Конденсирленген бензол сақиналары бар көп ядролы қосылыстар (нафталин)


Жіктелуі
Нафталин. Нафталиннің құрылысы
Нафталиннің физико.химиялық қасиеттері
Электрофильді орынбасу реакциялары
Нафталин туындылары және олардың орынбасу реакциялары
Азобояғыштар алудағы аралық өнімдер
Конденсирленген бензол сақиналары бар қосылыстарда әдетте көршілес сақиналардың екі көміртек атомдары ортақ. Мұндай қосылыстар сызықты ацендер (нафталин, антрацен, нафтацен) және бензол сақиналары бұрыш жасап байланысқан ангулярлы фендер деп бөлінеді. Егер бензол сақиналары үш ортақ көміртек атомдарымен байланысса, оларды пери-конденсирленген жүйелер (пирен) деп атайды.
5. Грандберг И.И. «Органическая химия». Дрофа, Москва, 2001, -654 с.
6. Грандберг И. И. «Органическая химия практические работы и семинарские занятия». Дрофа, Москва, 2007, -346 с.
7. Янковский С.А., Данилова Н.С. «Задачи по органической химии». «Колос», Москва, 2000, -327 с.
8. Тюкавкина, Бауков Ю.И. «Биоорганическая химия». Дрофа, Москва, 2005, -389 с.
9. Березин Б.Д., Березин Д.Б. «Курс современной органической химии». Высшая школа, Москва, 1999, -758 с.
10. Реутов О.А., Курц А.Л., Бутин К.П. «Органическая химия». Бином, Москва, 2005, часть І, -566 с., 2005, часть ІІ -622 с., 2005, часть ІІІ -543с., 2005, часть ІV, -725 с.
11. Ким А.М. «Органическая химия». Новосибирск, 2002, -970 с.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге




КОНДЕНСИРЛЕНГЕН БЕНЗОЛ САҚИНАЛАРЫ БАР
КӨП ЯДРОЛЫ ҚОСЫЛЫСТАР (НАФТАЛИН)

Жіктелуі

Конденсирленген бензол сақиналары бар қосылыстарда әдетте көршілес сақиналардың екі көміртек атомдары ортақ. Мұндай қосылыстар сызықты ацендер (нафталин, антрацен, нафтацен) және бензол сақиналары бұрыш жасап байланысқан ангулярлы фендер деп бөлінеді. Егер бензол сақиналары үш ортақ көміртек атомдарымен байланысса, оларды пери-конденсирленген жүйелер (пирен) деп атайды.

Конденсирленген бензол сақиналары бар көп орталықты қосылыстар азобояғыштар, антрохинонды бояғыштар және сцинтиляциялық есептегіштер үшін монокристалдар үшін қолданылатын аралық өнімдер алуда көп қолданыс табады.

Нафталин. Нафталиннің құрылысы

Нафталиннің негізгі көзі - тас көмір нымын қайта айдау кезінде бөлінетін нафталинді май. Нафталинді майдың құрамында 10% -ке дейін нафталин болады. Нафталинді бензолдан бұрын 1819 жылы Гарден ашқан.

1866 жылы Эрленмейер мен Гребе тәжірибе жүзінде келісілген, жоғарыда келтілген структуралық формуласын ұсынды. Нафталиннің құрылымдық формуласы С10Н14 және екі конденсирленген бензол сақиналарынан түрады.
Жоғары симметрия есебінен 1,4,5,8 орындары‚ 2,3,6,7 орындары сияқты бірдей тең.
1,4,5,8 орындары - α, ал 2,3,6,7 орындары - β деп аталады. Орынбасқан сутек атомы жоқ 9,10 - орындарының аты жоқ.
α- және β- орындар тең дәрежеде емес, осыдан бензолға қарағанда нафталиннің орынбасарларының изомериясы күрделілек. Тіпті, бір орынбасарларына құрылымдық изомерия тән (α- немесе β-).
Нафталиннің екі орынбасарларының изомериясы онан да күрделірек, себебі ондағы орынбасарлар бір немесе әр түрлі сақиналарда α - және β - жағдайларда орналасулары мүмкін.
Бірдей екі орынбасарлары бар төменде орналасқан топтардың он изомері бар:
1,2-, 1,3-, 1,4-, 1,5-, 1,6-, 1,7-, 1,8- және 2,3-, 2,6-, 2,7-.
Кейбір екі орынбасарлылардың атаулары бар.

Әр түрлі екі орынбасарлары бар нафталиннің 14 изомері бар.
Нафталиндегі екі бензол сақиналарының тең дәрежелілігі химиялық жолмен дәлелденген, Нафталинді нитрлеу арқылы α-нитронафталин, ал оны тотықсыздандырып α- нафтиламин алған.
Бұл қосылыстарда бензол сақиналарының екеуі тең емес және тотығу реакциялары да әр түрлі жүреді. Өйткені тотығу электрон жоғалтумен жүретін болғандықтан, бірінші электрон тығыздығы жоғары сақина тотығады, яғни нитронафталинде - орынбаспаған, ал нафтиламинде аминтобы бар сақина.
Нафталин (нитрлеу)

Тотығудың соңғы екі өнімінде де бензол сақинасы бар (3-нитрофтал және фтал қышқылы) түзіледі. Осыдан нафталиннің екі консирленген бензол сақиналары және о- жағдайдағы жалпы С атомдары бар формуласы шығады.
Газдық электронография және рентген сәулелерінің дифракциясы әдістері арқылы нафталин молекуласындағы С - С байланыстың тең емес планарлылығын шығарды.
Алынған нәтижелердің негізінде нафталинде жай және қос байланыстар жоқ және байланыстың екі типі бар екендігі туралы қорытынды жасауға болады: қос байланысқа жақын байланыстар 0,136-0,137 нм (1-2, 3-4, 5-6, 7-8) және қос байланыстың аз дәрежелі байланысы 0,1415-0,142 нм (сақинаның барлық қалған байланыстары)
Қызығы орталық байланыстың С9 - С10 ұзындығының (0,142 нм) қос байланыс деп жазылған Эрленмейер - Гербтің құрылымдық формуласына сәйкес келмеуінде.
9-10 байланыстардың соншалықты төменгі реттілігі оны екі сақина арасындағы изолятор етеді.
Егер, нафталин құрылысын резонанс теориясын қолдана отырып қарастырса да осындай қорытындыға келуге болады. Нафталиннің нақты құрылысы барлық көміртек атомдар sp - гибридтелген күйде болатын бірдей мөлшердегі үш қаныққан құрылыстың арақатынасы болып табылады.

Байланыстар PI - сипаттама
а
с (13)
d
в (23)

Нафталин: ∆Е=255,4 кДжмоль;
Екі бензол сақиналары: ∆Е=255,4 кДжмоль
Нафталинде байланыстың тек екі типі бар; (23) PI - және (13) PI - сипаттама тән. Хюккель ережесі бойынша электрон саны 4n +2 болатын моноциклді, жазықты, толық түйіскен жүйелер ароматтыларға жатады. Электрон саны бойынша (10 PI-) нафталин Хюккельдің ароматты жүйесі, бірақ моно- емес бициклды. Делокализациялану энергиясының (255,4 кДжмоль) жоғарылылығы ароматтылық дәрежесін көрсетеді. Бензолдан айырмашылығы нафталинде байланыстардың толық теңестірілуі жоқ. Нафталинді квазиароматты жүйе деп атайды. Ароматтылық деп атайтын себебі, нафталин молекуласы тұрақты және ароматтылық қасиет көрсетіп, электрофильді орынбасу реакциясына түседі. Квазиметриялы (ароматтыға ұқсас) деп қосып алу реакцияларында диенді жүйе сияқты қабілетке ие болуына байланысты. Нафталинде екі диенді жүйе (С1 - С4 және С5 - С8) бар.

Нафталиннің физико-химиялық қасиеттері
Нафталин - ақ түсті кристалды зат, балқу температурасы 80о С, суда ерімейді, эфирде және басқа органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Оңай айдалады.
ПМК-спектрлері нафталинде сақиналық токтың барлығын және оның ароматтылығын дәлелдейді. Протон сигналдары ароматты аймақта орналасқан: 7,81м.д. (α =Н) және 7,46 нм (β=Н) сақиналарын алыстатады, нәтижесінде моноциклді жүйе [10] - аннулен түзіледі және парамагнитті дезэкрандану байқалады.
Нафталиннің электронды спектрі үш сіңіру сызықтарымен сипатталады.

Нафталин сақанисына орынбасарларды енгізу үш сіңіру сызықтарының батохромды жылжуына әкеледі. α - орынбасарларды енгізген орнында көбінесе р-жолақ жылжиды, β - орнында α- және β- жолақтар. Бұл қысқа немесе ұзын өсі бағытындағы түйіскен жүйенің ұзындығының өсуімен анықталады.

Нафталинді алу:

Нафталиндегі барлық қажеттілік таскөмір нымын қайта өңдеумен қанағаттандырылады.
Нафталинді алуда оның құрылысын дәлелдейтін бірнеше әдістер қатары бар.
I. Бензол гомологтарының дегидроциклденуі.

II. 4-фенилбутен-1-дің дегидроциклденуі.

Нафталиннің химиялық қасиеттері

Бензолдың жағдайындағыдай нафталинге тән реакциялардың үш типі қарастырылады: қосып алу, тотығу және орынбасу. Негізгі мақсат ұқсастықтар мен айырмашылықтарды және реакция барысындағы нафталиннің ерекшеліктерін түсіндіру.

Қосылу реакциялары:

Қосып алу реакциясы бензолға қарағанда неғұрлым оңай жүреді, сонымен қатар қосып алудың аралық өнімдерінің бөлінуі де мүмкін. Оған Хюккельдің МО әдісімен есептелген радикалды қосып алу қабілетін сипаттайтын бос валенттілік индекстері дәлел бола алады:

Индекстердің негізінде нафталинде қосып алу 1,4-жағдайда оңай жүретініне қорытынды жасауға болады.

а) Электрон тарту, анион - радикалдар
Нафталиннің сұйық аммиак, эфир, тетрагидрофуран сияқты еріткіштердегі сілтілік металдармен әрекеттесуі бөлме температурасында тұрақты жасыл түсті анион-радикалдардың түзілуіне әкеледі.

жасыл (нафталин-натрий)
Ион - радикалдардың болуы спектрлеріндегі сызықтар бөлінбеген электрон жұбының болуынан байқалатын ЭПР әдісінің көмегімен орнатылады. УК-спектрлерде ұзын толқынды жолақтар пайда болады, өйткені нафталиннен айырмашылығы анион-радикал боялған.

б) Нафталиннің гидрленуі
Нафталиннің гидрленуі сатылап жүреді және реакция жағдайына байланысты аралық өнімдер алуға болады. Молекулалық сутекпен гидрлеу VIII топ металдарының қатысуымен жүреді.
Бірінші ретті гидрлеу өнімі - тетралин екі моль сутекті қосып алғанда түзіледі. Бензолдан айырмашылығы нафталиннің бірінші сақинасы неғұрлым оңай гидрленеді, өйткені бір сақинаның ароматтылығын бұзу кезіндегі делокализациялану энергиясы бар жоғы 104,6 кДжмольді құрайды. Тетралин бензол сияқты қиын гидрленеді және бірден сутектің үш молін қосып алады.
Тетралин (қайнау температурасы 205 - 207 С)өндіріс көлемінде шығарылады және жоғары температурада қайнайтын еріткіш, жағатын май және мотор отынына қоспа ретінде қолданылады. Ным, балауыздарды, майларды, битумдарды, каучуктарды, бояғыш пленкаларды т.б жақсы ерітеді. Тетралин активті α-сутекті атомдармен бензол гомологтарының қасиетін көрсетеді. Декалин органикалық қосылыстар мен полимерлерді ерітуде қолданылады.

в) Нафталинді спирттердегі активті металдармен тотықсыздандыру
Бензолға қарағанда айырмашылығы нафталин протоны бар еріткіштердегі (спирттер) активті металдармен әсер еткенде гидрленеді. Бұл жағдайда нафталиннің квазиароматтылық қасиеті көрінеді және бірінші сатыда нафталин өзін түйіскен 1,3-бутадиен сияқты көрсетеді және егер тотықсыздандыруды этил спиртінде жүргізсе тотықсызданудың ьіріншілік өнімін алуға болады. Егер қайнау температурасы неғұрлым жоғары амил спиртін қолданса, онда тетралин алынады. Реакция механизмі Берч реакциясының жағдайындағы тотықсыздануға ұқсас. Түзілген аралық анион-радикал протонды қосып алады. Қалған радикал анионға айналады және қайта протонданады.
г) Диенді синтез
Нафталиннің диенді жүйесі Дильс-Альдер реакциясында да барлық байланыстары теңдестірілген бензолдағы ұқсас реакциялармен салыстырғанда оңай жүреді.

д) Нафталинді галогендеу
Нафталинді галогендеу катализатордың қатысынсыз УК-сәулесімен әсер еткенде тізбекті радикалды механизм бойынша жүреді. Бром молекуласы 1,4-жағдайда қосылады. Алынған өнімнің тұрақтылығы төмен және бромсутектін жоғалтып ароматты жүйеге дейін тотықсызданады. Сонғы өнім - бромнафталин.

Нафталиннің тотығуы

Нафталиннің ауадағы оттегімен каталитикалық қуатты тотығып фтал қышқылына гидролизденетін фтал ангидридін береді.
Көрсетілген жағдайда екі о-карбил тобының болу салдарынан электрон жетіспеушілігі бар екінші сақина ешқашан тотықпайды. Фтал ангидриді - көп тонналы өнім. Өндірістік фтал қышқылын (эфир, амид т.б.) трифенилметанды бояғыштар, глифталды нымдар, дәрілік препараттар т.б. алу үшін қолданылады.
Электрофильді орынбасу реакциялары

Нафталиннің ароматтылық қасиеттері электрофильді орынбасу реакцияларымен сипатталады. Ерекше қызығушылықты бензолға қарағанда да күрделі бағытталу тудырады. Нафталиндегі барлық көміртек атомдарының электрондық тығыздықтары бірге тең және статистикалық есептеулер α- және β- көміртек атомдарының шабуылдануына түсінік бере алмайды. Түсу орны динамикалық фактормен анықталады:

Нафталиннің электрофильді орынбасу реакциясы бензолға қарағанда оңай жүреді. Бұл электрофильді орынбасу реакциясының қатарында бензолдың еріткіш ретінде пайдаланылуымен түсіндіріледі. Электрофильді реагент көбінесе α- жағдайды шабуылдайды, екінші сақинаның ароматтылығын бұзбай, бірінші сақинаның зарядының делокализациялануы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Бензол. Бензол қатарының көмірсутектері
Гетероциклды қосылыстар. Алкалоидтар
Комплексті қосылыстар
Ароматты қосылыстар
Мұнай құрамы және мұнай фракциялары құрамындағы гетероатомды қосылыстар
Алициклді қосылыстар
Қосылыстар
Гетерофункционалдық қосылыстар
Бензол туралы жалпы түсінік
Гетероциклді қосылыстар. бес мүшелі гетероциклдер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь