Жаралану кезіндегі алғашқы медициналық көмек

І.КІРІСПЕ


ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.Жарақат. Жарақаттану түрлері
2.Алғашқы медициналық көмек
3.Алғашқы медициналық көмек көрсету құралдары


ІІІ.ҚОРЫТЫНДЫ


ІV.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Барлық механикалық зақымдаушылар ашық және жабық деп бөлiнедi.
Жара — механикалық сыртқы әсерден терінің не ішкі органдардың кілегей қабығы бүтіндігінің бұзылуы. Жара кесілген, тілінген, тесілген, мылжаланған, т.б. болып ажыратылады. Пышақ кескен, балта шапқан жараны кесілген жара (оның шеті тегіс); ине, біз, пышақ кірген жараны тесілген жара, сынғанда не бірнәрсе қатты қысып қалғанда болатын жараны мылжаланған жара (айналасы қанталап, жырымдалып тұрады), хирургиялық операциядан кейінгі жараны кездейсоқ жара деп атайды. Ит қапқанда пайда болатын жараның шеті жырым-жырым болады. Жара асқынып, неғұрлым тереңдеген сайын бұлшық ет, сүйек, жүйке, сіңір, буын, кейде ірі қан тамыры жүйесінің де жаралануы мүмкін. Жараның ауыр не жеңілдігі оның денедегі орнына, мөлшеріне, адамның жоғалтқан қан мөлшеріне байланысты. Әсіресе, адамның басына, кеудесіне және ішкі органдарына түскен жара қауіпті. Жараның қай түрі болса да, оны ең алдымен тазартып, қанын тоқтатып, антибиотиктер қолданып, қажет жағдайда тігіп, оған микроб түспеу үшін дереу таңу керек. Микроб түспеген жара асқынып кетпей, тез жазылады. Инфекция түсіп, іріңдеп, ісінген жара дене қызуын көтеріп, қабыну, сепсис, күбіртке, гангрена, т.б. аса қауіпті ауруға ұласуы мүмкін. Егер адамды ит қапса, тез арада емханаға апарып, сіреспе ауруына қарсы ектіріп, жарасын таңу керек. Жараның тез бітуі адамның жалпы денсаулығына байланысты. Ұзақ ауырып, жүдеген, қаны аз адамның жарасы көпке дейін жазылмайды.
1. М.Мырзабеков. «Жазатайым жарақат алсаңыз» Алматы, 1987 ж.

2. Қазақтан Республикасы Төтенше жағдайлар жөнiндегi Агенттiгi. Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс жөнiндегi материалдардың ақпараттық әдiстемелiк жинағы. (1,2,3 шығарылым), 2000 жыл

3. Қазақ энциклопедиясы
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ФАРМАЦЕВТИКА АКАДЕМИЯСЫ
КАФЕДРА: АКУШЕРИЯ ЖӘНЕ ГИНЕКОЛОГИЯ КУРСЫМЕН АЛҒАШҚЫ ... ... ... ... АЛҒАШҚЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КӨМЕК
ОРЫНДАҒАН: СЫРЛЫБЕКОВА А.Ж.
ТОБЫ: 103 ФК-А
ҚАБЫЛДАҒАН: ТҰРМАНОВА ... ... ... ... ... ... ... медициналық көмек көрсету құралдары
ІІІ.ҚОРЫТЫНДЫ
ІV.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
І.Кіріспе
Барлық механикалық зақымдаушылар ашық және жабық деп бөлiнедi.
Жара -- механикалық сыртқы ... ... не ішкі ... кілегей қабығы бүтіндігінің бұзылуы. Жара кесілген, тілінген, тесілген, мылжаланған, т.б. болып ажыратылады. Пышақ кескен, балта шапқан жараны кесілген жара (оның шеті ... ине, біз, ... ... ... ... жара, сынғанда не бірнәрсе қатты қысып қалғанда болатын жараны мылжаланған жара (айналасы қанталап, жырымдалып ... ... ... ... жараны кездейсоқ жара деп атайды. Ит қапқанда пайда болатын жараның шеті жырым-жырым болады. Жара асқынып, неғұрлым тереңдеген сайын бұлшық ет, ... ... ... буын, кейде ірі қан тамыры жүйесінің де жаралануы мүмкін. Жараның ауыр не жеңілдігі оның денедегі ... ... ... ... қан мөлшеріне байланысты. Әсіресе, адамның басына, кеудесіне және ішкі органдарына түскен жара қауіпті. Жараның қай түрі ... да, оны ең ... ... ... ... антибиотиктер қолданып, қажет жағдайда тігіп, оған микроб түспеу үшін дереу таңу ... ... ... жара ... ... тез жазылады. Инфекция түсіп, іріңдеп, ісінген жара дене ... ... ... сепсис, күбіртке, гангрена, т.б. аса қауіпті ауруға ұласуы ... Егер ... ит ... тез арада емханаға апарып, сіреспе ауруына қарсы ектіріп, жарасын таңу ... ... тез ... ... ... ... ... Ұзақ ауырып, жүдеген, қаны аз адамның жарасы көпке дейін жазылмайды.
ІІ.Негізгі бөлім
1.Жарақат.Жарақаттану ... - бұл адам ... мен ... зақымдануы, сыртқы себептерден аяқ-қолдың сынуы мен буынның шығуынан, жұмсақ ұлпаның жаралануы мен ... ... ... ... және ... ... ... әсерiнен ұлпалар мен органдар тұтастығы мен қызметiнiң бұзылуы.
Ашық зақымдалу, немесе жара, кiлегейлi қабықша мен терi жамылғысының тұтастығының ... -- бұл ... ... ал iшкi жара қан ... ... ... құрсақ қуысы, ми сауытында).
Жараларды зақымдануына жарақаттаушы зат формасына, құрал түрлерiне қарай бірнешеге жіктейміз.
Жарақаттану мынадай түрлерге бөлінеді:
1. Өндірісте (өнеркәсіпте, ауыл ... ... ... (автомобиль, темір жол, су көлігі, әуе көлігі) жарақаттану;
3. ... ... ... ... ... ... құлаған заттардың соғуынан, т. б. зақымдану);
4. Тұрмыстық жарақаттану (тұрмыста ... ... ... ... ... түрмыстағы қолданылатын заттардан зақым алу, т. б. немесе төбелес, кісі өлтірушілік, өзін-өзі өлтірушілік және т. б. ... ... ... зақымдар);
5. Әскери қызметшілердің соғыс кезіндегі және бейбіт кездегі жарақаттары ... ... ... ... ... айналысқан кездегі спорт жарақаттары.
Жарақаттанудың әрбір түрінің өз ерекшеліктері болады, олар оқиғалардың ... ғана ... ... ... ... да байланысты. Мәселен, өндірісте жарақаттанғанда -- ... ... -- ... ... ... алу мен сіңірдің созылуы сияқты түрлері көбірек орын ... ... ... ... ... ... басталған кезде көбінесе беймәлім болып қалады. Сондықтан ... ... және ... ... мен ... бойынша олардың жасалған мерзімдерін анықтаудың зор маңызы бар.
Сот-медицина травматологиясының негізгі міндеттерінің бірі -- зақымдардың сипаты негізінде жарақат салынғандағы ... ... ... әр ... ... заттармен немесе құлау салдарынан соғылып жарақаттанған жағдайларда зақымдалудың себебі мен қалай болғанын анықтау өте қиынға. Сондықтан соққының күші мен шапшаңдық ... ... ... ... ... ... зерттеу мен алынған зақымдардың морфологиясын кейіннен зерттеудің маңызы зор. Эксперименталдық ... ... ... ... ... ұқсас зақымдармен салыстыру сот травматологиясы мәселелерін шешуге көмектеседі.
Мәселен, сот медицинасының мамандары мөлшерленген динамикалық және ... күш ... ... бас ... мен ... зақымдануын модельдеу жөнінен кешенді түрде көп жүмыс жүргізді. Бұл жұмысқа олармен бірге травматологтар, анатомдар, ... ... және ... медицинасының мамандары, инженерлер мен математиктер қатысты. Денені ... ... ... ... ... кеткен кезде автомобиль кабинасы ішінде, сондай-ақ жазық жерге құлаған жағдайда баспен соғылған кезде алынатын жарақат ... бас ... мен ... зақымдануының бірқатар модельдері жасалды. Бүл әдістемелер соғылысу шапшаңдығына, соққылардың күшіне, пайда болатын салмаққа, бастың және соғылысатын беттерінің серпімділік қасиеттеріне (қалпына келу ... ... ... келе жатқан дененің басы мен омыртқасының зақымдануьш туғызады.
Күнделікті тіршілікте кейбір зақымдану түрлері өте сирек кездеседі, ал басқа бір түрлері ... ... ... ... ... бір жағдайларда жиі аңғарылып тұрады. Еңбек және тұрмыс жағдайлары ұқсас адамдарда біртектес жарақаттардың ... ... ... ... жарақаттану (травматизм) деп аталады.
Жарақаттың себебі:
1. Экзогендік факторлар -- ... ... ... ... ... Эндогендік факторлар -- іштен келген факторлардың әсерінен болады.
Экзогендік факторларға жатады:
1. механикалық факторлар (соғылу, ауыр салмақты ... ... ... ... ... ... ... (қышқылдардың, улағыш заттардың әсері).
3. физикалық факторлар (ыстық, суық, ... ... ... рентген, иондаушы сәулелердің әсері).
4. биологиялық факторлар (бактериялардың, вирустардың, басқа макро және микроорганизмдердің әсері)
5. психикалық факторлар (қорқу, ренжу, абыржу ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді: ашық және жабық жарақаттар. Ашық жарақатқа ұлпа мен ағзалардың анатомиялық тұтастығының бұзылуы ... ... ... ... буынның таюы. Жабық жарақатқа -- терінің сыдырылуы, сіңірдің ... ... ... ... аяқ -- ... буыннан шығуы, сүйектің жабық сынуы.
2. Жедел және созылмалы жарақаттар. Жедел ... ағза ... бір ... ... әсер ету ... пайда болған зақымдану. Созылмалы дегеніміз аз күштің көп ... және ... ... ... болған зақымдану.
3. Тікелей және тікелей емес жарақаттар. Тікелей жарақаттар соққы тіген жерде пайда ... ... емес ... ... ... ... ... жарақақаттар.
4. Қайтымды және қайтымсыз жарақаттар.
Жарақаттардың белгілері:
Жергілікті белгілер: дененің зақымданған бөлігінің ауырсынуы, бозаруы, ... қан ... ... ... Жалпы белгілер: ес-түсінен айырылуы, ыстығы көтерілуі, тамырдың нашар соғуы, артериалық қысымның ... ... ... зат алмасуының бұзылуы және т.б.
Жарақаттардың асқынуы: жарақаттық шок, талықсу; қансырау, қан кету; жара инфекциясы; ... ... ... ... (жүрек, бүйрек, өкпе) бұзылуы.
Уақыттың шектеулі үзігі аралығында халықтың ... бір ... ... ... ... деп ... медициналық көмек
Алғашқы көмек дегенiмiз - зардап шеккен адамның жарақатын асқындырмай, оған әртүрлi медициналық ... ... ... ... ... сақтап қалуға бағытталған iс-әрекет. Сондықтан да жарақаттанған адамның өмiрi мен патологиялық процестердiң одан арғы салдары көбiнесе апат ... ... ... көмектiң көрсетiлген уақыты мен оның сапасына тығыз байланысты.
Кез-келген жарақат бiр ... ... ... ... ... ... бiр жалпы өзгерiстердi тудыруы мүмкiн (жүрек-тамыр қызметiнiң, тыныс алудың, зат алмасуының бұзылуы). Бұл құбылыстар орталық жүйке ... ... қан ... ... ... органдардың зақымдалуынан, уланудан пайда болады. Қатты сырқырататын және қан көп кеткен ауқымды зақымдану кезiнде сырқаттың ... ... өте ... және күрт ... -- ... ... ... (термиялық күйіктер), қышқыл және сілті (химиялық күйіктер), электр тоғы, иондалушы сәулелену салдарынан болады.
Термиялық күйіктер. Үш ... ... ... ... және ... ... жеңіл түрінде күйіп қалған тері қызарады, қатты ауырады. Ауыр ... ... тері ... беті ... және ... ... ақ ... пайда болуы мүмкін. Кең көлемді күйіктерде адам естен танып, ... ... ... ... сенделеді, қашуға тырысады, орнын және жағдайды бағдарлай алмайды. Абыржу тежелумен, көңілсіздікпен алмасады.
Ыстық ауамен, бумен, түтінмен дем алу тыныс алу ... ... ... ісінуіне, дем алудың бұзылуына әкеп соғады. Бұл гипоксияға әкеледі (организмдегі клеткалар тобына оттегінің жетіспеуі).
Алғашқы жәрдем. Шектеулі термиялық күйікте дереу ... ... ... ... ... 10-15 ... уақыт салқындату қажет. Осыдан кейін күйген жерді таза, стерилденген таңғышпен байлау керек. Ауыруды бәсеңдету үшін ... ... ... ... ... ... және т.б.). ... күйіктерде стерилденген таңғыш байланған соң, азап шеккен адамға ыстық шай ішкізу кажет. Ауыртпайтын дәрілер беріп және жылылап орап, оны тез ... ... ... ... ... Егер ... ... немесе ұзаққа созылса, сілтілі-тұз қайнамасының қоспасын беру ... (1 ас ... ... тұз және (1/2) ас қасық ас содасы 2 стақан суға ерітілген). ... 6 ... ... ... азап ... 2 ... кем емес ... 1 сағат ішінде алу қажет.
Иіс - газ иісінен уланудан пайда болатын жарақат, одан адам ... ... ал ауыр ... ... әкеп соғады.
Газ иісінен уланғанда әлсіреу, ұйқышылдық, бас ауыруы, жүрек айну, құсу пайда болады. Егерде уланған ... тез ... ... ... ол тыныс алу мен жүрек қызметінің әлсіреуінен өліп кетуі мүмкін. Мүмкіндігінше ... ... ... ... ... терезе, есіктерді ашып немесе зардап шеккен адамды ... ... алып шығу ... Оның басына міндетті түрде суық компресс жасап, аяғына грелка қою керек, бетіне суық су бүрку қажет, нашатырлы спирт иіскету керек, қою шай ... кофе ... ... Қиын жағдайда қолдан дем алдырып және жүрекке массаж жасау ... алу ... ... бір ... ... ұзақ әсер ... басталады. Суықтың әсері барлық организмнің жалпы суынуына әкеледі. ... ... тері ... суық болып тұрады, бозарған - көкшіл түсті болады, сезімталдық болмайды.
Жалпы үсігенде зардап шегуші әлсіз, қатынассыз, терісінің беттері бозарған, ... ... ... дене ... 36,5С-ден төмен болады.
Алғашқы жәрдем. Зардап шегушіні жылы бөлмеге кіргізіп, аяқ киімін және қолғабын шешу керек. Үсіген аяқ-қолының ... ... ... ... ... жылы су ... (32-34,5 С) легенге салады. Температураны 10 мин. ішінде 40,5 С жеткізеді. Аяқ - қолының бастарында қан ... ... ... ... үшін ... сүртіп, 33% спирт ерітіндісімен уқалап, асептикалық бау немесе таза таңғышпен тану қажет (таза өтектелген шұлық немесе қолғап ... ... ... ... зардап шегушіні міндетті түрде жылы орандырып, айналасына грелка жастап, ыстық шай ішкізу керек.
Ыстық өту -- ... ... ... ... ... ... және сыртқы жылу факторларының әсерінен пайда болады. Жылу соққысы жоғары температуралы және дымқыл бөлмеде болған кезде, ... ... ... ... ... дене ... шұғылданған кезде болуы мүмкін.
Зардап шегушіде жалпы әлсіреу сезімі, қалжырағандық, бас ауруы, бас айналуы, құлақ шулау, ұйқышылдық, шөлдеу, жүрек ... ... ... ... терінің беттері қызарғаны байқалады. Тыныс алу қиындайды және ... жиі ... ... ... Ауыр жағдайда азап шегуші есінен айырылады, кейде сіңір тартылады.
Алғашқы жәрдем. Зардап ... тез ... ... ... ... таза ... ... қамтамасыз ету, киімін шешу, суық су беру, басына суық компресс басу керек. Тым ауыр жағдайларда суық сумен ... ақ ... ... ... су құю, ... және шап ... мұз қою ... мұсатырлы спиртке малынған мақтаны иіскетуге болады. Тыныс алу және жүрек кызметінің қатты бұзылуында қолдан дем алдырып және ... ... ... оны тыныс алу мен жүрек өз бетімен қалпына келгенше немесе дәрігер келгенше жасау керек.
Күн өту -- күн ... ... өтіп ... ... ... ауыр ... ... Зардап шегушіде жүрек айнушылық, лоқсу, мұрыннан қан кету, көзінің көруі бұзылуы мүмкін, тыныс алу және тамырдың жиі ... ... ... ... ... да ... ... алу және жүрек қызметінің тоқтауы байқалады.
Алғашқы жәрдем. Зардап шегушіні салқын бөлмеге немесе көлеңкеге әкеліп, ... ... ... ... аумағына және басына суық басып, молырақ тұзды сусын беру қажет. Ауыр түрінде қолдан дем алдыруға және жүрекке ... ... ... керек. Қажеттілік болса зардап шегушіні емдеу мекемесіне жеткізу қажет.
Суға кету -- тыныс алу ... ... ... ... ... ... Суға кету белгілері аузынан көбік ату, тыныс алу және жүрек қызметінің тоқтауы, тері бетінің көгеруі, ... ... ... ... ... Ауыз қуыстарын тазалау, зардап шегушіні ішімен құтқарушының санына жатқызу керек, зардап шегушінің басы ... ... тұру ... ... ... мен кеудесінен басып, өкпе мен асқазандағы суды шығару ... ... дем ... ... ... ... шегушіні жылындыру үшін үйкелеу керек).
Улану. Тағамнан улану көздерінің көптен бір тараған түрі біршама микроптар бар, өте ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл біріншіден ботулинус таяқшасы. Улану консервіленген ... ... ... ... болады. Әдеттегі кез-келген тағамнан уланғанда, бірнеше сағаттан соң көздің көруі әлсірейді (лоқсу, іш өту, ... ... ... және ... ... ... улану кеңінен таралған, ол стафилококк токсиналарынан болады. Бұл ... ... ... ... ... береді (кремді пирожный, сүтті тағамдар, ысталған өнімдер, паштеттер).
Алғашқы жәрдем. Зардап шегушінің асқазанын шайып, 5-6 ... жылы су ... ... ас ... ... ішкізіп, тілдің түбін саусақпен тітіркендіріп, лоқсытады, осындай процедураны бірнеше рет қайталайды. ... ... ... ... шай ... ... соң зардап шегушіні емдеу мекемесіне жіберу керек.
Химиялық заттармен улану. Қышқылмен (80% сірке су ... ... ... ... ... және ащы ... ... түсетін өткір сода, нашатырлы спирт) жиі улану болады. Қышқыл немесе сілті организмге түскеннен кейін ауызда, ... ... алу ... ... ауру ... ... ... қабық күйгенде қатты ісік пайда болады, сілекей молырақ бөлінеді, жанға батарлық ауру зардап шегушіні жұтыну мүмкіншілігінен айырады. Тыныс алу ... ... ... ... ... алу ... ... тыныс алуды қиындатып, тұншықтырады.
Алғашқы жәрдем. Зардап шегушінің ауызынан дереу сілекей және ... алып ... Ас ... ... мәрліні, салфетка немесе орамалды орап, ауыз қуыстарын сүрту. Егер де тұншығу белгісі пайда болса, қолдан дем ... ... ... ... жиі ... ... қан ... болады. Мұндай жағдайларда өз бетімен асқазанды тазалауға болмайды, себебі ол лоқсуды күшейтіп, қышқыл мен сілтіні тыныс алу жолдарына әкеліп түсіруі ... ... ... ... 2-3 ... мұз салынған су беруге болады. Улы сұйықтықты тырысуға болмайды.
Басқа ... ... ... ... көмірсутегі, анилинді бояуыш және т.б.) дәрігер келгенше зардап шегушіні лоқсытып және ... ... ... ол есін ... асқазанын сумен тазалау керек. Зардап шегуші ессіз қалыпта болса, жастықсыз ішімен жатқызып, басын ... бұру ... ... ... ... ... ... қалыпта сіңірлері тартылып қалғанда, жақтары қарысып, дұрыс тыныс алуға кедергі жасағанда, абайлап басын шалқайтып және ... ... ... және ... ... шығару керек.
Электрден жарақаттану - ағзаға электр тоғынан зақым келуі. Электрлік жарақаттану бір жерде және ... ... ... ... тұйықталу нәтижесінде дененің бір бөлігіне тоқтың әсерінен бір жерде электрден жарақаттану болады. Жалпы электрлік жарақаттану ... ... ағза ... ... ... әсер ... пайда болады. Жалпы зақымға ұшырауда бұлшық еттер ... ... ... ... ... тыныс алу жолдарының бұзылуы байқалады.
Найзағай жарақаты, жалпы аталған электр жарақаты белгілеріне ұқсас, есту қабілеті нашарлайды, сөйлеу ... ... ... ... ... дақтар пайда болады.
Алғашқы жәрдем. Зардап шегушіні міндетті түрде тоқ әсерінен босату; рубильникті ... ... ... ... ... тастау керек. Қолдан дем алдырып және жүрекке массаж жасап, зардап шегушіні емдеу мекемесіне жіберу қажет.
Естен тану. Адамға төтенше ... ... және ... ... әсері ағзаның өмірлік маңызды функционалдық жүйелерінің қатты ... ... ауыр ... ... әкеп ... ол ... тану деп аталады. Естен танудың көп тараған түрі ... ... ... тану. Ол бастың көлемді жері зақымдануынан, кеуде, аяқ-қол және күйіктердің нәтижесінде болады. Мұндай жағдайда қан айналым жүйесі, тыныс алу, зат ... ... ... ... ... ... ештеңеге қызықпаушылық күйге ауысады, маңындағы адамдармен араласпайды, ауыруға реакциясы төмен немесе ... ... ... ... ... ... ... бозарады, жабысқақ суық тер шығады, дене температурасы ... ... алу және ... ... ... шөл ... ... кейде лоқсиды.
Жоғарыда жазылған белгілер байқалған жағдайда тез арада көмек ... ... ... ... факторының әсер етуін тоқтату;
- зардап шегушіні естен танған кейіпте жатқызу;
- қан ... ... ... болғанда уақытша иммобилизациялау жүргізу;
- тыныс алу жолдарын босату;
- тыныс алуы және жүрегі тоқтап қалған жағдайда қолдан дем ... ... ... ... ... беру ... егу ... (анальгин, пенталгин, седаогин);
- жылумен қамтамасыз ету;
- зардап шегушінің жағдайын үнемі бақылауға алуды қамтамасыз ету;
- жылдам госпитальға ... ... ... ... бір түрі ... ... естен тану болып табылады. Ол кенеттен болатын психиялық зақымдану нәтижесінде ... ... ... ... ... (естен айырылып қалушылық) немесе кенеттен қозушылық білдіруі мүмкін.
Жәрдем көрсету жарақаттанғандағы естен тануда өткізілетін ... ... ... тану ... уға, тағамға, дәріге тез аллергиялық реакция беру салдарынан ... ... ... нәтижесінде қан тамырлары бұзылады, тыныс алу жолдары, беті, ... ... ... ... күретамыр қан қысымы тез төмендеп кетеді, тыныс алу қиындай түседі, өмір сүруге маңызды ағзаларды оттегімен қамтамасыз ету төмендейді, тері ... ... және ... пайда болады, зардап шегуші мазасызданады, тамыры жиі соғады.
Алғашқы жәрдем. ... ... ... ... ... ету, адреналин енгізу, жедел маман көмегін шақырудан тұрады.
Басылып қалу синдромы жаппай апаттан - шахталардың опырыла ... жер ... т.б. ... ... ... ... ауыр зат ... ұзақ басылып қалу салдарынан жиі пайда болады.
Қол немесе аяқ ұстағанда ... ... көк ... ... ... ... ... тамыр сирек соғады немесе соқпайды. Егер де аяқ-қол басылудан босатылмаса, онда ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Басылып қалған кезде өте қатты ауырған жер ... ... ... ... ... босатқанда (жгут көмегінсіз) жағдай шұғыл нашарлайды, есінен тандырады, еріксіз дефекация болады және ... ... ... ... ... ... ... жерден жоғары жгутпен таңу. Бастырылудан босатылғаннан кейін, жгутты шешпей, аяқ-қолды бармақтар негізінен жгутқа дейін таңады және содан кейін ғана ... ... ... ... ... ... ... қалақпен таңу керек, жарақатта - стерильденген таңғыш қолданады.
Буын шығу жарақаты - сүйектердің ... ... ... ... ... буын формасының зақымдануы. Сонымен қатар кенеттен ауыруы байқалады, формасы өзгереді және буын функциялары ... ... Иық ... ... ... шығып кетсе, қолдың бас жағын жазып қойып, таңғышпен ... ... ... ... іліп ... және буын ... созылуы - дене мүмкіндіктерінен асатын қозғалыстан буындардың зақымдануы. Буын ... ... ... ... буындардың ауруы, оның функцияларының бұзылуы, ісіну, қан құйылуы жатады.
Алғашқы жәрдем. Зақымдалған буынды қатты басып таңып, үстінен суық басу керек.
Зақымдалған ... ... ... және ... ... ... ... аяқ-қол бастарындағы мүше сегменті қалдықпен ешқандай байланыста болмайды.
Толық емес ампутацияда буындардың, жүйкенің, сүйектердің, ... ... ... ... мен тері ... ... ... Ампутацияланған аяқ-қол бастарын ойдағыдай толық бұрынғы қалпына келтіру үшін зардап шегушіге дұрыс мағыналы жәрдем жасау, ампутацияланған ... ... және ... ... ... ... Тістеу. Шағу. Аңдардың тістеуі, қабуы. Адамдарды көбіне асыранды иттер жиі ... ... мен ... ... ... ... Құтырған жануарлардың қабуы үлкен қауіп келтіреді. Егер де зардап шегушіні ... сау ит ... және ... ... ... онда оны ... стерильденген таңғышпен орайды. Қансыраған үлкен жарақатқа стерильді салфеткамен тампон қояды. Егер де құтырма аурумен күдікті ... ... ... басқа аңдар тістесе, госпиталдау көрсетілген.
Жыланның шағуы. Әсер ету механизмі бойынша барлық жыландардың у түрі 3 ... ... ... ... әсер ... бұлшық еттердің сал болып қалуына әкеп соғатын, тыныс алуға және жүрек ... әсер ... у ... уы, тропикалық теңіз жағалауындағы су жыландары).
2. Қанды ұйытатын, тіндердің құруын және орындарының ісінуін туғызатын улар (порза уы, эфа, щитомордник, ... улы ... ... Жүйке жүйесіне әсер ететін, қанды ұйытатын, орындарының ісінуін және тіндердің құруын туғызатын улар (ысылдағыш улы ... ... ... ... ... ... ... жыландар шаққанда ауыру пайда болады, шаққан орны қатып қалады, барлық зақымданған жерлерге тез жайылады, содан кейін басқада дене ... ... Бас ... талу ... тіл және бет аумақтарының сіресіп қалуы болады, сөйлеу және жұтыну мүшелерінің ... ... ... ... ... сал ... жоғары көтеріліп тез дамиды (шайқалған жүріс, кейін аяқтан тұра алмау және жүре алмау, соңында ... сал ... ... ... ... ... ... алу алғашқыда қысқа уақытқа жиілейді, содан кейін тым сирек бола бастайды, жүректің соғу ырғағы бұзылады. Ең ауыр ... яғни у қан ... мен ... ... түскенде, онда толық сал болып қалады және шаққаннан кейін 10-20 мин. ішінде адам өледі.
Улы сұр жыландардың немесе щитомордниктер түрлері шаққанда ... ... улы ... ... терең түйрелген жарақат анық көрінеді, алғашқы минутта қызару тез жайылады, ... ... ... және қан ... ... ... ... бөлігі ісіне бастайды, тері қып-қызыл - көк түске боялып, қанталайды. Тері ... ал ... ... ойық ... қалады. Ішкі ағзаларға қан құйылуы, кейде мұрыннан, ішек-қарын және бүйректен қан кетуі болады. Қозу шұғыл әлсіреумен, бозару, бас айналу, ... ... ... ... ... және құсумен алмасады. Есеңгіреуі мүмкін.
Алғашқы жәрдем. Тез арада қарқынмен жарақаттағы уды ауызбен ... алу ... Уды ... ... өзі және ... да ... ... алуына болады. 10-15 мин. сорып, түкіріп тастап отыру қажет. Жаракаттың шеттері мұндай да ... ... өте ... ... ... ... және жату орнын қамтамасыз ету керек. Шаққан жерді күйдіруге, кез-келген препаратты ... ... ... ... ... ... ... таңуға болмайды. Тек кобра шаққанда ғана интоксикация ... ... ... ... ... жоғарырақ жгутпен таңуға болады. Көп мөлшерде сұйық ішу көрсетілген.
Шыбын-шіркей, құрт-құмырсқаның шағуы. Көбіне ара немесе сона шаққанда адамға қауіп ... ... осы ... ... ... қасиеті жоғары жағдайда болғанда. Сонымен қатар, сол жердің тіні ісініп қана қоймай, дененің едәуір ыстығы ... ... ... ... сіңір тартылуы пайда болады. Алғашқы жәрдем ретінде шаққан жерге суық компресс басады, 1 стақан қою тәтті шәй беріледі, 1г ... ... 0,03г ... беріп, жедел дәрігер шақырып немесе зардап шегушіні госпитальдау.
Зардап шегушіні қарау.
Жалпы жүйеліктегі алғашқы медициналық ... ... ... ... қарау маңызды бөлімге жатады. Оның әрқашан бірінші басын тексеру керек, содан кейін қолмен ... ... Ол бас ... ... ... ... қанталаудың болуын айқындауға мүмкіндік береді. Бет жүзін тексергенде оның түсіне көңіл аудару керек. Бозғылт, терлеген, беті суық, көзі ... және аузы ашық ... ... тану ... екенін дәлелдейді. Беті ысып, қызарып тұрса қызбалықты ... ... қан кету бас ... ... ... ... мұрынның қан тамырлары зақымдану салдарынан болуы мүмкін. Егер де ... ... ... оны ... ... ... қарап тексеру басқа денелерді, жараны анықтау, көз қарашықтарының ұлғаю жағдайын, олардың жарыққа реакциясын анықтау үшін жасалады. ... ... бас ... ... қауіптілігін дәлелдейтін, құлақтың жарғағы қаралады, есту және құлақтан шығатын сұйықтық тексеріледі. Ауыз қуыстарын ... ... ... ерін ... тістердің бүтіндігіне және жақ сүйектеріне ерекше көңіл бөлінеді. Бозарған ерін ... ... ал ... ерін ... жетіспеушілігін көрсетеді. Ауыздан шыққан сұйықтық қан түсті болса, ішкі ағзалардың, тыныс алу және ас қорыту жолдарының бұзылуын білдіреді. Мойынды жағаны ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің бүтіндігін, оның функцияларын тексереді, мойнынан зорлықпен өлтіру ізін іздейді.
Зардап шегушінің арқасын тексеру үшін ішіне немесе қырынан жатқызу керек, егер де ... ... ... арқасына қол сұғып ұстап қарайды. Бұл жұмыс процесінде сүйектердің, жұмсақ тіндердің ... ... ... шоғырланған жерлері анықталады. Арқаны тексеру кезінде омыртқаның ... ... ... бөлу ... ... ... бөлігін қарағанда бұғананың бүтіндігін олардың ортаңғы бөлігін басу арқылы тексереді, содан кейін зардап шегушінің терең дем алуын сұрайды; егер де ... және ... ... зақымдалмаса, онда тыныс алу түзу, ауырмайтын, бір қалыпты болады. Кеуденің үстіңгі жағын тексеріп болғаннан ... ішті және ... ... ... ... ... ... шолып тексеруде зақымданған жері болса қолмен тексеру біруақытта жүргізіледі.
Сонымен қатар қол-аяқтың қозғалыс функциясын, олардың бүтіндігін, сезімталдығын, ... бар ... жара ... ... қансырауын тексереді. Тексеру зардап шегушінің жай-күйін анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... алғашқы жәрдем көрсету жолдарын белгілейді.
Алғашқы медициналық жәрдем көрсетуде маңызды элементтер адамның тірі болуы мен өлуінің негізгі белгілерін құтқарушылардың білуі болып ... болу ... болу ... болып табылады:
- Тыныс алуы. Оны көкірек қуысы және іштің қозғалуынан, мұрынға және ... ... ... ... ... ... ... немесе бинт түйірінің қозғалуынан, қабырғасына қолынды қойып, зардап шегушінің аузына құлақпен жақындау арқылы айырады.
- Жүрек қызметінің сақталуы. Оны тамырдың соғысын ... көру ... ... тамырлардың оқтын-оқтын соғуынан анықтайды. -- Тамырдың соғуын тері астында ... ... кәрі ... ... және бұлшық ет сіңірлеріндегі күре тамыр сәулесі арқылы айыруға ... Егер де ... ... күре ... сәулелерінен тексеруге болмайтын жағдайларда, оны ұйқы немесе самай күре тамырларынан, не болмаса ... ... ... күре ... және ... сан жілік күре тамырынан) айырады. Әдетте дені сау адамның тамыр соғу жиілігі 60-75мин/соғ, тамыр соғу ырғағы ... бір ... ... ... ... алу, қан ... қатты ауырған кезде жүрек қызметінің кемшілігінен тамыр соғуы жиілейді. Тамырдың едәуір сирек соғуы ауыр жағдайда пайда болады (бас сүйек жарақаты);
- көз ... ... ... Оны көз ... кез ... ... ... түсіру жолы арқылы анықтауға болады; көз қарашығының тарылуы оң ... ... ... ... бұл ... келесі бейнемен тексеріледі: көзді қолмен 2-3 мин. жауып тұрады, сосын қолды тез алады; егер де көз ... ... онда бұл бас ... ... ... дәлелдейді.
Жоғарыда аталғандардың барлығы жоқ болса, дереу өмір сүру белгілері бұрынғы ... ... ... шара ... (қолдан дем алдыру, жүрекке массаж жасау) керек ... ... ... кезінде реанимациядан бастап 20-25 минутқа дейін өмір сүру белгісі байқалмаса, әрі қарай жалғастыру қажет болмайды.
Өлім белгісі.
Ағзада өмір сүру ... кері ... ... -- биологиялық өлімнің басталуы алдында жанталас және клиникалық өлім болады.
Жанталас өлімде есінің қарауытуы, тамырдың соқпауы, тыныс алу ... ... бір ... ... жан ұшыру, күре тамыр қысымының төмендеуі сипатталады. Тері суық, бозарған немесе көгерген түрде болады. Жанталас өлімнен кейін клиникалық өлім ... өлім ... ... өмір сүру ... - ... алуы және жүрек соғуы болмайды, бірақ та ағзада кері айналмайтын өзгерістер әлі ... өлім 5-8 ... ... Осы ... ... ... ... қажет. Бұл уақыттың өтуінен кейін биологиялық өлім басталады.
Өлімнің ... ... ... ... ... ... ... және термиялық тітіркендіргішті сезінбеуі;
- дене температурасының төмендеуі;
- көздің мөлдір қабығының бұлдырауы және кебуі;
- лоқсу рефлексінің болмауы;
- бет терісі, төс, іште ... ... ... түсті өлік дағы;
- өлгеннен кейін 2-4 сағатта білінетін өліктің сіресіп қатып ... ... ... ... ... ... заңда белгіленген тәртіппен қабылданады.
Жарадағы инфекция.
Микробтар жаралаушы затпен бiрге жараға түседi. Киiм бөлiктерi, ағаш, ... ... және ... ... ... ... оларда үлкен көлемде микробтар болады.
Жаралар, микробпен зақымдалса, бұл ауру жараға инфекция түсуден пайда ... ... жара ... сағат немесе күннен кейiн, бетi жабылып, жиектерi iсiнiп, қоршалған терiсi қызарады, жарада ауру бiлiнедi.
Терi ... ... ... адам ... күйi ... ... ... саны көп болады. Ол микробтар лимфа тамырларына енiп, одан ... ... ... ол ... ауырады, ал оның үстiндегi терiсi қызарады. Егер iрiңдi инфекция қанға өтсе, қанның бұзылуы (сепсис) басталады да, кейде өлiмге әкеп ... ... ... ... қатысуынсыз жүредi. Оны анаэробты деп атайды, ол аса қауiптi. Ол ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдай көбiнесе төменгi аяқ, бөлiмi мен бөксе ... ... - ... және ... ... туады. Бiрнеше сағат немесе күннен кейiн өте ауыр ауру түрi ... ... ... ... ... гангрен) дамиды. Әуелi жарадағы ұлпалар жансызданады, сосын ол ... ... ... денi сау ... ... Ұлпаларда газ көпiршiктерi пайда болады және едәуiр мөлшерде iсiнедi. Жараланушы жара бөлiмiн ауырсынады. Тамыр ... ... ... ... ... ... жара көлемi ұлғаяды. Іскен бөлiкте саусақпен басып көргенде ол қытырлайды. Жара ... ... ... суық, сөлсiз, сосын көгередi. Терiде кейде қанды көпiршiктер пайда болады. Аурудың жағдайы нашарлайды, кейде жедел өмiрiн ... қалу үшiн ... ... ... қажеттiгi туады.
Жараға жерден немесе қилардан анаэробты микробтардың басқа түрлерi ... ауру ... оны ... деп ... ... ... ... қоздырғышы бiрнеше күннен немесе аптадан кейiн шайнау еттерi талып, жиырылу пайда етедi, одан кейiн ол шүйде және арқа ... ... ... ... ... оның ... ... алу еттерiне тарайды. Талу кезiнде бас артқа қарай шалқақтай ... ... алу аяқ ... ... ... әкеп ... инфекция және сiреспе - мұндай ауруларға арнайы персонал бөлiнiп, төсек-орнын сода ерiтiндiсiне ылғалдап, 1 сағаттай қайнатады, ... ... ... құралдар 2 процент сода ерiтiндiсiнде бiр сағаттай қайнатылады, ... ... отқа ... Ал ағаш ... ... ... ... инфекцияның алдын-алу үшiн жараға өз кезiнде хирургиялық өңдеп, өлген ... мен ... ... шығарып, тазартып отыру қажет. Ал ядролық қару қолдану кезiнде бұл мүмкiн емес. Сондықтан қандай жағдайда ... ... ... ... алуға антибиотиктер қолданылады.
Кез-келген жара, тiптi кiшкентай жаралардың өзiнде әр түрлi микробтардың ... ... ... ... тiптi қан ... ... адам көп мөлшерде қан жоғалтуы мүмкiн. Жара асқынбас үшiн жараға алғашқы ... ... ... үшiн ... ... таңғыш, асептика мен антисептикалық ереженi сақтап, қан тоқтату қажет.
Асептика - жараға микробтардың түсуiнен сақтануға бағытталған iс-шаралар. Осы тұрғыдан ... -- ... ... ... ... ... ... ұстауға, жарықшақтарды, киiм жиектерiн қолмен алуға, жараны жабуға стерилдi емес ... ... ... ... ең ... ... әдiсi - стерилдеу, жоғарғы температурада - су буларында ұстау, хирургиялық құрал-жабдықтарды қайнату.
Антисептика - ... ... ... антибиотиктер және химиялық басқа да құралдар көмегiмен жоюды антисептикалық деп атайды. Антисептикалыққа хлорамин, иодты ерiтiндi, спирт, сутегi ... ... ... калий т.б. жатады.
Антисептика механикалық, физикалық, химиялық, биологиялық деп бөлiнедi. Алғаш жараны ... ... ... деп ... микроб түсуге қолайлы жағдай туғызбай жараны кептiру, күн сәулесiнде ұстау, жасанды ультракүлгiн сәулемен ... ... әдiс. ... ... әр түрлi дәрiлiк құралдарды пайдаланылып, микробқа қарсы күресу ... ... иод, ... ... ... ... этил ... басқа Вишневский мазы сияқты антисептикалық заттар пайдаланылады. Биологиялық антисептикаға антибиотиктер ... Олар ... ... ... ... алады.
Асептика мен антисептика жараға түскен инфекцияны асқындырмау жолында бiрiн-бiрi толықтырып отырады.
Жарақат салдарынан зардап шегушi есiнен таңатын кездерi болады. Әсiресе ауыр ... ... оқ ... есiнен танады. Зақымданған кезде миға келетiн қан күрт азаятын болса да адам ес-түсiн бiлмей қалады. Мұндай жағдайда естен тануды шок деп ... ... ... ... ... ... әлi ... бiрақ орталық жүйке жүйесi тiтiркенуiнен қан қысымы азаюынан қан ... ... ... тамырларына қан жетпей қалады. Жарақаттанған жердiң белоктары ыдырап, оның уы денеге жайылады, зат ... ... ... ... ... көз ... ... естен тану бiрнеше минутқа дейiн созылады. Шоктың төрт дәрежесi бар.
І дәрежелi шок - орташа жарақат алған кезде болады. ... терi ... ... көгередi, бұлшық еттерi дiрiлдейдi. Тыныс алу минутына 90-100-ге қан қысымы сынап бағанасынан 100/60 мм-ге дейiн төмендейдi.
ІІ дәрежелi шок -- ауыр ... ... ... болады. Мұндай жағдайда шырышты қабаты мен терi бұзылады.
Адам сүлесоқ жатады, айналасына көңiл ... жай баяу ... ... алу ... 30-ға, ... ... 120-ға ... жиiлейдi, қан қысымы, дене қызуы едәуiр төмендейдi.
ІІІ дәрежелi шок. Көп ... ... көп ... ... кезде пайда болады. Мұндайда аурудың жалпы жағдайы ауырлайды, терiсi бозарады, көгередi, есiнен ... ... ... ... ... ... бередi. Тамыр соғуы минутына 120-140-қа жетедi, дене қызуы төмендейдi. Қан қысымы 60-30 мм-ге дейiн төмендейдi.
ІV дәрежелi шок кезiнде ауру ... ... ... соғуы бiлiнбейдi, қан қысымы өте төмен болады, тыныс алуы сирек әрi ... ... қан көп ... ... ... ... ... қалса, тасымалдағанда қосымша зақым келтiрiп алса, тасымалдағанда транспортпен селкiлдесе, ауруын басатын дәрi берiлмесе, адам ... ... Мұны ... шок деп атайды.
Мұндай жағдайда әуелi алғашқы көмек ... алу ... Қан ақса тез ... ... ... Егер кеуде жотасы үңiрейiп тұрса, онда герметикалық таңғыш ... Ал ... ... ... ... ... етiп ... зақымданған болса, онда ыстық кофе мен шай беру ... қай ... ... да ол түрi мен ауырлығына қарай жанға батады. Ауру қатты болған сайын зақым ... ... ... ... ... ... ... ауруын азайту үшiн мына тәсiлдер қолданылады:
1.Зардап шегушiнiң үстiн жауып, салқындап қалмауын қадағалау.
2.Сынғанда иммобилизация ... ... ... ... сұйық заттарды қолдану (полиэтилен қалтасына салынған мұз, қар, мұздай су) жүйке жүйелерiн механикалық ... ... ... және жарақаттың қабынуын азайтады.
5.Дәрi-дәрмектен амидопириндi0,5 г., анальгиндi 0,5-1,0 г., ацетилсалицил қышқылы 0,5-1,0 гмөлшерiнде қолданған дұрыс.
6.Тасымалдағанда ауруханаға көп селкiлдетпей, ұқыпты түрде ... ... ... адам ... ... оның ... ... тыныс жолдары мен жүрек қызметiнiң бұзылғанын ескерiп жедел шара қолдана бiлу ... ... адам қаны ... ағып ... оны ... ... таңа бiлу, ... жерiне жақтауды дұрыс қойып байлау, ауруды орнынан қозғаған кезде оны дұрыс көтерiп, тасымалдай бiлу, зардап шегушiнi қауiптi аймақтан уақытында алып ... ... ... ... ... көлiкке отырғыза, жатқыза бiлу, жүрекке массаж жасау және қолдан дем алдыру сияқты шараларды жүзеге асыра бiлу әр ... ... әрi ... көмектi көрсеткен кезде жараға тиетiн нәрселер - инфекция жұқтырмас үшiн асептикалық таңғыш салады. Өйткенi, бұл таңғыш жараны микробтардан ... ... ... болмайды. Оны таңар алдында айналасын иодпен немесе спиртпен тазартып сүрту керек. Содан соң ... ... ... салады. Қолда бар болса дербес пакет салған дұрыс.
Таңғыш үшiн мақта мен дәке қолданылады. Бинт пен мақтадан таңғыш жасалады. Оның ... ... ... жоғары. Қан тоқтатуға арналған дәкелер антисептикалық заттармен байытылған, мұндай дәкелер қанды 2-7 минут аралығында тоқтатады.
Бинт ұзындығы 2-3 метр, еңi 2,5-20 ... ... сырт ... ... ... ... қарайтын жерiн арқасы деп, ал 2-шi бетi iш жағы деп ... ... екi ... ... ... жай ... екiншiсi ылғал жұтқыш. Бұл мақтаны жарақатты таңуға жиi қолданады. Себебi ылғал ... ... өте ... ... көрсеткенде асептикалық және антисептикалық таңғыштар жиi қолданылады.
Таңғыштарға клеолды таңғыш, созылмалы торлы түтiкше таңғыш және ... ... ... БФ-6 ... ... ағып тұрған жараға зарарсыздандырылған таңғыш таңылады немесе үтiктелген таза мата жабылады. Олардың үстiнен кiшкене бинт пен мақтадан жасалған бинт ... ... ... ... ... ... ... бинттi зардап шегушiнi ауруханаға жеткiзгенше шешпеу керек. Егер таңғыш ... ... ... ... ... ... жарақат инфекциялық iрiңдi зақымға айналып кетедi. Мұндайда жара iрiңдеп, ауырады, айналасы терiсi қызарып iсiнедi. Егер iрiң терi астындағы ... ... онда ... ... жолақтар пайда болып лимфа тамырлары қабынады. Мұны лимфангоит деп атайды. Ол шап, ... ... ... ... жара ... ... ауру жағдайы нашарлайды, дене температурасы көтерiледi, тамыр соғуы жиiлейдi, денесi қалтырайды. Ірiңдi жара ұзақ уақыт жазылмаса инфекциялар қанға өтiп, ... ... ... жара ... ... стрептококк, протеин iшек таяқшасы сияқты микроб әсерiнен пайда болады. Бұдан басқа микробтарда жарада өсiп-өнiп ауру туғызады.
3.Алғашқы медициналық көмек көрсету ... ... ... алғашқы медициналық жәрдем көрсету жағдайын жасау үшін құтқарушыда міндетті түрде ... ... ... таңу ... ... ... болу қажет.
Алғашқы жәрдем аптечкасы
Алғашқы медициналық жәрдем көрсетуге қажет құралдар және дәрі-дәрмектер жиынтығы алғашқы жәрдем аптечкасы деп аталады. Алғашқы медициналық жәрдем ... ... ... ... және ... құралдар жиынтығын нақты жағдайларға есептелген және тәжірибеден ... ... алу ... жәрдем аптечкасында міндетті түрде ауруды басатын, ыстық түсіретін, қабынуға қарсы, тынышталдыратын, антисептикалық құралдар, сонымен қатар таңғыш шүберектер, бинттер, мақта, бактерецидті ... қан ... жгут болу ... ... ... ине, шприц, күре тамыр қысымын өлшейтін құрал, термометр болса артық болмайды.
Зақымданғанда, жарақаттанғанда, терісі сыдырылған жараларда, кесіп алғанда қан ... үшін жгут ... ... тығыз белдік), жеке таңатын пакет, стерилденген жара танғыш, салфеткалар, (таза шүберек, гүлді болмау керек), бактерецидті пластрь,5 % йод ерітіндісі, 1% ... ... ... ... ... ... ... тотығы, медициналық спирт, БФ-6 желімі керек.
Сынықтарда таңғыш қалақ, корсет, қолдан ... ... ... ... фанера, тақтай, таяқ, оралған журнал және т.б.) қажет.
Алғашқы жәрдем аптечкасын міндетті түрде үнемі жаңа дәрілермен толтырып отыру қажет. Оларды ... ... ... ... ... орауышын, қолдану нұсқаулығының болуын тексеру керек.
ІІІ.Қорытынды
Барлық механикалық зақымдаушылар ашық және жабық деп бөлiнедi.
Жара -- ... ... ... ... не ішкі органдардың кілегей қабығы бүтіндігінің бұзылуы.
Зардап шегушілерге ойдағыдай ... ... ... ... ... ... үшін ... міндетті түрде қажетті құралдар, дәрі-дәрмектер, таңу материалы, арнайы құралдар болу ... ... ... ... жәрдем көрсетуде зардап шегушіні қарау маңызды бөлімге ... Оның ... ... басын тексеру керек, содан кейін қолмен ұстап қарайды.
Алғашқы медициналық жәрдем ... ... ... ... тірі болуы мен өлуінің негізгі белгілерін құтқарушылардың білуі болып табылады.
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
1. М.Мырзабеков. Алматы, 1987 ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар және азаматтық қорғаныс жөнiндегi материалдардың ақпараттық ... ... (1,2,3 ... 2000 ... ... ...

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жарақаттар түрі21 бет
Компьютерлік технологияның педагогикалық мүмкіндіктері20 бет
Жарақат, зақымдану және күйік кезіндегі алғашқы медициналық көмек5 бет
Жарақаттану және қан кету кезіндегі алғашқы медициналық көмек8 бет
Дербес компьютерде жұмыс жасау алдындағы қауiпсiздiк ережесiнiң талаптары52 бет
"экспертті жүйенің қолданылу аудандары"5 бет
1. ЖШС «lifecare ethicals» компаниясының жалпы сипаттамасы14 бет
Ішкі аурулар және стоматология клиникасында жедел жағдайлар кезіндегі жедел жәрдем көрсетудің клиникасы13 бет
Адамда тұқымқуалайтын патологияға ортаның және тұқымқуалаушылықтың ролі7 бет
Адамдарға зақым алу күю және үсік шалған жағдайда көмек көрсету7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь