Тасымалдаудың шарттық мiндеттемелерi және оларды құқықтық реттеу

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Бөлім 1. Тасымалдаудың шарттық мiндеттемелерi және оларды құқықтық реттеу. Тасымалдау шарты туралы жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1. Тараптардың құқықтары мен мiндеттерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Жолаушылар мен теңдеме жүктi тасымалдау шарты және тасымалдау шартының басқа да түрлерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Тасымалдау шарттары бойынша жауапкершiлiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.4. Көлiк экспедициясы шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2. Шарттың жалпы ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1. Шарт туралы жалпы ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Шарттың мазмұны, формасы және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Шарт жасасу, өзгерту және оны бұзу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4.Шарттың орындалуын қамтамасыз ету ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.5. Шарттың орындалуын қамтамасыз ету әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Азаматтық.құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері.
3.1 Құқыққа қарсы мінез. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .
3.2 Себепті байланыс. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.3 Кінә. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . .
3.4 Зиян. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Тасымалдауды ұйымдастыру мен жүзеге асыру және оны басқа тұрғыдан да қамтамасыз етумен байланысты шарттық мiндеттемелер Қазақстан Республикасының, сондай-ақ басқа да мемлекеттердiң шарттық құқығының жеке бiр саласын құрайды.
Әрекет етушi заңнамамен көлiк шарттарының төмендегiдей түрлерi белгiленген: а) жүктi тасымалдау шарты; б) жолаушыны (және қол жүгiн) тасымалдау шарты; в) кеме жалдау (чартер) шарты; г) тасымалдауды ұйымдастыру туралы шарттар; д) көлiк ұйымдары арасындағы шарттар; е) жалпы пайдаланыстағы көлiкпен тасымалдау шарты; ж) көлiк экспедициясы шарты. Сонымен қатар, аталған шарттардың кейбiреулерi тасымалдау қандай көлiкпен жүзеге асырылатынына қарай түрленетiнiн ескерсек, онда көлiк шарттарының құрылымы өте үлкен болып көрiнедi.
Жүктердi, жолаушы мен теңдеме жүктi тасымалдау шартының негiзiнде жүзеге асырылады.
Тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушы жүктi немесе жолаушыны (теңдеме жүктi) белгiленген мекенге жеткiзуге мiндеттенедi, ал жүк жөнелтушi немесе шартта көзделген басқа да тұлға, жолаушы көрсетiлген көлiк қызметi үшiн ақы төлеуге мiндеттенедi. Тасымалдау шарты аталған мiндеттемелердiң iшiнде аралық болып табылады. Оның мазмұнын, сондай-ақ басқа да негiзгi көлiк шарттарының мазмұнын кейiнiрек қарастырамыз.
Жоғарыда айтып өткенiмiздей, бұл мiндеттемелердiң ерекшелiктерi өздерi туындайтын салалармен байланысты. Сол себептi заңнамада көлiк түсiнiгi арнайы бөлiп қарастырылады, және қайсыбiр көлiк соларға сай болуға тиiс көптеген арнайы талаптар бар.
Көлiк түрлерi. Объективтi сипаттағы себептер бойынша бөлiнуi қажет болатын, көлiктiң бiрнеше түрi бар, олардың ерекшелiктерi мен қолданылу аясы пайдалану ерекшелiктерiне себеп болады және олардың қайсыбiрiмен тасымалдауға бекiтiлетiн шарттардың мазмұнына елеулi түрде ықпал етедi.
Қазақстан Республикасының көлiгi - бұл оның аумағында тiркелген темiржол, автомобиль, теңiз, iшкi су, әуе, қалалық электрлiк көлiктер. Оның бiр түрiне магистральды құбыр көлiгi де Көлiктiң аталған түрлерi Қазақстан Республикасының көлiк жатқызылады. жүйесiн құрайды.
Құқықтық реттеудiң қайнар көздерi. Тасымалдау мен өзге де көлiк шарттарының жалпы ережелерi тiкелей Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексiмен анықталады, онда оларға 14 пен 35-тараулар (688-714-баптар) арналған. Алайда басқа да заңдық және нормативтiк актiлердiң маңызы аса зор. Бұл тасымалдауды жүзеге асыру процесiнде көлiк қатынастарының барлық қатысушылары үшiн мiндеттi болып табылатын қауiпсiздiк бойынша және басқа да технологиялық сипаттары көп мөлшердегi арнайы талаптардың сақталуға тиiстiгiмен байланысты.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 2008 жыл
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 2008
3. Қазақстан Республикасы азаматтық кодексі (Жалпы және ерекше бөлімдер): 2007 жылғы 15 қаңтарға дейінгі өзгертулер мен толықтырулар енгізілген,-Алматы: Баспа,2007
4. Қазақстан Республикасының «Нормативтік құқықтық актілер» туралы Заң 24 наурыз 1998 жыл
5. Азаматтық кодекстің (жалпы бөлім) күшіне ендіру туралы Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің қаулысы. 27 желтоқсан 1994 жыл
6. Қазақстан Республикасының Жер кодексі 20 маусым 2003 жыл
7. Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар рыногы » туралы Заңы 2 шілде 2003 жыл
8. «Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы туралы» Заң 28 сәуір 1997 жыл
9. Қазақстан Республикасының Президентінің «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы» Жарлығы 22 желтоқсан 1995 жыл
10. «Қазақстан Республикасындағы Азаматтық туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 20 желтоқсан 1991 жыл
11. Қазақстан Республикасының Президентінің заң күші бар Жарлығы «Шет ел азаматтарының Қазақстан Республикасында құқықтық жағдайы» 19 маусым 1995 жыл
12. Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлікті қолдау және қорғау туралы» Заңы 4 шілде 1992 жыл
13. Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заң 19 шілде 1997 жыл
14. «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 22 көкек 1998 жыл
15. Қазақстан Республикасының «Бакроттық туралы » Заң 21 қаңтар 1997 жыл
16. Қазақстан Республикасының «Инвестиция туралы заңы» 8 қаңтар 2003 жыл
17. Қазақстан Республикасының Президентінің «Шаруашылық серіктестіктері туралы» Жарлығы 2 мамыр 1995 жыл
18. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік кәсіпорындар туралы» Заңы 19 шілде 1995 жыл
19. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғам туралы» Заңы 13 мамыр 2003 жыл
20. Қазақстан Республикасының «Өндірістік кооператив туралы» Заңы 5 қазан 1995 жыл
21. Қозғалмайтын мүлік ипотекасы туралы Заңы 1999ж.
22. Қазақстан Республикасының «Ноториаттық туралы» Заңы 14 шілде 1997 жыл
23. Қазақстан Республикасының 1994 жыл 24 желтоқсандағы "Шетел инвестициялары туралы" Заңы.
24. Қазақстан Республикасы Президентінің "Шаруашылық, серіктестері туралы" заң күшіне ие Жарлығы 1995 ж., 2 мамыр.
25. Қазақстан Республикасы Президентінің "Мемлекетттік кәсіпорындар туралы" заң күшіне ие Жарлығы. 1995 ж., 19 маусым.
26. Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасындағы
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
........................................
Бөлім 1. Тасымалдаудың шарттық мiндеттемелерi және оларды құқықтық реттеу.
Тасымалдау ... ... ... ... құқықтары ... ... мен ... ... ... ... және ... шартының
басқа ... ... ... ... ... ... ... ... ... Шарт туралы жалпы
ұғым.....................................................……………… ...
2.2 Шарттың мазмұны, формасы және
түрлері…...…..............................….........
3. Шарт жасасу, өзгерту және оны ... ... ... ету ... ... орындалуын қамтамасыз ету әдістері…………...……......………
3. Азаматтық-құқықтық ... ... және ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . .. . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... мен ... асыру және оны басқа тұрғыдан да
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... басқа да мемлекеттердiң шарттық құқығының жеке
бiр ... ... ... ... ... ... ... түрлерi
белгiленген: а) жүктi тасымалдау шарты; б) жолаушыны ... қол ... ... в) кеме ... (чартер) шарты; г) тасымалдауды
ұйымдастыру туралы шарттар; д) көлiк ұйымдары арасындағы ... е) ... ... ... ... ж) көлiк экспедициясы шарты.
Сонымен қатар, аталған шарттардың кейбiреулерi ... ... ... ... ... ... ... онда көлiк шарттарының
құрылымы өте үлкен болып көрiнедi.
Жүктердi, жолаушы мен теңдеме жүктi тасымалдау шартының ... ... ... бойынша тасымалдаушы жүктi немесе жолаушыны (теңдеме
жүктi) белгiленген мекенге жеткiзуге мiндеттенедi, ал жүк жөнелтушi немесе
шартта көзделген басқа да ... ... ... ... ... үшiн ақы
төлеуге мiндеттенедi. Тасымалдау ... ... ... iшiнде
аралық болып табылады. Оның мазмұнын, сондай-ақ басқа да негiзгi көлiк
шарттарының ... ... ... ... ... бұл мiндеттемелердiң ерекшелiктерi өздерi
туындайтын салалармен байланысты. Сол ... ... ... ... ... қарастырылады, және қайсыбiр көлiк соларға сай ... ... ... талаптар бар.
Көлiк түрлерi. Объективтi сипаттағы себептер бойынша бөлiнуi ... ... ... түрi бар, ... ... мен ... пайдалану ерекшелiктерiне себеп болады және ... ... ... ... ... ... ... ықпал етедi.
Қазақстан Республикасының көлiгi - бұл оның аумағында тiркелген
темiржол, автомобиль, теңiз, iшкi су, әуе, ... ... ... ... ... ... ... көлiгi де Көлiктiң аталған түрлерi Қазақстан
Республикасының көлiк жатқызылады. жүйесiн құрайды.
Құқықтық ... ... ... ... мен өзге де ... ... ... тiкелей Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексiмен анықталады, онда ... 14 пен ... ... ... ... да ... және нормативтiк актiлердiң маңызы аса
зор. Бұл ... ... ... ... ... ... барлық
қатысушылары үшiн мiндеттi болып табылатын қауiпсiздiк бойынша және басқа
да технологиялық сипаттары көп ... ... ... ... ... Бiрақ, қазiргi таңда көлiк кәсiпорындарының
шаруашылық қызметiне, яғни ... ... ... де, ... ... ... ... Көлiк қызметiн мемлекеттiк реттеудiң шек-
терi арнайы көлiк заңнамасында көрсетiлген.
Тасымалдаушылар қызметтерiн тұтынатындар үшiн тасымалдаудың ... ... ету де ... аса зор ... ие. ... құқықтық реттеудi бiр iзге келтiру үшiн 21 қыркүйек 1994 жылы
“Қазақстан ... ... ... Заң ... Онда ... ... қызметiмен байланысты жария сипаттағы қатынастарды
реттейтiн нормалармен қатар ... ... ... ... ... ... да бар. Жария және жеке нормаларды
орналастыру - басқа да көлiк-құқықтық актiлердiң ерекшелiк ... ... ... ... ... да бiр әкiмшiлiк-құқықтық “дақтары” бар ... айту ... ... ... ... ... ... ескермеуге де
болмайды.
Көлiктiң кейбiр түрлерiнiң қызмет ету аясы табиғи монополияларға
жатқызылған, сондықтан ... ... 9 ... 1998 жылғы Қазақстан
Республикасының “Табиғи монополиялар туралы” Заңы да қолданылады.
Қазiргi ... ... ... ... ... заңдар
қабылданып әрекет етуде. Оларға мыналар жатады: 1) 8 жел-тоқсан 2001 ... ... ... жол ... ... Заңы; 2) желтоқсан 2001
жылғы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 3) 17 қаңтар 2002 жылғы Қазақстан Республикасының “Сауда
мақсатында теңiзде жүзу туралы” ... ... ... мен азаматтардың
тұрғындар үшiн жүк тасымалдаулармен айналысатын қызметiне Қазақстан
Республикасының Баға және ... ... ... ... 20 қыркүйек 1996 жылғы №9/7 қаулысымен бекiтiлген Қазақстан
Республикасында тұрғындарға тұрмыстық қызмет көрсету ережелерi қолданылады.
Сонымен ... 15 ... КСРО ... ... ... ... iшкi
су көлiгiнiң жарғысы (IСКЖ) да маңызды болып табылады. 18 маусым 1970 жылы
Қаз ССР ... ... ... ... Қаз ССР-дiң автомобиль
көлiгiнiң жарғысы (АКЖ) да қолданылады. Заңнаманың соңғы аталған екi актiсi
Қазақстан ... ... ... ... ... ... көзделген ережелердi ескере отырып, әрекет етедi.1 Қазақстан
Республикасының аумағы арқылы темiржол, әуе, автомобиль, ... және iшкi ... ... ... үшiн ашық ... ... мен ... бойынша жүктер мен жолаушылардың транзиттiк тасымалы жүзеге
асырылуы мүмкiн. Олар ... ... ... ... ... келiсiмдерi мен шарттарына сәйкес ... ... ... құқықтық қатынасқа түсушілер арасында
белгілі бір шартты ... ... ... ... ... бұл қатынасты реттеуге шарттық құқық қолданылады. Шарттық құқықпен
нақты тұлғалар ... ... ... ... яғни бір ... ... ... бір әрекетті жасауға талап етуге, ал екінші тұлға мұнда
қойылатын ... ... ... мәнін белгілейтін құқық саласы екенін
көрсетеді.
Жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... ерекшелігі, сонымен қатар қандай да болмасын қатынастардың (нақты
шартты орындамағаны үшін ... ... ... алу және ... ... жұмысының объектісі. Азаматтық құқықтағы тасымалдау шарттың
орындалуын қамтамасыз ету ... ... ... ... пәні ... ... ... ету және оның негізгі әдістері ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің құқықтық және теориялық ... ... ... маңызды мән-жайларын ашып көрсеткен. Сонымен қатар шарттың
орындалуын қамтамасыз ету еліміздің ... ... ... ... түсінік берілген. Шарттың орындалуын қамтамасыз етуді жүзеге асыруға
талдау берілген. Жұмыс барысында айтылған ойларды ... ... ... Шарт заң ... және шарт талаптарына сәйкес ал
мұндай талаптар шартта болмаған жағдайда-іскерлік ... ... ... ғана ... ... ... сәйкес түрде орындалуы тиіс.
Шарт бойынша талаптарды орындауды қамтамасыз етуде борышқордың, мүлкіне
әсер етудің қосымша шарасы қолданылады, осы арқылы оның өз ... ... ... ... ... ... ... немесе заңға негізделген
міндеттемелер, шарт немесе заң, талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... және ... Азаматтық Кодексіне негізделеді.
Осы жұмыста әрекет eтyшi ... ... ... ... ... ... ... етудің азаматтық-құқықтық, әдістеріне
зерттеу жүргізуге, оны ресми түрде түсіндіруге және кәсби тұрғыда әдістеме
жасауға талпыныс ... 1. ... ... ... және ... ... ... шарты туралы жалпы ережелер
12 Тараптардың құқықтары мен мiндеттерi
13 Жолаушылар мен теңдеме жүктi тасымалдау шарты және тасымалдау
шартының басқа да ... ... ... ... ... ... ... шарты
Көлiк экспедициясы шарты өз алдына жеке және тек қана ... ... ... ... ... оның латын сөзiнен туындайтын – ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексте ... ... ... рөлi ... және оны ... жеке 15
тарау арналған (708-714-баптар).
Көлiк экспедициясы шарты тасымалдау қатынастарының ерекше аясындағы
делдалдық ... ... ... ... ... ... ... ескермей тараптардың құқықтары мен мiндеттерiнiң мазмұнын толық
көлемде анықтау мүмкiн емес.
Бұл шарт ... ... ... ... ... туралы шарт болып
табылады. Оның пәнi болып табылатын қызметтер көлiк ... ... ... ... ... Көлiк экспедициясы қызметтерiн
көрсетудiң құ-қықтық нысаны тапсырыс шартының не ... ... ... ... белгiленуi мүмкiн.
Қазiргi жағдайларда көлiк экспедиторларының ... кез ... ... ... ... ... үшiн ... жүктердi
немесе теңдеме жүктi тасымалдаудың бiр жолғы шарттарын бекiтетiн тұлғалар
да ... ... Ол ... ... ... жүйесi
жағдайларында жоспарлы экономиканың ажырамас “бұрандасы” есептелетiн және
бекiтiлетiн тасымалдау шарттарын қатаң байланыстыратын. Сонымен ... ... ... ... ... заңнамада тиiстi түрде
ескерiлмеген болатын. Соның салдарынан ... ... ... мен ... бiр “толықтырушысы” ретiнде бағалануы мүмкiн едi.
Көлiк экспедициясы шарты қайсыбiр тұлғаның атына жө-нелтiлетiн немесе
келiп жатқан жүктердiң саны ... ... ... және ... байланысты опера-цияларды өз бетiнше орындау жүк жөнелтушi (жүк
алушы) үшiн қиындық келтiретiн және экономикалық тұрғыдан ақталмайтын бола
бастағанда ең ... деп ... ... туралы нормалар мамандандырылған делдал-экспедитор
клиент үшiн орындауға мiндеттенетiн әрекет-тердiң ... мен ... ... ... ... ... жөн. Көлiк
экспедициясы ... оны ... ... және ... ... ... қатынасу қажеттiлiгiнен толығымен босата алады.
Көлiк экспедициясы шарты бойынша бiр тарап ... ... ... ... ... жүк ... немесе алушының) есебiнен жүктi
тасымалдауға байланысты экспедиция шартында белгiленген ... ... ... ... ... оның ... ... атынан
немесе өз атынан жүктi тасымалдау шартын (шарттарын) жасауға мiндеттенедi.
Көлiк экспедициясы шартының нысаны. Бұл шарт жазбаша нысанда ... ... ... ... ... ... болуға тиiс,
мiндеттi реквизиттерге талаптар қою көзделмеген. Талап етiлетiн ... ... ... да арнайы көрсетiлмеген. ... ... ... ... кейбiр жағдайларда, жазбаша шарттар бекi-
тiлмеуi де мүмкiн деген қорытынды жасауға болады. Бұл ҚР АК-ң ... ... ... жүк ... ... қажет болған жағдайларда
экспедиторға сенiмхат берумен байланысты. ... ... бiр ... ... ... болу ... ... бiрақ, әрине,
сенiмхат толығымен шарттың жазбаша мәтiнiн алмастыра ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен мiндеттерiн нақты реттеуге мүдделi ... ... ... ... субъектiсi ретiндегi iскерлiк атағын
нығайтуға мүмкiндiк туғы-зады. Осыған ... ... ... ... экспе-дициясы шартын қосылу шарты сияқты, жазбаша нысанда бекi-туге
белгiлi бiр алғы ... бар ... атап ... ... экспедициясы шарты – консенсуалды, екi жақты және ақылы ... ... ... ... ... ... бiр ...
экспедитор және екiншi жағынан – клиент табылады. Орын алып отырған шарттық
қатынастар ... ... және жеке ... ... екi ... ... ... бередi. Бiрақ клиенттер үшiн көлiк ...... ... мүмкiндiгi оларда қайсыбiр тасымалдау
шартын бекiтуге құзыреттiлiктiң болуына тәуелдi ... Ол ... ... ... ... ... (меншiк құқығын беру, мүлiкке деген басқа
да құқықтарда беру) бағытталған сатып алу-сату немесе өзге ... ... ... ... ... және т.б.), ... алып келуi мүмкiн көлiк экспедициясының қызметтерiнсiз,
тасымалдауды пайдаланумен жүктi жеткiзуге тиiс ... ... ... мұндай жағдайларда борышқор көлiк экспедициясы шартын бекiтiп қойса,
онда ол шарт бойынша өзiнiң бастапқы ... ... ... ... ... экспедициясы шарты бойынша тұлғаның клиент болу мүмкiндiгiн
(қабiлеттiлiгiн) шектеудiң басқа бiр ... жолы оның ... ... ... ... ... жағдайына негiзделетiн болады.
Мысалы бұл жерге көлiк ... ... ... мүмкiндiгiнiнң
тасы-малдау шарттарын бекiтуге белгiлi бiр сметалық қаражаттар бөлiну
мүмкiн болатын мемлекеттiк ... ... сөз ... ... ... ... клиент ретiнде бекiтуге басқа да ... ... ... ... ... ... шығарылмайды.
Шартқа экспедиторлар ретiнде қатысу туралы айтқанда, бiз ... ... ... ... есте ... Қазақстан
Республикасының қызметтердi жүзеге асырған кезде тасымалдаушы лицензия
алуға мiндеттi. ... ... ... ... ... ... ... тұжырымның жеткiлiксiз екендiгi туралы айта кеткен жөн.
Өйткенi ол тек ... ғана ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкiн емес пе. ... жою үшiн ... ... ... ... ... ережелердi жасап шығарып заңнамаға енгiзу қажет деп ойлаймыз. Заң
шығарушының қазiргi ұстанымы ... ... мен ... ... ... ... ... тағы да бiр рет
айқын көрсететiнi сөзсiз. ... тек қана ... ... да ... ... бiр қатысушысы болып табылатындығын
көр-сеткен жөн.
Экспедитор қызмет көрсетуге жекелеген мамандандырылған ... ... ... ... одан олар ... қатысушылары бола қоймайды, шарт бойынша ... ... ... Қатыстырылған тұлғалар экспедитормен
бекiтетiн өз алдына дербес шарттардың қатысушылары ... ... ... шартының пәнi болып тасымалдау-ларды ұйымдастыруға
(қамтамасыз етуге) қатысты қызметтер ... Бұл ... бiр ... жүзiндегi және заңдық сипатқа ие болады.
ҚР АК-ң 708-бабынан байқайтынымыз экспедитордың ... ... ... ... ... үшiн ... пайдасына
бiрқатар әрекеттер жүзеге асыруымен сипатталады. Осы ... ... ... ... ... анықтап, оның қатысуымен алда
болатын тасымалдауды клиентпен келiсiп шеше алады деген қорытынды жасауға
болады. Экспедитор клиенттiң тапсырмасы ... ... ... тасымалдау шарттарының мүмкiн болатын жағдайлары туралы оның
қызы-ғушылығын тудыратын ақпаратты және өзге де ... ... ... ... ... ... өз қызметiн көрсету аясында жүктердi
тасымалдау шартын (шарттарын) клиенттiң атынан немесе өз ... ... ... ... ... өзi ... ... құқықтық
алғышарттарды қа-лыптастыруды бiлдiретiн болады.
Көлiк экспедициясы шартының ... ... ... ... деп ... болады, өйткенi ҚР АК-ң 708-бабының 1-тармағының 2-
бөлiгiнде ... ... ... ... ... туралы
айтылған. Бiздiң ойымызша, қызметтердi осылайша (негiзгi және қосымша) бөлу
тәжiрибелiк маңызға ие екенiн бiрден айта ... жөн. Бiз ... ... ... ... ... сипаттайды. Бұл
негiзгiге жатқызатын қызметтер көлiк ... ... ... ... ... асыру мiндеттi болып табылады және олар көлiк
экспедициялық пәнiнiң ажырамас ... ... ... ... бұл шарт-тың
мiндеттi жағдайлары туралы түсiнiк туындайтын болады.
Қосымша қызметтер көрсету қажеттiлiгi қазiргi көлiк инфрақұрылымында
ойда ... ... ... ... олқылықтармен (кемшiлiктермен) мәжбүр
етiлуi мүмкiн, мыса-лы белгiлi бiр тауарларды шығаруға рұқсат алу ... ... ... ... ... өту және т.б.). ... қосымша қызметтер көрсетудi бекiту ... ... ...... ... ... ... кез келген ауыртпалықтарды
түсiру тiлегiмен түсiндiрiлуi мүмкiн.
Қосымша ... ... ... ... ... ... экспорт
немесе импорт үшiн талап етiлетiн құжат-тарды алу, кедендiк және өзге
шарттылықтарды орындау, ... саны мен ... ... оны тиеу мен
түсiру, жөнелтушiге жүктелетiн баждарды, алымдар мен ... да ... ... ... оны баратын жерiнде алу, ... өзге ... ... мен қызмет көрсетулер ... ... ... ... ... жүзеге асыру көзделуi мүмкiн.
Тараптардың құқықтары мен мiндеттерi. Кез келген өзге ... ... ... ... осы ... экспедитор, экспедициялық
қызмет көрсетулер бойынша өзiне ... ... ... ... ... ... ... көрсетiлген қызметтерге ақы төлеу және
шартпен сондай-ақ, тiкелей заңнама ... ... өзге ... ... ... ... борышқор болып табылады.
Құқықтар мен мiндеттердi қарастырғанда көлiк экспедиция-сына қатысты
Азаматтық кодексте ... ... ... ... ... кеңiнен талқылауы мүмкiн екенiн ескерген жөн. Мәселен, егер
экспедитор ... ... ... ... ... ... онда ... нор-маларымен реттелмеген бөлiгiнде олардың арасында сенiм ... ... ... ... мен ... ... Ал, ... шартын өз ойынан бекiтетiн жағдай-ларда, оның клиентпен ... ... ... ... комиссия шарты туралы
нормалар қолда-нылады.
Экспедитор тасымалдау шартын клиенттiк нұсқауларына сәйкес бекiтуге
тиiс. Жүк ... ... ... ... ... деңгейiн және жеткiзу мерзiм-дерiн ескере отырып, жөнелтушiнiң
жүгiн ... қай ... ... өзi белгiлей алады.
Экспедитор тасымалдау шартын тиiстi түрде бекiте алу үшiн жүк ... ... ... ... оны ... ... ... мен өзге де аппаратты, сондай-ақ экспедитордың өз мiндеттерiн
орындауына қажет өзге де ... ... ... жүк ... ... ақпараттың анық-талған кемшiлiктерi
туралы хабарлауға, ал ақпарат толық бол-маған жағдайда, жүк жөнелтушiден
(алушыдан) ... ... ... ... ... жүк ... ... қажеттi ақпаратты бермесе экспедитор осындай
ақпарат берiлгенге дейiн өзiнiң тиiстi мiн-деттерiн атқаруға ... ... ... ... өз мiндеттерiн жеке өзiнiң атқару
мiндетi туындамаса, экспедитор өз мiндет-терiн орындауға басқа тұлғаларды
тартуға ... ... ... ... тұлғаға жүктеу
экспедиторды шарт-тың орындалуы үшiн клиенттiң алдындағы жауаптылықтан
босатпайды.
Бiрқатар басқа ... ... ... ... ... да ... қалу ... пайда-ланады ол көлiк экспедициясы
шарты бойынша шартпен және заңмен ... ... ... ... оның ... ... көрсетулерi үшiн алуы тиiс ... ... ғана ... қалу ... ... (ҚР АК ... ... сөз – экспедитор клиенттi өзiнiң ... ... ... үшiн ... ... ... тиiстi (құқылы) емес дегендi
бiлдiредi. Ұстап қалуды борышқор мүлкiне ... ... ... ... экспедициясы шартының әрбiр тарабы бұл ... ... ... ... ... ... шарттан (оны орындаудан) бас тартуға
құқылы. Шартты орындаудан бiржақты бас ... ... осы ... ... ... ... келтiрiлген залалды өтеуге мiндеттi.
Жауапкершiлiк. Көлiк экспедициясы шарты бойынша жауап-кершiлiк
мiндеттемелердi ... ... ... түрде орындамағаны үшiн
жауапкершiлiк туралы ҚР АК-ң 20-тарауы-мен ... ... ... ... ... ... және ... өзара тығыз байланысы ескерiлген.
Экспедитор кәсiпкерлiк қызмет субъектiсi болып табылған-дықтан тиiсiнше
ол клиент алдында, бой алдырмайтын күш ... ... ... өз ... ... үшiн жауапкершiлiктен босатыла
отырып, кiнәсiз жауапкершiлiкте болады. Эскпедицияның тасымалдау ... ... ... ... ... ... ескерудiң
көрiнiсi, кейбiр жағдайларды экспедиция мiн-деттемелерiн бұзу экспедитор
емес, тасымалдаушы әрекеттерiнiң салдарынан болу мүмкiн ... де ... ... ... ... жауапкершiлiгiнiң мөл-шерi мұндай
жағдайларда ... ... ... ... мөлшерiнен, яғни,
тасымалдаушы жауапкершiлiгiнiң мөлшерiнен (АК 713-бап 2-т) ... ... ... ... ... ... болып бәрiбiр экспедитор қалады.
Тасымалдаушының кiнәлi әрекеттерiнiң ... ... ... оған керi ... қою құқығын иеленетiн болады.
2. Шарттың жалпы ережелері
1. Шарт туралы жалпы ұғым
Шарттың ұғымына анықтама беретін ... ... ... екі ... одан да көп ... ... құқықтар мен
міңдеттемелерді белгілеу, өзгерту немесе тоқтату туралы келісімі шарт деп
танылады.
Шарт ... ... ... ... ... қолданылады: өзінен
міндеттеме туыңдайтын заңдық факты; сол шарттық міңдеттеменің өзі; шарттық
міндеттемені ресімдеген құжат.
Шарт - құқықтық ... ... ... ... ... ... заңдық факт. Сондықтан да, шарт ... ... ... ... негіздердің бірі болып саналады.
Жалпы ҚР азаматтық кодексіне жүгінсек ... ... ... бір жақты және екі немесе көп жақты (шарттар) болуы мүмкін. Сол
себепті, шарт мәміле болып ... және ... екі және көп ... туралы (373-баптың 2-тармағы), атап айтқанда, мәміленің формасы
және оны тіркеу туралы, мәмілені заңсыз деп тану туралы және т.б. ... "Бір ... және көп ... ... ... "бір жақты және
өзара шарттар" ұғымынан ажырату керек. Бір жақты ... ... ... мәмілені жасау үшін тараптардың келісімі керек емес, бір жақтың ерік
білдіруі жеткілікті. Шарттың басқа мәмілелерден және ... ... ... сол, шарт ... ... ... ... кодекстің 148-бабының 3-тармағына сәйкес, шарт ... екі ... (екі ... ... не үш немесе одан да көп тараптың (көп
жақты мәміле) келісілген ерік білдіруі ... ... ... ... ... екі ... мәміле болып табылады, себебі
шарттан, әдетте, міндеттемелік құқық қатынастары туындайды, ал ... ... ... ... екі ... ... ... біреуіңде талап ету
құқығы ... ... ... — сол ... ... міңдет
(борышкер) болады[51].
Бірлескен қызмет туралы шарт көп жақты мәмілеге мысал бола ... ... ... ... ... ... ерекшелігі сонда, оның тараптары ортақ шаруашылық
мақсатқа қол ... үшін ... ... ... ... және осы
қызметтің нәтижесінде ортақ меншік пайда болады. Бірлескен қызмет ... ... ... ... құқық" туралы бөлімде емес,
меншік құқығына арналған бөлімде, ... ... ... тараудан кейін
орналасуы бекерден бекер емес.
Көп жақты шарттарға, әдетте, шарт туралы жалпы ережені ... ... көп ... ... ... ... ... кейбір нормаларды қолдануға болмайды. Атап айтқанда, жария шарт
туралы ... ... ... ... шарт ... (391-бап) ережелерді
көп жақты шартқа қолдануға бола қояр ма екен, шарт жасасу туралы нормаларды
қолдануда да қандай да бір ... ... ... міндеттемелік, заттық, авторлық немесе өзге ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексіне кіргізу елеулі жаңалық болып табылады. Бұл ... ... ... Ол ... мүше ... елдердің Азаматтық
кодекстерінде кездеспейді.
Азаматтық-құқықтық шартты, әдетте, міндеттемелік ... ... ... Көбіне солай да. Бірақ, міңдеттемелік ... ... ... сиатын құқықтық қатынастар да бар. ... ... ... ... ... ... объектісін бірлесіп иелену
және пайдалану жөнінде оның қатысушылары арасында қатынастар туындайды, ал
олар міндеттемелік емес ... ... ... ... ... (ортақ меншіктің қатысушылары мен барлық ... ... ... ... абсолюттікке қарағанда) [49].
Шарт жасасу міндеті еркімен қабылдаған міндеттемеден туындайтын
жағдайларға алдын ала шарт ... ... ... ... 1-тармағына сәйкес, кепіл ұстаушыға оның
иеленуіне берілген кепілге салынған мүлікті ... ... ... заң ... ... ... ... берушінің пайдалануында
қалатын кепіл мүлкін сақтандыру кепіл берушіге жүктеледі.
Шарт ... ... ... ... ... шартты да,
көзделмеген шартты да жасаса алатындығынан көрініс табады ҚР ... ... ... ... АК-ның Ерекше бөлімі баптарының басым көшпілігі
заңнамада көзделген шарттарға арналған. Айта кететін бір жағдай — ... ... ... заң ... жайында емес, заңнама жайында,
сондықтан шарттардың жаңа ... ... ... ... және ... ... берілген мемлекеттік оргаңдар белгілей алады.
Ондай шарттардың мысалы ... ... ... ... ... ... болады[43].
Тараптар занда көзделмеген шарттарды да жасаса ... Бұл ... ... ... ... ... мен ... заңнамада
көзделген негіздерден, сондай-ақ, азаматтар мен заңды ... ... ... ... ол ... азаматтық заңнамада
көрсетілмегенімен, олардың жалпы негіздері мен мәні азаматтық құқықтар мен
міндеттерді тудырады" делінген.
Бұл ... ... ... ... ... негізделген, ол
жаратылысынан диспозитивті және бар қатынастарды да, болашақта ... ... да ... көздейді.
Бұл қазіргі Қазақстан экономикасының өтпелі кезеңі үшін аса маңызды,
себебі күніге бір жаңа шарттың ... ... ... отырмыз. Негізінде
азаматтық құқықтың принципі болып табылатын шарт еркіндігі ... ... ... қала ... ... бұл (шарт еркіндігі) әрбір азаматтың
өзіне тиесілі сбьективтік құқығы болып табылады.
2.2. ... ... ... және түрлері
Шарттың мазмұнын оны жасасқан кезде тараптар құрастырған ... ... ... егер ... ... ... ... міндеттелген
болмаса, тараптар өз қалауларымен анықтайды.
Шарт ережелерін анықтаудың жалпы ... шарт ... ... ... ... тікелей тыйым салынғанынан басқа кез
келген ережені анықтауға құқылы.
ҚР АК-ның баптарына жүгінсек ... ... ... ... ... арасындағы айырмашылық көрсетілген.
Тиісті ереженің мазмұны занда тікелей міндеттелген ... ... ... оны ... ... емес. Олар ол
нормаларды шартта қарастыруы да, ... да ... ... ... олар оны заңда көрсетілген қалпында орыңдауға міндетті[76].
Шарт мазмұнына қатысты мысал келтіретін болсақ, АК 282-бапта ... ... ... теңгемен көрсетілуге тиіс делінген немесе
АК 304-бапта ортақ меншік болып табылатын мүлік кепілге тек ... ... ... ғана берілуі мүмкін деп көрсетілген. Соңдықтан да,
шарттың тараптары (заңда ... ... ... есеп-қисапты АҚШ
долларымен жасау туралы немесе мүлікті ... ... ... ... беру туралы ережені шартта көрсете алмайды.
Егер шарт ережелерінде диспозитивтік норма көзделген болса тараптар
оны қолданбауға ... одан ... ... ... ... келтірейік, АК-ның 285-бабына сәйкес екі немесе бірнеше
әрекеттің бірін жасауға ... ... егер ... ... ... өзгеше туындамаса, таңдау ... ... ... ... ... ... өзге тәртібін қарастыра
алады.
Егер тараптар шартта осы ... ... ... ... ... заңмен белгіленген норма қолданылады.
Азаматтық заңнамада императивтік нормалар көп емес. ... ... ... ... ... нормалар болып келеді. Ол шарт
еркіндігіне сүйене отырып тараптардың оның барлық ережелерін өздері ... ... ... ... кез келген жағдайды қарастыруға
құқылы, егер олар оны істемесе (білместіктен ... ... ... ... нормалар қолданылады.
Қаңдай да бір ережені тараптардың өздері де, диспозитивтік нормалар
да қарастырмаған жағдайлар кездесуі мүмкін. Онда, ... ... ... ... оны ... ... болса, сол жағдайда дағды басшылыққа
алынады.
Дегенмен, мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі және ... ... ... ... ... сот шешеді.
Шарттың елеулі ережелерін қарастырып өтейік. Шарт ... ... ... адамның келісімі, екі немесе бірнеше адамның келісіп ерік
білдіруі. Әр ... ... ... ... ... олардың ішінен, егер
келісілмесе шарт ... деп ... ... алу ... Бұл ... ... ережесі. АК-ның 393-бабына сәйкес, тараптар арасында шарттың
барлық ... ... ... ... ... ... етілетін формада
келісімге қол жеткен кезде шарт жасалынды деп есептелінеді[3].
Жалпы алғанда ҚР АК 393-бабы ... ... ... бермейді,
тек жалпы тәртіпте олардың нышандарын атап өтеді.
Ережелердің елеулі больп табылатын үш тобын бөліп алуға болады, ... шарт ... ... ... Шарт ... анықталмайынша бірде бір
шарт жасалған болып саналмайды;
2) заңнамада елеулі деп танылған ережелер. Олар брокер-диллер ... ... ... ... ... ... мыналар болуға тиіс:
а) шарт нысаны: номиналдық ұстаушы ретіңдегі клиенттің ... ... өз ... жүзеге асыруы;
б) тараптардың, оның ішіңде брокер-диллердің, ... ... ... ... сақтау міндетемесін қоса алғаңдағы, құқықтары
мен міндеттері;
в) брокер-диллердің қызметін төлеудің мөлшері мен ... ... ... ... есеп ... формасы мен
кезеңділігі;
д) тараптардың шарт ережелерін бұзғандық үшін жауаптылығы;
е) ... ... ... ... ... және оны клиенттің
есепшотына аударудың, соңдай-ақ ақша қаражатын клиенттің бұйрығы бойынша
төлеудің шарттары мен ... ... ... 1997 ... ... ... Республикасында бағалы қағаздармен мәмілелерді тіркеу
туралы" Заңы);
3) шарттардың осы түрі үшін ... ... ... ... ... ... ... мөлшері;
4) тараптардың біреуінің арызы бойынша оған қатысты келісім ... ... ... жүк ... ... ... темір жолмен емес су көлігімен
жеткізу туралы ереже болуын талап етеді.
Ондай ... ... ... ... ... ... бойынша
келісімге келмегендіктен шарттың заңсыз деп танылуы ... ... ... ... ... ... 157-бабын негізге алуға болады.
Елеуліден басқа шарттың дағдылы және кездейсоқ ... ... ... ... ... ... бұл ережелердің болған болмағандығы
шарттың заңдық күшіне әсер етпейді. Дағдылы ережелер заңнамада ... түрі үшін ... деп ... қолданылады және олар шартта бар-
жоғына қарамастан қолданылады[52].
Оған мысалы, баға туралы ереже. Егер тараптар шартта шарт ... онда заң ... ... ... ... органдар белгілейтін немесе реттейтін бағалар (тарифтер,
бағалау, ставка және т.б.) қолданылады.
Ал, ... ... баға ... ... және оны шарт ережелеріне
сүйене отырып анықтау мүмкін болмаса, шартты орындау шартжасасқан ... ... ... ... осы ... тауарлар, жұмыс немесе қызмет
үшін алынатын баға бойынша жүргізілуі тиіс деп ... ... ... ... негізінен, дипозитивтік нормаларда көзделеді және
ол шартқа ондағы бұл ережелер қандай да бір ... ... ... ... шарттың бұл түріне тән емес және ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шартының
нысанын сатып алушыға беру ... ... ... ... ... ... ... және оның айрықша сапасы үшін қосымша сыйақы
беру туралы ереже және т.б.). Бұл ... ... ... ... деп
тануға еш ықпал етпейді.
Дағдылы ережелерге шарттың үлгі ережелерін жатқызуға ... ... ... ... түрі үшін ... және баспасөзде жариялануы
тиіс (АК-ның 388-бабы).
Үлгі ережелерді тараптардың біреуі дайындаған шарттардың үлгілерінен
бөліп қарау керек. Өнім өндіретіндер, ... ... ... ... ... шарт жобасын ұсынады. Үлгі ережелер, ... ... және ... ... күші ... ... ... ережелерінен
де басқа.
Үлгі ережелерінің мысалы ретінде Мұнай туралы заңның ... ... ... және жер ... ... ... ... 1-бабында
көзделген Модельдік контрактыны алуға болады.
Моделдік контракт Үкімет бекітетін үлгі контракт ретінде анықталған,
онда контрактылардың ... ... ... ... жер ... ... ... жүргізудің ерекшеліктері көрініс табады
және ол контрактылар жасаудың үлгісі ретінде пайдаланылады.
Үлгі ережелері ... үшін олар ... ... ... Егер
ондай сілтеме болмаса, үлгі ережелері іскерлік айналым дағдысы ретінде ғана
қолданылады. Бұл ... ҚР ... ... ... мұндай дағдылар
заңнамаға қайшы келе алмайды, ал ҚР АК-ның 382-бабына сәйкес олар ... ... да ... ... ... күшінде болған кезде оның ережелерін түсіндіру, яғни шартқа
түсініктеме беру қажеттігі жиі ... ҚР АК ... ... сот шарт ... ... кезде ондағы сөздер ... ... мәні ... Шарт ережесінің сөзбе-сөз мәні
түсініксіз болған жағдайда, ол бүкіл ... ... ... ... салыстыру арқылы анықталады.
Егер осы көрсетілген ережелермен шарт ... ... ... ... ... 2-тармағына сәйкес, шарт мақсаты ескеріле
отырып, тараптардың шын мәніндегі ортақ еркі анықталуға ... Бұл ... ... ... ... мен хат ... тараптардың өзара
қатынастарында орныққан тәжірибе, іскерлік қызмет дағдысы, тіптен олардың
мінез-құлықтары да ... ... ҚР ... 392-бабына сай түсініктемені азаматтық ... ... ... сай ... ... ажырата білуіміз керек.
Шарттың қаңдай да бір ережесін түсінуде тараптар арасыңда қайшылық
туындаса, онда шартқа сай ... ... Ал ... кең ... ол ... мәтіні мен оның мазмұнына ғана сүйеніп қоймайды,
тараптардың пиғылын білу үшін шарт ... ... та кете ... ... сот шарт ... төңірегіндегі талқылау нәтиже ... ... ... ... үшін ... ірі ... кейбір ережелерін қалай түсіну керектігі арнайы көрсетіледі.
Шарт формасы мәмілелер формасы туралы ... ... ... бұл
жағдайда АК-ның 151-155-баптарын негізге аламыз. Заңнама бойынша шарттың
бұл түрін ... ... ... ... да ... ... тараптар өздері қарастыруы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Егер тараптар белгілі
бір формада шарт жасасуға уағдаласса, заң бойынша ... осы түрі ... ... талап етілмесе де, шарт оған уағдаласқан форма ... ... ... деп ... оны ҚР АК ... 1-тармағынан көруге
болады.
Шарттың жазбаша формасының сақталғаны бір құжат жасау ... ... ... факс сияқты құжаттар алмасу арқылы расталынады
АК-ның 152-бабында көрсетілген.
Егер заңға жүгінсек ҚР ... ... ... ... ... ... шарттың офертада көрсетілген талаптарды (тауарлар жіберу,
қызмет көрсету, жұмыс орындау және т.б.) ... ... ... жазбаша формада жасауы шарттың жазбаша формасына теңестіріледі.
Мұндай әрекеттерді жазбаша форманы сақтау деп тануға тыйым салу ... ... ... ... ... шарттарды топтастыру әртүрлі негіздерде
жүргізіледі. Міндетемелер туралы мәселені қарастырғанда ... да, атап ... ... ... ... жасау, қызмет көрсету
сияқтылар шарттарға да қолданылуы мүмкін. ... ... да ... ... ... 2-тармағында нақты шарттың жасалу
кезі туралы айтылған. Шарттардың көпшілігі консенсуальдық болып табылады,
(лат. consensus — ... яғни ... ... үшін ол ... ... ... ... мысал, сатып алушы мен сатушы ... ... ... ... ... ... алу-сату шарты жасалды деп саналады. Затты беру,
ақша төлеу және басқа әрекеттер жасалынып қойған шартты орындау мақсатында
атқарылады.
Бірақ, ... ... ... ... тарту, сақтау, заем,
жүктасымалдау) шарт нысаны берілген кезден бастап қана ... ... ... шарт нақты (лат. res -зат) деп аталады, ол заң актілерінде
бекімін табуға тиіс.
Шарттың консенсуальдық немесе ... ... ... ... ... көрсетіледі. Мысалы, сатып алу-сату шартында сатушының
міндеті былайша қалыптасады: сатушы затты беруге міндеттенеді, ал ... ақша ... ... ... шарт осылай орындалуы тиіс[44].
Нақты шарттарда тараптардың міңдеттері басқаша анықталады. Оған ... ... ... ... ... зат ... ... тапсырған затын
сақтауға міндетті, тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушы өзіне ... ... ... ... жеткізуге міндетті яғни, шарт бойынша
міндеттеме екінші ... ... ... кейін ғана туыңдайды. Бұл жерде
орындау кезі мен шарт жасасу ... ... ... ... олар, әдетте, сәйкес келмейді, бірақ ... ... ... ... зат беру кезін шарт жасасу кезімен сәйкестендіруге келісе
алады. ... ... ... ... ... ... шарт бола ... және ақысыз шарттар. Шарт бойынша тараптар өз ... үшін ақы алуы ... ... бірі нәрсе беруі керек болса, ... шарт ... ... Бір ... ... ... одан ақы алмай немесе
еш нәрсе бермей бір ... ... ... ... шарт ... шарт ... (АК-ның 384-бабы).
Ақылы және ақысыз шарттар арасындағы айырмашылық — шарт ... ... ... үшін ... ... бір ... ұсыну-ұсынбауында.
Бір нәрсені ұсынуға (төлеуден басқа) ... ... ... ... ... бірі қандай да бір міндеттерді атқаруы (өзара
міндеттемелер), ақшалай баға ... ... кез ... ... ... және алдын ала шарттар. Мүлікті беруге, жұмыс орындауға
және қызмет көрсетуге байланысты ... мен ... ... негізгі
шарттан туыңдайды. Алдын ала шаут ... — сол ... ... ... ... ... ... шарт жасасуға міндет алған
шарты (АК-ның 390-бабының 1-тармағы).
Алдын ала шарттардың мысалы ретінде жүк тасымалын ұйымдастыру туралы
шартты, банктың ... ... ... және ... ақша ... міңдеті көзделген шартты. келешекте пәтер алу шартын (тұрғын үй
контрактын) алуға болады.
Алдын ала ... ... ... ... ... ... ... хаттаманы да жатқызуға болатын сияқты. Жекешелеңдіру
туралы Жарлықта "саудада ұтқан адам мен ... ... ... ... күні сауданың нәтижелері туралы хаттамаға қол қояды" делінген.
Алдын ала шарт пен ... ... ... ... ... екеуінің
формалары бірдей болуға тиіс. Егер белгілі бір формадағы шарттарды
жасағаңда ... ... ... ... ... ... тұрғын
үйді сатып алу-сату шарты), оңда алдын ала шарт та нотариалдық формада
жасалуы тиіс.
Бірақ, егер ... ... шарт ... ... ... ... ... алу-сату шарты), аддын ала шарт, заңсыз болып
қалады деген қауіппен, жазбаша формада жасалады.
Алдын ала ... тым ... ... ... ... соңдай-ақ
басқа елеулі ережелерін анықтауға ... ... ... ... ... ... ... мерзімі алдын ала шарт үшін міңдетті ... ... ... ... ... ... егер ... ала
шартта мерзім белгіленбеген болса, негізгі шартты жасасудың бір жылдық
мерзімі анықталған.
Мұндай мерзімнің ... ... егер ... шарт мерзім өткенше
жасалмаған болса, оңда бұл мерзім өткеннен кейін ... ала шарт ... ала шарт ... ... ... ... ... әр елдің
заңнамасында әртүрлі шешіледі. Мысалы, Ресей Азаматтық ... ... ... ... ... ала шарт ... ... талап ету
құқығы көзделген (Ресей АК-сының 429-бабы). Мұндай ереже Азаматтық заңнама
Негіздерінде бекітілген ... ... ... ... басқа ереже бекітілген: шарт
жасасуға мәжбүр ... ... ... жоқ, ... негізгі шартты
жасасудан бас тарту ... ... ... ... алу ... ... алдын ала шарттың нысаны болған затты сатып алмақшы болған адам өз
пәтерінің ерекше жоспарына ... ... ... ... ... ниет туралы хаттамалар кең өріс алды, ал олардың құқықтық
мәні түсініксіз. Оларға заңдық күш беруге әрекет те ... Ниет ... ... ала ... ... ... ... талпыныстың салдары ниет
туралы хаттама азаматтық-құқықтық шарт ретіңде ... ... ... ... ... ... ... күш болуы үшін ол ... ... ... 390-бабының 7-тармағы).
Шарт тараптарының біреуінің осындай ниет туралы ... ... ... бас ... оның ... ... әсер еткені
болмаса, басқадай құқықтық салдарға өкелмейді.
Еркін және міндетті шарттар. Жасалуы түгелдей тараптардың қалауына
байланысты шарт ... шарт деп ... ... ... ... ... үшін ... болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында шарттардың басым көпшілігі еркін
жасалады. Дегенмен, шарттардың ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс негізінде жасалатын шарт).
Міндетті шарттар арасында жария шарттардың орны ... ... ... және ... ... ... оған өтінішпен келетін
әркімге тауарларды сату, жұмыстарды атқару немесе ... ... ... ... ... шарт жария шарт деп аталады (бөлшек сауда,
көпішілік ... ... ... ... ... ... ... ету, медицина, мейманхана қызметін көрсету жөне т.б.)
Азаматтық ... ... ... ... ... ... туындайды:
1) оны коммерциялық ұйым жасайды;
2) коммерциялық ұйымның ... ... ... орындау немесе қызмет
көрсету жөніндегі міндеттері белгіленеді;
3) ұйым, өз ... ... ... бұл ... ... өр ... ... жүзеге асыруға тиіс;
4) коммерциялық ұйым, заңнамада көзделген ... ... шарт ... бір адамның алдында екінші адамға артықшылық беруге
құқылы емес.
Коммерциялық ұйым тұтынушыға тиісті тауар ... ... ... ... ... ... (дүкенде тауар жоқ, көлікте бензин жоқ және
т.б.) жағдайларда ғана бас тартуға ... Оған ... ... сауда
дүкенінде сатып алушы, егер сауда залында тауар бітіп қалса, ... ... ... ... қоймадан алып келуін талап ете алады.
Егер дәлелсіз бас тартса, шарт жасасу ... ... ... ... бас ... салдар болады.
Тұтынушы тауар, жұмыс, қызмет көрсетуді ұсынуға мәжбүрлеу туралы және
содан келген зиянды өтеу ... ... ... ... ... сатып
алатын тауарын алып кетуге дайыңдаған көлікке кеткен ... ... ... ... басқа дүкеннен табу үшін шығарған шығынды өтеу, т.б. [49].
Қазақстан Республикасының Үкіметі, заң ... ... ... ... ... ... ... міндетті ережелер
шығаруға құқылы (типтік шарттар, ... және ... ... шарттар және қосылу шарттары. Өзара келісілген шарт
жасасқанда оның ережелерін ... ... ... ... ... оның ... тараптардың біреуі дайыңдайды, екінші тарап ол
ережелерді құптайды.
Қосылу шарты ... ... ... ... ... ... Егер ... шарт хат алмасу, шарт ережелерін келісу жолымен
жасалса, ... ... ... бір ... ... ол ... (бланк, формуляр, т.б.) анықталады. Екінші тарап шартқа ешқандай
өзгерту енгізе алмайды. Егер ... ... шарт ... шартынан жай
шартқа айналады.
Қосылу шарты экономиканың әртүрлі ... ... Оның ... ... және жылу ... ... және ... кәсіпорындардың
басқадай қызметін пайдалану туралы шарттарды, көлік ұйымдарымен шарттарды
атауға болады.
Көптеген жария ... бір ... ... шарттары да болып
табылады. Мысалы, затты пайдалануға беру ... ол ... ... ... шарттың бір тарабы болып саналады. Сонымен қатар, шарт
жасасқанда ол ателье клиентке шарт ... ... ... ... оған ... ... шартқа қол қоя салады. Егер қосатын болса
онда ол жай ... ... ... 2-тармағы шартқа қосылушы тарапты қорғауға
бағытталған. Бұл тармаққа сәйкес тарап, егер шарт ережесі өзі үшін ... ... ... құқылы. Шарттың ауырлығы сол тараптың ақылға қонымды
мүдделерін ескеру арқылы анықталады, ... ... ... жайында АК-ның
8-бабын негізге алуға болады[56].
Жалпы қосылу шартыңда қосылған тарап шартты ... ... ... ... ... ... ... дайындаған тарап шарт бойынша
міндеттемелердің қандай да бір ... үшін ... ... ... бұл ереже қолданылмайтын жағдайлар да бар, ол — қосылған
жақтың кәсіпкерлік қызметпен ... соны ... ... үшін ... Егер ... шарт тараптарының қандай екендігін білмеген болса
және білуге тиіс ... ғана ол ... ... бұзу ... ... алады. Бірақ оны дәлелдеу өте қиын, тіптен ... ... ... ... жасалған шарттар мен үшінші жақтың
пайдасына жасалған шарттар. ... ... ... ... орындалуын талап етуге құқылы адамдардың — өзінің
қатысушыларының пайдасына ... ... ... шарттың жасалуына
қатыспаған, бірақ орындалуын талап етуге құқығы бар ...... ... ... шарттар да бар.
Тараптар несие берушіге емес, шартта көрсетілген немесе көрсетілмеген
және ... ... ... ... ... ... ... құқылы
үшінші жаққа борышкер орындап беруге міндетті деп көрсеткен шарт үшінші
жақтың пайдасына жасалған шарт деп ... ... ... ... ... бұл — азаматтық құқықтың
дәстүрлі ... ... жақ ... ... ... ... бірі.
Үшінші жақтың пайдасына жасалатын шарттардың ең көп таралған ... ... ... ... ... оған сәйкес тасымалдаушы
өзіне жүк жөнелтушінің сеніп тапсырған жүгін белгіленген ... ... ... алуға уәкілетті адамға (алушыға) оны беруге міндеттенеді (АК-ның
689-бабы); үшішпі жақтың пайдасына сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... (764-бап).
Үшінші жақ өз құқығын пайдаланғысы келетін ниетін білдіргенге дейін
тараптар өздері жасасқан шартты бұза да, ... де ... Ал ... ... ... ... да бір тәсілмен жеткізгеннен кейін борышкер мен несие
беруші оның ырқына тәуелді болып қалады, ... ... оның ... бұза ... ... ... ... олар үшінші жақтың ырқына
байланысты болмайтындығын шартта алдын ала қарастыра алады[50].
Ондай жағдай ... да ... ... ... ... 391-бабының 2-
тармағында белгіленген.
Үшінші жақтың пайдасына жасалған ... ... ол ... жақтың
шартта арнайы көрсетілген — көрсетілмегеңдігіне байланысты емес.
Дегенмен, үшінші жақтың міндеттеменің өз пайдасына орындалуын ... ... ... ... ... белгісі болып табылады. Тәжірибеде
кездестетіндей, тасымалдау шарты бойынша жүк ... ... ... орыңдалуын талап етуге құқылы.
Үшінші жақтың пайдасына жасалған шартты үшінші жақ үшін ... ... ... ... ... жағдайда үшінші жақ үшін орындалу
болғанмен, оны борышкердің орындауын ол талап ете ... (бұл ... ... жиі ... мысалы тауар жеткізуде сатып алушы тауарды
өз мекен-жайына емес, үшінші ұйымның мекен-жайына ... ... ... ... ... шарттың ерекшелігі сонда — үшінші
жақ шарт бойынша өз ... ... ... ... ... бастап ол
несие берушіні алмастырады.
Сондықтан да АК-ның 391-бабының 3-тармағында борышкер шартта өзінің
несие берушіге ... қоя ... ... үшінші жақтың талаптарына
қарсы қоюға құқылы деген ереже көзделген. Мысалы, жүк ... ... ... ... ... ... ... қойса, онда ол жүк
сапасының жүкті тиеп жіберген адамдардың ... ... ... алады.
Бірақ, үшінші жақ, өзіне шарт бойынша берілген құқықтан бас ... ... өз ... ... ... ... егер бұл заңнамаға және шартқа
қайшы келмесе, сол ... ... ... ... ... сақтандырылған адам шарт
бойынша өзіне тиесілі сақтандыру өтемін ... бас ... ... алу ... ... ... ... шартта, үшінші жақтың өзіне тиесілі талап ету құқығынан
бас тартуының өзге де салдарлары көзделуі ... ... ... ... иемденуші сақтаңдыру өтемін алудан бас тартқан жағдайда ол
өтемнің сақтандырушыға төленбейтіндігі көзделуі мүмкін.
2.3 Шарт жасасу, ... және оны ... ... жер. Егер ... оны ... жер ... шарт
азаматтың тұрғылықты жеріңде немесе ... ... ... ... ... ... болып танылады (АК-ның 398-бабы).
Шарт жасасқан жерді анықтаудың сыртқы экономикалық шарттар жасасқаңда
маңызы зор. ... ... заң, ... егер ... ... мәміле формасының ол жасалған жердің құқығына бағынатындығын,
ал тараптардың құқықтары мен міндеттерінің ... ... ... ... ... ... ... немесе көбінесе тұратын елді мекен оның тұрғылықты
жері деп танылады.
Заңды тұлғаның тұрақты ... ... ... тұрған жер оның тұрған
жері болып табылады.
Азаматтық заңнаманың негізгі принципі шарт бостаңдығы болғанмен, ... және ... заң ... тікелей көзделсе ғана шартты міндетті ... ... ... ... ... кеп ... АК-да белгіленгендердің ішінен ... және ... ала ... ... ... Өзге заң актілерінде
белгіленген жағдайлар ... ... ... ... ... ... болады (Мемлекеттік кәсіпорын туралы Жарлықтың
13-бабы).
АК-ның 399-бабына сәйкес, міңдетті түрде шарт жасасудың екі ... шарт ... ... үшін ... болғанда; шартжасасу оферент үшін
міндетті болғанда.
Бірінші нұсқада шарт жасасу міндетті болып ... ... ... ... алғаннан кейін, сол алған күннен бастап отыз күн ішінде
екінші тарапқа акцеп туралы, не одан бас ... ... ... офертаның
өзге жағдайлардағы (шарт жобасына пікір қайшылығы ... ... ... ... ... ... тиіс.
Оферта жіберген тарап, бұл жағдайда, шарт жасасқанда туындаған пікір
қайшылығын ондай хабар алғаннан кейін отыз күн ішінде немесе акцент ... ... сот ... ... ... ... егер шарт жасасу міндетті ... ... ... шарт ... отыз ... ... ... оған деген қайшы пікірлер
хаттамасы алынса, онда бұл тарап пікір қайшылығы хаттамасын алғаннан бастап
отыз күн ... ... ... ... оның ... ... туралы
не пікір қайшылығы хаттамасын қабылдамағаны жайында хабар береді[53].
Пікір қайшылығы хаттамасы қабылданбаса не оны ... ... ... ... ... қайшылығы хаттамасын жолдаған ... ... ... ... пікір қайшылығын соттың қарауына жіберуге құқылы.
Акцепттің пікір қайшылығы хаттамасын ... ... ... ... ... ... үшін ... 399-бабында белгіленген мерзімдер бірдей
(отыз күн). Бұл мерзімнен шатасуға жол бермейді. Сонымен қатар бұл жоғарыда
аталған барлық ... ... ... ... ... мерзім.
Бұл мерзімдер императивтік емес. Шарттардың кейбір ... ... ал ... ...... ... өзге мерзімдер
белгіленуі мүмкін.
Шарт жасасуға міндетті тарап оны жасасудан жалтарса, екшші тарап ... ету ... және оған ... ... туралы талап қойып сотқа
жүгінуге құқылы (АК-ның 399-бабының 4-тармағы).
Бірақ, ... ... бұл ... ... бар. ... Қазақстанның Азаматтық кодексінде алдын ала шарт жасасқан тарапты
негізгі шартты жасасуға мәжбүрлеу көзделмеген. Екінші тарап тек ... ғана ... ете ... ... ... ... 4-тармағының және 350-бабының
ережелері бойынша ... ... ... шарт ... ... туындаған пікір қайшылықтарын
тараптардың өздері шешеді, оларды соттың ... ... Егер ... тараптардың өздері шеше алмаса шарт ... ... ... ... ... тоқтайды.
АК-ның 400-бабына сәйкес шартқа ... ... ... ... тек екі ... бар:
шарт жасасудан бас тартушы тарап үшін шарт жасасу міндетті болғанда
(АК-ның 399-бабының 2-3-тармақтары);
пікір қайшылығын сот ... ... ... ... ... ... ... болса. Мұндай келісім ... ... деп ... ... ... ... шарттың тараптар келісе ... сот ... Ол ... ... ... ... ... даулар бойынша сот ... ... ... ешқандай әрекеттерді керек етпейді, онда тек құқық ... ... ... және бұзудың негіздері. Шартты өзгерту дегеніміз —
оның мазмұнын құрайтын бір немесе бірнеше ережелердің өзгеруі.
Шартты бұзу дегеніміз ... ... ... ... ... АК-
ның 367-377 баптарында ... ... ... ... мерзімінен бұрын тоқтату.
АК-ның 401-бабында шартты өзгертудің және ... үш ... ... ... ... соттың шешімі бойынша; шартты
толықтай ... ... ... ... бас ... ... келісуі шартты өзгертудің және бұзудың шарт бостандығы
принципінен туындайтын қалыпты және ең ... ... ... ... өзгертудің және бұзудың барлық қалған тәсілдері (сот ... ... бас ... ... басқа заң актілерінде және шартта
көзделген жағдайларда ғана қолданылуы мүмкін.
Сот ... ... ... бұзу тараптардың біреуінің талабы бойынша
жүргізіледі. АК-ның 401-бабының 2-тармағында ... ... екі ... Оның ...... ... дәрежеде бұзылуы, яғни шарттың
бұзылуынан екінші тараптың шарт жасасу кезінде үміт ... ... ... ... ... қалатындай шығынға ұшырауы. Мысалы
тапсырыс беруші шарт жасасқан кезде құрылыс ... ... ... тұрғызылатындығына үміт артқан, бірақ мердігер құрылыс жұмыстарын
жүргізгенде жобаның өрескел бұзылуына жол берген.
Шарттардың кейбір түрлері үшін заңнамада ... деп ... ... ... ... ... сәйкес тауар жеткізіп беру ... ... бар ... ... ... ол кемшіліктерді сатып алушы
үшін қолайлы мерзімде жою мүмкін болмаса; ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімдері неше қайтара ... ... ... боп саналады. Екінші жағдай — АК-да, басқа заң ... ... ... жағдайларды белгілеуге мүмкіндік беру. Мысал ретінде
АК-ның 389-бабының 2-тармағын келтіруге болады, онда шарт ережесінде өзіне
залал ... ... ... ... тараптың шартты бұзуды талап ету құқығы
көзделген.
Басқа заң актілерінің ішінен, мысалы, Тұрғын үй ... ... ... болады, оның 103-бабында мемлекеттік тұрғын үй ... ... ... ... ... ... талабы бойьшша, Тұрғын үй қатынастары туралы
Заң ... ғана ... ... ... үй бұзылуға жатса, егер жалдаушы
оны ұдайы ... ... ... ... және ... ... бір жақты бас тартуға, егер ол АК-да, заң
актілерінде ... ... ... ... ғана, жол беріледі (АК-ның
404-бабының 1-тармағы). Бұл ... ... ... ... ... басқа реттерде міндеттемені орындаудан біржақты бас тартуға
жол бермейтіндігі туралы нормаларына ... 273 және ... ... ... атай кеткен
жөн: 273-бапта заңнама жайында, ал 404-бапта заң актілері жайында айтылған.
Бұл ретте "заңнама" ... ... ... ... ... ... жағдайлар
тек зандармен ғана емес, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарымен
де, Үкіметтің қаулыларымен де ... ... ... бір ... - ... "шартты орыңдаудан бір жақты бас
тарту" және "шарттан бас тарту" терминдері бір мағынада қолданылады.
404-баптың ... ... ... ... бас ... ... мынадай жағдайлар белгіленген:
1) шартқа негізделген міңдеттемені орындау мүмкін болмаса (374-бап);
2) ... ... ... тарап банкрот деп танылса;
3) шарт жасалғаңда негізге алынған ... ... ... ... ... жойса.
Шарттан тараптың бір жақты бас тартуға құқығы АК-ның ... ... ... ... ... ... Бұл, ... борышкердің немесе несие берушінің жеке басымен тығыз байланысты
шарттар ... ... ... ... ... банк ... және банк
салымы, жолаушылар тасымалдау шарттары).
2.4. Шарттың орындалуын ... ету ... ... ... ету ұғымына анықтама беретін болсақ ол
қанадай-да бір екі тараптың ... ... шарт ... ... ... үшін ... ... шаралар. Шарт бойынша құқықты жүзеге
асыру құқық субъектісінің, яғни ... ... ... ғана ... де ... жасаған әрекетіне байланысты. Өйткені борышкерде
шарттың ... ... ету үшін ... ... ... ... ... (атап айтқанда, шартқа негізделген) басқаның әрекетіне
құқық туындайды, яғни міндет емес ... ... ... ... бұл ... болады. Бірақ, жалпы ереже бойынша, ... ... ... бір ... ... ... алмайды, қайта шартта көрсетілген
міндетті орындауға борышты. Бұл ережеге кірмейтін бірден бір жағдай, ол ... бір ... ... ... ... ... меншік құқығын және өзге заттық құқықты қорғау тәсілдерінен
туындайтын мүмкіндік.
Жалпы ... ... шарт ... ... ... міндетті адамның еркіне
байланысты, ол міндеттемелік қатынастар бойынша орындауға ... ... ... ... ... ... ету үшін алдын-алу
шараларын жасайды. ... ... ... ... ... ... бойынша
борышкердің шартты орындамауына байланысты, борышкерден шығындардың орнын
толтыртуын талап етуге құқылы. Кез келген ... ... ... ... ... берушінің заңда көзделген ... оның ... ... ... ... бұзылуынан туындаған залалдың орнын
борышкер өз мүлкі ... ... ... ету ... ... ... шартта көзделген жағдайларда шарттың орындалуын
қамтамасыз етудің жалпы шараларына қосымша ... ... ... өз ... ... ... ... борышкерге жүктелетін жауапкершілік
түрінде) шарттың орындалуына септігін ... ... ... Міне осы ... ... құқықта шарттың орындалуын
қамтамасыз ететін әдістер деп аталады.
Азаматтық құқықта шарттың ... ... ... ... ... ... ... борышкердің шарт талаптарын тиісінше орындауына
ынта беретін және несие ... ... ... жеңілдететін,
мүліктік сипаттағы арнаулы шаралар жатады.
Бұл шаралар, әдетте, мына мақсаттарды ... ... ... ... және ... барлық мөлшерін немесе оның
бір бөлігін өндіруді оңайлату — бұл ... ... ... ... өсімақы немесе шартты орындамағандық немесе тиісінше орындамағандық
үшін айыппұл жатады; борышкердің жауапкершілігін үшінші жаққа тарату ... ... ... ... ... тарту - бұл шараларға, атап
айтқанда, кепілдік және кепілдік беру ... ... ... ... бір
затгар есебінен өз талаптарын артықшылықпен қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... — бұл шараларға, мысалы, кепіл зат
жатады; борышкер шартты орындаудан бас тартқан ... ... ... ... алуы — бұл шараларға кепілақы мен кепілдік жарна
жатады; борышкердің қарсы, әдетте, ақшалай ... ... ... несие
берушінің затты немесе өзге мүлікті беру жөніңдегі шартты орындамауына
құқық беру - бұл ... ... ... қалу ... ... айта кететін бір жағдай — шарттың орындалуын қамтамасыз ... ... ... ... кепілзат, кепілдік, кепілдік
берушілік, кепіл ... ... ... қалу ... ... ... Борышкерді шартта көзделген өз міндетін тиісінше орындауға
ынталандыратындардың барлығы, ... егер ... ... ... ... ету әдістеріне жатады. Жалпы шарттың орындалуын қамтамасыз ... ... ... ... жалпы ережелері қолданылады,
өйткені міндеттеменің өзі шарттан ... ... ... ... ... шарттың орындалуын қамтамасыз етудің басқа да көптеген
конструкциялары болуы мүмкін, олар ... ... ... ... ... ... де ... кепілдік жарна, қаржыландыру шарты
бойынша ақша талабынан ... ... ... пайдалану), заңнамада
көзделмей шартта белгіленуі де ... ... ... ету әдістерінің акцессорлық сипатын
қарастырайық. ... ... ету ... ... ... ... етілетін шарт талаптарына қатысты қосымша (акцессорлық) болып
табылады, яғни оның заңдылығына және заңдық ... ... ... ... ... банк кепілдігі жатпайды, оның қамтамасыз етілетін шарт
талаптарының заңдылығына тәуелсіздігі заңдастырылған, бұл банк ... ... ... және ... ... ... қауіпке
негізделген[56].
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету ... ... ... ... сипаты бірталай жерде көрініс табады.
Біріншіден, тек заңды шарттық талаптар, яғни заңды негізде туындаған
талаптар ғана қамтамасыз етіледі.
Екіншіден, қамтамасыз ... шарт ... ету ... ... көнгенде
және көптеген жағдайларда осы негізгі шарт бойынша ... ... ... ... ... шарттың тоқтауы, ол қандай негізде тоқтаса да,
әдетте, қамтамасыз ететін шарттың тоқтауына әкеп соғады.
Төртіншіден, ... ... ... ... оны ... ... ... әкеп соғады, ал бұл норма императивтік, ол өзгедей
шарттық салдарлардың ... ... ... ... Ал, ... шарттың заңсыздығы қамтамасыз етілетін шарттың заңдылығына еш әсерін
тигізбейді, бұл басты шарттың тағдырының қосымша шарт ... ... ... ... тағы бір артықшылығы сонда, ол қамтамасыз етуші
шарттың тоқтаған-тоқтамағандығына тәуелді ... ... бұл ... ... ... ... және жылжымайтын мүлік ипотекасының заттарын
соттан тыс ... ... ... жағдайлары кірмейді, бұл заң
шығарушының кепіл берушілер мүдделерін ... ...... ұстаушылардың қиянатынан қорғау ниетінен туындаған.
2.5.Шарттың орындалуын қамтамасыз ету әдістері
Шарттарды қамтамасыз ету шараларын қолдануды талқылап өтейік. ... ... ... ... ... ... борышкердің (қарыз немесе
мүлік алушының) шартты ... үшін ... ... ... шарттың бұзылуынан келген залалды борышкер мүлкі
есебінен өндіріп алу құқығына қарағанда шарттарды қамтамасыз ету жөніндегі
арнаулы шараларды қолдану өзінен өзі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуші шараларды қолдану мүмкіндігін ... ... да бір шарт ... бір ... ... ... үшін ... келісімі немесе заңның арнайы міндеттеуі керек. Бұл
ретте, шартты қамтамасыз етудің ... ... ... да, ... де ... ... зат, ... айыппұл, мүлікті ұстап
қалу), кейбіреулері — тек тараптар келісімінде (мысалы, кепілақы) көзделуі
мүмкін.
Шартты ... ... ... ... ... айыппұлы,
кепілақы) бір жағынан заңдық жауапкершілік шаралары да болып ... олар ... ... ... ... орындамаған адамға қосымша
мүліктен айырылуды (ауыртпалық) жүктейді, ол сөзсіз және ... ... ... ... ... ... зат, ... ұстап
қалу, кепілдік және т.б.) жауапкершілік шараларына жатпайды, себебі ... ... ... ... ... ... процедураларымен және
қамтамасыз етілген шарттан, заңда немесе тараптар келісімінде көзделген
тәуелсіз жағдайлардың туындауымен байланысты[50].
Зерттеп жатқан тақырыбымыздың ... ... ... ... ... ... тоқталып, әрқайсысының атқаратын қызметтерін анықтап,
талдау жасайық. Бұл ... ... ... ... ету ... табылады. Олардың қатарына кепілпұл, тұрақсыздық айыбы, кепілдік пен
кепілдік болушылық, ... және ... ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету әдістерінің ішінен ... ... ... ... ... дегеніміз — шарт жасасқан
кезде бір адамның екінші адамға шарт талаптарынан ... ... ... ... үшін ... ... ақша ... бір бөлігін төлеуі.
Кепілпұл — борышкер несие берушіге төлеуге тиісті қаңдай да бір ... ... ... ... ету ... ... кепілпұлдың маңызы
сонда, ол шартты қандай да бір тараптың орындамауынан сақтандырады.
Шартты орындамау оның орындалуына жауапты ... үшін ... ... ... негізінен, борышкердің қандай да бір ... ... ... негізгі талаптары бойьшша шартты орыңдауын
қамтамасыз етуге бағытталған, мысалы, сатып алушының сатылатын бағаны ... ... ... ... ... ... т.б., ал ... етуге
сол кепілпұл берген адамның кейін шартты орындаудан бас тартқан жағдайда
сол кепілпұлдан айырылып қалу ... ... қол ... ... ... кепілпұл алған адамның шартты орындамауы да оған алған кепілпұлды
қайтару, сондай-ақ контрагентке алған кепілпұлдың ... тең сома ... ... ... алып келуі мүмкін[49].
Кепілпұл туралы келісімнің субъектілері олар ҚР АК-ның кепілпұл туралы
жаңа ережелері ... ... ... ... шарттық
міндеттемелердің аясын кеңейтті. Бұрын бұл тәсілмен тараптарының біреуі
азамат болып ... ... ғана ... ... Қазір, кепілпұлмен
қамтамасыз етілетін шарттарды қатысушылар ... ... ... ... кез келген шарттық міндеттемелерді, оның ішінде тараптары
азаматтардың қатысуынсыз тек ... ... ... ... ... етуге болады.
Кепілпұл туралы келісімнің формасы ол кепілпұл туралы келісім, оның
сомасына және негізгі міндеттеменің ... ... ... ... ... ... ... жасалуы тиіс. Егер жалпы шартты нотариус
куәландыруы тиіс ... ... ... ... ... үшін жай
жазбаша форма жеткілікті[75].
"Кепілпұл" ұғымында бірнеше мәндік және заңдық ... бар. ... ... ... туралы келісімнің өзін белгілеу үшін ... шарт ... және ... бір құқықтар мен міндеттерді, сондай-ақ осы
келісімді қолдану барысында заңмен белгіленген зардаптарды анықтағанда ақша
сомасының бір бөлігін төлеу ... ... ... ... ... да, ... құқық институтын білдіреді, ол тараптардың құқықтары мен
міндеттерін, сондай-ақ кепілпұл ... ... ... ... материалдық құқық нормаларының жиынтығын береді.
Тікелей келісімді кепілпұл туралы келісім деп, ал құқық институтын-
кепілпұл туралы келісім ... деп ... ... болар еді. Сонымен
қатар кепілпұл бір адамның екіншіге төлейтін ақша ... бір ... ... ... келісімге тоқталсақ. Жалпы кепілпұл айрықша келісім
бойынша енеді, ол ... ... ... және ... ... ету ... ... Кепілпұл туралы келісім шартқа
қосымша болып ... ол шар ... ... ... етеді.
Кепілпұл туралы келісімнің ол үшін заңнама қажетті деп тапқан елеулі
белгілері, ол — ... ... ... ... ... ... ... төленетін негізгі міндеттемені анықтау. Кепілпұл туралы
келісімнің заңдылығы негізгі ... ... ... ... ... бұл жерде кең түсіну керек. Негізгі шарттың зандылығы
оның заңға ... ... оның ... енуін, кепілпұл туралы
келісім күшінде болған кезде негізгі шарттың күшінде болуын білдіреді.
Шартты ... ету ... ... ... ... ... ... етілген шарттар бойынша жағдайларын, құқықтары мен
мінеттерін өзгертпейді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... олар бөлек келісім бойынша өздеріне
қосымша міндеттемелер қабылдайды. Кепілпұл алған адамның ... ... ... ... ету ... ... сондай-ақ ол
кепілпұлмен қанағаттану керек пе, әлде ... ... ... ету ... пе, ... ... таңдауы тиіс, егер шарт кепілпұлмен
қамтамасыз етілмесе, онда ол талап етуге құқылы болады.
Кепілпұл берген адамда да ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген шартты орындамағанына дейін
қандай да бір ... ... ... туралы келісімнің өзіндік сипаты
бар. Кепілпұл, шарттың орындалуын қамтамасыз етудің бір тәсілі бола ... ... ... ... ... өзін ... белгілерге ие.
Біріншіден, кепілпұлмен шарттардан туындайтын міндеттемелер ғана қамтамасыз
етіледі және ол өзге шарт ... ... ... ... шарттан өзге негіздерден, атап айтқанда, әкімшілік актілерден, сот
шешімінен жөне т.б. ... ... ... ... ... ақшалай міндеттемесі
көзделген шарттың орындалуы ғана қамтамасыз етілуі мүмкін, себебі ... ... ... шарт ... ... ... төлемнің
есебінен екінші тарапқа" беріледі (АК-ның 337-бабьшың ... ... ... ... бойынша бағаны төлеу жөніндегі міндеттеме, жалдау
ақысын төлеу жөніндегі міндеттеме және т.б. Бұл тұрғыдан ... ... ... ... ... бола ... бір ... шарт бойынша
ақшалай міндеттемені бөлшектеп орындауы — шарт бойынша бір ... ... ... ... ... ... ... шарттың орындалуын қамтамасыз етудің тәсілі бола
тұрып, шарт жасалғандығының дәлелдемесі ... ... Бұл ... ... шарт ... ... ... төлеуін көздейтін болса, онда бұл
міндет орындалғаннан кейін ғана шарт жасалыңды деп саналады, мысалы, ... ... ... ... ... ... болса, онда кепілпұл
төленбей шарт күшіне кірмейді, ал ... ... ... кейін
тараптардың біреуі шартты орыңдаудан біржақты бас ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген шарттың барық елеулі
жағдайлары бойынша келісімге қол ... және ... ... оның ... ... дәлелдемесі.
Төртіншіден, кепілпұл, сонымен қатар, оны беруші тарап үшін де, ... ... үшін де ... ... ... ... міндеті —
өзінен алынатын төлемді төлеу, ол одан бас тартқан ... ... ... ... — міндеттемені заттай орындау, себебі оны
орындамаған жағдайда ол кепілпұлды ... және ... ... ... ... ... етілген шартты тоқтатудың немесе орындамаудың
не кепілпұл ... ... ... ... қарастырайық.
Кепілпұлмен қамтамасыз етілген шарттың тоқтауы кепілпұл туралы келісімнің
тоқтауына әкеп соғады. Кепілпұл ... ... ... ... ... шешкенде оның негізгі міндеттемеден бөлек ... бір ...... ... ... ... ... екендігі ескеріледі. Кепілпұлмен қамтамасыз етілген шарт ... ... ... қайтарылуға тиіс.
Тараптар, кепілпұлмен қамтамасыз етілген шартты оны ... ... ... ... ... (зат ... орындау — жұмыс, қызмет
көрсету жаңадан немесе жарым-жартылай ... ... ... ... ... ... орындағанда — кепілпұлдан басқа, шарт бойынша ... ... ... ... ... 2-тармағыңда көзделген салдарлардан
босатылады, олар тараптардың негізгі шарт бойынша да, кепілпұл ... ... да ... тоқтауына әкеп соғады, ал бұл ретте
кепілпұл ... ... ... ... ... ... ... мән-жайлардың нәтижесінде орындау мүмкін ... ... ... тоқталса, жоғарыда көрсетілгендей салдарлар туындайды[43].
Соңдай арнайы заң актілерінің бірі — Қазақстан Республикасының ... 17 ... ... мақсатында теңізде жүзу туралы" Заңы, оның 203-
221-баптары теңіз кемелерінің, ішкі суда жүзетін кемелердің, "өзен-теңіз"
жүзу кемелерінің ... ... ... ... көздейді. Бұл
заң актісімен кепілдің екі түрі ... заң ... ... ... - ... ... ... кеменің) теңіз кепілі, сондай-
ақ шарт негізінде туындайтын кепіл — кеме ... ... ... Кепіл жөнінде АК-да көзделген жалпы ... заң ... ... ... ... ... АК-ның 300-бабының 2-
тармағында реттелгендіктен, АК-ның 299-бабының 3-тармағы, тиісінше, ... ... ... ... кемелердің шарттық кепіліне — кеме
ипотекасына таралу мәселесін ғана реттейді. "Сауда мақсатында теңізде ... ... ... кеме ... белгілеудің, кеме
ипотекасы нысанын анықтау тәртібінің, кеме ипотекасын тіркеудің, кеме
ипотекасымен ... ... ... ... ... ... ... занды және шарттық кепілінің кепіл
ұстаушылары құқықтарының коллизиялық ... және ... да ... ... ... қатар, бұл көрсетілген заң ... ... ... ... іске асыру, кепіл нысанын мәжбүрлеп сату мәселелері
шешілмеген, және "Саудамен теңізде жүзу ... ... ... ... ... ... ішкі суда жүзетін кемелердің, "өзен-
теңіз" жүзу кемелерінің ипотекасына АК-дағы кепіл туралы ... ... ... ... ... ... мақсатында теңізде жүзу
туралы" заң мемлекеттік ... ... әуе және ... ... ішкі
суларда жүзетін кемелердің, "өзен-теңіз" жүзу ... ... ... тұрғызылып жатқан теңіз кемелерінің, ішкі суларда
жүзетін кемелердің, "өзен-теңіз" жүзу ... ... ... бір заң ... ... және мұндай ерекшеліктер әуе кемелерінің
құқықтық режимін реттейтін өзге де заң актілерімен белгіленуі ... ... бір ... -әуе ... ... ҚР ... 1995 ... 20
желтоқсандағы "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін және ... ... ... Заң күші бар ... және 2001 ... ... ... авиацияны мемлекеттік реттеу туралы" ҚР ... ... әуе ... ... ... мемлекеттік
тіркеуіне ғана қатысты, ол әуе кемелерін мемлекеттік ... ... ... ... ... орынды туындайды.
Кепілдің акцессорлық сипаты. Кепіл өзінен өзі ... ол ... ... шарт бойынша талаптарының қанағаттандырылуын қамтамасыз
ету үшін керек. Сондықтан кепілде қосымша және тәуелді, акцессорлық сипат
болады, және ол ... ... ... бұрын туындай алмайды, ... бұл да ... ... ... ... шарт ... несие
берушіде екі талап болады: біреуі — қамтамасыз етілетін шарт ... ... ...... ... ... ... мүліктің кепіл
берушісіне талап. Егер кепілге өткізілген мүлікті сатқаннан түскен ақша
толық қанағаттандыруға жетпесе, оңда ... ... ... ... ... ... мүліктің құны жаппаған бөлікті борышкердің орындауын,
оның ішінде ... ... ... барлық мүлкіне аудару ... ... ... ... ... Кепіл қатынасында көрсетілген борыш төленбеген
жағдайда өндіртіп ... ... ... зат ... ... ... ... аталады. Егер оны кепіл жауапкершілігінің заты деп алсақ ... ... ... кепіл беруші кепіл қатынастарынан және өз жауапкершілігіне
алған міңдеттеме бойьшша сол ... және оның құны ... ... ... ... ... ... құқығының объектісі жай кепіл
заты деп ... ... ... ... бір құндылығы, бағалылығы бар, негізгі
шарт орыңдалмаған жағдайда несие берушінің мүддесін сақтандыра алатын кез
келген мүлік бола ... ... ... ... бола алатын мүлік ретінде
заттарды, ақшаны, оның ішінде шет ел валютасын, бағалы қағаздарды, ... ... ... ... ... фирмалық
атауларды, тауар белгілерін, кейбір ... ... ... құралды
және "мүлік" ұғымына жататындардың барлығын ... ... ... ...... деп материалдық түрдегі қандай да бір жеке зат ... ... да бір жеке түрі ғана ... ... деп ... да
бір субъективтік құқықтың объектісін де түсіну керек, ал ол объект мүліктің
көптеген түрлерін бірікгіруі мүмкін, мысалы, заттар мен ... ... ... ... да мүлік — нақты субъективтік құқықтың объектісі
болып табылады[41].
Жылжитын да, жылжымайтын да, пайдаланылатын да, ... ... ... ... объектісі ретінде алынады. Бөлінбейтін зат тұтастай
кепілге ... ... ... ... ... құқығының өзінше объектісі
бола алады.
Ортақ меншіктегі заттар да кепіл объектісі бола ... ... ... беру үшін оған ортақ мүліктің барлық меншік иелерінің келісімі
керек. Сонымен қатар әрбір меншік иесі ... ... өз ... ... ... ... үлесті меншіктің ортақ мүліктің өзі үлесіне шамалас
бөлігін өзінің иеленуіне және пайдалануына алған қатысушысы ... ... ... ... өз ... ... құқылы, себебі ол оны бөліп алуға не
ортақ меншіктегі бұл бөлікті иелену және пайдалану құқығын кепілге ... ... ... ... ... ортақ мүліктің тек "идеалдық"
бөлігін — ортақ меншіктегі құқығын ұсынуға құқылы.
Кепілге салу үшін белгілі бір ... ... ... ақша ... бола ... ... ... заты ретінде пайдаланғанда ол банкке салынуы
тиіс, бұл ақша кепілінің ерекшелігі, ... ... ... ... ... жатады. Кепілге бергенде ақшаны банкке салудың ... ... ... ... ... ... кепілге салғанда кепіл
берушінің немесе ипотекада кепіл ұстаушының ... ... ... ... ... ақшаны кепілге ұстаудың немесе ипотекасының
мүмкін еместігінен туындайды.
Ақша кепілінде кепіл заты ... ... қол ... да ... "қолма қол емес" акшаның да (банктердің өз клиенттерінің банк
есепшоттары бойьшша жазбаша берген ақшалай ... ... ... ... ... ... олар да "қолма-қол емес" ақшаға —
банк ... ... ... кепілін немесе банк салымын ақша кепілінен айыру
керек. Банк есепшоты немесе банк ... ... ... ... кепілге
ақшаның өзін емес, банк есепшотының шарты немесе банк салымының шарты
бойынша өз ... ... ... Банк ... ... банк салымы
кепілінің өзге міндеттемелік мүліктік құқық кепілінен, мысалы, жалдау
құқығының кепілінен еш ... жоқ. Банк ...... ... ... ... көрсетілген құжаттарды ұсынғанда банктің ақша
төлеу міндеттемесін ... де ақша ... ... ... ... ... ... тәсілі болып табылады.
Ақшаны қамтамасыз ету заты ретінде пайдаланудың өзгедей шарттық және
заңнамада көзделген тәсілдерін ақша кепілінен ажырату ... ... ... етудің кепіл мүлкін АК-ның 319-бабының 4-тармағына сәйкес сату
кезінде саудаға қатысудың кепілдік жарнасы, АК-ның ... ... ... ... кепілдік жарнасы ретінде пайдаланылады.
Бұл мысалдар сияқты кепілдік жарнасы, ... ету ... ... ... да ... мүмкін.
Кепілге қарағанда, кепілдік жарнада ақша несие берушіге негізгі шарт
бойынша беріледі, ал ол негізгі шарт ... ... ... ету заты ... ақша ... ... ... сияқты
дәстүрлі тәсіліңде де пайдаланылады. Кепілге қарағанда, кепілақының ақшалай
сомасы, кепілдік жарнадағы сияқты, негізгі ... ... ... ... ... ... әртүрлі ақылы шарттардан алынатын ақша талаптарын
қамтамасыз ету заты ... ... ... да ажыратқан жөн. ... ... ... ... заты ... болуы (мүліктік құқықтар
кепілінің бір түрі), сондай-ақ олардың қамтамасыз ету тәсілінің ... ... ... ... ... ... ... клиенттің
қаржы агенті алдында өз міндеттемесін орындауын қамтамасыз ету ... ... бас ... ... ... қаржыландыру шартында
пайдалану.
Мүлікті жалдағанда оның қайтарылуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... жалға алу,
кассеталарды жалға алу, кітапханадан кітап алу, т.б.) ... ... ... олар ... ... ... ... "кепіл сомасы" деп
аталғанымен, шартта көзделген кепіддік жарнасына ... ... ... ету ... деп танылуы үшін акдіа банкке салынуы тиіс. Қамтамасыз
ету ... ... ... ... ... ... келісіміне қарай,
кепілақы, мүлікті ұстап қалу немесе қамтамасыз етудің басқа шартгық тәсілі
болуы мүмкін. Борышқор жайында ақпарат көзі ... ... ... ... ... ... ... орындалатынына сендіретін айрықша
қүндылығьшан басқа ешқандай ... ... жоқ жеке ... ету ... ... ... ... қамтамасыз етудің
азаматтық-құқықтық тәсілдеріне жатпайды[64].
Кепіл ... ... ... ... ... үшін сату
қажеттігі кепілге берілген нәрсенің иеліктен шығарылу мүмкіндігін көздейді.
Сондықтан да ... ... ... ... табиғи құндылығымен қатар кепіл
ұстаушының ... ... ... ... ... болатындай нәрсе берілуі
тиіс. Бұл талап ақшаға таралмайды, себебі оны ... ... ... алуды оған аудару оның өз құнымен тең болады. Ақшаның ол ережеге
кірмеуі оның мүліктің айрықша түрі — ... ... ... ... оның
құндылығы әлеуметтік функциямен анықталады және ол ... ... ... ие ... ... нысанын сатудың қажеттігі кепіл құқығының объектісі ретінде
айналым қабілеті бар мүлікті ... ... ... ... ... еместігі азаматтық айналымнан шығып қалған мүлікті, сондай-ақ кепіл
ұстаушының ... ... ... ... ... аударуға болмайтын мүлікті
кепіл объектісі бола ... ... ... шығарады. Сондықтан,
айналымнан шығып қалған заттармен қатар, азаматтық заң актілеріне (мысалы,
1998 ... 30 ... ... іс ... және сот ... ... ҚР Заңының 39,62-баптарына) сәйкес өндіртіп алуды
аударуға жол берілмейтін мүліктер кепіл нысаны бола ... ... ... бар ... олардың мүліктік айналымын құқықтық
реттеудің ерекшелікгері ескеріліп, кепіл ... бола ... атап ... ... ... ... ... ондай мүлікті иеленушіге не ... ... ... ... сату ... ... ескеріледі.
Кепіл туралы және кепіл нысаны туралы заңнамада мүліктің ... ... заң ... ... ... салу немесе шек қою
мүмкіндігі ... ... бар. Бұл ... заң ... ... кез ... ... тыйым сала алады, себебі мүлікті кепіл ... ... ... ... ... шек қоюдың негізге алынатын ... ... ... салу ... шек қою тек заң ... ... ... жауапкершіліктің шарты және негіздері.
Азаматтық құқық бұзушылық құрамын ... ... ... ... ... ... ... сәйкес азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің қажетті жағдайлары
ретінде борышқордың ... және ... ... ... ... Шығынды өтеу
жауапкершілігіне тарту үшін шығынның бар болуы, сонымен қатар борышқордың
құқыққа қарсы ... және ... ... ... ... ... ... Шығынды өтеу негізінде азаматтық-құқықтық бұзушылықтың ... ... ... қамтиды.
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің жалпы ... ... ... ... ... (іс-әрекет не әрекетсіздік)
2) жәбірленген тұлғаның шеккен зияны немесе залалдың бар болуы;
3) құқық бұзушының құқыққа қайшы іс - әрекеті мен оның ... ... ... ... ... ... ... кінәсі.
Нақты тұлғаға азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің жүктеу үшін
жалпы ереже бойынша қажетті келтірілген ... ...... ... ... ... ... табыладын. Көрсетілген негіздердің біреуі
болмай қалса, ... ... ... ... Бірақта,
кейбір жағдайларда заң азаматтық - құқықтағы құқық ... ... ... ... ... ... үшін жалпы талаппен санаспайды;
мысалы: жоғары қауіптілік көзін иеленуші заңды тұлға жәбірленушінің алдында
кінәсіз жауап береді. (АҚ-тің -931 ... Енді ... ... ... ... ... әрқайсысына тоқтала кетейік.
3.1 Құқыққа қарсы мінез.
Құқыққа қарсылық құқылық бұзушының өзінің іс-әрекетінің құқыққа
қарсыек ендігін ... ... ... ... ... нормасын
бұзуы танылады. Басқа сөзбен айтсақ, азаматтық айналымға сәйкес келмейтін
мінез жатады.
Азаматтық ... ... ... ... ... талаптар белгіленген. Азаматтық заңдылық ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаға немесе азаматтық мүлкіне
немесе заңды тұлғаға келтірілетін ... ... ... ... ... ... ... талаптарға жауап бермеу құқыққа қарсы
мінез ... ... ... заңдылыққа сәйкес міндеттемені ... ... тек қана ... шектелмейді, сонымен қатар борышқордың
міндеттемені орындауға байланысты тараптарға жауап бермеу құқыққа қарсы
мінез болып табылады.
Азаматтық ... ... ... ... ... тек қана ... шектелмейді, сонымен бірге іскерлік айналымдағы
басқа ... ... ... ... ... ... ... құрылады. Сондықтан борышқордың құқыққа қарсы мінезінің белгісі
ретінде міндеттеменің құрылуындағы кейбір негіздер болуы ... ... ... ... ... ... мінез болып, осы
әкімшілікактімен борышқордың іс-әрекетінің сәйкес ... ... ... ... ... онда ... шарт талабын бұзуы
құқыққақарсы мінез ... ... Егер бір ... ... ... ... құқыққа қарсы мінезіретінде бір жақты мәміленің талабын
бұзуы танылады.
Құқыққа қарсы мінез ... ... ... құқыққа қарсы
әрекетсіздік түрінде де болуы мүмкін. Егер ... ... ... ... тиым салынған немесе заңға немесе басқа нормативті ... бір ... ... ... ... ... негізіне қайшы
келетін борышқордың іс-әрекеті құқыққа ... ... ие ... ... кодекстің 273-бабы осының дәлелі: Заңдарда ... ... ... ... ... ... біржақты бас тартуға
және оның ... бір ... ... жол ... ... негізіне сәйкес бір тараптың басқа бір тараптың
есебіне ... ... ... ... тиым салынады. Алайда осы ережеде
негізсіз сақтау құқыққа қарсы болып табылады.Шартпен белгіленген сапаға сай
келмейтін ... ... ... ... ... ... құқыққа қарсы
саналады.
Егер тиісті жағдайларда тарапқа юридистикалық міндеттеме жүктеліп,
бірақ ол орындалмаса, онда әрекетсіз ... ... деп ... ... ... ... ... туындауы мүмкін. Тасымалдау
шартымен бекітілген тауарды жеткізбеген ... ... ... ... ... тараптың қызметтік міндетінен де
туындау мүмкін. Мысалы, құтқару станциясының қызметкерлері суға батып бара
жатқан ... ... үшін ... ... және ... ... ... қолдануы ... Осы ... оның ... ... мінезін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... алмайды, оларға тек суға батушыны ... ... ... ... бір ... ... заң ... шығуы мүмкін. Азаматтық
кодекстің 188-бабымен ... ... ... ... иесі ... ... ... қатысты өз қалауы бойынша
кез-келген ... ... ... ... бұл ... ... меншігіне беріп, ... ... ... иесі ... қала ... ... мүлікті иелену,
пайдалану және оған ... ету ... ... ... ... кепілге беруге және ... да ... ... ... ... ... ... етуге құқылы». Жоғалған мүлікті ... ... ... ... ... жоғалтушы азаматқа қайтаруы
тиіс.
3.2 Себепті байланыс.
Азаматтық ... ... ... ... қана ... ... қарсы мінезімен келтірілген
шығындар ... Бұл ... ... қарсы
мінезі және ... ... ... ... ... ... ... Көп жағдайларда
міндеттеме бұзылған ... ... ... ... ... жоқ ... ... туғызбайды. Ал
кейбір ... ... ... анықтау
қиындықтар ... ... ... ... өз ... үш ... ... дұрыс айдай ... ... ... ... ... ... Колхоздың ... ... ... ... ... жүк ... ... жұмысқа жіберді. ... жол ... ... бірнеше ... ... ... ... мейірбике нәрестенің ... ... ол ... көру ... ... ... мейірбике қателесіп
кетп, ... ... ... ... ... ... құқыққа қарсы ... ... ... ... қиын.
Осындай жағдайларда себепті ... ... ... ... ... Теорияда және
практикада себепті ... ... және ... ... Бұл ... ... ... оқытудағы екі ... ... ... ... құбылыс арқылы ... ... және ол ... ... ... ... Сонымен қатар ... ... ... көре ... ... ... ... сұрақты
шешуге көмектеспейді. Шығынның ... ... ... ... ... ие және ... байланысты
анықтауға ... ... ... және ... ... белгілі оқиғаларға қолдануда маңызы артады. Себеп ... ... ... ... орын ... және біз оны ... өмірдің қарым-қатынас
тізбегімен ... ... ... ... ... мейірбике әрекеті салдар туғызады және ... ... көру ... ... ... Егер ... ... іске терңірек үңілсек,
онда ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік ... шешу ... ... ... ... ... дұрыс емес. ... ... ... ... қажет, яғни ... ... ... есепке алынады.
Тараптың құқыққа ... ... ... ... тек қана ол осы ... ... ... ғана ... ... ... құқыққа қарсы
мінезі мен ... ... ... ... ... ол ... ... ... ... юридистикалық себеп ... ... ие ... ... ... іс-әрекеттің жасалуына ... ... тиюі ... бұл ... ... ... жауапкершілік ... ие бола ... ... ... ... қарсы мінезі мен зиянының
арасындағы ... ... ... ... Ал ... - ... ... етеді және сондықтан ... ... ... ... ... ... арасындағы байланысты ... ... ... үшін ... және
әрекет қабілетсіз деп ... Ал ... ... ... үшін ... береді (тиісті қадағалау
жасамағаны ... ... және ... зиянының
арасында ... ... ... тікелей себепті байланыс ... ... ... ... ... ... ... ауды сатуды және ... ... ... ... ... ... зиян келтірсе,
броконьерлердің құқыққа ... ... ... ... ... тек қана ... ... байланыс бар.
Сондықтан ... ... ... мінезімен
және зиян арасында ...... ... ... ... ... тікелей себепті байланыс ... Егер ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... бар ... болса, онда
жанама себепті ... ... ... ... ... әрекет ... ... ... 13 жасар жасөспірімді ... ... ... маңызы жоқ.
Сондықтан бұл ... - ... ... ... мінезі
мен жол ережесінің бұзылуы ... ... ... өмірде бірнеше ... ... ... ... ... болуы жиі
кездеседі. ... ... ... ... ... ... қарсы ... ... жеке ... ... себеп ... ... ... және ... ... ... ... тек қана ... ... қана ... ... ... ... тұжырымдалады. Бұл ... ... ... Ол сот ... ... ... ... қатар ... ... да ... ... ... ... шартта
теориясына қатысты құқыққа ... ... ... ... ... ... жағдайлар болуы мүмкін.
Бұл ... ... ... ... ... - салдар байланысының ... ... ... ... ... ... юридистикалық маңызы ... және ... ... Егер ... ... ... ... өзінің ... бұл ... ... ... ие.
Басқа теорияларда ... және ... ... ... болады. ... және ... ... бір ... құқыққа қарсы ... ... ал ... - осы ... да ... ... нәтижемен себепті байланыста
болады. ... ... ... ... ... ... нәтижеге қарағанда юридистикалық маңызы
болуы ... ... ... Егер ... ... нақты мүмкіндіктің себепті ... ... ... ... жеткілікті. Ал егер тараптың
іс-әрекетінде құқыққа ... ... ... ... онда ... ... ... аз болуына ... ... ... ... мүмкіндік ретінде ... ... ... ... ... Абстьрактілі мүмкіндікте ... ... ... Егер объективті ... ... ... ... ... онда
осындай мүмкіндік туғызушы ... ... ... ... тиіс. Және керсінше егер ... ... ... ... егер ... ... қайталанбауынан ... ... ... жағдайлардың ... ... ... туғызушы құқыққа ... ... ... Бұл ... ... ... байланысының
юридистикалық маңызды кінә ... ... ... ... ... себепті ... ... ... теорияларында бар. Бұл теорияның ... ... ... үшін ... қарсы
мінез және нәтиже ... ... ... ... ... ... себепті байланыс ... ... ... ... ... ... Осы ... себепті байланыстың ... ... ... ... ... ... шектелгендігін байқауға болады. Егер ... және ... ... ... ... қажетті
себепті байланыс ... онда осы ... ... ... ... және ... тиіс. Егер тараптың ... ... ... ... ... ... ... алса
онда осындай нәтижені көре білуі ... ... ... ... қол ... ... ... нәтижемен
қарастырып ... ... ... ... ... ... ... құқықтық ... ... ... ... ... бағытталып ... ... ... ... бұзушылықтың алдын
алуға ... ... ... ... ... ... атқарады. Сондықтан азаматтық
айналымның ... ... ... ... ... басқа тараптың ... ... ... ... Алайда
жауапкершілікке ... ... ... ... ... ... төмендетеді.
Осындай жағдайлардан ... үшін ... ... ... ... ... көре ... байланысты ... ... ... егер ... ... ... ... үшін ... ... ... Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... болған кезде егер
заңдарда немесе ... ... ... ... және ... дәрежеде орындалмағаны үшін
жауап ... Егер ... ... тиісті
дәрежеде ... үшін ... ... ... қолданғанын ... ол ... ... ... ... ережеге сәйкес ... ... ... байланысты ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... Осы ... құқыққа қарсы
мінездегі ... ... ... ... ... теңдей заңды тұлғаларға және ... ... ... ... ... мүмкін,
өйткені оның ... ... ... ... Мысалы, жұмыс ... ... ... орай ... ... ... жіберсе, осы кемшіліктерді ... ... ... үшін үшін ... ... ... ... көрініс табуы ... ... ... ... ... қатар әдебиеттерде берілген ... ... ... айтылады. Заңды тұлғаның ... оның ... ... ... сонымен бірге ... ... ... көрсетеді.
Кінә қасақаналық және ... ... ... ... абайсыздық ауыр және ... ... ...... ... субъективті
шарты ретінде кінә ... ... ... ... ... ... ... ... орай ... ... ... ... құқық бұзылғандағы ... ... ... ... ... ... Осы ... туралы тек қана ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті арқылы ... ... ... жол ... онда ... түрі орын ... ... айналымдағы пайда
болатын ... ... ... ... ... ... түрі жиі кездеседі. ... ... ... ... ... ... ... қасақана ... ... ... ... ... алушының өнімді
ұстағаны үшін ... ... ... ... ... ... ... ... шектейді. Кінәнің ... ... ... ... ... жиі кездеседі. ... ... ... ... ... болмайды. Ол саналы ... ... ... адамның іс-әрекетінде мұқияттылық ... ... ... ... және ... абайсыздықтың екі түріне де тән. ... ... ... ... ... ... ... заңдылықта және ... сот ... де ... ... Сот ... ... адамның денсаулығына ... ... ... ... түрі ... нақтылы жағдайларды
анықтауды қажет етеді.
Осы екеуін ажырату үшін одан да ... ... Бұл ... ... ... жетілген.
Абайсыздықтың ... ... ... іс-әрекетіне
байқаушылық және ... ... ... ... ... ... Мысалы, ... ... ... кезде ... онда ... ... ал ... ... ... ... мұқияттылық және ... ... ... менмендік түріне жол ... ... ... азаматтық ... ... ... ретінде емес, шарты ... Егер кінә ... ... ... ... ... формасына ... ... ... көлемде ... ... ... ... кінә ... көзделсе, онда ... ... әсер етуі ... Бұл ... ... ... қылмыстық ... төрт ... бөлу ... жоқ. Көп ... ... ... үш ... кінәнің
жауапкершілік мөлшерінде әсер ететін ... ... ... ... кінә ... Аралас кінә
төмендегі ... ... зиян тек қана ... ... мүліктік сферасында
жинақталады.
б) зиян ... ... ... ... ... және несие ... ... ... ... ... кінә ... борышқордың ... ... ал ... ... ... ... ... ... болмаған кезде, ... ... ... ... тек бір белгі ретінде ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезде ... ... кінә ... көбірек ... ... ... м ... ... өтеледі.
а) зиян несие берушінің ... ... ... зиян екі ... одан да көп ... құқыққа қарсы
әрекетімен ... ... ... ... зиян ... мөлшерін
анықтау болмайды.
г) бірлесіп зиян ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені бұзған тарап дәлелдейді.
Қылмыстық құқыққа қарағанда ... ... ... ... ... көрсетеді. Соңғы өзінің кінәсіздігін дәлелдегенше
кінәлі деп танылады. Егер азаматтық ... ... ... ... ... ... ... бұзатын болса, әрекет
салдарынан зиянның болғанын зиян келген ... қана ... осы ... ... ... және ... ... әрекетімен
азаматтық айналымды бұзатын ... ... ... ... зиян ... тарап қана ... ... осы ... ... және ... ... әрекетімен құқық бұзушының
арасындағы ... ... ... байланысты дәлелдеу фактілері
жүктеледі.
Алайда талапкер ... ... ... орындауда
қандай шаралар қолданғанын және оның санасында ... ... ... ... ... ... дәрежесі қандай
болғандығы біле алмайды. Сол ... ... ... ... ... болады.Талапкерге қарағанда өзінің дәлелдемелерін келтіре
отырып ... ... ... дәлелдей алады. ... ... ... ... ... кінәсіздігін дәлелдегенше
кінәлі болып есептеледі. Сонымен ... ... заң ... ... кінәлілік презумпциясы туралы сотқа талапкер де
өзінің ... де ... ... ... ... ... бірге өзінің
кәсіпкерлік қызметін тәуекелге бел буып ... ... ... де ... ... байланысты кәсіпкерлік ... ... ... ... жауапкершілік ... ... ... 359 –бабында 2-ші бөлігі және 360 ... ... ... «Кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... немесе ... ... ... егер бой ... ... яғни ... ... төтенше жән ... ... ... ... соғыс қимылдары және ... ... ... ... мүмкіндік
болмағандығын дәлелдей ... ... ... болады.
Ондай мән-жайларға, атап айтқанда ... ... ... тауарлардың , ... , ... ... ... болмауы жатпайды.
Егер міндеттемеде ... ... ... бір жұмысты орындау ... ... ... мүмкін еместігі ... оны ... болу ... ... ... міндеттемені орындамағаны ... ... ... ... ... ... үшін
жауапкершілікте болады.
Алайда, ... ... ... ... ... ... оның ... ... ... ... ... ... болады. Кәсіпекерлік
қызметті ... ... ... ... ... Егер ... ... бой бермейтін ... ... ... ... асыру мүмкін
болмағандығын ... ... ... ... ... ... сипатта екендігін естен
шығармау ... Осы ... ... ... ... немесе
шартта ... ... ... ... ... келтірілген зиян үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... ... өтеуден босатылады.
Тасымалдау шартын бекіту кезінде тараптарегер кінәсі ... ... ... ... мүмкін.
Көтеріңкі қауіппен байланысқан (транспорт ұйымдары, өндірістік
кәсіпорындар,құрылыстар,автотранспорт құралдарының ... және ... және ... тұлғалар,егер бой бермейтін күштің немесе ... ... ... келгендігін дәлелдей алмаса, көтеріңкі
қауіптің қайнар көзімен ... зиян үшін ... ... қауіптің
қайнар көзіретінде көрсетілген ... ... адам ... ... қасиеттерімен ерекшеленетін материалдық обьектілер
танылады.Мысалы,автомобильді қас қағым сәтте тоқтату мүмкін ... ... ... ... ... ... ... қауіптің қайнар
көздерінің иелері көтеріңкі жауапкершілікті қолдану (кінәсіне қарамастан)
оларды көтеріңкі қауіп қайнар ... ... ... ... отыруға
ықпал етеді.
Сақтау қызыметімен байланысты ұйым мүліктің ... ... бой ... күштің әсерінен болмаса, жауапкершіліктен
босаылады.
Алайда азаматтық заңдылықпен ... ... ... белгілеу шексіз емес.Кейбір жағдайларда егер талапкердің
қасақана әрекетінен болса жауапкершіліктен ... ... ... иесі егер зиян ... ... ... болғандығын дәлелдей алса,жауапкершіліке тартылмайды.Көп ретте
бой бермейтін әрекеті орын алса жауапкершілік қолданылмайды.
Ежелден тыс СССР ... әуе ... 101- ... сәйкес самолетті
қондыру, ұшыру кезінде жолаушыға келтірілген зиян үшін бой ... ... әуе ... ... ... ... ... оқиға және бой бермейтін күшті ажыратып алуымыз қажет.
Оқиға – бұл алдын-ала ешкім көру мүмкін емес жағдай. Егер ... ... онда ... да ... да ... ... Алдын-ала көріп білуге
мүмкін болмағандықтан, оқиға ... ... тұра ... Сонымен қатар тарап болатын оқиға туралы білсе, онда оның
алдын- алуға ... ... еді. ... ... ... халықтың әкелінген
тауарға сұраныстың төмендейтінін білген болса, онда өзінің сауда айналымын
тоқтатпас үшін басқа тауар әкелетін еді.
Егер ... ... ... ... тән ... ... күшке объективті алдын алмаушылық тән. Оны көріп білу ғана емес,
сонымен бірге оның ... ... ... ... да оған ... ... жеткіліксіз. Мысалы, кеме жүк тасымалдау міндеттемесіне ... ... ... ... ... ... білсе де, сол күні ... ... ... ... ... ... күші ... табиғат құбылыстарын жатқызамыз (жер
сілкінісі, су тасқыны, дауыл т.б.) сонымен қатар қоғамдық ... ... ... ... ... тиым ... ... органдарының бұйрығы және т.б.). Алайда ... бой ... ... ... болуы үшін оған төтенше және жоя
алмаушылық белгілері тән осы ... ... ... жоқ болса, онда тиісті
міндеттеме бой бермейтін күш ретінде саналмайды. Жыл мезгілдеріне ... ... тән, ... ол ... ... жоқ ... ... берілген жағдай бой бермейтін күшінде саналмайды. Бой бермейтін
күш ретінде кісі ... ... ... ... оның төтенше қасиеті
жоқ.
Бой бермейтін ... ... ... ... және ... ... тән. Ал басқа жағдайларда міндеттемені орындау кезінде
тарапқа бой бермейтін күш әсер етуі ... ал ... ... ... болатын әдеттегі құбылыс ретінде қарастырылады. Дауыл
туралы хабарлаған кезде кеме теңізге шығып кеткен ... және ... ... келе ... онда дауыл бой бермейтін күш болып табылады.
Егер кеме иесі ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... бермейтін күш ретінде қарастырылмайды. ... ... ... ... жоқ ... бой бермейтін күш
ретінде ... ал өрт ... ... бар ... бермейтін күш ретінде қарастырылмайды.
Ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... күш ... ... пікірлер көбеюде. Бұрынғы
бой ... күш ... және ... ... байланысты
төтеншелік белгісі болып немесе жоя ... ... ... ... бой ... күш маңызын ... ... ... ... бой ... күш ... Қазір техника ... ... ... ... оны бой ... ... жатқызбайды.
3.4 Зиян
Зиян - заңмен қорғалатын ... ... ... ... мүліктік сипат алатын ... оны ... деп ... ... баламасы шығын деленеді.
Азаматтық кодекстің 9-шы ... ... ... ... заң мен ... аз мөлшердегі ... ... ... ... толық қалпына келтіруді талап ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда келеді, ол ... ... ... ... және ... ... келтіру қаралды ма, жоқ па, оған ... ... ... ... ... ... өзге де
мемлекеттік органының ... сай ... ... ... осы ... ... адамдарының
әрекеті (әрекетсіздігі) салдарынан азаматқа ... ... ... Республикасы немесе тиісінше әкімшілік
аумақтық ... ... ... ... екі түрге бөлінеді:
1) Құқығы бұзылған тұлға ... ... ... ... оның ... ... ... ... ... Сол тұлғаның құқығы ... ... ... ... болатын, бірақ алынбай қалған ... ... ... тасымалдау шарты бойынша мүлік ... ... онда ... тек қана ... ... ... ... Ал айырылып қалған пайдаға,
мәселен, ... ... ... ... өзге ... ... ... жәбірленуші жоғалтқан немесе ... ... ... ... ... ... ... шығындар (емделуге, қосымша тамақтануға т.б.) ... ... ... ... ... кіріс түсіретін
болса, онда ... ... ... өзге де ... ... қоса ... ... ... кем ... орын ... залалды қалпына келтіруді талап ... емес ... ... дене ... мен
психикалық ауруына байланысты ... ... ... ... ... залал, ... ... оған ... және т.б. ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету қоғамдық
қатынастардың барлық үлкен топтарын реттей отырып кедергісіз кеңейіп келеді
деп айтуға мүмкіндік туды.
Шарттың орындалуын ... ету ... ... ... ... әсер ... ... сипаттағы шаралар болып табылғандығы
анықталған. Осы шарттың ... ... ету ... шарттарға
қолданылса болады.
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету әдістері шартты толық орындауға
мүмкіндік береді. Сол ... кең ... әрі ... қолайлы түрі
кепіл. Бірақ ол да терең, жан-жақты зерттеуді қажет ететін институт болып
табылады. Шарттың ... ... ету ... ... ... ... ... әдебиеттер, мақалалар өте аз, ... ... ... ... бір ... ... құқығынан туындайтын даулы
мәселелердің аздығынан болса ... заң ... ... ... ... меншік иесі не меншік
иесінің келісімімен оған ... ... ... бар одан ... ... бола ... Бұл ... деспозициясынан түсінгеніміз, зат
құжаттарымен мемлекеттік кәсіп ... ... ... ... тыйым
салынуы мүмкін екен.
Сол себептен азаматтық ... ... ... ... ... орындауға қамтамасыз ету әдістері туралы кейбір өзекті мәселелерді
ашып кетуге ... ... ... ... қамтамасыз ету әдістері тек
қамтамасыз етіп қана қоймай, жауапкершілікті жүктейтін немесе ... ... ... ... құралдардың бірі болып саналады.
Осыған байланысты шартқа қатысушы ... ... ... алу ... көп ... аудартады, нақтырақ айтатын болсақ несие
берушінің әрекетінің ұйымдық - ... ... ... ... ... ... және ... түрде бағалау бүгінгі күннің
талабына жатады.
Сонымен қатар қаралатын жағдайдың пәні ... ... ... ... ету ... бір ... қойылып, осы әдістердің қолдану
шараларында заң шығарушыларын практикалық және теориялық баға ... ... ету ... шарт ... ... ... асырылады.
Қазіргі таңда елімізде көптеген шарттар, атап айтатын болсақ сатып алу-
сату, кепіл (жер ... және жер ... ... ... ... ... өз ... жағдайларын жоғалтпай, қоғамда ерекше
орын алуда. Сонымен ... жаңа ... ... (рента, факторант,
франгайзнит, форфейтинг) пайда болуда. Осындай ... ... ... ету ... ... ... ... реттеуде тиімді және
ешқандай күмән тудырмайтын ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 2008 жыл
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы азаматтық кодексі (Жалпы және ерекше бөлімдер):
2007 жылғы 15 қаңтарға дейінгі өзгертулер мен толықтырулар енгізілген,-
Алматы: ... ... ... ... ... ... туралы Заң 24
наурыз 1998 жыл
5. Азаматтық кодекстің (жалпы бөлім) ... ... ... ... ... ... ... 27 желтоқсан 1994 жыл
6. Қазақстан Республикасының Жер кодексі 20 маусым 2003 жыл
7. Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар рыногы » туралы Заңы 2 ... ... ... Республикасындағы вексель айналымы туралы» Заң 28 сәуір 1997
жыл
9. Қазақстан Республикасының Президентінің «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды
және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік ... ... ... ... 1995 жыл
10. «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... Заңы 20 ... 1991 ... Қазақстан Республикасының Президентінің заң күші бар Жарлығы «Шет ел
азаматтарының Қазақстан Республикасында құқықтық ... 19 ... ... ... ... «Жеке кәсіпкерлікті қолдау және қорғау
туралы» Заңы 4 ... 1992 ... ... Республикасының «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заң 19 шілде 1997
жыл
14. «Жауапкершілігі шектеулі және ... ... бар ... ... Республикасының Заңы 22 көкек 1998 жыл
15. Қазақстан Республикасының «Бакроттық туралы » Заң 21 қаңтар 1997 жыл
16. ... ... ... ... ... 8 ... 2003 ... Қазақстан Республикасының Президентінің «Шаруашылық серіктестіктері
туралы» Жарлығы 2 ... 1995 ... ... ... ... ... ... Заңы 19
шілде 1995 жыл
19. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғам туралы» Заңы 13 ... ... ... ... ... кооператив туралы» Заңы 5 қазан
1995 жыл
21. ... ... ... ... Заңы ... ... Республикасының «Ноториаттық туралы» Заңы 14 шілде 1997 ... ... ... 1994 жыл 24 желтоқсандағы ... ... ... ... ... ... ... серіктестері туралы"
заң күшіне ие Жарлығы 1995 ж., 2 мамыр.
25. Қазақстан ... ... ... ... заң күшіне ие Жарлығы. 1995 ж., 19 маусым.
26. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... заң ... ие ... 1995., 20 шілде.
27. Қазақстан Республикасы Президентінің "Банктер және банк қызметі туралы"
заң күшіне ие ... 1995ж., 31 ... ... Республикасы Президентінің "Мұнай туралы" Жарлығы 1995ж., 22
желтоқсан.
29. Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... заң ... ие ... 1995 жыл 23 желтоқсан.
30. Қазақстан Республикасы Президентінің "Қозғалмайтын мүлікке және
онымен ... ... ... ... ... туралы" заң
күшіне ие Жарлығы. 1995 ж., 25 ... ... ... ... ... заңы. 1997ж., 21 қаңтар.
32. Қазақстан Республикасының Қазақстан Рееспубликасы ... ... заң ... ие ... ... ... ... Қазақстан Республикасының кейбір заң актілерне өзгертулер мен
толықтырулар енгізу туралы " Заңы 1997 ж., 5 ... ... ... ... ... ... ... Заңы. 1997
ж., 5 наурыз.
34. Қазақстан Республикасының "Құнды ... ... ... алу ... Заңы. 1997 ж.5 наурыз.
35. Қазақстан Республикасының "Орындау өндірісі және сот ... ... Заңы 30 ... 1998 ... ... кабинетінің 1992 ж. 6 ... ... ... ... ... ... ... несиелерді қамтамасыз етуден жер ... мен ... ... ... ... бекіту туралы" Қазақстан Республикасы
Үкіметінің Қаулысы. 1996 ж. 6 ... ... ... ... ... есеп ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық, Банкінің ... ... 19 ... ... ... ... Казахстан (Особенная часть). Комментарий /
Отв. ред. М. К. Сулейменов, Ю. Г. Басин.— Алматы: Жеті ... ... ... ... ... Учебник. Часть ІІ / Под ред. А. П. Сергеева, Ю. К.
Толстого.— М.: ... 1997.— 412 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тасымалдау шарты47 бет
Халықаралық көлік құқығы60 бет
Технологиялық процестерді автоматты басқару жүйесінің құрамы4 бет
Қазақстандағы техникалық реттеу мәселелері және оны шешу жолдары6 бет
Халықаралық контрактілер26 бет
Қазақстан тұрғын-үй құрылыс жинақ банкінің ипотекасының ерекшелігі20 бет
Құқық мирасқорлық теориясының пайда болуы4 бет
Автокөлік тасымалдаудың техникалық сенімділігін қамтамасыздандыру48 бет
Бағалау міндеттемелері, шартты активтер және шартты міндеттемелер23 бет
Жолаушыларды таксимен тасымалдаудың ережелері. Қозғалыс кестесі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь