іс-тәжірибелік дағдыларын ... ... ... ... бағытталған. Білім алушылар кәсіби іс-
тәжірибе барысында кәсіби және ... ... ... ... Төменгі курстарда келесі оқу іс-тәжірибесі ұйымдастырылады: далалық,
топографиялық, археологиялық, фольклорлық және басқалар.
Мамандықтар реті ... ... ... ... ... ... жұмысының тақырыбымен анықталады. Дипломалды іс-
тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... өндірістік қызметі туралы нақты деректер жинақтап, оны бітіру
жұмысын ... ... ... оқу ... ... алынған мамандықтың бағдарына қарай,
студенттер іс-тәжірибе өту барысында нақты ... ... ... ... ... ... түрлерін үйренеді:
– өндірістің технологиясын;
– экономиканы, өндірісті басқару және ұйымдастыру, өнімнің сапасын бақылау
мен ... ... ... мен ... ... анықтау
бойынша шараларды;
– жабдықтар, аспаптар, есептегіш техникалар, бақылау - өлшегіш ... ... ... ... ... механикаландыру және
автоматтандыруды;
– мектептердің, клиниканың, соттардың, прокуратураның, банктік - ... ... ... және т.б. ... ... ... ... еңбекті қорғаужәне гигиена саласында
жүргізілген зерттеу нәтижелерін;
– ғылыми - зерттеу, жобалау - ... ... - ... ұйымдастыруды;
– Қауіпсіздік және пайдалы еңбек жағдайын қамтамасыз етуді және жасауды.
Іс-тәжірибе бағдарламасы төмендегілерді ... ... ... ... ... ... ... мерзімі мен мазмұнын;
– студенттердің ұжымдар, мекемелер, кәсіпорындардың жаңашыл және
өнертапқыштық жұмысына ... ... ... мерзімі мен болжалды мазмұны;
– студенттердің іс-тәжірибе бойынша есеп беруге дайындалу тәртібі ... ... ... ... ... ... оқу және кеңес беру;
Кафедрада іс-тәжірибе бағдарламаларын, мамандық ... ... ... обьектісі болып табылатын ұйымды ескере отырып жасайды
және білім беру мекемесінің жетекшісімен бекітіледі.
Жоғары оқу орны студенттері кәсіби ... ... үшін ... ... ... ... ... базасы ретінде
анықтап, олармен іс-тәжірибені ... ... ... және
бағдарламасымен келіседі. Келісімде жоғары оқу орнының, іс-тәжірибенің
базасы мен ... ... ... ... Келісім жасасқан
шартқа сәйкес іс-тәжірибені өткізу мен ұйымдастыруды жоғары оқу орны мен іс-
тәжірибе ... ... ... ... оқу - әдістемелік басшылық ... оқу ... ... ... мен оның ... ... жоғары оқу
орнының тиісті кафедралары жетілдіреді.
Кәсіби білім ... ... ... ... ... қызметкерлер дайындау, ... ... ... ... жауапкершілігі бар, өз мамандығын еркін меңгеретін,
мамандығы бойынша дүниежүзілік стандарт ... ... ... ... ... өсуге дайын мамандар даярлау.
Өндірістіктік іс-тәжірибені ұйымдастыру қағидаларының ұстанымдық
негізі кафедра және кәсіпорын ... ... ... табылады:
өндірістік іс-тәжірибенің пайдалы жағы кафедра үшін қандай болса, кәсіпорын
үшін де дәл сондай екендігін анықтау қажет. (4)
Әрине, кафедралар ... іс - ... ... ... ... ... ... сапасының мәселелерін шешеді, сонымен бірге оның ... ... ... де ... ... Ал, кәсіпорын анағұрлым
дайындалған және келешегі бар мамандарды алдын-ала таңдау мүмкіндігіне ие
бола ... ... ... біз, экономика жағдайына байланысты, ... ... ... мен ... қойылатын талаптардың арасында
қарама-қайшылықтың өсіп отырғанын байқаймыз. [4]
Индустриалдыдан ақпаратты-индустриалдыға, өзіне ... ... ... қауымдастық қозғалысы беталысымен салыстырғанда
біздің мемлекетіміздің әлеуметтік-экономикалық және саяси даму болашағын
қарастыру ... бұл ... ... ... боп табылады. Біздің
мемлекетіміздің ... ... озық ... және
қалыптастыруын қамтамасыз ететін , келешекте ... оңды ... ... ... ... ... ... және экономикалық негіз
туғызу, бұл жағдайдағы инновациялық ... ... ... ... ... тиісті екендігі даусыз. [2]
Студенттердің іс тәжірибелік дайындығы ... ... ... ... ... оқу және ... бөлімшелері жүзеге асырады, мұндағы
басты рөл ... ... ... ... тиесілі. Бұл жағдайда
студенттер ... ... және ... ... оқытудың
белсенді әдістері (интерактивтік әдістер, іскер ойындар және т.б.), оқу-
зерттеу және ғылыми-зерттеу ... ... ... және ... ... ... жұмыстарды орындау, оқу және кәсіптік іс-
тәжірибенің барлық ... өту ... ... ... ... және ... ұйымдастырушылық технологияларды
қолдану арқылы инновациялық білім беру ... ... және оқу ... ... мен ... ... ... аударуды талап етеді. Іс-
тәжірибе жүргізу студенттердің анықталған дағдысы мен ... ... ету ... егер ... ... ғылым арқылы
білім беру үрдісі болса, онда іс-тәжірибелік жұмыс нәтижесі- өндіріс арқылы
білім беру үрдісі. [3]
Студенттердің оқу және кәсіптік ... ... ... ... ... болып табылады. Іс-тәжірибенің негізгі міндеті
студенттердің ... ... ... мен мекемелердің,
кәсіпорындардың жұмысын терең оқып ... ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орнында білім беру ... ... ... бекіту болып табылады.
Қазіргі жағдайда өзін-өзі анықтау ... ... ... толық деп айту қиын. Өзін-өзі анықтау мәселесіндегі барлық
сұрақтарішінде психологияда мамандықталған өзін-өзі анқтауда толық ... ... ... ... ... ... анықтау екі
түрге бөлінеді деп көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... ... ... өзіндік анықталу сыртқы себептің ішкі ... ... ... ... ... “сыртқы детерминация”
әлеуметтік шарт, жеке тұлғаның әлеуметтік детерминациясын ... ... жеке ... жеке ... болып табылады.
Сондай-ақ, Л.И.Божович жұмыстары да өзін-өзі ... ... ... ... ... анықтау қажеттілігі ... яғни ... ... мен ... шақ ... пайда болады.
Екіншіден, өзін-өзі анықтау қажеттілігі тұлғаның өзі және айналасы туралы
түсінігін ... ... ... ... ... ... ... таңдауға байланысты. Осылайша, Л.И.Божович ... екі ... ... бір ... ол ... ... жоспарлауда қажет болса, екінші жағынан өзінің өмір ... ... ... табылады.[4]
Кәсіби бағдар жұмысының құрылымының негізіне концептуалды идеялар сипаты
жатады. Соның бірі-мамандықты ... ... үшін ... ... ... мен қабілетінің ескеру идеясы. Бұл идея ... ... ... ... “диагностикалық концепсия” деп аталды.
Мұнда тест ... ... Осы ... ... ... ... тағы да басқа себептер диагностикалық зерттеу идеясының
“тәрбиелік ... ... ... әкелді. Алайда сол кездің өзінде-ақ
диагностикада, тәрбиеде оқушыларды кәсіби бағдарлауда өзара байланысты ... ... ... ... болды.
ТАРАУ II.МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫН ФЕРМЕР ... ... ... ЖҮЙЕСІ
2.1. Мектеп оқушыларының фермер мамандығына ... ... ... ... ... ... оқытушыны дүниедегінің бәрінен де ... ... ... үшін ...... ... педагогика құралдары
да, ең жақсы үкімет бұйрықтары да, әбден мұқият  ... ... ... да оқытушыға тең келе алмайды.
Чапаев ауылының орта жалпы білім беретін ... ... ... ... орта мектептің ғылыми тәжірибелі жұмыстарының
бағдарламасына ... оқу ... ... ... ... ... шеберлікке баулу деңгейінің жоғарылығы, ... ... ... ... оқу ... ... жүйелілігі,
материалдық жағынан қанағаттанарлық жағдайда жабдықталуы, оның ішінде,
әсіресе, ... ... бере ... ... ісі ... қаралды.
Педагогикалық ұжым оқыту-әдістемелік жұмыстарын күнделікті ізденіспен
жан- жақты дамыта отырып, өмір талап етіп отырған ... ... ... жаңа ... даму ... тұрғысынан көрінгісі келетін
ойшыл, мәдениетті, ... ... ... мол ұрпақ
тәрбиелеуді басты бағыты етіп алып ... Осы ... ... ... ... ... алады:
оқушы дербестігін,шығармашылығын, өз еңбегін дұрыс ... ... ... ... ... ... құштарлығын
арттыру;
өнерге қызығушылықты баланың бойына ... ... оны ... айналдыру, жоғары білімділікке бейімдеу;
жалпы білім беретін ... ... ... қосымша арнаулы
пәндерді, таңдаулы курстардың мазмұнын тереңдету;
ұлтымыздың ой- парасатын нығайту мақсатымен дарынды балаларды анықтау,
олардың ... ... жан- ... ... ... ... пен өнер негізінде жан- ... ... ... ... ... ... ... жузеге асыру ісіне еркін еңбек пен жоғары
өнімділік ... бола ... ... да ... адам өміріндегі мақсаты
зор екенін түсіндіру;
өнердің сан алуан салаларының ішкі ... ашып ... ... ... ... ... жетілдіру, шығармашылыққа үйрету арқылы өнерді
құрметтеуге тәрбиелеу;
ұлттық мәдениет саласынан жүйелі мәлімет беру;
оқушы жастардың ұлттық санасының, азаматтығының ... ... ... ... ... ... даму негіздерін
зерттеу, қазіргі жетістіктермен таныстыру;
оқушылардың шығармашылық жұмыстарын көрме, жарыстар арқылы жүргізу
дәстүрін қалыптастыру;
басқа да ... ... ... таныстыру, озық
тәрбиелерімен танысып, үлгі алу;
ғылым, өнер, мәдениет қайраткерлерімен ... ... ... ... ... институтымен тығыз байланыста болып,
оқу – тәрбие жұмыстарының жетістіктерін насихаттау;
Мектептін алдағы ... озық ... жаңа ... кеңінен қолдану;
оқушыларға жан – жақты ақпараттар (интернет, қашықтан оқыту) ала
отырып, өз бетінше ... ... ... жағдай жасау;
гуманистік және адамдық принцип – жеке тұлғаны күштеу мен зорлықты жоя
отырып, сыйластық ... мен ... ... ... ... ... өзін – өзі ... үйрету;
баланы шығармашылық қабілеті мен дарынын дамытуға бағыттау;
білім ... ... ... мен шығармашылық қабілетін
барынша ашуды қамтамасыз ететін жеке жұмысты күшейту;
білім беру ... ... ... қолдау көрсету,
гимназия – мектептің білім берудегі міндеттерін кеңейту,
Статистикалың мәліметтер:
 
Мектептегі балалардың:
Жалпы саны – 271
Шағын орталық - 15 бала
Мектеп алды ... ... ... саны- 233
Бастауыш сынып   (1-4 сынып)  -   96 оқушы 
Орта буын (5-9 сынып) -  102 ... буын ... ... ... отбасы - 48
 Аз қамтылған отбасы - 51
 Жетім балалар саны - 3
мектептің алдында тұрған негізгі ... пен ... ... ... ... ілгеріт
ілімдері – біліммен сусындату;
тәрбиесі қиындық келтіретін оқушылар тобын ұлттық тағылым қағидалары
арқылы ... әсер ... ... ... ... ... жандандыру.
білім беру жүйесін ізгіліктендіруде ауқымды істер атқару;
жеке тұлғаны қалыптастыру;
дарынды ... ... ... ... беру стандартына жауап беретін ұрпақ дайындау жолында
қажырлылық пен табандылық танытып еңбек ету.
Бүгінгі күні ... ... ... ... тетігі,
құндылығы ретінде фермер мамандығына сипаттағы білімнің орны үлкен. Оны
өлшем ретінде қабылдауымыздың себебі, кез ... ... ... ... ... онда өмір ... халықтың білім деңгейі
мен меңгерген білім, біліктерін фермер ... пен ... ... ... ... ғажайып жаңалықтарды өзі білім, білікті фермер
мамандығына ... ... ... оны ізгі ... ... ... ... мүмкін болады.
Еліміздегі орта білім беру жүйесінің 12 жылдық білім беруге көшуді,
әлемдік білім беру ... ... ... ... ... көзқарасты жаңаша
тұрғыдан қарастыруды көздейді. Осыған сәйкес қазіргі білім беру ... - ... ... ... бар, ... ... өзін-өзі жүзеге асыра алатын, жан-жақты дамыған жеке тұлға
қалыптастыру.
Мектептегі жас ұрпақтың ... ... ... ...... мазмұнына, оқу-тәрбие жұмысының мақсатқа сәйкестігі мен меңгеретін
ғылыми білімдер жүйесінің фермер мамандығына ... ... беру ... ... бір ... ... білім беру
кеңістігіне сай өркендеуге ұмтылса, екінші жағынан ... ... ... мәдени-тарихи құндылықтарға сай ... ... ... ... ... ... берудің жаңа парадигмасы жағдайында жеке тұлғаның
фермер мамандығына бағыттылығы мен шығармашыл тұлғасын ... ... ... осы ... шешудің бағдары ретінде
қарастырылып отыр.
«Парадигма» латын тілінен аударғанда «үлгі» деген мағынаны білдіреді. Ал
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... Білім беру парадигмаларының көптеген түрлері бар. Кейбір
ғалымдар білім беру парадигмаларының көптүрлілігін педагогикалық өркениетке
байланыстырады, адамзат ... ... ... ... ... ... ... креативті-педагогикалық
өркениетке енуде деген пікірлер айтылуда. Бұл педагогикалық ... ... жаңа ... аша ... ... ... мен ... түбегейлі түрде жаңартуды талап етеді. ... ... ... ретінде педагогикалық парадигма, яғни адамзат
қоғамының әлемдік әсер тәсілдерін меңгеруі мен педагогикалық ой-өріс ... ... және жеке ... ... ... алға ... ... мәліметтер бойынша, алғашқы кезеңде
«педагогикалық іс-әрекет» ересектер мен бала ... ... ... ... ... әрбір мүшесі тіршілігін сақтау үшін ... ... өмір ... ... қатынастарды білуі және оны кейінгілерге
үйретуін қажет етті. Табиғи педагогика алғашқы қоғамдық ... ... ... пен адам ақпараттық байланыс ретінде қарым-қатынаста болып,
адам еңбек іс-әрекеті нәтижесінде өмір сүру дағдылары қалыптаса бастады, ... ... ... ... ... ... ерекшеліктер, еңбекке үйрену, дене дамуы мен
отбасындағы қызмет ету ... ... ... ... ... ... ... өркениетке аяқ басты. Оның ерекше
белгісі – арнайы ұйымдастырылған педагогикалық процесс құралдары арқылы іс-
тәжірибені «әкеден-балаға» мақсатты ... ... ... ... ... ... жалғастыру тәсілдерін, біліктері мен білімдерін
жетілдірудің жаңаша жолдарын іздестіруге, ойлап ... бет бұра ... ... ... тасқа қоршаған әлем жөніндегі өз түсініктерін
бейнелеуі, өмірлік тәжірибелерін сипаттайтын, оны ... ... ... ... адам ... ... ... көрсетті.
Қазіргі уақытта адамның әлемдік тануы мен өзін-өзі тануындағы қасиеттері
«жансыз» табиғатпен алмасып отыр. В.С. Кукушиннің пікірінше, адам ... ... ... ... пайда болды, оның өткізгіштігі
«ақпараттық тазалық» дәрежесінің әр ... ... ... ағымдары мен қорларының қарыштап өсуі адамзат
баласын ... ... ... ... ... нығайта түсті
десе де болады. Репродуктивті-педагогикалық өркениет шеңберінде білім беру
өлшемдері мен оның мазмұнына қойылатын талаптарды, шарттарды өзгерту ... ... ... ... ... феномен ретіндегі
қасиеттерінің сақталуына, оқыту мен тәрбиелеу міндеттеріне көңіл ... ... ... әсіресе, космостық бастаулардың кейінгі жоспарға
қалдырылуы, білім беру ... ... ... ... ... ... ... берді. Бұл репродуктивті-педагогикалық
өркениеттің ішкі ресурстары таусылып, алға қарай креативті-педагогикалық
өркениетке ... ... ... көрсетеді. Демек, «Адам-Космос»
жүйесіндегі біртұтас ақпараттық-энергетикалық ... ... ... ... ... дамитындығын болжауға болады.
Мұның нәтижесінде «Адам-Адам» жүйесіндегі түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... түзіледі.
«Креативті-педагогикалық өркениет кезінде субъект-объект бірлігіндегі
адамзат ... ... ... ... бағалау мен
талдау арқылы әр индивидті табиғи педагогикалық іс-әрекетке әкеледі. ... ... ... ... орын ... Философиялық
түсініктегі “фермер мамандығына ... ... ... ... ... беру парадигмаларының бірінен-бірі артық, не қалыс қалған
түрлері болмайды. Олар өз ... ... ... мен ... мәні, оқу-тәрбие процесінің құрылымына байланысты болады.
“Парадигма” ұғымының енуі Бергманның және оны ... ... ... Т. Кунт ... ... Т. Кунт ... ... ғылым
дамуының кезеңдерін анықтауда пайдаланды. Парадигма – ғылым дамуының
негізгі өлшем бірлігі ... ... Т. Кунт ... ... білім
дамуы мынадай сызба бойынша жүреді: қалыпты ғылым ғылымдағы ауытқушылық
ғылымдағы тоқырау жаңа ... ... ... және бұрынғы парадигманың ауысуы) ғылыми ... ... және одан әрі ... жаңа ...... дамуының белгілі бір кезеңдерінде ғылыми ... ... және ... қағидаларының жиынтығы, ғылыми
зерттеудің үлгісі, стандарты, зерттеу мәліметтерін, болжамдар мен ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі «білімді адам» (білім,
білік, ... ... ... ... ... ... парадигмасына ауысуда, яғни белсенді, фермер мамандығына
ой-санасы қалыптасқан,өзін-өзі дамытатын, интеллектуалдық тұрғыда ... ... ... ... өз зерттеулерінде «парадигма» түсінігінің философиялық,
педагогикалық, психологиялық ... ... ... ... орта ... беру ... даму тенденциялары қоғам дамуының «Мәдениет-
Білім-Тарих» атты микропарадигмасы, педагогика ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... жаңа парадигмасы
пәнаралық түсінігі тұрғысынан мұғалімнің ... ... ... айқындайтын бағыттар ретінде ашып
көрсетеді.
Парадигма мәтінінде зерттеушілік қана емес, практикалық та ... табу ... ... ... және де ... ... де ... түрде ден қоятындығын атап өтпеуге болмайды. Осыған
байланысты білім беру стратегиясы ... ... ... ... ... жобалауға көзқарас, негіз, идея мәнінде түсіндірілетін білім беру
(тәрбиелеу) парадигмасы ұғымы қолданылады.
Парадигманы өзге ғылыми ... ... ... ... ... ие ... жөнінде пікірлер айтылуда. Осы ... ... ... екі ... ... ... үшін керек:
біріншіден, парадигманы классикалық құндылық, жалпы ғылыми ... ... ... ... зерттеу нормалары, өлшемдері,
стандарттары ... ... ... ... ... беру ... ұғымы. Өзіндік дербес түсінік «құқығын» жүзеге асыра отырып,
парадигмалардың ... ... ... ... ... жеке ... және ... бағдарланған,
ғылыми–технократиялық, гуманитарлық және ... ... ... ... және ... ... ... және коммуникативтік және т.б.
Осыған байланысты жоғарыда дәйектеме келтірілген педагогикалық түсініктің
полипарадигмалығы немесе парадигмалық ... ... кең ... ... әдетте, ғылым парадигмасы жайына емес, ... ... ... ... болады деген пікірлерді толық құптаймыз.
Дәстүрлі педагогикалық білім мазмұны негізінен танымдық сипатта беріліп
келді. Оның дидактикалық-әдістемелік ... ... ... ... сол ... ... ... қызмет ететін мақсатта
құрылатын. ... ... жаңа ХХІ ... ... ... ... ... қажет етуде. Мұнда білім беру процесінің объектісі
бұрынғыдай тек ... яғни оқу ... ғана деп ... ... ... ең алдымен жеке тұлғаға бағытталып, мынадай міндеттерден түзіледі:
оқушының интеллектуалдық-танымдық, психологиялық, фермер ... ... өз ... оқу ... ... бейімділігін, эстетикалық, рухани-адамгершілік, экологиялық,
дене мәдениетін т.б. қалыптастыру. Білім мазмұнын құрайтын оқу материалдары
тұлға дамытушы ... ... ... ... ... етіп ... керек.
Күн тәртібіне қойылып отырған күрделі мәселелердің ішінде жас ұрпаққа
білім беру мен ... жаңа ... ... ... ... жеке ... ... өзектілігі артуда.
Педагогика ғылымының теориясы мен практикасына, ... беру ... ... ... ... беру мен тәрбиедегі “тоқырау” кенеттен
пайда болмағандығын көрсетеді. Бұл мәселе ... ... ... ... жандана түсті. Оның бастаулары 30- жылдардың басында
көрініп, ... ... орта ... ... күрделі бағдарламалармен оқыту
және постиндустриалды қоғамның қарқынды қалыптасу міндеттерін ... ... ... орта ... “Кеңестік білім беру” әлемдік жағдайда алдыңғы
орындарға жеткен болатын. Білімдік бағдарламалардың негізділігі, ... ... ... көрсеткіштері және жоғары, арнаулы орта,
кәсіптік-техникалық білім беру масштабының ... ... ... уақыттарда бұл қарқындылық баяулап, білім беру жүйесіндегі
динамизм бойынша Батыс елдерінің ... ... және ... дамушы
елдерінен ерекшеленуі тоқталды. Елдегі әлеуметтік-экономикалық ... ... ал ... беру ... сапалық өзгеріссіз немесе білім беру
реформалары жүйесіз сипат алды.
Қоғамда күрделі процестер белең алып, ... тек ... анық ... ... ... даму ... баяулап,
бұрынғы идеялогиялық бағдар көмескіленіп, әлеуметтік тұрақсыздық, адамдар
арасындағы қарым-қатынас ... ... ... ... ... т.б. ... ... түсті. Мұның өзі
тәрбиелік ... ... ... ... ... ... білім мен қабілеттің сұранысының болымсыздығын сезе
бастады. Мәдениеттің, ұлттық ... ... ... ... ... ... жүргізуді қиындата берді.
80-жылдардың ортасында бірқатар өлшемдер бойынша білім беруде батыс
елдерден ... ... ... ... ... жоғары білім беру
масштабы бойынша ... ... ... ... ... ... білім берудегі дифференциация мен индивидуализация бойынша алға
шықты.
Отандық мектептер білім ... ... ... ... қала
бастады. АҚШ мен Англияда т.б. білім беру уақыты 12-13 ... ... ... ... ... ... ... сипатқа негізделген бірегей
стандартқа ұмтылды, нәтижесінде оқушының өз болмысын тану, белсенділігі ... ... ... ... ... ... болып шықты.
Қазіргі уақытқа дейін мектеп әлеуеттік ортадан алшақ, өз проблемаларын
өз күшімен шешуге ұмтылыс жасау сипатында қалып ... ... ... ... мен ... ... ... мен шешім қабылдауы т.б. қоғам дамуына тікелей ... ... ... қалды.
90-жылдардың басында экономикадағы ... ... мен ... ... ... экономикаға көшуге бет бұрысы білім беру
саласына әсер ... ... Жаңа ... ... ... ... ... сатысы – мектепке дейінгі мекемелерге
ауыр салмақ түсті. Көптеген балалар бақшалары жабылып, ... ... ... ... ... - ... ... жүйесі бұзылды.
Көрсетілген қиындықтарға қарамастан, білім беру жүйесі даму тұғырын
сақтап қалуға ұмтылды. Білім беру жаңа ... ... ... ... ... ... Оқу ... типін, бағдарламалар
деңгейін, т.б. таңдау мүмкіндігі туды. Білім беру жүйесі жаңа бағыт ... ... ... бет ... ... ... өзгерістер мен әлемдік педагогикалық
тәжірибені қазіргі ғылыми ... ... ... ... ... ...... стратегиясын таңдауға себепші болды.
Алдымен білім беру мақсаттарының өзгерісіне, ізінше оның тиімділігі
өлшемдері келді. ... беру ... әлі де ... ... ... ретіндегі
білім, білік және дағдыға бағдарланған. ... ... ... ... оқу ... түсуде т.б. негізгі өлшемдер ретінде қарастырылады.
Ежелден белгілі: “көп білім ақылдылыққа үйретпейді”. Сондықтан ... ... ... дара ... ... дамытуға
бағытталуы тиіс. Оқыту - міндетті түрде тәрбиелік қызметпен сабақтастықта
өтуі қажет.
Осы ... ... беру ... ... ... ... жекетұлғалық-даралық сипатта болу қажеттігі
туындады.
Сондықтан қазіргі қоғам талабына сай, баланың ... ... мен ... ... оны өз ... ... байланысты қолдана алу, ой дербестігін кеңейту, заман
сұранысына сай ізденімпаз, ... ... ... бірден-бір
жолы – 12 жылдық білім беру ... көшу ... ... ... мойындап отыр.
Білім беру жүйесіндегі реформаның міндеті тек қана қосымша бір немесе 2
жыл қосу емес, ... ... ... ... ... ХХІ ... ... отырып, алған білімі мен біліктерін өмірде фермер
мамандығына тұрғыда қолдана ... ... ... ... ... жан-жақты дамыған жеке тұлғасын қалыптастыру екендігін ... ... ... ... беру ... даму ... ... жасай
отырып, ерекше үміт күттіретін тенденциясын көрсетуге болады:
● мектеп жүйесіндегі демократизация;
● мектеп ... ... ... ... ... ... ... дамытуға бағытталған оқытудың әдіс-
тәсілдерін қолдану;
● ұлттық-мәдени, рухани ... ... ... ... ... тәжірибелік-эксперименттік іс-әрекет;
● жаңа техникалық құралдарды пайдалану;
● мектептегі және мектептен тыс уақыттағы оқыту мен ... ... ... ... ... ... құнды
бағыттары мен идеяларын ұлттық психологиямызға сәйкес пайдалана ... ... беру ... жаңа ... қою өзекті мәселе. Мемлекеттік
білім беру жүйесі негізінде әлемдік ... ... ену – ... оқу жүктемесін азайту арқылы денсаулығын сақтау, бос уақытын
жеке мүмкіндіктері мен қабілеттерін жетілдіруге жұмсауға ... ... ... ... ... бойынша оқу материалын тиімді түрде игеруге, оны
өмірде қолдану және болашақ мамандықтарына ... ... ... ... ... ... білім сайыстарына,
бағдарламаларға, білім жобаларына қатысуына ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Сондықтан білім беру жүйесіндегі реформа кезеңдерге бөлініп, эволюциялық
жолмен, жаңа әдіс-тәсілдерді, құралдарды пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... беру процесінің жаңа моделін
сынақтан өткізу және мектепті бірте-бірте жаңа ... ... ... ... көшіру түрінде жүзеге асырылуы тиіс.
Жалпы, жаңарған мектепте оқыту құрылымы мен ... ... мен ... ... дамуына, олардың өмірлік
жоспарларының жүзеге асырылуына бағытталған, көпвариантты және икемді ... ... бұл ... ... орта және ... ... т.б. өзара сабақтастығы проблемасын ескерген жөн.
Ақпараттандыру, жаһандану жағдайындағы қазіргі білім беруді дамыту мен
жетілдіруді ... ... ... ... ... ... ... қатарын қайта қарамайынша елестету мүмкін емес. Солармен
бірге, қазіргі мектептің педагогикалық процесін бүгінде ... ... ... ... беру ... ... кезекте, фермер
мамандығына қабілетке, фермер ... ... ... мамандығына
өзін-өзі дамытуға, фермер мамандығына дербестікке, креативтілікке ... ... ... ... ... қарастырылуына да үлкен мән
берілуі керек.
Жеке тұлғаның фермер мамандығына әлеуетін дамыту тетіктерін зерттеуге
деген ... ... ... ... ... өзектілігін
ескертіп отыр. Фермер мамандығына қызығушылықтың динамикалық даралық
сипаты креативтілікте және оның ... ... ... ... мынада: креативтік педагогикалық, психологиялық ғылымдарда
тұрақталған категориялар ... ... да, ... ... өз
пайымдауын тапқан жоқ және фермер мамандығына ... ... ... ... ... ... ... кезеңде зерттеліп
жатқанымен, бірқатар ғылыми-зерттеу жұмысы белгілі бір ... ... тың ... ... ... ... ... проблеманың
өзіне де, оған қатысы бар түрлі қолданбалы сипаттағы сұрақтарға байланысты
да бірыңғай пікір қалыптаспай отыр.
Қоғамды ... – ХХІ ... ... ... ... десек те
болады. Қазірдің өзінде, оның дамуының ... ... бұл ... фактордың анықтаушы ролімен ... ... Осы ... фермер мамандығына қызығушылық басым және оның негізгі
құраушысы болып табылады.
Қазақстан білім беру парадигмасы ҚР Конституциясы, ...... ... ... беру ... ... мен ... құжаттарды
терең талдау нәтижесіне қалыптасып келеді.
Теориялық талдаулар көрсетіп отырғандай, тарихи кезеңде бірін-бірі
алмастырушы ... ... жаңа ... мен ... ... ... мен ... дамуын терең ұғынуды талап етеді.
Сонымен, ғалымдардың пікірлерін тірек ете ... және ... ... ... жаңа ... – жаңа ... бағдар
тұрғысында, мемлекеттік стандарттарға сай, жан-жақты дамыған жеке тұлғаны
қалыптастыруға ... ... ... ... ретіндегі
инновациялық мектепте ғылыми-әдіснамалық негізделген білім берудің
концептуалдық ... ... ... ... білім беру дағдарысына талдау жасау бүгінде ең алдымен адамның
фермер мамандығына мәні мен руханилықты дамытуға ... жаңа ... ... ... қажеттілігін түсінуге алып келді. Бұл ретте білім
беру практикасының негізгі міндеттері табиғат пен қоғамның заңдарын ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан
қайта
жасалуының гуманистік әдіснамасын меңгеруге көмек беру және ... ... ... ... ету болып отыр. Мұндай
міндеттерді негізгі мақсаты адамның фермер мамандығына әлеуетін сақтау мен
дамыту болып ... ... ... беру ғана шеше ... ... фермер мамандығына қызығушылықты қалыптастыру білім берудің
мақсатты бағдары ... ... ... ... ... беру жүйесінің өзі
жеке тұлғаның фермер мамандығына әлеуетін дамытуға жағдай жасамай, ... ... ... мән ... ... күні ... қателіктері неден тұратындығын ... ... ... - ... ... ... ... мен түсіну.
Осындай бағыттардың бірі ... ... ... ... еткен, ХХІ ғасыр білімі деп батыл санауға болатын ... ... беру ... ... ... ... ... беру –
қазіргі мектептерде оқытудың фермер мамандығына ... ... ... тану мен ... ... ... ... әрбір жеке
тұлғаны қалыптастыруға бағыттайтын интеллектуалдық процесс.
Сонымен, классикалық пен қазіргі жаңа парадигмалардың ... ... адам ... және ... алу арқылы оның дамуы туралы
мынадай іргелі түсініктердің ... ... - ... беру ... ... ... парадигма ... ... |
|1 ... берудің негізгі міндеті: |Білім берудің негізгі ... ... ... ұрпақты дайындау |тұлғаның дамуы мен өзін-өзі жүзеге |
| | ... ... ... ету |
|2 ... - ... жүйе ... - ... жүйе |
|3 ... - ... шақ ... ...... бағдар («ой-өріс |
| |(«еске алу мектебі») ... |
|4 ... беру – ... білік, |Білім беру - адам өз санасында әлем|
| ... ... ... |бейнесін жасау оны пәндік, |
| ... беру ... ... ... |
| | ... |
|5 ... – педагогикалық ықпал ету |Оқушы – ... ... |
| ... ... |
|6 ... ... пен ... педагог пен |
| ... ... ... ... диалогтық қарым- қатынасы |
|7 |Оқушының “жауап берушілік”, ... ... ... |
| ... ... |мамандығына іс-әрекеті ... ... беру ... жағынан классикалық парадигмадан басым жаңа
парадигмалардың қалыптасуы - тарихи ұзақ және ... ... ... ... ... ... ... ерікті жеке тұлғаның,
субьектінің өзін-өзі дамытуын, ... ... ... олардың еркіндігі
проблемаларын шешуге алғаш ... ... ... болады. Егер классикалық модельде оқу ... ... ... ... ... ... ал оқушы
табиғаты мұғалімнің тәжірибесі мен біліміне, мүмкіндіктеріне ... ... оқу ... үлгі ... қалыптастыратын -
дәстүрлі оқу процесінен айырмашылығы, оқу ... ... ... ... ... ... ... креативтілік – рухани құндылықтарды жасаушы және жеке ... ... ... ... ... ... бола ... рефлексия
мен субъективтік өзін-өзі бағалау негізінде жаңа нәтижелерге ... ... ... көрінетін сапалық қасиеті.
Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыру өте
маңызды, күрделі және көп ... ... ... ... ... дегеніміз – бұл адамның өмір ... ... ... ... Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой түйіп,
өздігінен саналы, ... ... ... ... ... керек. Адам
бойындағы қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол бермеу адамның ... ... ... ... көмектеседі.
Фермер мамандығына іс-әрекет – мәселені қою, ойды ... ... ... ... оны ... оның ... дамуы, аталған мәселені
шешуде тиімді әдістерді қолдану, негіздеу, оны тәжірибе жүзінде ... ... ... ... ... мамандығына деңгейі – оның мәселені қою мен оны шешудің
жолдарын табуынан көрінеді. Мұнда жаңа білімді ... ... ... ... ... және дамуымен бірге жүреді. Демек, фермер
мамандығына ойдың нәтижесі - тек қана ... ... ... ғана ... ... қатар жаңа білімді жасау, тапсырманы
орындауда жаңа жолдарды ашу.
ХХІ ғасыр ... ... ... ... ... ... өзінің жеке тұлғалық дамуы деп түсіну қажет. Бұл - әр ... ... ... құра алуы, қоғамдық талаптар тұрғысынан өзіне сыни
баға бере алуы, айналаны өзгертуге ... ... ... ... ... ... күші артып, жеке тұлғасы қалыптасады. Фермер
мамандығына ... ... ... ... ... сезіну
арқылы, оған деген өзінің сенімдерін қалыптастыру ... ... де, ... ... ... ... болады.
«Фермер мамандығына қызығушылық» ұғымының мазмұнын ... ... ... сипаттайды:
- жаңалықты сезінуге деген тұлғаның сезімдері, жаңалыққа ұмтылу,
ойлаудың жоғары ... жаңа ... ... ... түрлерін тез арада
өзгерте алу қабілеті (Ю.Н. Кулюткин);
- тұлғаның фермер ... ... ... ... Матюшкин);
- индивидтің фермер мамандығына пен өзін-өзі жүзеге ... ... ... ... Қазақстанға қалыптан тыс ойлай алатын, шұғыл шешімдер қабылдай
білетін, белсенді, шығармашыл жеке тұлға қажет.
Әлемдік білім кеңістігіне ... ... ... ... ... ... даму ... алдыңға қатарлы педагогикалық ой
өкілдерінің фермер ... ... ... ... және талдау негізінде маңызды бес бағытты бөліп көрсетеміз:
философиялық-танымдық ... ... ... ... ... ... ... психологиялық-педагогикалық және философиялық зерттеулерді
талдау мынадай тұжырымдар жасауға мүмкіндік береді.
• Фермер ... ... ... ... ... ... ... ол әр жеке тұлғаның ынтасы; әр жеке тұлғаның
даму мүмкіндіктерінің, оның ішінде оның фермер мамандығына ... ... ішкі ... ...... фермер
мамандығына өзін-өзі дамытудың табиғатын ... ... ... ... ... ... Жеке ... фермер мамандығына қызығушылығы – бұл ішкі процесс,
адамның орта ... ... бір ... беру тәсілі, өзіндік қарама-
қайшылықтар әсерінен және қоршаған ... ... ... ... ... субъективті қарым-қатынастарын есепке алу
негізінде өзін ... ... ... ... ... ... ... жетекші функцияларына талаптанушылық,
танымдық, реттеушілік, рефлексиялық, белсенді өзара қарым-қатынас т.б.
жатқызылады. Олар өзін-өзі дамытудың бағыттылығы мен ... ... ... және ... сабақтастығын айқындайды, адамға
өзін жетілдіруге орай дербес әрекетін ұйымдастыруға мүмкіндік туғызады.
• Фермер мамандығына ... ... - ... фермер мамандығына әрекетінің ерекше түрі, ол бір жағынан
“өзіндік” ... ... ... ... айқындау, өзін-өзі
басқару, өзін-өзі таныту” қарқынын күшейту мен ... ... ... ... ... ... табу барысында субъектілік бағыт
ұстанатындай, тұрақты ... ... ... ... фермер
мамандығына міндеттердегі қарама-қайшылықтарды шешуге бағытталады.
Зерттеу жұмысында көрсетілген ... ... ... ... және ... ... қалыптасқан іс-тәжірибелерді зерделей
келе, біз “фермер мамандығына ... ... ... анықтама
береміз:
“Фермер мамандығына қызығушылық – жеке тұлғаның жаңа жағдайда ... ... ... ... ... негізінде, психологиялық
сапаларын дамыта отырып, білімдік-рухани ... ... ... және фермер мамандығына қабілетті дамытуға жетелейтін танымдық
сапасы“
Оқу процесінде оқушылардың фермер ... ... ... ... ... және оны ... кәсіби бағдарымен
сабақтастыра зерттеу мұғалімнің педагогикалық ... ... Өз ... ... ... және оның ... жаңа ... үнемі
толықтыра отырып, фермер мамандығына пен жұмыс істеуі, өз ... ... ... жеке тұлғаның дамуы мен қалыптасуына өзінің қолтаңбасын
қалдыруына, рухани тұрғыда терең түсінуі мұғалімнің ішкі құндылық ... ... ... қарастыру оның көптеген сапалық
қасиеттерінен тұрады:
1) ... ... ...... ... түсінуі,
құбылыстардың мәнін білуге ұмтылуы, танымдық ынтасының тұрақтылығы т.б.
2) креативтілік (фермер мамандығына ) сапалары – ... ... ... ... ... болжай білу, ой тереңдігі, қарама-
қайшылықтарды көре білу немесе сезу; ... ... ... ... ... тұрақтылығы т.б.;
3) әдіснамалық (ұйымдастырушылық) сапалар – ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, нәтижеге
жетудегі табандылық, рефлексиялық ... ... ... ... ... ... процестерді жүзеге асырып, дамыту –
бұл білім беру жүйесінің дамуы, оны жаңарту мен тиімділігін ... ... да ... ... ... ... ... пен қарым-
қатынаста баланы объект деп қарамай, оны дамушы тұлға ретінде қабылдап,
оқу-тәрбие ... ... ... ... сай, ... ... ... бағытталған жаңа технологияны енгізудің қажеттілігі
туындап ... Ал жаңа ... ... ... – міндетті
деңгейдегі білімді қалыптастыра отырып, фермер мамандығына ... ... ... ... ... ... ... мазмұнының жариялылығы
заман талабына сай білім беру мен ұлттық ... ... ... ... ... ... негізі ретінде қызмет ете алады.
Оқытудың мазмұнын, өзіндік ерекшеліктерін, одан туындайтын ... ... ... ... қазіргі ұлттық білім берудің философиялық
тұғырнамасын, әдіснамалық және әдістемелік негіздерін жасауға болады, ... ... мен ... беру мекемелеріндегі ұлттық идеяны көздейтін
тұжырымдамалық тұтастықты қамтамасыз ету ... ... ... жүйесінде, Д. Дьюи атап өткендей, ... ... Ол ... ... Н. Коперниктің жаңалығына (күн астрономиялық
орталық, басқа планеталар оның ... ... оны ... тең ... ... ... оқушы тұлғасы орталыққа айналып, барлық
педагогикалық әрекеттер оның айналасына шоғырландыра жүргізіледі”.
Фермер мамандығына іс-әрекетке деген ынта-ықыласты оятуда ... ... ... зор: ... жетістікті қамтамасыз ету; оқыту
формаларының түрлерін жетілдіру, оқу ... ... ... сәйкес құру, білімді ... ... жаңа ... технологияларды пайдалану, мұғалім мен
оқушының жағымды ықпалды әрекеттерін жетілдіру, фермер мамандығына ... ... ... зерттеулеріміз бен тәжірибелік жұмыстарды сабақтастыра
зерделеу ... ... ... ... ... 3 ... бөліп
қарастыруға болатындығын көрсетті:
1) мақсатты қызығушылық – оқушының белгілі бір ... ... ... ... байланысты міндеттері мен жоспарына сәйкес
фермер мамандығына ... ... мен ... ... әрекеттік қызығушылық – оқушы фермер мамандығына іс-әрекетте өзекті
мәселені шешуге ұмтылысы және ... ... ... ... ... ... ... отырып жұмыс істеуі;
3) танымдық қызығушылығы – оқушының фермер мамандығына ... ... мен ... ... ... жаңа ... жаңа нәтижеге жету, білімді құндылық бағдар ретінде ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері оқушының жеке ... ... ... ... ... ... ... оң әсерлері бар
рефлексия нәтижесінде өз іс-әрекетіне жауапкершілік, өз болашағына және
қоғам ... ... мен ... ... принциптерінің қалыптасуына
мүмкіндік береді.
Педагогикалық-психологиялық әдебиеттерді ... ... ... тәжірибелік жұмыстарымыз оқушылардың ... ... ... құрылымдық-мазмұндық моделін ... ... ... мазмұны: мотивациялық-еріктік, мазмұндық-
операциялық, рефлексиялық-бағалау ... ... ...... ... жаңа парадигмасына
сәйкес, оқушының фермер мамандығына іс-әрекетке құндылық бағдар ретіндегі
ынтасы, жаңалыққа қызығушылығы, ... ... ... ... ... түрде өз іс-әрекетін фермер мамандығына сипатта ұйымдастыруға
талаптануы, фермер ... ... ... және қажетсінуін
қамтиды.
Мазмұндық-операциялық компонент - өзін фермер мамандығына ... ... ... жеке ... ... мен ... ... дамытудың тәсілдерін білуі, фермер мамандығына ... ... ... ... ... ... мамандығына жұмыстарға
талаптануы және оны ұйымдастыра білуі, пәндік ... ... ... ... ... ... болуы.
Рефлексиялық-бағалау компоненті – фермер мамандығына іс-әрекетке талдау
жасай білуі, жетістіктері мен сәтсіздіктерін ... ... ... ... және ... көмек, ізденімпаздық іс-әрекетке
даярлығының тұрақтылығы, фермер мамандығына ой-өрісінің белсенділігі мен
рефлексиялық бағытының қалыптасуы, ... ... ... ... мамандығына бағыттылығының тұрақтылығы (2-кесте).
Көрсетілген модельдің негізінде жоғары сынып оқушыларының фермер
мамандығына ... ... үш ... ... жоғары,
орташа, төмен.
Жоғары деңгей: фермер мамандығына іс-әрекетте танымдық қажетсінуі
қалыптасқан, ... ... ... ... ... табуға
талаптанады. Жаңашылдыққа жаны құмар, білімді құндылық бағдар ретінде
2-кесте – Оқушылардың ... ... ... қалыптастыру
моделі
| | | ... ... ... | | |
| | |- ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |- фермер мамандығына іс-әрекетке |
|-еріктік |бағдар ретіндегі ... ... ... ... ... мен |- ... мамандығына іс-әрекеттің |
| |танымдық қажетсінуі. |тұлғалық-құндылық мәнін түсінуі. |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
|1 |2 |3 |
| |
| |
|2 ... ... |
|1 |2 |3 |
| | |- ... ... ... |
| ... ... |әдістері мен тәсілдерін білуі, ... |- ... ... ... |
|перациялық |іс-әрекеттің ... ... ... |субъектісі ретінде |- фермер мамандығына ... |
| ... ... ... ... және оны ... |
| ... меңгеруі |ұйымдастырудың жолдарын меңгеруі, |
| |мен оны ... |- ... ... ... |
| |пайдалану ... ... және |
| ... ... ... ... ... өзара |
| | ... ... сай, |
| | ... ... сабақтастыра |
| | ... |
| | |- ... ... ... |
| |Жеке тұлғаның танымдық|ізденімпаздық жұмыстарға талдау |
|Рефлексиялы|қажеттіліктері мен ... ... ... ... сұранысына |- жеке іс-әрекетін ұйымдастырушылық|
|компоненті |сай үйлесімді бағдары,|тұрғыда өз бетімен сараптау, |
| ... ... ... қызығушылық |
| |ық ... ... ... мамандығына |
| ... ... ... |
| | |- ... ... ... |
| | ... жоюға |
| | ... ... |
| | |- ... дамытуда рефлексиялық |
| | ... ... жеке ... |
| | ... ... ... ... алады, білімін қажетті жағдайда еркін және оңтайлы пайдалана біледі.
Болашақ ... ... ... ... бағдары анықталған,
инновациялық процестерді ынтасымен қабылдайды.
Орташа деңгей: оқу-танымдық материал мазмұнын ... ... ... ... ... ... алады, бірақ үлгіні
және тапсырманың орындау жолдарына нұсқау беруді қажетсінеді. Фермер
мамандығына ... ... ... ... ... қалыптаспаған. ... ... ... ... араласқанымен, дербес жұмыстарға тәуекел етпейді.
Өзін-өзі дамытуда рефлексиялық ... ... ... ... ... ... ... өз пікірін білдіруге
асықпайды.
Төмен деңгей - өз ... ... ... бір ... ... танытқанымен, оны тұрақты қажетсінбейді. Фермер мамандығына іс-
әрекеттің жеке тұлғалық сапалық қасиеттерінің дамуына ... ... Өз ... мен ... ... ... ... қарастырады. ... ... ... жағдайда.
Сонымен, білім берудің жаңа парадигмасы жағдайында ... ... ... ... ... ... ... біз зерттеп отырған мәселенің жоғары сынып ... ... ... ... жоғары екенін анықтадық.
2.2. Мектеп оқушыларының фермер ... ... ... ... кешенді жүйесі
Құзырлылық – мектеп бітіруші жастардың өзінің және қоғам өмірінің
өркендеуіне ... ... оған ... мен ... ... білім беру жүйесі мен әр педагогтың ... ... мен ... ... ... өз қабілеттерін жүзеге
асыруда ... ... ... ... ... мәдениет деңгейінің
жоғары сатысына ... ... ... ... ... ... мен ... үнемі жетілдіру
болып табылады. Осы ... ... ... т.б.) ... ... ... интеллектуалдық, азаматтық-құқықтық,
коммуникативтік, ақпараттық т.б.
Білім берудің негізгі мақсаттарына, әлеуметтік тәжірибенің ... ... ... тәжірибесіне, сондай-ақ оқушы іс-әрекетінің негізгі түрлеріне
байланысты мынадай ... ... ... ... ... ... – бұл ... құндылық бағдары,
қоршаған әлемді көре ... мен ... ... ... ... ... өз іс-әрекетінің мәнділік және мақсатты ұстанымының ... ... ... Бұл құзырлылықты меңгерген оқушы оқу және басқа іс-
әрекетте өз білімі мен ... ... ... білу ... ие ... ... жеке ... кеңістігі және оның өмірлік әрекет
бағдарламасы қалыптасады.
2) Жалпымәдени құзырлылық – таным мен ... ... ... ... ... адамның іс-әрекет тәжірибесі, адамзат қоғамы мен жеке
халықтардың, адам өмірінің рухани-адамгершілік түсінігінің болуы. Оған адам
өміріндегі ғылым мен ... ... ... ... мен ... ... ... қоршаған әлемге әсері, оқушының оны игеруі мен
мәдени ... ... ... ...... ... ... іс-әрекет
арнасындағы құзырлылықтар жиынтығы: білім мен мақсаткерлік, жоспарлау,
талдау, оқу-танымдық ... ... ... Оқушы жаңа ... ... ... ... нақты жағдайда ... ... ... шешуде эвристикалық әдістерді қолданады. Бұл
құзырлылық аумағында оқушының сауаттылық ... ... ... ... ... өлшеу дағдыларын игеру, статистикалық, мүмкіндік және
басқа таным тәсілдерін білуі.
4) Ақпараттық ...... оқу ... және білім алу
шеңберіндегі, сондай-ақ қоршаған әлем туралы ақпаратты қолдана ... ... ... ... ... телефон, компьютер) және
ақпараттық технологиялар (бейне, таспа, электрондық ... ... ... ізденімпаздық біліктері қалыптасып, ақпаратты талдау, саралау,
сараптау, сақтау және оны тарата білуге үйренеді.
5) Коммуникативтік құзырлылық – ... ... ... ... ... жұмыс істей білу дағдысы, түрлі әлуметтік рольдерді
меңгеруі. Оқушы өзін таныстыра ... хат ... ... ... ... ... қою, пікірталасқа қатыса білуі т.б. керек.
6) Әлеуметтік-қызмет ...... ... ... бақылаушы, сайлаушы, өкіл т.б. рөлін орындау),
әлеуметтік-қызмет аумағында (тұтынушы, сатып ... ... ... мен ... көлемінде, экономика және құқық сұрақтарында,
кәсіби бағдар бойынша білімдері мен тәжірибелерін меңгеруін көрсетеді.
7) Жеке тұлғалық ... ... ... – оқушының дене, рухани
және интеллектуалдық өзіндік дамуы, эмоционалдық тұрғыда өзін-өзі реттеу
мен ... ... ... ... бағытталады. Оқушы өз қызығушылығы
мен мүмкіндіктері арқылы өзіндік танымын, қазіргі кезеңдегі ... ... ... дамытып, психологиялық сауаттылығын, ойлау мәдениеті
мен мінез-құлық мәдениетін меңгереді. Сондай-ақ бұл құзырлылыққа жеке бас
гигиенасы, өз ... мен ... ... ... ... ... фермер мамандығына бағыттылығы мынадай
мәселелерді қарастыруы тиіс: бағдарламалық-мотивациялық; ізденушілік-
зерттеушілік; ... ... ... ... ... өзекті мәселе қоюымен,
олардың белгіленген әрекетке қызығушылық мотивациясымен байланысты.
Ізденушілік-зерттеушілік әрекетінің мәні ... ... ... ... ... ... ... оларды еске
сақтауға қолайлы сызбалар (кестелер, тірек конспектілер, ... ... т.б.) ... ... ... ... ... әрекет жеке міндеттердің шешімін табуда ұғынылған
қорытындыларды өз ... ... ... пен қолдануды қарастырады.
3-кесте – Оқытудың фермер мамандығына сипаты
|Психологиялық саты ... ... |
| | ... ... |
|1. Бағдарламалық- |Жаңа материалды | ... ... ... ... оқу міндетінің |
| ... ... ... |шешімін табу үшін қажетті |
| ... ... ... айқындау әрекеттері, |
| ... ... ... ... |
| ... ... |тудыру т.б. ... ... шешу ... ... ... білім алу |Оқу міндетінің шешімін табудың |
| ... ... ... мен ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... және |
| ... ету, ... ... ... |
| ... бағыт | |
| ... | ... ... |Алған білімді | |
| ... ... ... ... шешу |
| ... іс-әрекетті |нұсқаларын табу, теориялық |
| ... ету. ... жаңа ... |
| ... ... ... |
| ... пен | |
| ... | ... ... | ... ... ... ақыл-ой |
| ... оқу ... ... ... |
| ... өзіндік |өзін-өзі реттеу тәсілдерін |
| ... ... ... ... бағасын мұғалім|
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... процесінде өзіндік ой-пікір, әрекеттерді,
тәжірибе нәтижелерін талдау және оқу ... ... ... анықтау үшін жағдай жасалады.
Фермер мамандығына сабақ – оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... мектептегі оқу процесін
оңтайлы ұйымдастыру тәсілі. Жаңа ұйымдастырушылық нысан – ... ... ... ... ... оқу ... оқушы мен
дәстүрлі сабақ талаптары арасында туындайтын ... ... ... ... ... ... ... әрекетін белсендіруге,
олардың интеллектуалдық, рухани-адамгершілік дамуын ... ... шешу ... ... өзгертуді және мұғалім ақпаратына
берілетін уақыт бөлігін азайтып, оқушының ... ... ... іс-әрекет уақытын көбейтуге әкелетін оқу уақытын қайта бөлуге
орай қажетті жаңартулар жүргізуді талап етеді.
Өзін-өзі дамытумен қатар индивидтің жан мен тән ... ... ... ... қабілетін бейнелейтін рефлексия ұғымы пайда ... ... Д. ... Жаңа ... ... идеялары ... ... ... ... Жаңа құндылық - ... ... ... пайда болды.
Фермер мамандығына - жаңаны жасаудағы процесс, креативтілік – адамның
ішкі ресурсы, әлеуеті. Креативтілік - адамның шапшаң, ... ... ... ... бай қиял және проблеманы ... ... ... ... негізгі шартының бірі – адамның өзін-
өзі ұстауы мен ... ... ... ... тек қана ... сапасымен ғана емес, тұлғалық сипатымен, фермер мамандығына
кезеңдеріне қажетті білім, ... ... ... ... - ... ... дамытудағы маңызды фактор. Адамның
креативтілік процеске дайындығы оның ... ... ... ... көзі – ... қызығушылық, интеллектуалдық
қабілет, білім, ойлау стилі, ... ... ... және ... факторлары – тұлғалық бағытталу, жағдайға талдау жасау,
фермер мамандығына ... ... ... ... ... ...... субъектісінің өз іс-әрекетін саналы
түрде ой елегінен өткізіп, өзіндік сезінуі. ... ...... ... еске түсіру, санадан өткізу, оның мәнін, түрін,
өзекті мәселелерін белгілеу, шешу ... ... ... оқу тәсілдерін, таным мен ойлау механизмдерін түсінбейінше
оқушылардың қол ... ... ... ... ұғынуы мүмкін емес.
Рефлексивтік іс-әрекет оқушыға өзіндік талдау кезінде ғана байқалатын
өзіндік жеке дара ерекшеліктерін тануына мүмкіндік ... ... ... ... қорыту, яғни рефлексия ... ғана ... ... ... ...... шешу ... түсіну.
Рефлексияның қай түрі болмасын мақсатпен тікелей байланысты.
Фермер мамандығына рефлексия – мақсатқа жету нәтижесі, қорытынды ... жаңа ... мен жаңа ... ... бола ... ... мамандығына рефлексия – жекетұлғалық құндылық сапаларын
қалыптастыруда және ... даму ... ... ... жеке ... ... фермер мамандығына іс-әрекетте ішкі жан дүниесі
ресурстары арқылы ой қорытуы.
Рефлексиялық танымдық ... ... ... басқару
қабілеттерін дамытуға, өз ... ... ... ... нәтижелі болуына, олардың өз жауапкершілігін арттыруға
бағытталады. Оның ... ... өз ... ... ... ... қалыптастыру: өзіндік тұжырым жасай алу, өзін-өзі бағалау,
өзіне сенім қалыптастыру арқылы өзіндік ... ... ... өз ... ... әрекеттерінде жүзеге асырылады.
Сонымен қатар елімізде білім беру жүйесінде жаңа серпін еніп, әлемдік
білім кеңістігіне бағдар алып ... ... ... ... ... ... ... оқыту мәселесінің маңыздылығы жоғары
екендігі сөзсіз.
Дистанциялық оқытудың маңыздылығы – жеке ... ... ... ... ... ... ... ізденіске жетелеу, сондай-
ақ оқыту курсының оңтайлы нұсқасын таңдап, оны меңгеру деңгейін арттыру.
Мұғалім ... ... оқу ... ... ... отырып,
үлгерімі төмен деңгейдегі ... жеке ... ... және ... ... ... орындауға мүмкіндік алады. Оқушы
үйреншікті өмір жағдайын өзгертпей-ақ, өзіне оңтайлы уақытта және ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі болады, әрі
көп шығынды талап етпейді.
Дистанциялық оқытудың негізгі жалпылау технологиялық құрамы үш бөліктен:
1 - кейс технологиясы, 2 - ... ... 3 - ... ... технология (ағылшынша case - жинақ) өз бетінше дербес ізденуге оқу
- әдістемелік кешендердің арнайы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Бұл технология дистанциялық оқытуда алғашқы болып
қолданылды.
Телекоммуникациялық технология – ғарыштық спутник ... ... мен ... ... ақпараттық білім ресурстарын сандық
кітапхана, видеолекция т.б. оқыту құралдары негізіндегі дистанциялық оқыту
технологиясы ... ... ... күні CD – ... ақпараттарды түрлі телекоммуникациялық құралдар арқылы кез-
келген тұтынушыға жеткізуге болады.
Интернет – технология. ... ... ... ... Интернет
ақпараттық жүйесіне қосылу нәтижесінде мүмкін болады. Интернет жүйесі
арқылы оқушы ... ... ... ... байланысқа түседі. Бұл
қарым-қатынас синхронды түрде ... асуы ... сол ... ... ... немесе асинхронды, басқа уақытқа ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Сонымен, зерттеу жұмысында аталған өзекті мәселелер жан-жақты ... ... ... тексеруді талап етті.
Жалпы орта білім беретін мектептерде жоғары сынып оқушыларының фермер
мамандығына қызығушылығын қалыптастыру бойынша ... ... ... ... ... мынадай мәселелерді анықтауды
қамтыды: жоғары сынып оқушыларының фермер мамандығына ... пән ... ... мүмкіндіктерін; оқу процесінде
оқушылардың фермер мамандығына қызығушылығының қалыптасуына әсер ... мен ... ... ... ... ... ... қызығушылық деңгейлерін; жоғары сынып оқушыларының фермер
мамандығына ... ... ... ... ... ... ... технологияларының мәні мен маңызын
анықтау.
Тәжірибелік-әксперименттік жұмыс ... ... ... ... ... беру ... Қазақстан Республикасы жалпы
білім беретін тұжырымдамасы, 12 ... ... беру ... ... жалпы білім беретін мектептердің базистік оқу жоспары, типтік
бағдарламаларға, оқулықтарға талдау ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктер
қарастырылды.
Оқушылардың оқу материалын игеру табысты болады, егер ... - Ку ≥ 0,7 ... ... ... Бұл оқу ... ... ... П.Я.Гальперин мен Н.Ф.Талызинаның ұсынуымен
қолданады[11,15,42]. Оның ... = ... - Иа деп ... берген жауаптың саны,
в – жалпы сұрақтың саны.
1.Сен үшін фермер мамандығының деңгейі қандай?
а) өте жоғары деңгей ... ... ... ... д) ... ... ... ... мамандығын қалай бағалайсын?
а) өте жоғары деңгей б)жоғары деңгей
с) орташа деңгей д) ... ... ... жондеуші,ауыр жабдықтар операторы,темір
усташылары т.б осы мамандықтардың ішінде сенің ... ... ... ... Құбырлар пісіруші,шатыршы,құбыр жондеуші,ауыр жабдықтар
операторы,темір усташылары т.б мамандықтар еліміздің дамуына ерекше үлес
қосатынына ... ... ... ... ... тандарма едің?
Иә ... ... ... ... ... ... ... барама?
Иә ... ... ... ... ... жанұясынын қажеттілігін өтеуге
жетема?
Иә Жоқ
8.Ауыл ... ... үшін ... ... қажет деп
ойлайсыңдар ма?
Иә ... ... бір ... иесі болу үшін ... түрде жоғары білім алу
қажет пе?
Иә ... ... ... ... ... ... ... деп ойлайсынба
Иә ... ... ... ... ... ... ... үшін төрт деңгейге бөлуді орынды көрдік:
o төмен деңгей 0,6 ≤ Ку ≤ 0,7 «2» ... ... ... деңгей 0,7 ≤ Ку ≤ 0,8 «3» ... ... ... ... 0,8 ≤ Ку ≤ 0,9 «4» ... ... өте ... ... 0,9 ≤ Ку ≤ 1,0 «5» ... ... ... анықтаушы педагогикалық эксперименті
кезеңінде оқушыларын зерттеу барысында эксперимент және бақылауға 9 ... ... ... 25 ... оның 13ер бала және 12қыз ... Эксперименттік жұмыстарға қатысатын олар арасында анкеталық сұрақтар
өткізілді.
Анықтаушы Фермер мамандығына қызығушылығын арттыру мақсатында откізілген
сабақ алды ... ... ... ... ... фермер
мамандығына томен екендігі анықталды.сабақ алды ... ... ... олардың 60%-і өз бетімен жұмыс істеуге құлықсыздығын
көрсетсе, 21%-і фермер мамандығына ... ... алға ... ... ... ... қажеттігі жоқтығын айтқан еді. 19% оқушы ... ... ... ... ... білмейміз” деген жауап
берген болатын.
Кешенді жұмыс формалары мен түрлі әдіс-тәсілдер арқылы ... ... ... ... ... қалыптасуында маңызды
компоненттерінің ... ... ... - ... жағдайына талдау жүргіздік. ... ... ... ... ... нәтижесі жалпыланып,
диаграмма түрінде сараптама жасалды.
Сабақ барысында жүргізілген түсіндірме жұмыстары,бейне ... ... ... кейін сабақ алды ... ... ... ... ... ... ... мамандығына қызығушылығы
байқалды. Біздің жүргізген жүйелі жұмыстарымыз нәтижесінде, соңғы қорытынды
сауалнамада оқушылардың 84%-і фермер ... ... ... 28%-і ... ... ... ... 39%-і өзінің сүйікті
пәндері бойынша жаңалық ашқысы келетінін, 14%-і ... ... ... ... ... ... оған ... қажеттігін айтса, 5%-
і белгілі бір пән бойынша фермер мамандығына ізденіс ... ... ... ... ... қорытынды: жоғары сынып оқушысы фермер
мамандығына жұмыстарға белсенді және оны қажет етеді, ... әр ... ... ... сабақтар мен сыныптан тыс жұмыстардың нақты
әдістемесін жасау елеулі міндет ... ... деп ... ... ... ... ... жұмыстар
нәтижелері жоғары сынып оқушыларының білімді меңгеруге белсенділігі, фермер
мамандығына іс-әрекетке ... ... ... мен ғылыми
зерттеулерге, дербес өзіндік жұмыстарға қызығушылығы, білімді меңгеруге
деген ... ... мен ... оның ... ... ... ... үшінші қорытынды кезеңі педагогикалық экспериментке
талдау жүргізіліп, психологиялық-педагогикалық ... ... ... ... ... іске асуына қорытынды жасалды,
педагогикалық тәжірибе жұмыстарының барысы мен нәтижелері сараланды. Ғылыми-
педагогикалық тұжырымдар мен ... ... мен ... ... ... ... жүргізілетін жұмыс оларды
қызықтыратындай, жүйелі, білімнің қажеттілігі мен өмірлік бағдарға ... ... оның ... ... ... ... ... танымдық түйсігін жетілдіруде оның мотивтік амал-тәсілдерін аша түсу
негізгі фактор болып табылады. ... ... ... күшейтуде
дипломдық жұмыс барысында көрсеткен жұмыс формалары мен ... ... ... ... ... бұл ... ... ұстазын ұнатуы, оған сүйіспеншілігі
маңызды екендігі көрінді. Сондықтан мұғалімнің оқушылардың ынтымақтастыққа
негізделген ... ... ... ... ... болары сөзсіз.
Мұндай фермер мамандығына сипат тек оқу үлгерімінің ғана емес, сонымен
бірге ... ... ... жеке ... ... негіз
болмақ.
Оқушылардың жеке тұлғалық дамуын қамтамасыз етудегі маңызды компоненттер
(мотивациялық-еріктік, мазмұндық-операциялық, рефлексиялық-бағалау) ... ... ... даму ... де ... ... ... көрсетті.
Жалпы, жүргізілген эксперименттік жұмыстардағы маңызды компоненттердің
даму динамикасын жинақтап, 6-кестеде көрсетіп отырмыз.
Сонымен қатар, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... бағдарламада оқушының фермер
мамандығына ойлау, коммуникативтік қабілеттері және жалпы меңгеру деңгейі
қарастырылды.
6-кесте – ... ... ... ... ... ... жинақ кестесі (%)
|Компоненттер |Деңгейлер |Экспер. дейін ... ... |
| | |БТ |ЭТ |БТ |ЭТ ... |12,1 |11,7 |12,4 |21,3 ... |Орташа |46,8 |42,3 |47,0 |43,5 |
| ... |41,1 |46 |40,6 |35,2 ... |17,1 |16,3 |17,7 |29,5 ... ... |51,9 |51,2 |52,3 |52,3 |
| ... |32,0 |32,5 |30,0 |18,2 ... |11,2 |9,0 |11,8 |25,5 ... ... |37,0 |37,5 |38,7 |36,1 |
| ... |51,8 |53,5 |49,5 |38,4 ... ... оқушының фермер мамандығына әлеуеті мен білімді
меңгеру деңгей арасындағы корреляцияны көрсетті.
Кешенді жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... байқалып, ұсынылып отырған әдістеме
дәйектілігін ... ... ... ... жұмыстар нәтижелері
эксперименттік топтардағы оқушылардың білім деңгейі мен фермер мамандығына
ой-өрісінің өскендігі, ал бақылау топтарында бастапқы көрсеткіш ... ... ... ... біз ... ... фермер мамандығына әлеуетін бағалау ... ... 2 рет, ал ... ... жыл ... 1 рет ... ... ұсынылып отырған әдістеменің тиімділігін көрсетіп,
фермер мамандығына ... ... ... жұмыстар
арнайы жүргізілсе және оны қалыптастыруда жеке тұлғалық ... ... ... компонентерінің дамуы
ескерілсе, онда жоғары сынып оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын
жоғары деңгейге көтеруге оңтайлы мүмкіндіктер туындайды.
Бастапқы көрсеткіш пен ... ... ... тәжірибелік-эксперимент
барысында жүргізілген жүйелі жұмыс фермер мамандығына қызығушылығының даму
деңгейінің өсуіне әсер еткеніне айғақ бола алады. Мұндағы ... ... ... ... танымдық іс-әрекетке
қызығушылығының пайда болғандығын, ... ... мен ... қалыптасқанын
көрсетеді. Мотивациялық-еріктік компоненттің даму ... ... ... даму ... ... ... пән ... бойынша оқушылардың үлгерімінің жоғарылағанын
байқадық. Оқушылардың іс-әрекеті мақсатқа бағытталған және ынталы, ... ... ... ... ... компоненттің
дамуы,
1-жоғары, 2-орташа, 3-төмен деңгейлер
1-сурет – Экспериментке дейінгі ... ... ... ... ... 2-орташа, 3-төмен деңгейлер
2-сурет – Эксперименттен кейінгі оқушылардың ... ... ... ... ... ... қызығушылық, фермер мамандығындағы
жұмыстардағы кедергілерді жеңуге ұмтылушылық, тапсырмалардың бірте-бірте
күрделенуін және деңгейлік тапсырмалар мен логикалық ... ... ... ... сипат алды.
Тәжірибелік - эксперименттік жұмыстардың нәтижесін талдай келе,
оқушылардың фермер мамандығына ... ... емес ... ... ... ... өз ... ... ... ... жоқтығы, мұғалімнің сабақты бір
сарынды өткізуі, ақпарат көздерінің жетіспеушілігі, ... ... ... ... ... ... себеп
болып отыр.
Біздің зерттеулеріміз бұл мәселені шешудің оңтайлы жолдары бар екенін,
бұл бағытта дұрыс ұйымдастырылған ... ... ... ... ... мен қабілетін жетілдіруге, жеке ... ... ... ... әдіс-тәсілдері мен құнды
нұсқаулар беру арқылы, ... ... ... оны ... ... ... жұмыс жоғары сынып оқушыларының фермер
мамандығына қызығушылығын қалыптастыру ... оның ... ... ... оқушылардың фермер мамандығына қызығушылығын
қалыптастыру мақсатында жасалған әдістеменің тиімділігін дәлелдейді.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... арналған арнайы курстарды ... ... ... фермер мамандығына қызығушылығын арттыру бұл
мәселенің мектептер үшін өте қажетті екендігін, ... ... ... ... көмектің қажеттігін нақты ... алға ... ... ... мұғалімдер оқушыларға арналған курс
ұйымдастырыуды ... ... ...... ... фермер мамандығына
қызығушылығын қалыптастыру, әдістемесін ... ... ... ... – 23 ... ... – 14 ... сабаққа – 16 сағат бөлінді (7-кесте).
Арнайы курсқа барлық мұғалімдер қатысты және оны ... ... ... ... мәселелерге байланысты көптеген сұрақтар туындап
отырды. Ал ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асты. Мұғалімдер әдістемені жан-жақты ... ... ... отырды. Мұғалімдерге әдістемелік құралдар
мен нұсқаулар таратылды. Практикалық жұмыс озат педагогтардың сабақтарына
қатысу, оларды талқылау ... ... ... ... ... ... ... көрсетті. Жалпы, арнайы курс, зерттеу жұмыстарының
нәтижелері мектептердегі оқыту процесіне жаңа серпін ... ... ... ... ... ғана емес, әдістемелік тәжірибесінің
жетілуіне, жаңаша ... ... ... ... ... ... әсері
мол.
7 кесте – Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын
қалыптастыруға бағытталған арнайы курс жоспары
|№ |Тақырыптар ... ... ... |
| | | | ... ... ... берудің жаңа парадигма жағдайында|3 |2 | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... |2 |2 |2 |
| ... ... | | | ... |Қазіргі мектепте фермер мамандығына |3 |2 |3 |
| ... ... ... | | ... |12 жылдық мектеп - оқушылардың фермер |3 |1 |3 |
| ... ... ... | | |
| ... | | | ... ... мамандығына рефлексия және оған|2 |2 |2 |
| ... ... | | | ... ... ... ... |2 |2 |2 |
| ... | | | ... ... ... ... беру |2 |1 |1 ... |Қазіргі кезеңде дистанциялық оқытуды |2 |1 |1 |
| ... | | | ... ... ... қызығушылықты |2 |1 |1 |
| ... | | | ... ... ... |2 | |1 |
| ... және акмеологиялық қызмет. | | | |
| ... |23 |14 |16 ... ... ... ... әр ... саласында үнемі өзгеріп отырған
маңызды ғаламдық процестермен сипатталады. Ол ... беру ... да ... ... ... мамандығына әлеуетін қалыптастырудың ... ... ... ... ... орай, бүгінгі ақпараттық қоғам
жағдайының өркениетті, ... ... сай, ... білімді, өзгермелі
жағдайға тез бейімделгіш, өзін-өзі саналы игеретін, бәсекелестік ... ... ... ... қалыптасқан, рухани жан дүниесі
бай, шығармашыл тұлға тәрбиелеу ... ... ... біріне
айналды. Бұл мақсат-міндеттердің жүзеге асуы адам ... ... ... ашып, оқыту мен тәрбиені ... ... ... қоя ... ... ... ... жүргізгенде мүмкін
болмақ.
Оқушылардың фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастырудағы басты
мақсат – қазіргі білім берудің жаңа ... ... ... ... сапалық қасиеттерін дамыту, фермер мамандығына ойлауын
дамыта ... ... ... сай құзырлылығын қалыптастыру және рухани жан
дүниесінің дамуына жағдай жасау. Сондықтан Егемен еліміздің келешегі жас
ұрпақты ... орта ... ... жүктелген әлеуметтік міндетті атқару
үшін ондағы игерілетін білім мазмұны, білім берудің түрлі ... ... сай ... ... ... ... барысында оқушылардың фермер мамандығына
қызығушылығын қалыптастыруда ... ... ... ... сәйкес,
білім мазмұнын, ұйымдастыру ... ... оған ... ... білімдік ортаны өзгерту ... ғана ... көз ... ... ... мәселенің шешімін ... ... ... ... ... әдіснамалық деңгейде – фермер мамандығына қызығушылықтың адамның өзін-
өзі, айналасындағы әлем мен ... ... ... ... ... ... жағдайларға негізделген мүмкіндіктері ретіндегі мәні мен
мазмұны ... ... ... ... беру ... ... сипатының
басымдылық бағыттары мен жеке тұлғаның фермер мамандығына мүмкіндіктерін
белсендіру арқылы оның субъектілігін ... ... ... теориялық деңгейде – білім беру парадигмалары және жалпы орта білім
беруді ... ... ... ... қызығушылықты
қалыптастырудың құрылымдық-мазмұндық моделі, ... ... ... ... тұғырлары мен
психологиялық ерекшеліктерін анықтаумен сипатталады;
● дидактикалық деңгейде – оқушылардың фермер мамандығына қызығушылығын
қалыптастыруды ... ... ... ... философиясы,
құрылымы сараланды, фермер мамандығына сабақтар мен оқытудың инновациялық
бағыттары, дистанциялық ... мен оның ... ... анықталды.
Зерттеу жұмыстарының нәтижелері төмендегідей қорытынды жасауға мүмкіндік
берді:
1. Білім берудің жаңа парадигмасына сәйкес ... ... ... ... жаңа ... ... рухани-мәдени әлеуетін жаңа
сапалық деңгейге көтерілуінің басты тұғыры болып табылады. Сондықтан білім
мазмұнының қазіргі заман ғылымының ... ... ... ... ... ... жеке ... фермер мамандығына қызығушылығы мен
ынтасы, ой белсенділігі нәтижесіндегі танымдық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге
сәйкес, жалпы орта білім беру жүйесінің мақсат-міндеттерінің, ... ... ... ... мамандығына қызығушылығын
қалыптастырудың өзектілігін ғылыми-педагогикалық ... ... ... тақырыбы бойынша жүргізілген теориялық зерттеулер мен оны
практикада жүзеге асыру ... ... ... ... ... жаңа парадигмасы”, “фермер мамандығына қызығушылық”,
“инновациялық креативті ... ... ... “фермер мамандығына
рефлексия” ұғымдарына жаңаша сипаттағы анықтама берілді.
4. Зерттеудің әдіснамалық ... ... ала ... ... ... рефлексиялық-бағалау
компоненттері, ... мен ... ... ... өзекті мәселенің шешімін табуда маңыздылығы дәйектелді.
5. Оқушылардың фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыруда олардың
субъектілігіне негізделген, технологияландырылған, фермер мамандығына ... ... ... мен ... ... жаңа үлгісіне
көшудің тиімділігі анықталды.
6. Зерттеу нәтижесінде фермер мамандығына қызығушылық ... ... ... ... құндылық бағдары ретінде, оқу-танымдық
әрекетті мақсатқа ... ... ... мен ... ... эстетикалық рухани мүмкіндіктерін дамытудағы басты
жекетұлғалық сапа ... және ... ... сай құзырлықтарын
қалыптастырудағы маңызды серпін ретінде қарастырылды.
7. Білім беру жүйесінде жаңашылдық ... ... және ... ... ... ... ерекшеліктерін, мүдделері
мен қызығушылықтарын, қарым-қатынасын кешенді түрде өзгерту арқылы жүзеге
асырылатындығы дәйектелді.
8. Білім берудің жаңа ... сай, ... ... мамандығына
қызығушылықтарын қалыптастыруда интерактивті, ақпараттық, өзіндік іздену
сипатындағы ... ... ... ... ... жаңашылдық сипатына сай, қазіргі ... ... ... ... ... инновациялық
процесс ретіндегі мүмкіндіктері дәлелденіп, оқытудағы рефлексияның маңызы
мен жеке ... ... ... ... ... ... Жаңа оқыту технологияларының ақпараттық жүйелілігін, өзара ... ... ... ... ... ... ... мамандығына қызығушылығы мен креативтілігін дамытудағы
ерекшеліктері сараланды.
11. Білім берудің жаңа парадигмасы ... ... ... ... ... ... тұғыр ете отырып, өзекті мәселенің шешімін табудағы ұсынылған
әдістеменің тиімділігі тексерілді.
12. ... ... ... ... және мектеп тәжірибесінде, Облыстық кадрлар біліктілігін
арттыру және ... ... ... ... тиімділігі
нақтыланып, тәжірибеге енгізілді.
13. Зерттеу нәтижелерін мектептер мен колледждерде, ... ... ... ... жетілдіру институттары мен ғылыми-
педагогикалық зерттеу орталықтары ... ... ... ... ... мынадай ұсыныстар жасаймыз:
• Білім құндылықтары тұлғаның, қоғам және ... ... ... ... ... және мәдени толерантты,
шығармашыл жеке тұлғаның ... ... ... жүйе ... тиіс;
• оқушылардың фермер мамандығына әлеуетін ... ... ... ... ... ... ... танымдық-тағылымдық мүдделері мен фермер
мамандығына ... ... ... ... ... мамандығына қызығушылық – білім алудың ақпараттық ұйтқысы
болғандықтан оның дамытушылық, ... ... ... ... ... ... ... міндеттерінің басты тұғыры
ретінде қарастыру;
• оқушылардың фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыруда оқулықтар
мен ... ... ... ... өзгерту және
педагогикалық мамандықтар бойынша мұғалімдерді даярлауды жетілдірудің
жаңашылдық бағыт алуы;
• еліміздің орта ... ... ... және ... тұрғыдан
қайта құруда зерттеліп отырған мәселенің тұғырлы сипат алуы;
• жеке тұлғаның фермер мамандығына әлеуетін жетілдіруге ... ... ... ... ... тәжірибелік, зертханалық
сабақтарды, іргелі ... ... ... ... ... жасалуы;
• жаңа ғасырдағы ұлттық мектебіміздің басты философиялық тұғырнамасы тарихи-
ұлттық, рухани-мәдени ... ... ... ... ... қарастырылып, ұлтымыздың рухани ... ... ... мамандығына қызығушылығын қалыптастыруда
мұғалімдерге, оқушыларға, студентерге, ... ... ... мен ... әдебиеттер шығару;
• зерттеліп отырған мәселенің тұғырнамасына сәйкес, ... ... ... ғылыми-семинарлар, мектептерде ата-аналарға
арналған әңгіме-кеңестер ұйымдастыру және ... ... ... ... ... оқушының шығармашылығын дамытуда сабақтан тыс шараларды, пәндік үйірмелер
мен ғылыми қоғам жұмыстарын жандандыру;
• зерттеу проблемасына сәйкес, педагогтарымыз білім жетілдіру ... ... ... ғылыми-әдістемелік жұмыстармен таныстыру;
• жеке тұлға шығармашылығын дамытуда электрондық ... ... ... ... күрделі және сан қырлы болғандықтан, болашақта мынадай
бағыттары ғылыми-педагогикалық тұрғыда зерделенуі қажет деп есептейміз: ... ... беру ... ... ... ... құзырлылығын
қалыптастыру; жаңа типті мектептерде оқушылардың креативтілігін дамытудың
предагогикалық ... ... ... психологиялық ерекшеліктерге сай
жеке тұлғаның фермер мамандығына әлеуетін қалыптастыру; білім берудің
жаңашылдық ... ... ... инновациялық-креативті білім беру;
12 жылдық мектептерде оқушылардың фермер мамандығына әлеуетін ... ... ... ... жаңаша білім беру жағдайында
болашақ мұғалімдердің фермер мамандығына ... ... ... ... ... ... қызығушылығын
дамытуда мектеп пен отбасы тәрбиесінің сабақтастығын ... ... ... ... тізімі
1. Астана: Республикалық білім беру ... ... 2004. –45 б. ... Әбілқасымова А.Е.).
2. Управление воспитательным процессом в школе. Методические рекомендации.
–Астана, ... ... 2004. – 25 с. (в ... ... 12 жылдық білім беру жағдайында оқу нәтижесін бақылау және бағалау.
Әдістемелік құрал. -Астана: 12 ... ... беру ... ... орталығы, 2004. –20 б.
4. Система управления экспериментальной работы по переходу на 12-летнее
обучение. Методические рекомендации. ... РНПЦ ... ... 2005. -70 с. (в ... ... ... Учебно-исследовательская деятельность студентов. Учебно-методическое
пособие. –Актобе, 2006. –61 с. (в соавторстве: Алекешова Л.Б.).
6. Мұғалімдердің ... ... ... ... негізгі
бағыттары (Мектепте ғылыми-әдістемелік жұмысты жетілдіру эксперименттік
жұмыстың 1-кезең нәтижесі). –Ақтөбе, 2005. –69 б. (бірлестікте: Алдияров
Қ.Т., ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-педагогикалық
қатынас. (Мектепте ғылыми-әдістемелік жұмысты жетілдіру эксперименттік
жұмыстың ... ... ... 2006. –69 б. ... ... ... ... Психологиядан тест жинағы. –Ақтөбе, 2007. –57 б.
9. Образовательная технология: понятия и проблемы. Учебное пособие.–Актобе,
2007. –208 с. (в соавторстве: Сибагатова Г.К., ... ... ХХІ ... деңгейінде білім беру және кәсіптік даярлау ... ... ... ... ... 3-кезең
нәтижесі). –Ақтөбе, 2007. –70 б. (бірлестікте: Алдияров Қ.Т., Көбенова
Ш.И.).
11. 12 жылдық ... ... ... ... Оқу ... –Ақтөбе, 2006. –146 б.
12. Дарынды тұлға ілімі - өшпес мұра. Оқу ... ... ... б. ... ... М.Д.).
13. Оқушылардың ... ... ... ... Оқу ... –Ақтөбе, 2007. –191
б. ... ... ... ... ... ... құрал. –Ақтөбе, 2007. –81 б.
(бірлестікте: Ж.Калмангарина).
15. Шығармашылық қызығушылықты қалыптастыру технологиясы. Оқу-әдістемелік
құрал. – ... 2007. – 191 ... ... ... қызығушылығын қалыптастыру: теориясы мен
практикасы. Монография. – Ақтөбе, 2008. – 370 ... ... ... ...... // Қазақстан мектебі,
2002. –
№6. –Б. 55-56. ... ... ... ... ...... іс-әрекетті ... ... Л.Н. ... ат. ... ... университетінің
ғылыми
журналы. Астана, 2003. –Б. 299-300.
2812 жылдық жалпы орта білім беру ... мен ... ... ... //12 жылдық білім беруге көшу эксперименттік оқу-
әдістемесін қамтамасыз ету проблемалары. ... ... ... 2003. –Б. ... Білім сапасын бағалаудың объективтілігін арттытудың мәселелері //Сапалы
білім беру – бәсекеге қабілетті қоғам орнатудың ... ... ... ... ... ... -Ақтөбе, 2004. –Б. 147-
151.
30 Әлемдік білім кеңістігіне бағдар //ҚР білім берудегі дамытудың 2005-2010
жылдарға арналған мемлекеттік ... ... және ... ... ... білім беру жүйесіндегі іске асырылуы. Республикалық
ғылыми-практикалық конференция. –Тараз, 2005. –Б. 68-71.
31 ... ... ... ... ... ... ... и практики.
Международная ... ... 2005. – С. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... и ... ... ... ... 2005.
–С. 103-107. (в соавторстве: Сибагатова Г.К.).
33 Оқытудың шығармашылық ... ... ... ... //ҚР ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаның
жоғары және жоғары оқу орындарынан кейінгі білім беру жүйесіндегі ... ... ...... конференция. ... –Б. 24-27 ... ... Р.С., ... Г.К.).
34 Оқушылардың шығармашылық дербестігін дамыту – ... ... //ХХІ ... ... оқу орны:
жаңа ... ... ... ... ғылыми-
практикалық конференция. –Ақтөбе, 2006. –Б. 262-267.
35 Оқушылардың ... ... ... ... Республикасының
егемендігі – ұлттық заңнаманың даму ... ... ... конференция. ІІ бөлім.–Ақтөбе, 2006. –Б. ... ... О.С., ... ... ... оқу ... тиімді ұйымдастыру проблемасы //Қазіргі
білім беру парадигмасы: мәселелері және шешу жолдары. ... ... ... ІІ том. ... 2006. –Б. ... ... ... шығармашылықты дамыту мәселесі //Жоғары оқу орнындағы
оқытудың инновациялық технологиялар мен ... ... ... ... –Орал, 2006. –Б. 36-39.
38 Жеке тұлғаны дамытудағы білім мазмұнын жетілдіруге ... ... ... ... ... ... ... жағдайы және
перспективасы. Республикалық ... ... ... –Б. 178-185. ... ... Қ.Т., Көбенова Ш.И.).
Қосымша
Мақсаты: Оқушыларға мамандық таңдау, олардың негізгі түрлері,
классификациялық ... ... ... таңдау әдістері туралы
білімдерін, түсініктерін кеңейте отырып, мамандықтарға деген ынта- ... ... ... ... өзі тану аумағын кеңейту, мамандық
әлемінен ақпараттар беру.
Көрнекілігі: интерактивті ... ... «Ми ... психологиялық тест,  дидактикалық
ойындар, тренингтер.
Сабақ барысы:
 
І.Ұйымдастыру кезеңі
 
Слайд 1
Саламатсыздар ма құрметті оқушылар мен  ұстаздар! Бүгінгі ашық ... қош ... ... де ... мынадай «Бұл кім?» тренингін ойнайық. (Оқушыларға 
интерактивті тақтада белгілі бір кәсіп иелері көрсетіледі)
-          Бұл кім?
-          ... ... ... ... Шекарашылавр
-          Футболшылар
-          Әртістер
-          Суретшілер
-          Күзетшілер
-          Құрылысшылар , т.б.
-          Сіздер қалай ойлайсыңдар, ... не ... ... ... ... болады?
-          Мамандық
-          Дұрыс айтасыңдар. Олай ... ... ... ... «Мен ... ... ... назар аударайық.
-
ІІ. Негізгі бөлім:
«Ми шабуылы» - ой қозғау: Мамандық дегеніміз не? (Кластер әдісі
арқылы). Әр топ өз ойын ... ... ... ... ... ... ... беру.
      Профессия- латын сөзінен шыққан ... ... ... ... ... өмір сүру көзі ... ... және қандай да
бір дайындықты, жауапкершілікті талап ететін еңбек қызметінің маңызды
бөлігі.
      Мамандық ... ... ... сөз. ... ... өз ... мен бейімділігіне сай кәсіп түрін таңдау.. Бұл
өте жауапкершілікті және маңызды іс. Мамандық ... әр адам ... ... бейімділігіне, қалауына сүйену керек. Сондай-
ақ өз мамандығының 10-20 ... ... өз ... ... көңіл
бөледі. Бұл мамандықтарға деген бірқалыпты тұрақты сұраныс деп аталады.
Өзінің сұранысын, қызығушылығын жоймаған кең тараған ... ... және ... ... атап ... ... Ал, ... қатарына жоғары технология, байланыс, коммуникация, әлеуметтік
орта, экономиканы басқару  ... және ... ... ... ... ... ... дамуында  біздің өңірде, қазба-байлықтарын
игеретін ... ... ... ... ... Әр ... бір ... беріледі. Қай топ сол
әріптен басталатын мамандық аттарын көп тапса, сол топ ... ... ... ... ... ... сырын айту керек. 
     І- топ: «А», ІІ- топ: «К», ІІІ- топ: «Ж»
Осы аталған мамандықтарды игеру үшін ... ... ... ... ... БІЛІМ БЕРУДІҢ  ҚҰРЫЛЫМЫ: слайд-6
Болашақ мамандықты әр түрлі оқу орындарынан алуға мүмкіндік бар. ... ... ... ... лицеилер, кәсіптік мектептер
Бұл оқу орындарында фермер мамандықтарын даярлайды.
n  Арнаулы орта білім: техникумдар, колледждер. Бұл оқу орындарына
жалпы орта, орта және ... ... ... ... болады.
n  Жоғары кәсіптік білім:  ЖОО- ры ... ... Бұл оқу ... орта ... және ... орта ... түсуге болады.
Слайд 8
Мына мамандықтардың қайсысы
1)қазіргі уақытта жоқ, жойылған
2) ХХ ғасырда пайда болды
3) соңғы 10 жылдықта пайда ... ЭВМ ... ... ... ... ... редактор, столяр, сыршы, атқосшы, дәрігер, ұшқыш, бухгалтер,
сандық ... ... ... ... ... ... ... бақша маманы, аспазшы, гувернер, клоун, педагог.
Слайд 9
«Қол мидың жалғасы». Алақан бойынша мамандық саласын ... ... ... ақ ... ... түсірейік. Бас
бармақпен  шынашақтың орта О нүктесімен белгілеп,  әрбір саусаққа ... ... Осы  ... сызба бөліктерін сызғышпен олшеп
шығарыңыз.
Жауап.
1 Егер ... ... бас ... пен О нүктесі арасында сызба
бөлігі ұзын болса, сіз басқарушысыз.
 
2. О нүктесі  мен сұқ ... ... ... ... ұзын ... ... қорғаушы  әскери қабілетіңіз мол.
 
 3. Ортаң қол сызығы ұзынырақ болса, сіз дін адамы,  саясаткер болуға
бейімсіз.
 
4.  Аты жоқ саусақ ... ... ... сіз ... ... ... музыкант, архитектор, дизайнер  болуға қабілеттісіз.
 
5 .Шынашақ  сызығы үлкенірек  болса,  ... ... ... ... тұжырымдарды таңдап алып, ойыңды дәлелде
Мамандық бір-ақ рет ... ... ... ... ... ... байланысты
Отбасы және достарынның ақылына сүйеніп мамандық таңдауға болады
Қартайғанда да мамандық таңдауға болады
Жақсы білім алу үшін ... оқу ... түсу ... ... ... ... емес
Мамандық таңдауда психологтің  көмегі қажет
Мамандық таңдаудағы басты өлшем – ... мен ... ... ... болашақ табысым анықтайды
Мамандық таңдау – күн көріс қамы
Слайд 11
3. «Ең жақсы» ойыны.
Қатысушылар екі командаға бөлінеді. Әрбір командаға ... ... ... берілген мінездеме қай мамандыққа сай екендігін айтулары
керек. Мысалы, ең ақшасы көп мамандық. Қай мамандық ең ақшалы болып
табылады.
Қатысушыларға келесі ... ... ... ... көп- ... ... ... эколог, географ, бақташы, гүл өсіруші.
Ең тәтті-аспазшы, кондитер.
Ең күлкілі- клоун, карикатурашы.
Ең ... сот, ... ... ... ... ... сәт: «Психогеометрия»- өзін- өзі тану: Слайд: 20
Оқушылар өзіңе ұнаған геометриялық фигуралардың кез келгенін таңдауы
тиіс. Әр ... ... да бір адам ... ... қабілетті білдіреді.
Әрқайсысымыз өзімізді танып көрелік.
Квадрат. Сенде төзімділік, шыдамдылық, еңбекқорлық дамыған. Өз айналана
адамдарды жинап ... ... және ... ... ... ... Сенде әсемдікті көре білу қабілетін жоғары қалыптасқан, сондай-
ақ  шығармашылық қабілетін, ой- ... ... ... табиғи өткіройлылық
бар, өз айналана қабілетті адамдарды жинай аласын. Сені ... ... ... ... істі аяқтауға төзімділіктің
жоқтығы бөгет жасайды.
 
Шеңбер. Сенде адамгершілік жоғары ... Сен  өз ... ... және оның ... мен ... бірге бөлісесін , басқаның
ауарпатылығына жәрдемдесу қабілетін жоғары қалыптасқан.Саған жеке ... ... тән ... ... ... ... ... Сенен үздік
психолог шығуы мүмкін.
 
Үшбұрыш . Саған басқарушылық қасиет тән. Өз ... ... ... ... ... ... Өзіңе сенімдісің және жеңіске,
жетістіктерге, ұтыстарға оңай қол жеткізесің. ... ... Сен ... ... ... ... қол ... жоғарыға көтерілуге бейімділігін бар.
Әр топ өз жауап нұсқаларын береді.
Оқушылар келіп отырған қонақтарға сауалдарын жолдайды.
Сұрақтар:
Мамандық ... ең ... не: ... пе, ... ба әлде
мамандықтардың қоғамдағы ... ... ... ... үшін, ауылға ең алдымен ... ... деп ... бір ... иесі болу үшін ... ... ... білім алу
қажет пе?
Әрбір жеке адам бақытты болу үшін, тоқшылықта өмір сүру үшін не ... ... ... ... не білесіз? Сіздің мамандығыңыз
нарық заманында бақталастыққа төтеп бере ала ма?
Кез келген қоғамда адам өмірде өз ... табу үшін өз ... ... ... ... бір ... иесі ... шарт. Ел болашағы бүгінгі
өскелең ұрпақтың, яғни біздің қолымызда.
Адам өз мамандығын таңдаған кезде, нені басшылыққа алу ... ... болу үшін адам нені ... және ... ... ... ... болуды армандадыңыз?
Адам өзің белгілі бір мамандыққақашан, қалай дайындауы керек?
Адам бірнеше мамандықты меңгерсе, оның ... ... ... ... ... адам өз ... ... көре алады?
 
Тренинг “Сиқырлы қарындаш”:  Менің қолымдағы сиқырлы қарындаш кімнің
қолына түссе, сол ... ... ... ... ... ... және
кемшіліктері туралы әңгімелеп беруі тиіс.
Талдау:      Осы күннен не алдыңыз?
Өзіңіз үшін қандай қорытынды ... ... ... болды ма?
Ж. Аймауытов айтқандай
«Мамандықтың жаманы жоқ, бірақ, мұның кез келгеніне икемділік ... жай ... ... ... ғана жолы емес, үлкен өнерді, зор
шеберлікті қажет ететін нәрсе»
егеменді еліміздің ертеңі – ... ... ... ... 2 3
1 2 3
1 2 ... 2 3
1 2 3
1 2 3

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
Ауыл мектебі оқушыларының адамгершілік қасиетерін қалыптастыру30 бет
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет
Бірінші сынып оқушыларының математикалық білім, білік, дағдыдыларын қалыптастыру жолдары31 бет
Бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу жолдары46 бет
Балалар әдебиеті арқылы бастауыш сынып оқушыларының тілін дамыту42 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының жас ерекшеліктері51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь