Тұрақты тоқ Машиналары

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Тұрақты тоқ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Айнымалы тоқ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3 Тұрақты ток машинасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.4 Аккумулятор ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Кіріспе
Тұрақты ток машинасы - айналыс механикалық энергияны тұрақты токтың энергиясына (генератор ретінде) және керісінше тұрақты токтың энергиясын механикалық энергияға (қозғалтқыш ретінде) түрлендіретін электр машинасы. Тұрақты ток машинасы қайтымды, яғни әрі генератор, әрі қозғалтқыш ретінде жұмыс істей алады. Мысалы, электрлендірілген жылжымалы құраманың (электровоздардың) тартым қозғалтқыштары және қуатты тұрақты ток электр жетектерінің электрлік қозғалтқыштары осы негізде жұмыс істейді. Тұрақты ток машинасы негізгі магнит өрісі параллель, тізбектеле және аралас қоздырылатын, сондай-ақ тұрақты магниттері бар түрлерге ажыратылады. Ол айналу жиілігін біртіндеп, үнемі әрі кең алқапта реттей алады. Тұрақты ток машинасы өнеркәсіптің электрқозғалтқышының айналыс жиілігін қатаң сақтау және кең аралықта өзгерту қажет болатын саласында кеңінен қолданылады. Оның жұмыс істеу принципі магнит өрісінде зәкірді айналдырғанда оның орамасында ЭҚК-нің индукциялануына негізделген. Тұрақты ток генераторы коллекторлы және коллекторсыз түрге ажыратылады. Прокат стандарының, аэродинам. құбырлардың желдету қондырғыларын, ірі экскаваторлардың реттелінетін электр жетектерін, дербес тұрақты топ тораптарын қоректендіруге арналған қорек көзі ретінде, сондай-ақ автоматты реттеу жүйелерінде (мысалы, тахогенераторларда) қолданылады.
Тұрақты Ток – ток күшінің шамасы мен бағыты уақытқа байланысты өзгермейтін электр тогы.Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек тұйықталған тізбекте ғана пайда болады. Тармақталмаған тұйық тізбектің кез келген қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің байланысын сипаттайтын Ом заңы, өткізгішпен ток жүрген кезде бөлініп шығатын жылуды анықтайтынДжоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ережелері жатады. Тұрақты ток көздеріне электр машиналарының генераторы, гальвани элементтері,термоэлементтер, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала зарядталған аккумуляторлар және — пайдалы әсер коэффициентіжоғары магниттік гидродинамика генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету арқылы өндіруге болады.Өндірістің барлық салаларында да, тұрмыста да, негізінен, айнымалы ток қолданылады. Бірақ тұрақты токты пайдалану қажет болатын кездер де бар. Мысалы, теледидарды қоректендіруде, радиоқабылдағыштарда, электрқозғалтқыштарда, электролиз тәсілімен аса таза металдарды алуда және басқа да көптеген мақсаттарда тұрақты ток колданылады. Тұрақты ток айнымалы токты түзету арқылы немесе тұрақты токтың генераторларынан алынады.
Тұрақты токтың генераторлары айнымалы ток генераторлары сияқты жұмыс істейді. Бірақ бір айырмашылығы — тұрақты ток генераторларында коллектор деп аталатын қондырғы бар. Якорьдің ұштарын оңашаланған сақиналарға емес, изоляциялаушы материалмен бөлінген екі жарты сақинаға жалғайды. Олар ортақ бір цилиндрге кигізіліп, якорьмен бір осьтен айналады (2.22-сурет). Жарты сақиналарға жабысып тұрған щеткалар арқылы ток сыртқы тізбекке шығарылады. Рама әрбір жарты айналым жасаған сайын токтың бағыты қарама-қарсы бағытқа өзгереді. Ал, бірақ жарты сақиналарға дәнекерленген раманың ұштары әрбір жарты айналым сайын бір щеткадан екінші щеткаға ауысып отырады. Сонымен, рамадағы токтың бағыты өзгерген мезетте коллектор оның ұштарын ауыстырып қосып отырады. Осының нәтижесінде щеткалардың бірі үнемі генератордың оң полюсі болса, екіншісі теріс полюсі болып табылады. Сыртқы тізбектегі ток өзінің бағытын өзгертпейді, бірақ оның шамасы периодты түрде нөлден максимумға дейін өзгеріп отырады. Мұны тура лүпілдеуші (пулъсациялық) ток деп атайды. Осыған сәйкес генератордың қысқыштарындағы кернеу де лүпілдеп өзгеріп отырады (2.23-сурет). Кернеудің мұндай өзгерістерін жаймалау үшін генератордың якорін бір-бірінен белгілі бір бұрышқа ығысып орналасқан бірнеше бөлімнен құрастырып жасайды. Соған сәйкес коллекторды да якорьмен ортақ осьтен айналатын цилиндрдің бетіне бекіткен бірнеше пластинадан жасайды. Якорьдің әрбір бөлімінің ұштарын әрбір пластина жұптарымен дәнекерлейді. Генератор якорінде туатын ЭҚК әрбір бөлімдегі ЭҚК-тің қосындысынан тұрады және фаза бойынша бір-бірінен ығысқан, сондықтан олар қосылған кезде лүпілдің (пульсация) жаймасы алынады.
Тұрақты ток генераторы, керісінше, электрқозғалтқыш ретінде де жұмыс істей алады. Ол үшін генератор қысқыштарына қандай да бір сыртқы ток көзін қосу керек. Егер генератордың якорі мен индукторы арқылы ток өткізсе, якорь айнала бастайды. Якорьдің өзегін станокпен қосып, оны қозғалыска келтіруге болады. Бұл жағдайда генератор электр энергиясын механикалық энергияға айналдырып, электрқозғалтқыш ретінде жұмыс істейді. Магнит өрісінде тогы бар рамаға айналдырушы момент әсер ететіні бізге белгілі. Рама магнит өрісінің бағытына параллель жазықтықта жатқанда айналдырушы моменттің мәні максимал болады, ал рама магнит өрісіне перпендикуляр орналаскан кезде айналдырушы момент нөлге тең. Рама бұдан әрі айналғанда айналдырушы моменттің таңбасы өзгереді. Сондықтан, егер коллектор болмаса, әрбір жарты айналым сайын айналдырушы моменттің таңбасы өзгеріп отырар еді де, нәтижесінде якорь айналысқа түсе алмас еді. Ал, бірақ коллектор якорь орамындағы токтың бағытын ол өріске перпендикуляр тұрған мезетте өзгертеді, сондықтан айналдырушы моменттің таңбасы өзгермей қалады, сөйтіп, қозғалтқыш жұмыс істейді. Сонымен, кез келген тұрақты токтың генераторын кері қайыруға болады: егер якорьді сыртқы күшпен айналдырса, машина генератор ретінде жұмыс істейді. Ал, егер якорь арқылы ток өткізсе, машина электркозғалтқыш ретінде жұмыс істейді
Электр тогының бағыты шартты түрде өткізгіштердегі оң заряд тасушылардың орын ауыстыру бағыты алынады, бірақ өткізгіштердегі заряд
Электроника және схематехника негіздері (Китаев)
        
        Анатация
Тақырыбы:Тұрақты тоқ Машиналары
Курстық жоба 24-беттен,4-бөлімнен,6-сурет,3-графиктен тұрады.
Мазмұны
Кіріспе.......................................................................................................................5
1.1 Тұрақты тоқ........................................................................................................7
1.2 Айнымалы тоқ..................................................................................................10
1.3 Тұрақты ток машинасы ..................................................................................15
1.4 Аккумулятор....................................................................................................17
Қортынды...............................................................................................................24
Қолданылған ... ток ... - ... ... ... тұрақты токтың энергиясына (генератор ретінде) және керісінше тұрақты токтың энергиясын механикалық энергияға (қозғалтқыш ретінде) түрлендіретін электр машинасы. Тұрақты ток ... ... яғни әрі ... әрі қозғалтқыш ретінде жұмыс істей алады. Мысалы, электрлендірілген жылжымалы құраманың (электровоздардың) тартым қозғалтқыштары және ... ... ток ... жетектерінің электрлік қозғалтқыштары осы негізде жұмыс істейді. Тұрақты ток машинасы негізгі магнит өрісі параллель, тізбектеле және аралас ... ... ... ... бар түрлерге ажыратылады. Ол айналу жиілігін біртіндеп, үнемі әрі кең алқапта реттей ... ... ток ... ... ... ... ... қатаң сақтау және кең аралықта өзгерту қажет болатын саласында кеңінен қолданылады. Оның жұмыс істеу принципі магнит өрісінде зәкірді айналдырғанда оның ... ... ... ... ... ток генераторы коллекторлы және коллекторсыз түрге ажыратылады. Прокат стандарының, аэродинам. құбырлардың желдету қондырғыларын, ірі ... ... ... жетектерін, дербес тұрақты топ тораптарын қоректендіруге арналған қорек көзі ретінде, сондай-ақ автоматты реттеу жүйелерінде ... ... ... Ток - ток ... ... мен ... уақытқа байланысты өзгермейтін электр тогы.Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек тұйықталған тізбекте ғана пайда ... ... ... тізбектің кез келген қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің байланысын ... Ом ... ... ток ... ... ... шығатын жылуды анықтайтынДжоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ережелері жатады. Тұрақты ток ... ... ... ... ... элементтері,термоэлементтер, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала ... ... және -- ... әсер коэффициентіжоғары магниттік гидродинамика генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету ... ... ... ... салаларында да, тұрмыста да, негізінен, айнымалы ток қолданылады. Бірақ тұрақты токты пайдалану қажет болатын кездер де бар. ... ... ... ... ... ... тәсілімен аса таза металдарды алуда және басқа да көптеген мақсаттарда тұрақты ток колданылады. Тұрақты ток айнымалы токты түзету арқылы ... ... ... ... алынады.Тұрақты токтың генераторлары айнымалы ток генераторлары сияқты жұмыс істейді. Бірақ бір айырмашылығы -- ... ток ... ... деп ... ... бар. Якорьдің ұштарын оңашаланған сақиналарға емес, изоляциялаушы материалмен бөлінген екі жарты ... ... Олар ... бір цилиндрге кигізіліп, якорьмен бір осьтен айналады (2.22-сурет). Жарты сақиналарға жабысып тұрған щеткалар арқылы ток сыртқы тізбекке шығарылады. Рама ... ... ... ... сайын токтың бағыты қарама-қарсы бағытқа өзгереді. Ал, ... ... ... ... ... ... ... жарты айналым сайын бір щеткадан екінші щеткаға ауысып отырады. Сонымен, рамадағы ... ... ... ... ... оның ұштарын ауыстырып қосып отырады. Осының нәтижесінде щеткалардың бірі үнемі генератордың оң полюсі ... ... ... ... ... табылады. Сыртқы тізбектегі ток өзінің бағытын өзгертпейді, бірақ оның ... ... ... ... ... ... өзгеріп отырады. Мұны тура лүпілдеуші (пулъсациялық) ток деп атайды. Осыған сәйкес ... ... ... де ... ... ... ... Кернеудің мұндай өзгерістерін жаймалау үшін генератордың якорін бір-бірінен белгілі бір бұрышқа ығысып орналасқан бірнеше бөлімнен құрастырып жасайды. ... ... ... да ... ... ... айналатын цилиндрдің бетіне бекіткен бірнеше пластинадан жасайды. Якорьдің әрбір бөлімінің ұштарын әрбір пластина жұптарымен дәнекерлейді. Генератор якорінде туатын ЭҚК ... ... ... ... тұрады және фаза бойынша бір-бірінен ығысқан, сондықтан олар қосылған ... ... ... ... ... ток ... керісінше, электрқозғалтқыш ретінде де жұмыс істей алады. Ол үшін генератор ... ... да бір ... ток ... қосу ... Егер генератордың якорі мен индукторы арқылы ток өткізсе, якорь айнала бастайды. Якорьдің өзегін станокпен ... оны ... ... ... Бұл жағдайда генератор электр энергиясын механикалық энергияға айналдырып, электрқозғалтқыш ретінде жұмыс істейді. Магнит ... тогы бар ... ... ... әсер ... бізге белгілі. Рама магнит өрісінің бағытына параллель жазықтықта ... ... ... мәні ... болады, ал рама магнит өрісіне перпендикуляр орналаскан кезде айналдырушы момент нөлге тең. Рама ... әрі ... ... ... таңбасы өзгереді. Сондықтан, егер коллектор болмаса, әрбір жарты айналым сайын айналдырушы моменттің таңбасы өзгеріп отырар еді де, ... ... ... түсе ... еді. Ал, ... ... якорь орамындағы токтың бағытын ол өріске перпендикуляр тұрған мезетте өзгертеді, сондықтан айналдырушы моменттің таңбасы өзгермей қалады, сөйтіп, ... ... ... ... кез ... ... токтың генераторын кері қайыруға болады: егер якорьді сыртқы күшпен айналдырса, машина генератор ретінде жұмыс істейді. Ал, егер якорь ... ток ... ... ... ... ... істейді
Электр тогының бағыты шартты түрде өткізгіштердегі оң заряд тасушылардың орын ауыстыру бағыты алынады, бірақ өткізгіштердегі заряд тасушылардың заряды теріс (мысалы, ... ... ... ток бағыты электрондардың бағытына қарсы келеді.
Токтың тұрақты ток (ағылш. direct current, DC) (англ. direct current, DC) және ... ток ... ... current, AC) деп ... екі түрі ... ток -- ... ... бағыты және шамасы аз өзгереді.
Периодты i(t) айнымалы токтың графигі Айнымалы ток -- бағыты мен шамасы периодты түрде ... ... ... ... Ал ... ... ток деп ток күші мен кернеудің период ішіндегі орташа мәні нөлге тең ... ... ток ... ... ток ... құрылғыларында (радио, теледидар, телефон т.б.) кеңінен қолданылады.
Ток күші (және кернеу) өзгерісі (тербеліс) қайталанатын уақыттың (секундтпен берілген) ең ... ... ... (Т) деп аталады (3-сурет). Айнымалы токтың тағы бір маңызды сипаттамасы -- ... (ƒ). ... ... ... ... саны ... деп ... Айнымалы ток жоғарғы жиілікте өткізгіш сыртына ығыстырылады, бұл ... ... деп ... т. физ. ... ... ... Э. т. (электр өрісінің әсерінен өткізгіште не шала өткізгіште пайда болатын ток ... ... ... ... Э. т. (электрлік өткізгіштігі болмайтын ортадағы не вакуумдағы зарядталған бөлшектер мен денелердің қозғалысы),поляризациялық
Э. т. (диэлектриктегі поляризациялық ... ... ... байланысқан зарядталған бөлшектердің қозғалысы) болып бөлінеді. Э. т-ның ... ток күші және ток ... ... Э. т. ... ... көзі ... есептеледі. Магнит өрісін қарастырған жағдайда Э. т.: макроскопиялық ток (өткізгіштік және конвекц. Э. т.), ... ток ... ... атом, молекула және иондардағы электрондардың қозғалысына сәйкес келетін микротоктар; ығысу тогы) болып ажыратылады.
1.1 ... ... Ток - ток ... шамасы мен бағыты уақытқа байланысты өзгермейтін электр тогы.
Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек ... ... ғана ... болады. Тармақталмаған тұйық тізбектің кез келген қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің ... ... Ом ... ... ток ... ... ... шығатын жылуды анықтайтынДжоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ... ... ... ток ... ... ... генераторы, гальвани элементтері,термоэлементтер, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала зарядталған аккумуляторлар және -- ... әсер ... ... гидродинамика генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету ... ... ... ... салаларында да, тұрмыста да, негізінен, айнымалы ток қолданылады. Бірақ тұрақты токты пайдалану қажет болатын ... де бар. ... ... ... ... ... ... тәсілімен аса таза металдарды алуда және басқа да ... ... ... ток ... ... ток ... токты түзету арқылы немесе тұрақты токтың генераторларынан алынады.Тұрақты ... ... ... ток ... ... жұмыс істейді. Бірақ бір айырмашылығы -- тұрақты ток генераторларында коллектор деп аталатын қондырғы бар. ... ... ... сақиналарға емес, изоляциялаушы материалмен бөлінген екі жарты сақинаға жалғайды. Олар ортақ бір цилиндрге кигізіліп, якорьмен бір ... ... ... ... ... тұрған щеткалар арқылы ток сыртқы тізбекке шығарылады. Рама ... ... ... жасаған сайын токтың бағыты қарама-қарсы бағытқа өзгереді. Ал, бірақ жарты сақиналарға дәнекерленген раманың ұштары ... ... ... сайын бір щеткадан екінші щеткаға ауысып отырады. Сонымен, рамадағы токтың бағыты ... ... ... оның ұштарын ауыстырып қосып отырады. Осының нәтижесінде щеткалардың бірі үнемі генератордың оң полюсі ... ... ... ... ... ... ... тізбектегі ток өзінің бағытын өзгертпейді, бірақ оның ... ... ... ... ... ... өзгеріп отырады. Мұны тура лүпілдеуші (пулъсациялық) ток деп атайды. Осыған сәйкес генератордың қысқыштарындағы кернеу де лүпілдеп өзгеріп отырады (2.23-сурет). Кернеудің ... ... ... үшін генератордың якорін бір-бірінен белгілі бір бұрышқа ығысып орналасқан бірнеше бөлімнен құрастырып жасайды. Соған сәйкес ... да ... ... ... айналатын цилиндрдің бетіне бекіткен бірнеше пластинадан жасайды. Якорьдің әрбір бөлімінің ұштарын әрбір пластина жұптарымен дәнекерлейді. Генератор якорінде туатын ЭҚК ... ... ... ... ... және фаза ... бір-бірінен ығысқан, сондықтан олар қосылған кезде лүпілдің (пульсация) жаймасы алынады.
Тұрақты ток генераторы, керісінше, электрқозғалтқыш ретінде де жұмыс ... ... Ол үшін ... ... ... да бір ... ток көзін қосу керек. Егер генератордың якорі мен индукторы арқылы ток өткізсе, ... ... ... ... ... ... ... оны қозғалыска келтіруге болады. Бұл жағдайда генератор электр энергиясын механикалық энергияға айналдырып, электрқозғалтқыш ретінде жұмыс істейді. Магнит өрісінде тогы бар ... ... ... әсер ... ... ... Рама ... өрісінің бағытына параллель жазықтықта жатқанда айналдырушы моменттің мәні ... ... ал рама ... өрісіне перпендикуляр орналаскан кезде айналдырушы момент нөлге тең. Рама ... әрі ... ... ... ... ... Сондықтан, егер коллектор болмаса, әрбір жарты айналым ... ... ... ... өзгеріп отырар еді де, нәтижесінде якорь айналысқа түсе алмас еді. Ал, ... ... ... ... ... бағытын ол өріске перпендикуляр тұрған мезетте өзгертеді, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Сонымен, кез келген тұрақты токтың генераторын кері қайыруға болады: егер якорьді сыртқы күшпен айналдырса, машина генератор ретінде ... ... Ал, егер ... ... ток ... машина электркозғалтқыш ретінде жұмыс істейдіЭлектр тогының бағыты шартты түрде өткізгіштердегі оң заряд ... орын ... ... ... ... ... заряд тасушылардың заряды теріс (мысалы, металда электрон) болғандықтан ток бағыты электрондардың бағытына қарсы келеді.
Токтың тұрақты ток (ағылш. direct current, DC) ... direct current, DC) және ... ток ... ... current, AC) деп аталатын екі түрі бар
Электр тогының бағыты шартты түрде өткізгіштердегі оң заряд тасушылардың орын ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... теріс (мысалы, металда электрон) болғандықтан ток бағыты электрондардың бағытына қарсы келеді.
Токтың тұрақты ток ... direct current, DC) ... direct current, DC) және ... ток ... ... current, AC) деп аталатын екі түрі бар.
Тұрақты ток -- уақыт бойынша бағыты және ... аз ... ... ток ... ... i(t) ... ... графигі
1.2Айнымалы ток -- бағыты мен шамасы периодты түрде өзгеріп отыратын электр тогы. Ал техникада айнымалы ток деп ток күші мен ... ... ... ... мәні ... тең ... ... ток түсіндіріледі. Айнымалы ток байланыс құрылғыларында (радио, теледидар, телефон т.б.) кеңінен қолданылады.
Ток күші (және кернеу) ... ... ... уақыттың (секундтпен берілген) ең қысқа аралығы период (Т) деп аталады (3-сурет). ... ... тағы бір ... ... -- ... (ƒ). Уақыт бірлігінде жасалған периодтар саны жиілік деп аталады. Айнымалы ток жоғарғы жиілікте өткізгіш ... ... бұл ... ... деп ... т. физ. ... қарай өткізгіштік Э. т. (электр өрісінің әсерінен өткізгіште не шала өткізгіште пайда болатын ток ... ... ... ... Э. т. (электрлік өткізгіштігі болмайтын ортадағы не вакуумдағы зарядталған бөлшектер мен денелердің қозғалысы),поляризациялық Э. т. ... ... ... нәтижесінде ондағы байланысқан зарядталған бөлшектердің қозғалысы) болып бөлінеді. Э. ... ... ток күші және ток ... ... Э. т. ... ... көзі ... есептеледі. Магнит өрісін қарастырған жағдайда Э. т.: макроскопиялық ток (өткізгіштік және конвекц. Э. т.), молекулалық ток ... ... ... ... және ... ... ... сәйкес келетін микротоктар; ығысу тогы) болып ажыратылады.
байланысқан зарядталған бөлшектердің қозғалысы) болып бөлінеді. Э. т-ның өлшеуішіне ток күші және ток ... ... Э. т. ... ... көзі болып есептеледі. Магнит өрісін қарастырған жағдайда Э. т.: макроскопиялық ток (өткізгіштік және конвекц. Э. т.), молекулалық ток (ортаны ... ... ... және иондардағы электрондардың қозғалысына сәйкес келетін микротоктар; ығысу тогы) болып ажыратылады.
Тұрақты токтың генераторы. ... -- ашық ... ... ... өту: ... ... барлық салаларында да, тұрмыста да, негізінен, айнымалы ток қолданылады. Бірақ тұрақты ... ... ... ... ... де бар. ... ... қоректендіруде, радиоқабылдағыштарда, электрқозғалтқыштарда, электролиз тәсілімен аса таза металдарды алуда және ... да ... ... тұрақты ток колданылады. Тұрақты ток айнымалы токты ... ... ... ... ... ... алынады.Тұрақты токтың генераторлары айнымалы ток генераторлары сияқты ... ... ... бір ... -- ... ток генераторларында коллектор деп аталатын қондырғы бар. Якорьдің ұштарын ... ... ... ... материалмен бөлінген екі жарты сақинаға жалғайды. Олар ортақ бір цилиндрге ... ... бір ... ... ... ... сақиналарға жабысып тұрған щеткалар арқылы ток сыртқы тізбекке шығарылады. Рама әрбір жарты айналым жасаған сайын ... ... ... ... ... Ал, ... ... сақиналарға дәнекерленген раманың ұштары әрбір жарты айналым ... бір ... ... щеткаға ауысып отырады. Сонымен, рамадағы токтың бағыты өзгерген мезетте коллектор оның ұштарын ауыстырып ... ... ... ... ... бірі ... ... оң полюсі болса, екіншісі теріс полюсі болып табылады.
Сыртқы тізбектегі ток өзінің бағытын өзгертпейді, бірақ оның шамасы периодты түрде нөлден ... ... ... ... Мұны тура ... ... ток деп ... Осыған сәйкес генератордың қысқыштарындағы кернеу де лүпілдеп өзгеріп ... ... ... мұндай өзгерістерін жаймалау үшін генератордың якорін бір-бірінен ... бір ... ... ... ... бөлімнен құрастырып жасайды. Соған сәйкес коллекторды да якорьмен ортақ осьтен айналатын цилиндрдің бетіне бекіткен ... ... ... ... ... ... ұштарын әрбір пластина жұптарымен дәнекерлейді. Генератор якорінде ... ЭҚК ... ... ... ... ... және фаза ... бір-бірінен ығысқан, сондықтан олар қосылған кезде лүпілдің (пульсация) жаймасы алынады.
Тұрақты ток генераторы, керісінше, электрқозғалтқыш ретінде де жұмыс ... ... Ол үшін ... ... қандай да бір сыртқы ток көзін қосу керек. Егер генератордың якорі мен индукторы арқылы ток өткізсе, якорь айнала ... ... ... станокпен қосып, оны қозғалыска келтіруге болады. Бұл жағдайда генератор электр энергиясын механикалық ... ... ... ... ... істейді. Магнит өрісінде тогы бар рамаға айналдырушы момент әсер ... ... ... Рама ... ... ... параллель жазықтықта жатқанда айналдырушы моменттің мәні максимал болады, ал рама ... ... ... ... ... ... момент нөлге тең. Рама бұдан әрі айналғанда айналдырушы моменттің таңбасы өзгереді. Сондықтан, егер коллектор болмаса, әрбір жарты айналым сайын айналдырушы ... ... ... ... еді де, ... ... айналысқа түсе алмас еді. Ал, бірақ коллектор якорь орамындағы токтың бағытын ол өріске перпендикуляр тұрған мезетте өзгертеді, сондықтан айналдырушы ... ... ... ... ... қозғалтқыш жұмыс істейді. Сонымен, кез келген тұрақты токтың генераторын кері қайыруға болады: егер якорьді сыртқы күшпен айналдырса, ... ... ... ... ... Ал, егер якорь арқылы ток өткізсе, машина электркозғалтқыш ретінде ... ... ... ток ... ток ... - ... ... энергияны тұрақты токтың энергиясына (генератор ретінде) және керісінше тұрақты токтың энергиясын механикалық энергияға (қозғалтқыш ... ... ... ... ... ток ... ... яғни әрі генератор, әрі қозғалтқыш ретінде жұмыс істей алады. Мысалы, электрлендірілген жылжымалы құраманың (электровоздардың) тартым қозғалтқыштары және ... ... ток ... ... ... ... осы негізде жұмыс істейді.
Тұрақты ток машинасы
Тұрақты ток машинасы негізгі ... ... ... ... және ... ... тұрақты магниттері бар түрлерге ажыратылады. Ол айналу жиілігін біртіндеп, үнемі әрі кең ... ... ... ... ток ... ... электрқозғалтқышының айналыс жиілігін қатаң сақтау және кең аралықта өзгерту қажет болатын саласында кеңінен қолданылады.
Тұрақты ток генераторы
Оның ... ... ... ... ... зәкірді айналдырғанда оның орамасында ЭҚК-нің индукциялануына негізделген. Тұрақты ток генераторы коллекторлы және коллекторсыз түрге ... ... ... ... ... ... қондырғыларын, ірі экскаваторлардың реттелінетін электр жетектерін,
1.4 Аккумуляторлар латынша ... сөз. ... ... - ... ... ол ақша жинақтамай, электр энергиясын жинайды. Ең қарапайым аккумулятор күкірт қышқылы ... ... ... екі қорғасын пластинкадан тұрады. Электр энергиясын жинақтау үшін аккумуляторды , яғни одан электр тогын ... ... ... ... пластинкалардың сыртқы қабаты басқа затқа, яғни қорғасын ... ... ... соң ... ... ... немесе электр моторын қосуға болады. Бұл кезде қорғасын тотығы қайтадан қорғасынға айналады да, аккумулятор жинақталған энергияны бере бастайды - ... шамы ... ... ... шыркөбелек айналады. Аккумулятор бар қорын сарқып берген соң - оны ... ... ... кейін электр тогын жинақтауыш қайтадан жұмыс істейді.ТүрлеріАккумулятор - энергия жинауға арналған ... Ол ... ... ... ... ... аккумуляторы, гидравликалық аккумулятор, пневматикалық аккумулятор, жылу аккумуляторы және ... ... ... ... ... - электр энергиясын жинап (химиялық энергияға айналдыру арқылы), қажет болғанда сыртқы тізбекке бере ... ... ток ... Ол ... ... (қышқыл не сілті) және электродтары бар оқшаулағыш материалдан ... ... ... ... ... тұрады. Электр аккумуляторы тұрғылықты және тасымалды болып бөлінеді. Тұрғылықты аккумулятор электр, радио, телефон және ... ... ... ток көзі ... ... ... көшпелі қондырғыларда (көшпелі радиоаппаратураларда, автомобильдерде, ұшақтарда, электркарларда, т.б.) қолданылады.Гидравликалық аккумулятор гидравликалық қондырғылардағы сұйық заттың шығыны мен қысымын реттеп отыруға арналады. ... ... мен ... ... Ол ... ... келетін артық сұйық затты (газды) өз қысымымен жинап, шығын көбейгенде оны жұмыс ... ... ... ... ... ... және ... қондырғылардағы сұйық заттың қысымы мен шығынын реттепотыруғапайдаланылады.Пневматикалық аккумулятор пневматикалық қондырғылардағы ауа ... мен ... ... ... ... ауа ... жинауға арналады. Ол ауа құбырына жалғанған резервуардан тұрады. ... ауа ... ... да, шығын көбейгенде ауа тартқыш жүйеге беріліп отырылады. Пневматикалық аккумулятор ірі пневматикалық желілерде, жел электрстансаларында,т.б.қолданылады.Бу аккумуляторымен көбінесе пайдаланылған буды ... үшін ... аз бу ... ... Одан бу әртүрлі технологиялық мақсаттарға (мысалы, кептіру камералары), сондай-ақ сантехникалық қондырғылар қажетінежұмсалады.Жылу аккумуляторы жылу қондырғыларында жылу жинауға арналған. Олар ... ... және ... ... ... бөлінеді. Көбінесе бу-сулы аккумулятор деп аталатын айнымалы ... жылу ... ... ... бу ... ... байланысты күрт өзгеріп отыратын кішігірім және орташа қуатты жылу электр стансалары жабдықталады. Тұтыну кеміген кезде бу қазанынан жылу аккумуляторына ... ... бу ... суға ... ... береді. Бу шығыны көбейгенде, жылу жүйесіндегі бу қысымының төмендеуі салдарынан қызған су буға ... ... ... ... буды ... бу қазанынан емес,жылуккумуляторынандаалады.Инерциялық аккумулятор қызметін айналып тұратын маховик атқарады. Маховик салмағы мен оның айналу жылдамдығы неғұрлым көп болса, онда жиналатын ... ... де ... мол ... ... аккумулятор жел электр стансаларында генератордың, сондай-ақ штамптау станогы, механикалық балға, поршеньді сорғы, т.б. жұмыс қалпын тұрақтандырумақсатындақолданылады.ҚолданылуыАккумуляторлар электр ... ... ... мүмкін болмайтын жерлерде пайдаланылады. Завод ауласында не вокзал ... ... ... ... - ... ... аккумулятордың тоғымен жұмыс істейді. Автомобильдің моторын жұмыс істету үшін, оның білігін ең алдымен айналдырып жіберу керек. Осыны электрлік двигатель - ... іске ... ал ... ... ... ... ... қоректенеді. Сүңгіуір қайықтардың ескек винттерін электр моторлары айналдырады, оларға энергияны биіктігі адамның ... ... ... ... ... ... де ... ештеңе істеугеболмайды.Аккумулятордан алынатын электр тоғы өте қымбатқа түседі, олай болмағанда аккумуляторлар тіптен де жиі қолданылған болар ... ... ... ... және ... аккумуляторлар жасауға көңіл бөлуде.Қазақстанда 1970 жылдан Талдықорған қаласында сілтілі және қорғасынды аккумулятор шығарылып ... ... ... ... ... ... ... Бүгінде аккумуляторлар зауытта жартылай автоматты желімен құрастырылады. дербес тұрақты топ тораптарын қоректендіруге арналған қорек көзі ... ... ... ... ... ... тахогенераторларда) қолданылады.
Аккумулятор латынша деген сөз. Сонымен аккумулятор -
жинақтауыш екен. Мында өту: шарлау, іздеу
Ұялы телефон аккумуляторы.
Nokia ұялы ... ... AA size 2500 mA·h (1.2 V, 3.0 W·h, NiMH) ... (лат. ... -- ... - ... ... энергиясын электр энергиясына айналдыратын аспап; ол электр және су ... ... ... ... ... Ол жиналатын энергия түріне сәйкес электр аккумуляторы, гидравликалық аккумулятор, пневматикалық аккумулятор, жылу аккумуляторы, бу ... және ... ... болып бөлінеді. [1]
ТүрлеріЭлектр аккумуляторы -- электр энергиясын жинап (химиялық энергияға айналдыру арқылы), қажет болғанда ... ... бере ... ... ток ... Ол ... ... (қышқыл не сілті) және электродтары бар оқшаулағыш материалдан (эбонит, шыны, пластмасса) жасалған ыдыстан тұрады. Электр аккумуляторы тұрғылықты және тасымалды ... ... ... ... ... ... ... және телеграф стансасында тұрақты ток көзі ретінде, тасымал аккумулятор ... ... ... радиоаппаратураларда, автомобильдерде, ұшақтарда, электркарларда т.б.) қолданылады.
Газды аккумулятор - қысымдағы газ энергияны сіңіріп сақтайтынаккумулятор.Инерциялы аккумулятор - энергиясы айналымдагы ... ... ... ... ... ... - ... электролит құйылған аккумулятор.Механикалық аккумулятор - энергияны механикалық ... ... ... жүк, ... ... ... серпер) сіңіріп сақтайтын қондырғы.[2]Гидравликалық аккумулятор гидравликалық қондырғылардағы сұйық заттың шығыны мен қысымын реттеп отыруға арналады. ... ... мен ... тұрады. Ол сорғылардан (компрессорлардан) келетін артық сұйық затты (газды) өз ... ... ... ... оны ... ... ... отырады. Мұндай аккумулятор гидравликалық және пневматикалық қондырғылардағы сұйық заттың қысымы мен ... ... ... ... ... пневматикалық қондырғылардағы ауа шығыны мен қысымын реттеу мақсатында сығылған ауа энергиясынжинауға арналады. Ол ауа құбырына жалғанған резервуардан ... ... ауа ... ... да, ... көбейгенде ауа таратқыш жүйеге беріліп отырылады. Пневматикалық аккумулятор ірі пневматикалық желілерде, жел электр ... т.б. ... ... ... ... буды жинау үшін қуаты аз бу қозғалтқыштары жабдықталады. Одан бу әр ... ... ... ... кептіру камералары), сондай-ақ сантехника қондырғылар қажетіне жұмсалады.Жылу аккумуляторы жылу қондырғыларында жылу жинауға арналған. Олар айнымалы ... және ... ... ... ... ... ... аккумулятор деп аталатын айнымалы қысымды жылу аккумуляторы қолданылады. Онымен бу ... ... ... күрт өзгеріп отыратын кішігірім және орташа қуатты жылу электр станциялары жабдықталады. Тұтыну кеміген кезде бу қазанынан жылу ... ... ... бу ... суға ... ... береді. Бу шығыны көбейгенде, жылу жүйесіндегі бу қысымының төмендеуі салдарынан қызған су буға айналады. ... ... ... буды ... бу ... емес, жылу аккумуляторынан да алады. Тұрақты қысымды жылу аккумуляторы резервуарындағы суды тікелей бу қазанының ... де және ... ... де қыздыра алады. Жылу аккумуляторы қазандағы бу қысымынан төмен қысымды бумен де жұмыс істей ... Жылу ... жылу ... пайдалы әсер коэффициентін көбейтеді, өндіріс цехтарын бумен үзіліссіз бірқалыпты ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды.Инерциялық аккумулятор қызметін айналып тұратын маховик атқарады Маховик салмағы мен оның ... ... ... көп ... онда ... ... мөлшері де соғұрлым мол келеді. Инерциялық аккумулятор жел электр станцияларында генератордың, сондай-ақштамптау станогы, механикалық балға, поршеньді сорғы тағы ... ... ... тұрақтандыру мақсатында қолданылады.Қорғасынды аккумулятор -- қорғасын қалақшаларынан тұратын аккумулятор, арасы қорғасын оксидімен таятырылады. [1]Сілтілік аккумулятор - электролит ретінде ... ... ... аккумулятор.[1]
Қазақстанда 1970 жылдан Талдықорған қаласында сілтілі және ... ... ... келеді. 1975-1985 жылдары Талдықорған аккумулятор зауыты қайта жабдықталды. ... ... ... ... автоматты желімен құрастырылады. Аккумуляторды зарядтауАккумуляторды зарядтау - аккумулятор ... ... ... ... ... тоқ жібергенде аккумулятор электродтарындағы тотықтырғыш пен тотықсыздандырғышты регенерациялау (бастапқы қалпына келтіру) процесі.[1]
Қорытынды
Тұрақты Ток - ток ... ... мен ... ... ... ... электр тогы.Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек тұйықталған тізбекте ғана ... ... ... ... ... кез ... қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің байланысын ... Ом ... ... ток ... ... бөлініп шығатын жылуды анықтайтынДжоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ... ... ... ток ... ... машиналарының генераторы, гальвани элементтері,термоэлементтер, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала зарядталған аккумуляторлар және -- ... әсер ... ... ... генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету арқылы өндіруге болады.
Айнымалы ток -- ... мен ... ... ... ... ... электр тогы. Ал техникада айнымалы ток деп ток күші мен кернеудің период ішіндегі орташа мәні нөлге тең ... ... ток ... Айнымалы ток байланыс құрылғыларында (радио, теледидар, телефон т.б.) кеңінен ... күші ... ... ... (тербеліс) қайталанатын уақыттың (секундтпен берілген) ең қысқа аралығы период (Т) деп ... ... ... ... тағы бір ... ... -- жиілік (ƒ). Уақыт бірлігінде жасалған периодтар саны жиілік деп ... ... ток ... ... өткізгіш сыртына ығыстырылады, бұл скин-эффект құбылысы деп аталады.
Қолдынылған әдебиеттер
1.Электроника және ... ... ...

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы облысы М.Бейсебаев атындағы агробизнес және менеджмент колледжінде «Тұрақты ток машиналарының құрылысы және жұмыс істеу принципі» тақырыбына оқыту әдістемесін жасау57 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
Асинхронды қозғалтқыштар11 бет
Кәсіпорынның жөндеу шаруашылығы және оның өндірістік процестегі рөлі.48 бет
Тоқыма өнеркәсібі6 бет
Жылу двигательдердің пайдасы және зияны4 бет
Макарон зауытының өндірістік желілерін автоматтандыру62 бет
Программаны құрудың техникалық тапсырмасы7 бет
Темір жол көлігін техникалық пайдалану қағидалары54 бет
Токарлы станоктардың құрылымының ерекшеліктері6 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь