Астана қаласының экологиялық жағдайы

ЖОСПАР
I. КІРІСПЕ.
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
1. Астана қаласының тарихы.
2. Астана қаласының экологиялық ақуалы.
3. “Астана.Энергия” АҚ
4. Ағынды сулар.
5. Қоқыстарды жою.
6. Жасыл аймақ.
7. Ауыз су.
III. ҚОРТЫНДЫ.
IV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
КІРІСПЕ.

Адамның шаруашылық әрекеті табиғаттың өзгеруіне әсер ететін ерекше фактор. Адам еңбек пен ақыл ойдың арқасында қоршаған ортаға бейімделумен қатар, оны өзгертеді. Сондықтан табиғатты өзгерту барысында адамзат оның кейінгі зардаптарын да ескеруі қажет. Табиғат кешендеріне кері әсер ететін озық ғылыми-техниканың тікелей қатысы жоқ. Ол өзгерістерге кінәлы прогресс емес, техникалық жобаларда адамның шаруашылық әрекетінің әсері есепке алынбаған. Жауын-шашын мөлшерін, топырақ ылғалдығын ескерместен топыраққа минералды тыңайткыштар енгізу, ол заттардың шайылып, өзендер мен бөгендердің ластануын туғызды. Мұның бәрі қаншама еңбек пен шикізатты зая кетірумен бірге, қоршаған ортаның жағдайын нашарлатады. Ірі бөгендер салуда аумақтың табиғат ерекшеліктерін ескермеу мезгілсіз батпақтануға, топырак, өсімдік жамылғысы мен сол жердің микроклиматыныңөзгеруіне әкеп соғады. Қазіргі кезде антропогендік ландшафтар басым. Ландшафтарды жақсарту үшін оларды өзгертетін шаралар жүргізеді. Соның бірі – мелиорация. Мелиорацияжердің жағдайын жақсарту мен оны пайдалану тиімділігін арттыруға бағытталған шаралардың жиынтығы болып табылады. Табиғатты тиімді пайдалану, көркейту және қорғау кешенді түрде қарастырылуы қажет. Рио-де-Жанейро декларациясының қағидаларын есепке ала отырып Қазақстанның экологиялық қауіпсіздігі проблемалары және қоршаған ортасының жағдайына ғаламдық, ұлттық және жергілікті деңгейде қаралуын қарастырады.
Ғаламдық экологиялық проблемаларға климаттың өзгеруі, озон қабатының бұзылуы, биоәртүрліліктің азаюы, шөлейттену және жердің құлдырауы (деградация) жатады. Ұлттық экологиялық проблемалареа экологиялық апатты аймақтар; Каспий теңізі қайраңы ресурстарын белсенді игерумен байланысты проблемалар; тарихи ластану; трансшекаралық мәселелер; әскери ғарыштық және тәжірибелік кешендер полигондарының әсерін жатқызуға болады. Жергілікті экологиялық проблемаларға ауа бассейнінің ластануын, радиоактивті, тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтары, табиғи және техногендік төтенше жағдайларды жаткызуға болады. Адам әрекетінен Қазақстан жерінде тез шешуді қажет ететін проблемалар бар.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Оспанова Г.С, Бозшатаева Г.Т «Экология»
2. Қазақ энциклопедиясы І том.
3. Астана қаласының ресми сайты.
4. Астана википедиясы.
5. Интернет беттері.
        
        ЖОСПАР
I. КІРІСПЕ.
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
1. Астана қаласының тарихы.
2. Астана ... ... ... ... АҚ
4. Ағынды сулар.
5. Қоқыстарды жою.
6. Жасыл аймақ.
7. Ауыз су.
III. ҚОРТЫНДЫ.
IV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
КІРІСПЕ.
Адамның шаруашылық әрекеті табиғаттың ... әсер ... ... Адам ... пен ақыл ... ... қоршаған ортаға бейімделумен
қатар, оны өзгертеді. Сондықтан табиғатты өзгерту барысында адамзат оның
кейінгі зардаптарын да ... ... ... ... кері әсер ететін
озық ... ... ... жоқ. Ол ... ... жобаларда адамның шаруашылық әрекетінің
әсері есепке ... ... ... ... ылғалдығын
ескерместен топыраққа минералды тыңайткыштар енгізу, ол заттардың шайылып,
өзендер мен бөгендердің ластануын туғызды. ... бәрі ... ... ... зая ... бірге, қоршаған ортаның жағдайын нашарлатады.
Ірі бөгендер салуда аумақтың табиғат ... ... ... ... өсімдік ... мен ... әкеп ... ... ... ... ... үшін оларды өзгертетін шаралар
жүргізеді. Соның бірі – мелиорация. Мелиорацияжердің жағдайын жақсарту ... ... ... ... ... ... жиынтығы болып
табылады. Табиғатты тиімді пайдалану, көркейту және қорғау кешенді ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздігі проблемалары және қоршаған
ортасының ... ... ... және ... ... ... экологиялық проблемаларға климаттың өзгеруі, озон
қабатының бұзылуы, биоәртүрліліктің азаюы, шөлейттену және ... ... ... ... ... экологиялық апатты
аймақтар; Каспий теңізі қайраңы ресурстарын белсенді игерумен байланысты
проблемалар; тарихи ластану; трансшекаралық мәселелер; әскери ғарыштық және
тәжірибелік ... ... ... ... ... проблемаларға ауа ... ... ... және ... ... табиғи және техногендік төтенше
жағдайларды жаткызуға ... Адам ... ... ... тез ... ... ... бар.
Ауаға шығатын улы заттардың концентрациясы (ауыр металдар, шаң-тозаң,
күкірт тотығы, көмірқышқыл газы және т.б.) белгіленген мөлшерден он ... Ең ауыр ... ... ... ... ... Балқаш,
 Риддер, Өскемен және басқа да қалаларда қалыптасқан. Осы ... ... ... жыл ... белгіленген мөлшерден 5-10 есе артады.
Ауа кеңістігінің ластануы пайдалы қазбалар өндіретін ... ... ... ластануы Байқоңыр космодромында ғарыш ... ... де ... ... аудандарда ауа кеңістігінің
ластануымен катар ластану сол жердегі су көздерін ... ... ... ... өндіріс орындарының қалдық суларынан түрады. Өзен
суында дизентерия, паратиф, гепатит, ... ... ... мен өте
қатерлі гексахлоран ДДТ кездеседі. Өнеркәсіп орындарының ластаушы заттарына
жер игеру нотижесінде пайда болған масштабы ... ... ... ... жамылғысын қорғайтын әр ... ... ... ... қана қоршаған ортаны емес, тамақ өнімдерін де ластауда.
Еліміздегі үлкен қалаларға жүргізілген мониторинг, ... ... ... ... ... мен ... бастап келе
жатқанын, ал, ең қолайлы, таза қалалар басында Астана мен ... ... Қай ... ... өзен-көлдерінің, ауасының ... ... ... көрсеткіші болып саналады. ... ... ... ластану индексі(ААЛ5) және Су деңгейінің ластануы (СДЛ)
секілді «көк» әліппенің алғашқы түсініктерін таратуға ... ... ... ... мен су деңгейлерінің ластану
индексі динамикасы
 
|Қалалар атауы |ААЛ5 |СДЛ |
| |2003ж. |2004 ж. |2003 ж. |2004 ж. ... |3,9 |3,1 |1,04 |0,93 ... |11,3 |15,0 |3,30 |1,30 ... |8,9 |7,0 |1,18 |1,90 ... |3,6 |3,5 |0,61 |0,57 ... ... шолу.
  Астана — Қазақстан Республикасының елордасы. ... 780 880 ... (1 ... 2013). ... ... ... саны 2000 ... 169,2 мың адамға көбейіп, 2006 жылдың басында 550,2 мың адам
болды. ... саны ... ... Алматы қаласынын кейінгі 2-
орында.Қазір қаланың ... 200 ... ... Қала Қазақстанның орталық
бөлігінің ... ... ... ... жазықтығында орналасқан.
Астана 1830 ж. Есіл өзенінің жағасында қазақ-орыстар әскерлері негізін
қалаған бекіністен бастау алады.
1862 ж. Ақмола қала мәртебесін алды.
1962 ж. қалаға Целиноград ... ... ... ... ... Н. ... Жарлығымен
елорданы Алматыдан Ақмолаға көшіру туралы шешім қабылдады.
1998 ж. 6 мамыр жаңа елорданың атау Астана болып өзгертілді.
1998 ж. 10 шілде Қазақстанның жаңа елордасы — Астананың ... ... ... ... Астана қаласына «Бейбітшілік қаласы»
жоғары атағы беріліп, медальмен марапатталды. Бұл атақ ... ... ... ... және мәдени дамуда неғұрлым ... ... ... ... ... қатынасты орнықтыруға қол жеткізе алған
ғаламшардың жас қалаларына ... бұл ... ... ... ... әлемнің әр түрлі елдерінің он екі ... ... ... Бас ... ... ... құру және оны орнықты дамыту, экологиялық қауіпсіздікті,
табиғат пен ... ... ... мақсатында жасалған қала ... Бұл ... ... асып ... ... ауданы, Алматы ауданы және Есіл
ауданы бар.
Астана қаласы халқының табиғи қозғалысының оң факторы бала туу ... қию ... ... ... табылады. 2005 жылы қалада 8,8 мың бала
өмірге келді, ол 2000 жылы туылғандармен салыстырғанда 4,3 ... көп. ... бала ... ... 1 мың ... шаққанда 6,3, өлім — 6,7
құрады.
Қала халқының өсуі ... ... ... ... ... ... ... елеулі түрде өсуі (50 мыңнан асатын шекте)
2000—2001 жылдары байқалды.
Келгендердің ... ... асып ... негізінен азаматтардың
республиканың ішіндегі көші-қон есебінен қамтамасыз етілді. ... ... оның ... түрде тұрақтануы байқалады (2002 ж. — 6,8 мың,
2003 ж.- 5,4 мың, 2004 ж. — 14,2 мың, 2005 ж. — 15,7 мың ... ... ... осы кезеңде 2000 жылғы 1513 адамнан 2005 жылы 5,2 адамға дейін
көбейді.
Статистикалар
• 1989 281,3 мың. адам.(санақ)
... мың. ... ... мың. ... ... мың. ... ... мың. адам.
• 2007 574,4 мың. адам.
• 2009 613,6 мың. ... ... ... мың. адам.
• 2011 730,8 мың. адам.
• 2012 743,0 мың. адам.
• 2015 850,0 мың. ... ... ... мың. ... ... ... мың. ... (болжам)
Осы тенденция сақталса қала ... саны ... ... кейінгі тағы
бірмиллионер қаласы ... ... ... 908 ... құрады – бұл республикадағы ең
жоғарғы көрсеткіш. 
Астана тұрғындар санының динамикасы ... ... ... ... ... Тың ... ... бұл мекеннің «көк» құжаты  әр кез  мақтаулы.
Сондықтан да астананы Ақмолаға көшіруді экологтар қызу ... ... әр ... бір ... ... «Бас ... статусымен бірге қалаға
көптеген проблемалар да келді. Ең бірінші мұнда қоршаған ... ... ... ... ...  ортаны ластайтындар  – қазандықтар мен
ЖЭО-ы, өндіріс және құрылыс алаңдары, автокөліктер болып табылады. Қалалық
қоршаған ортаны ... ... ... атты кең ... ... айналдырды. Статистикалық мәліметтер көрсеткендей, қаланың
экологиялық жүйесі біршама деңгейде жақсарды.   Қоршаған ... ... ... ... ... ... 2003 жылы 51,5 мың, ... жылы 44,2 мың және 2005 жылы 43,9 мың тоннаны құраған. Соның өзінде
қалдықтардың 90 пайызы «Астана-Энергия» АҚ-ның ЖЭО-1 мен ... ... ... Бұл ... ... кезде  жоғары деңгейлі тазартқышы бар
күл аулағыштар ... ... ... қалдықтардағы  күл
үйінділерінің қосындысы 8 есеге қысқарды. Күкіртті ... 3 ... ... ... жаңартылған түрлері мен мен қазандықтарды
бастан-аяқ жөндеуден өткізу – қай қала үшін де салмақты әрі ... ... ...   Бас ... экожүйесінде бүгінгі күні ең әлсіз звено деп
автокөліктер жағдайын айтуға болатын ... ... ... ... мыңнан аса ауыр және жеңіл көліктер жүреді. Бұлардың барлығы жиналып
улы қалдықтардың айтарлықтай, атап айтқанда, жалпы ... 40%-ын ... ... иелеріне ілеспе газды пайдалануды, ал қалалық автопаркті
электр көліктермен толтыруды әрі жанармай сапасына қатаң ... ... ... ... жер ... ... қазбалармен байытылған
болса, үстіңгі жағы зиянды қалдықтарға толып барады. Егер көрінбейтін ауа
«қалдықтарымен» жоғарғы технологиялар ... ... ... ... және ... қалдықтарынан тек қана көму арқылы құтылуға болады.    
Астана қаласының шығыс жағында қала ... ... ... ... орын бар. Бұл полигонның аумағы 65,4 гектар. ... ... 1972 ... бері ... көму жұмыстары жүргізіліп келеді.
Мамандардың айтуынша, оны ... 2010 ... ... ... ... ... ... 14 млн. м3  қалдықтар көмілген.  Жыл сайын мұнда
 450-500 мың м3 қалдық-қоқыстар келіп түседі екен. ... жаңа ... ... жоба ... ... ... ... ұзақ мерзімді экологиялық жобалар бір мезетте
жүзеге асырылып ... ... ... ... ... ... көтеру мәселесі үлкен маңызға ие. Экологтар «жалғыздың үні
шықпас» деген халық ... ... ... қала ... өздерін
қолдауға шақырады. Бұл саладағы олардың іс-шаралар реті әр түрлі, солардың
қатарына «қоқысты тастамау қағидасы» секілді ... ... ... ... өткізуге дейінгі әрекеттер ойластырылған.
Есілдің бойында болашақтың ең таза ... ... ... ... ... суретшілердің қиялы шындыққа айналар күн де алыс емес секілді. Оған ... ... бен ... ... ... ғана жете
аларымыз анық.  
  Бүгінгі күні қаланың негізгі ... ... Есіл ... ... ... отыр. Өзен жағасына бөгендер орнатылып,  Ақбұлақ жылғасының
айналасы абаттандырылды, арнайы құрал-жабдықтармен өзеннің түбін тазарту
жұмыстары ... ... үшін таза ... қайнар көзі саналатын,  жыл сайын 67 млн;
сумен қамтитын, жобалық сыйымдылығы 410,9млн; ... Есіл ... су ... орны ... ... соңғы бес жыл көлемінде ... 20 ... ал ... суды ... екі ... ... Қазіргі
уақытта Интернациональный және Мичурин поселкелерінде су қоршауы желілеріне
қайта жөндеу жұмыстары ... ... ... ағын су ... ... ... жаңа сусорғыш станциялары пайдалануға берілді.    Бұл
шаралар пайдаланылатын сулардың құрамын тазартуға, балдырлы құрамалардың
жиналмауына ... ... ... ... биік құбырлар еңбек белсенділігінің белгісі ретінде
Кеңестік хроника мен қырықыншы және елуінші жылдардың кинематографиясының
кадрларында ғана ... ... ... ... қорғаушылар – экологтардың
дәуірі келді. Қаланы тұмшалаған ... ... ой ... да ... ... да, ... ананың да жай-күйін ойлап, алаңдары анық. Бүгінгі
күннің ең өзекті мәселесі – адамның зәру ... ... онша ... ... ... ... Әрбір адамға мына өмірде жарық та, жылу да аса ... ... Ал ... ... ... ... ... тұрып жатқан
айналасын ластап, қоршаған ортасына зиян келтіретін ... ... ... Оның ... бұл ... бәрі де ... жүреді, соған
байланысты, одан бөлінетін зиянды заттар да үздіксіз бөлінеді ... ... оның ... интенсивтілігі жыл бойына өзгеріп отырады. Бұның бәрі де
ЖЭО-мен (жылу электр орталығы), оның өз кезегінде, қаланың жылу мен ... ... ... ... ... ауа мен ... климаттық
ерекшеліктерімен тығыз байланысты болып келеді.   
     ... үшін жылу мен ... ... көзі болып табылатын ЖЭО-1
мен ЖЭО-2 ... ... ... ... ЖЭО-1 1961 жылдан бері
жұмыс істесе, ЖЭО-2 1979 жылдан іске ... ... ... ... ... бу және ыстық суға органикалық отын ... ... ... ... ... ... ... жағу – химиялық тотығу
процесі.   Оның әсерінен түрлі заттар тотығы мен жанбайтын қалдықтар ... ... ... әсер ... ...... ... табылады.  
Гидросфера мен литосфераға, дәлірек айтсақ, су мен жерге әсер ... ... бар. ... газбен сыртқа бөлініп жатқан зиянды ... ... ... мен ... ... мен саябақтарға шөгеді. 
Сондай-ақ, ЖЭО-ның аймағында жай қана ... ... ... ... ... қоймасы анық. Әсіресе, қатты отынды жағудан пайда
болған күл-қож ... ... ЖЭО-1 мен ЖЭО-2 ... ... солтүстік-
шығысындағы, кәсіпорындық аймақта орналасқан.   
    Қала күннен-күнге өсіп, энергетиктер мен экологтар өздерінің ... ... ... ... ... ... ... автомобиль
транспортының көбеюі де бұзады. ... да, ... ... ... ... әсер ... жоюға бар күштерін жұмылдыруда:
жаңа бағдарламалар ... тың ... ... ... ... қорғайтын іс-шаралар жүргізіліп жатыр. Ол үшін ... ... те ... бөліп отыр. ЖЭО-1-дің қаланың эко ... ... ... ... ... ... ... Соның
әсерінен, 2004 жылға қарағанда, 2005 жылы ... ... ... ... ... 1077, 912 ... ал ... ангидриді 29,476 тоннаға,
азот тотығы 4,454 тоннаға ... ... осы ... ... ...  2006 жылы ... ... типтің екінші буынды эмульгаторлы
КВТ-128-150 қазан қондырғысы іске қосылған. Эмульгаторларды енгізу – ... ... ... жаңа ... қадам болып табылады. 
«Астана – Энергия» АҚ-ның ... 2005 жылы №3 және №5 ... ... ... ... тура ... ... Түсіндіре кетейік, бізге қажетті жарық пен жылуды өңдейтін
кезде, бір ... ... 75 ... ... ... ... 180 ... айналаны ластайтын заттарды жеті жарым шақырымға дейін таратып
жібереді. 
    Ақылға салып, ... ... егер де, ... ... ... жаңа ... эмульгаторлар болмаса, не болатынын ... ... ... ... дәл осы ... 2005 жылы ЖЭО-2-нің зиянды
заттарының бөлінуін 1300 ... ... ... болатын.  2006 жылдың
наурыз айында алдын-ала жүргізілген сынаққа байланысты, күлдің ... ... ... Бұл ЖЭО-1 мен ... ... бөлінген күлден
8,5-9 есе аз. Эмульгатор қондырғылары, сонымен қатар, түтін газдарының
суармалы ... жүз ... ... ... ... ... де ... Вентури құбырлы күлтұтқыштар күкірт тотықтарының үш
пайызын жойса, эмульгатор болса, күкірт диоксидін 15-20 ... ... ... ЖЭО-2 ... оны ... және ... құру бағдарламасы аясында,
одан да, тиімді, күшті – ... ... ... ... Ол қаланың қарқынды өсуіне, соған байланысты, сұраныстың көбеюіне
байланысты болып ... Жоба ... ... негізгі және қосымша
құрылғыларды орнату қарастырылуда. Оның басқаларға қарағанда, артықшылығы,
тиімділігі мен ... ... және ... көрсеткіштері
жағынан байқалады. Кез-келген энергетикалық ... ... ... ... ... ... ... және кеңейту 
жөніндегі жұмыстар жобада үш кешенге бөлінген.   Жобаны ... ... ... ... - 120 МВт-қа және жылу - 483 ... ... ... ... ... зиянды заттардың бөлінуінің деңгейін
азайтатын болады.
    Алайда, қазіргі таңда, экологтар көмір күлінен ... ... ... деп ... ... ... көзге көрінбейтін дұшпан, яғни,
азот ... ... ... ... ... Олар ... кезекте,  
жоғарғы тыныс алу жолдары арқылы өтіп адам ағзасына, сондай-ақ, Астанаға
көрік берген, қылқан ... ... зиян ... АО ... АҚ-ы ... №1 және №2 ... оларды азайту үшін, түрлі
шаралар жасауда. Энергетиктер азот тотығын жою жөнінде жобаларды ... ... оны ... үш ... ... жүзеге асыруда.  Басқаша
айтқанда, отынды жағудың үш қабатты әдісі. Мұнда жағу ... ... ... болу ... ... және атмосфераға тотығып
үлгермеген, яғни, адам ... ... жоқ азот ... ... жұмыс кезінде, бір сағатта - 126 тонна. ЖЭО-2-де осыншама күл
пайда болады. ЖЭО-2-ні іске қосқаннан бері, күл ... 1 ... көп күл және қож ... ... Күл ... үлкен
кеңістікті алып жатыр. Ескі үйінділерді толтыру үшін күлдерді ... ... ... жер ... құру ... ... тасты көмір күлі
құрылыстарда шектеусіз қолданыла ... Және де ... ... ... ... аймақта тиімді құрылыс материалдар зауытының құрылыс
жүргізілуде. Ол зауытта жиналған ... 50 ... ... Ал ... 250 ... ... ... жағы - өндіріс қалдықтарын қайта
пайдалану және күл үйінділерінің қызмет мерзімін ұзарту.
    Күлді ... ... ... құм» күйінде жинайды. «Қойма» ретінде
дамбалы, биіктігі жиырма метрлік күл үйінділері бар, жасанды ... Сол ... олар ... ... бойы ... ... ... түбіне шөге береді, ал су, бүкіл күл үйіндісінің периметрі арқылы
қойылған сүзгі ... ... ... ... ... ... ... және ішуге жарамды суды ЖЭО-2-де пайдалануды азайту үшін, 
жобада сумен ... екі ... ... ... Бұл ... ГКТ ... күлден тазарту) және айналмалы суыту жүйесі. Мұндай
жүйелерді сақтау – ЖЭО-2-дегі күл үйінділеріндегі су ... ... мен оны ... ... ... ... ЖЭО-2 ... сайын 600
шаршы метр техникалық суды ... бұл ... ... ... таза ... ... ... дегенді білдіреді. Одан өзге, күл үйінділерінің
картасы арқылы, қоршаған ортаны төменгі ... ... ... ... ... жүргізу жоспарланып отыр.
    Тура осы сынды іс-шаралар, алғашында Тұзды ... одан ... ... ... майы бар, ... ... де
жүргізілуде. Өңделген суды қайта пайдалану ... ... ... ... стансаларын іске қосып, қала тұрғындарының мұқтаждығы үшін
қолданылатын таза су қорын үнемдеуге болады.  
    ... ... ... экологтар бүкіл кешеннің өте ... көз ... ... ... тұрғындары мен қонақтары еркін
демалатын болады. Яғни, бұл жағдай қалаға қажетті жылу мен ... ... ... ... де, сол ... ... ... ойлап
тапқан жоспарлары болашаққа арналғаны түсінікті де, демек, әлі де талай іс-
шараларды қамтиды деген сөз. ... ... ... ауыстырылып, жаңа
технологиялар енгізіледі.
 
 “Астана-Энергия” АҚ (ЖЭО-1 және ЖЭО-2) бойынша ... ... ... ... ... мониторингі
 
|  |2002 жыл |2003 жыл |2004 жыл |2005 жыл |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... отын |102398 |136983 |135264 |131160 ... ... | | | | ... өнім: |  |  |  |  ... ... ... |42545 |45019 |46981 |45893 ... энергиясы, гКал |496725 |653244 |646866 |597436 ... ... ... |  |  |  |  ... |5,75 |7,726 |6,905 |6,192 ... ... |56,153 |56,401 |51,048 |47,209 ... отын ...   | | | | ... ... газ күйінде, |2,458 |3,043 |1,943 |2,308 ... ... | | | | ... мың, ... |3,292 |4,683 |4,962 |3,884 ... және қож ... |70416,0 |76019,0 |83703,0 |84689,0 ... болуы, тонн | | | | ... ... ... ... отын |768107 |802215 |814122 |806420 ... ... | | | | ... өнім: |  |  |  |  ... ... ... |1412338,6|1436361,9 |1442553,0 |144329 ... ... гКал |2062613 |2248495 |2243933 |2380894 ... ... ... |  |  |  |  ... |  |  |  |  ... ... |35,194 |34,434 |33,844 |33,695 ... отын ...   |45,819 |42,924 |41,572 |41,629 ... ... газ ... |19,351 |19,608 |18,801 |20,006 ...  тонна | | | | ... мың, ... |15,843 |14,826 |15,043 |13,689 ... және қож ... ... |565324,0 |563486,0 |558249,0 |
|пайда болуы, тонн | | | | |
| | | | | | | | ... ... ... ... ... қайта жөнделуде, үш жыл бұрын
қабылданған ... ... жыл ... ... ... желі ... өтіп жатыр. Келесі жоспарда тұрған жұмыстар – ескі қаладағы су
құбыры желісін және қала ... ... жаңа ... ... Сумен жабдықтау туралы айта отырып, канализация мәселесін көтермеу
мүмкін емес. Бұл екі мәселе ... ... ... ... ... бар қала тек қана суды ... ... қатар, оны төгіп те
жатады.  Коллекторларда жиналып қалған шаруашылық-тұрмыстық ағындар ... ... ... ... ... ... ... етеді. Бірнеше ондаған
жылдар бойы, ... ... ... алты ... жерде орналасқан
«Талдыкөл» атқарып келген. Алайда, соңғы ... ескі ... ... ... ... тұр. ... қарқында өсіп келе жатқан ... ... ... ...   «Талдыкөл» жинауышына қаланың тіршілік әрекетінен күнделікті 136
мың текше метр лас су ... ... ... 2020 жылы ... 2,5 есе ... ... 254 мың текше метрге жетеді екен. Көктем
мезгілінде ағынның ... өте ... ... жетеді. Сондықтан да,
амалсыздан санитарлық ... ... ... ... қақты, ал
тұрғындардың арасында, қаланың ол жерге жақын орналасқан бөлігін су ... ... ... көбеюі мүмкін деген қауесет сөз тарап кетті. Тұрғын
санының көбеюі мен ... ... ... бұл ... ... ... ...   Астаналық үкімет ... ... ... ... ... жоспарын» қарастырды. Олардың әрқайсысы егжей-тегжейлі тексерілді.
Нәтижесінде қалалық комиссия қымбат, ... ... ... Шнет ... көлдерінің аймағында орналасқан «Қарабидайық» жинауышы жобасын
қабылдады. Бағдарлама ... ... ... ... жою ... ... тұжырымдамаға сәйкес, бүкіл жұмыс кешені үш
кезеңге бөлінген. Бүгінде жобаның екі кезеңі ... ... ... ... ... төрт тазарту резервуарын қайта жөндеу мен жаңадан екі тазарту
резервуары және тұнбаны ... ... ... ... ... он бес жыл ... салынған «Талдыкөл» жинауышынан ... ... жүйе де ... ... ... ... ағын суын тазартып, оны Қарабидайыққа айдайды. Сонымен қатар,
бастапқы жинауышты ... Жаңа ... ... 34 шақырым жерде
орналасады. Ағынды ... азот пен ... ... ... биологиялық
тазартатын имараттың көмегімен тазартылып отырады. Арнайы цехта әбден
сусыздандырылған қалдықтар қоймаланып, ... ... ... ... ... ... асыру үшін үш миллиард теңге жұмсалды. Биылғы жылы ... ... құру ... де ... ... Ол ... суды балық шаруашылығының көрсеткішіне дейін тазарта алады. Келесі
кезекте, ... ... ... ... мен ... ... құбыр желесінің екінші тармағы тұр. Үшінші кезекті жүзеге
асыруда, «Қарабидайық» жинауышы 27 млн. ... ... ... ... көлі ... бастапқы мөлшеріне түседі, яғни, 400 ... ... ... ... ... ... механизмі іске қосылады. Жинауышты
жою жөніндегі жоба 2010 жылы аяқталады. Болашақта қазіргі жинауыштың аймағы
жасыл аймаққа айналуы тиіс – 18 ... ... ... ... ... Ол ... бәріне де суару жүйесі жүргізіледі. Яғни, қала
тұрғындары ... ... ... айналасындағы жас ағаштардың
көлеңкесінде демалатын болады. Астана экожүйесі де ... ... ... қала-саябақ пайда болмақ.  
Қоқыстарды жою.
Астананың шығыс жақ шетінде ... және ... ... ... орын бар. Бұл полигонның аумағы – 65,4 гектар. Мұнда 1972
жылдан бері арнайы дайындалған ... ... ... ... ... бойынша аталмыш полигон 2010 жылға дейін
пайдаланылады. Жыл сайын полигон ... 450-500 мың ... метр ... ... ... ... бұл ... де ұлғайып
келеді. Қазіргі кезде қала ... күл ... ... ... ... ... шығаратын зауыттың құрылысы басталды. Бұған
инвестициялық көмек көрсетіп жатқан «Тиімді ... ... ... ... ... салу қасиетті ... ... ... ... ... ... ... қатар ЖЭО-1 және ЖЭО-2
секілді орындардың күл үйінділері карталарын ... ... ... ... күні ... ... қалдықтарды жоюды модернизациялау мен
Астана қаласының  экологиясын жақсарту» жөніндегі қазақ-испан ... ... Бұл жаңа ... ... маталармен жабдықталған, су
өткізбейтін екі ұяшықтан тұрады. Мұндай ... жер асты ... мен ... ... ... ... көму ... ығыстыру әдісі
арқылы жүзеге асады.  Арнайы орында әкелінген қалдықтарды жоғарыға қарай,
14 метрге дейін үйіп ... да, ... ... жиналып, бастырылады. Жаңа
полигонның пайдаланылатын уақыты шамамен 16 жыл деп ... ... ... ... іске асуы – ... ... төселген қорғаныш экран
арқылы  тұрмыс қалдықтарын көмудің  қоршаған ортаға зиянды әсерін мейлінше
азайтуға ... ... ... су ... 1970 жылы пайдалануға берілді. Қазіргі кезде
2021 гектар аумақты алып жатқан су ... ... 65,5 млн. ... ал бу ... ... ... 54,0 млн. м²-ты құрайды. Жыл ... ... мен ... жер ... ... су жинағыш қоймалардың суға
толып ... ... ... ... Мұның өзі Есілдің сол жағалауындағы жер
асты суларының көтерілуіне және 7500 га ... ... ... ... ... өсімдіктердің көбейіп, лай қалдықтардың түзілуіне әкеп
соқтырады. «Талдыкөл» су қоймасының аймақ ... кері ... жою ... алу үшін оны ... ... ... ... қалпына келтіру
жөнінде шешім шығарылды.
     Қазіргі уақытта «Талдыкөл» су қоймасынан ... су ... ... суды ... ... толық жолға қойылды. Жыл соңына
дейін залалсыздандыру стансасының құрылысы аяқталуы тиіс. Сонымен бірге 
осы уақыт ... ... ... тартатын жаңа станса мен тазартылған
сулар ... ... ... тартылымы аяқталады деп күтілуде.  
 
Жасыл аймақ.
Сарыарқа төсінде саябақты қала ... ... ... ... да ... ... Жасыл аймақ туралы жылнаманың бірінші
парақтары он тоғызыншы ғасырдың аяғында, яғни, астана ... ғана ... ... ... ... Дәл сол сәтте  қалада алғашқы қала саябағы
пайда болып, орман ағаштары отырғызылып, Есілдің айналасында алғашқы ... ... бола ... 1904 жылы ... ... ... А.Л.
Адамович ұсынған болатын, яғни, ол ... шет ... ... ... ... Алдын-ала жасалған теріс ... ... шет ... жас ... бой ... көп ... ... келді. Биолог ағашты сор жерге отырғызуға да болатынын дәлелдеп берді.
«Қызыл жар» шағын ... ... ... ... ... ... Бұл шара ... де жалғасын тапты. Біртіндеп, қалашық көшелерінде
алғашқы ағаштар отырғызыла бастады. 
    Аймақтың ... ... тағы бір ... – Целиноград
студенттерінің «жасыл қаласы». ... ең ... ... ... бүкіл бір кварталды құлпыртып жіберді. (Қазіргі «Самал» ... ... ... ... ... қала ... кішігірім
саябақтың енбейтіні анықталды, соған байланысты, ... ... ... үй ауданы бой көтерді. Қаланың ... ... жаңа ... де ... ала келді. 1997 жылы ҚР Президентінің тапсырмасына
сәйкес, Ақмола аймағында  ... ... ... ... ... құру ... ... орман шаруашылығы мен еліміздің
басты, табиғатты қорғау ведомствосына жүктелді.   Мамандар  ... ... ... ... ... ... сыналып жатты. Ал жасыл
аймақ жобасына көптеген жұмыс күші ... ... мен ... ортақ ойы – елордамыз ... ... ... Бұл бағытта бірінші қадамдар жасалды да. Соңғы бес ... ... алты бақ, ... ... ... пен елорданың әкімшілік
орталығында сулы жасыл ... ... ... Бүгінде Есілдің жағасында
Президент бағының, сонымен қатар, Сарыарқа көшесінен ... ... ... ... Сәулет біртумасын құруды қала тұрғызушылармен
қатар, «жасыл» сәулеткерлері де қолға алды.  Астананы гүлдендіру ... ... ... де ... ... ... мен саябақтарын
барынша жайқалтуды уәде етуде.   Ақбұлақ ... ... ... ... ... ... ... Мұнда ағаштар симметриялы
орналасатын болады. Ал орталық стадионның алдында ... ... ... ... ... «Северная корона» тұрғын үй
кешенінің жанындағы ... әр ... көп ... шырмауық гүлінің өзіндік
ерекшелігі бар.  Жақында Астананың шағын жасыл аймақтарында елорда ... ... ... ... болады: емен жапырақ тектес магония, куриль
шайы,  матсудан талы,  маньчжур ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктерге қарағанда, мұндай экзотикалық
түрлердің ерекше күтімді қажет ететіні анық.  Бұдан кейін, ... ... ... ... мен саябақтарына бақташы топтар бекітіледі.  
Қала салушылар коммуналды шаруашылықтың ... ... ... ... ... он саябақ құрылысы бітуі керек. Ал ... жаңа ... ... ... ... 30-45 ... теңге бөлінуі тиіс.
    Елорданың бас жоспарында ... ... ... көгалдандыру
тұжырымдамасы  жеке «эко-орманы», «эко-дәлізі», «эко-кеңістігі» бар ... ... ... отыр.  Жасанды шалғындар, сондай-ақ, жасанды көлдер
мен айдындар түрлі ағаштармен айнала ... ... ... ... ... ... алма ағаштары, үйеңкі, қарағай, емен, тал ерекше
көрік беріп ... ... де, ... ... мен саябақтарында тал,
үйеңкі, қарағаш және сары акациялар көп.  ... ... ... ... жайқалып жатыр.   Экологтар елорданың жасыл «киімі» ... ... сән ... қана қоймай, сонымен қатар, табиғи апаттардан да ... ... ... ... ... жолдармен отырғызылып, қатты желге
қарсы қорғаныш қалқан құруда.    Мұндай әдіс арқылы желдің жылдамдығын 50-
80 пайызға ... ... ... Одан ... ... ... ... жазғы
шаң-тозаң мен қысқы дауылдарды да азайтып, ... ... ... ... ... сүйенер болсақ, жапырақты ағаштар шаң-тозаңның
отыз пайызын, ал қылқан жапырақтылар – 42 пайызға ... ... ... Ал бір ... ... 400 келі ... ... газын сіңіре алады. 
    Келешекте Астананың айналасындағы су артериялары мен жасыл белдеуін
қамтитын экологиялық ... құру ... ... ... ... Ресей, Израиль, Канада мамандары еңбектеніп жатыр.  Ең басты
жасыл осі Есіл өзенінің бойымен өтіп, күрделі сәулет композициясының ... ... ... ішкі белдеуден онымен екі жүйедегі «жасыл
дәліздер» келіп байланысатын болады.   Мұндай «жанды ... екі ... ... ... - Ақбұлақ пен Сарыбұлақ өзендері арқылы
болса, екінші бағыт – Майбалық көлінен сол жағалауға дейін ... ... бір ... ... ... ... жол ... арқылы салуды
жоспарлауда.  Бұл ось қаланың тұрғын ... және ... ... шекара іспеттес болмақ.   Астананың айналасын жасылдандыру
жөніндегі  жоба да ... асып ... ... жас ... ... ... бағаланған жасыл шеңберді мамандар 2015 жылы ... ... екі ... ... ... қатарға жапырақты ағаштар
отырғызылса, ішкі жағында қылқан жапырақтылар болады. Соңғы сегіз жылғы
жұмыстың ...... ... 25 мың ... ... ... ... 75 мың гектар жерді алатын «Зүбаржат алқаның» жартысы дайын
болып тұр. Оның құрамына үйеңкі, тал, шие ... мен ... ... ... ... құру ... отыздан аса ағаштың түрі
пайдаланылып ... Сар ... ... ... ... қиынға соғуда, себебі,
жасылдандыру мақсатында бөлінген жердің тең жартысы сор топырақ болып тұр. 
Қазіргі таңда ғалымдар тәжірибе ... ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізіліп, «жасыл тұжырымдамасы»
дәлелденді, яғни, қала маңына орман отырғызуға ... ... ... ... ... ... ағаштарды отырғызбақшы.  
Агрохимияның ескі заңдары артта қалып, жаңа әдістерді белсенді түрде
игеруде.  ... ... ... ... ... бірақ, оны
буландырмайтын гидрогелдермен өңделіп,топырақты ... екі  ... ... ... ... өндіріс» жолға
қойылған. Мұнда елордалық бақтар мен саябақтар үшін ... ... ... ... ... ... 2030 жылы әрбір қала тұрғыны үшін
екі ағаштан және жиырма түптен келеді екен. Астанада ... алты ... жер ... Ал бұл – бір ... миллион ағаш пен он алты ... ... ... ойды ... асыру үшін ондаған жылдардың кететіні
анық.  Табиғат адам ... ... ... ... ... жас ... ... саясында серуендеген ағаштардың деңгейіне жақын
күндері жете қоймасы анық. Енді, басты мәселе, отырғызылған сол бір ... ... ... ... Ал орман кодексін бұзған адамдарға ... ... ... Егер де, ... бір ... ... зиян
келтірсе, компания екі гектар жерге ағаш ... оған он жыл ... ... Ал жеке зиян ... үшін де жаза ... бір тал
кессең, екі тал ек.   ... ... құру үшін ... ... ... Олар бәрі де, бір ... ... қаланы бірігіп жүріп
тұрғызу қажеттігін айтады. Экологтар ынтымақтастыққа әрбір қала ... ... ... ... ... өз ... қосуға
үндеуде.   
 
Ауыз су.
       Бәрі де сонау 1998 ... ... еді. ... деп ... ... легі көп уақыт өтпей-ақ, бұл қаладан көңілдері
құлазып, қинала ... ... ... ... ... ... жанға жайлы климат пен қызмет көрсетудің ең озық ... ... ... ... үшін ... ... қиын тигені
рас.   Қақаған бораны мен суық ... ... ... қай саласында
болмасын төмен де жайсыз сервис деңгейі, ... ... ... ... ... да, Алматымен салыстыруға тіпті де келмейді. Басқаның
бәрін былай қойғанда келушілер үшін ең ... ... ... – ауыз ... ... Көк иіс пен ... дәмі кетпейтін, бұлыңғыр тартқан,
лас суға үйрену шын ... ... адам ... еді. ... ... Үкімет отырыстарының жиналыстары ма, Мәжілістің төрінде ме,
тіпті дастархан басында да ауыз ... жыры ... ... ... ... Өз кезегінде қалалық сумен жабдықтаушылар да қарап жатпады.  Өзен-су
ресурстарына бай Жапония суды ... ең ... ... меңгерген
ел ретінде мақтана алады. Сондықтан да күн шығыс елінің үлгісін пайдалану
тиімді деп ... ... ... жасалды. Жапон үкіметінің 215 млн.
доллар көлемінде бөлген грантын иеленіп, нәтижесінде қаламыздағы  ауыз ... оны ... ... ... қою мәселесі шешімін тапты. Ауыз ... тек бір ... ғана ... жоқ. ... ... ... жету үшін су ... жүйесінің кешенді бағдарламасы жасалып,
бірнеше сүзгі станциялар салынды. Қаланы негізгі ауыз ... ... су ... су ... ... ұлғайып, ондағы судың тазалығын
қамтамасыз ететін филтрлердің жұмыс ... ... мен ... ... ... ... Айтылған ауыр сын мен ескертпелер де өз нәтижесін
берді,  көп уақыт өтпей-ақ, су ... ... ... ... шын ... өңі ... ...  
    Бүгінгі күні елорданың барлық су сүзгіш ... ... ... элементтің көмегі арқылы судың сапасы мен ... ... ... ... ... бұл ... көп мәселенің бірі
ғана. Сонау тың игеру ... мен ... ... ... ... мен ауыз суды ... ... жүйелердің әбден ескіргені
белгілі. Болат құбырлардың ең жоғарғы пайдалану мерзімі 10 жыл ... қала су ... ... беті ... рас. 
              
    Қалада жыл сайын ішкі ... ... ... ... 950-ге ... жүзеге асырылады. Уақыты өткен, қолданыстан шығаруды күтіп тұрған
осындай құбырлардың жайы негізгі мәселенің бірі. Үш жыл ... ... ... жыл сайын он шақты километрдегі жүйелер жаңартылады,
одан кейін оң жағалаудағы ... ... су ... ... ... қала ... ... жаңа поселкелерге канализациялық құбырлар
жүргізу мәселесі кезекте тұр. Қазіргі кезде жапондық үлгі ... 100 ... ... есептегіш құралдар орнатылды. Алдағы үш жылда мұндай
есептегіштер әрбір үйге орнатылады. ... Есіл ... мен ... ... су қоймасы қаланың негізгі су көзі
саналады. 1969 жылы ... ... ... ... ... жүзеге
асқан су қоймасынан келетін су жалпы ұзындығы 1000 шақырымдық, екі бөлікке
бөлетін торап арқылы ... ... ... болған кезде Ертіс-Қарағанды
каналы арқылы су тартатын құрамында екі сусорғыш станциясы бар ... ... ... ... ... екі ... ... су қоймасында су
жинау 20 пайызға артты, бұл қаланың су тұтынуға деген ... екі ... ... Қала ... су ... әлі де ... ... әрі дәмсіз
су келеді Алайда бүгінгі күні қала ауыз ... ... ... ... ... ... рас деуге келмейді. Эпидемиологтар ... ... ... ауыз суы ... бойынша орташа деп
белгіленген көрсеткіштерден 3 есе жоғары ... ... ... ... ... де ... ... есептері бойынша, қала тұрғындары
құбыр арқылы ... сапа ... ... ең ... баға ... ... тұтынады.  Тұрғындардың төрттен бірі бөтелкелерде сатылатын ауыз суды
тұтынатын болса да, тұрғындардың тең жартысы ... ауыз су ... ... ... Бүгінгі күні «Астана су арнасы» Мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны
кең ... ... ... ... Бұғанға дейін атқарылған істердің
ауқымын «жеңіл» арсеналдар ... ... ... ... да көлемді»
шаралар басталмақ. 2009 жылдан бастап, Вячеславск су қоймасына бастан-аяқ
қайта жөндеу жүргізіліп, суына сынап ... ... Нұра ... ... іске ... Қомақты қаржыны талап ететін мұндай жобаларға сумен
жабдықтаушылар әзірден дайындық жұмыстарын ... ... ... ... ... ... кейін Астанадағы тұтынатын судың сапасы бұдан
да жақсара түсетінін ... ... ... өркендеуіне бүкіл әлем көз
тігеді. Сондықтан да оның тұрмыс пен тіршілікке қатысты ... тек өз ... ... үшін ғана ... ... да ... ... орнатқысы келетін шетелдіктер үшін де аса
маңызды.
 
 
 
 
 
Қортынды.
Астана ... ... ... ... мекемесі жыл сайын «Табиғат
сұлулығы әлемді сақтайды» деген ... ... ... ... Есілдің сол жағалауына жиылған жас өрендердің барлығы
Астананы кішкентай да ... ... ... сан ... суреттер
салады. Ең бастысы қай баланың қиялында да ... тек ... сұлу ... Байқауды ұйымдастырушылардың айтуынша мұндай шара олардың
қоршаған ортаны аялап, қадірлеп өсуіне ... ... ...   Сәуір айының соңына қарай ... ... ... ... Оған жас та кәрі де бір кісідей ат салысады. ... ... ең ... ... ... ... қорғау министрлігінің өкілдері
шығады.  «Астананы ... деп ұран ... ... бұл ... ... ... ... өткізуді дәстүрге айналдырған. Экологтардың
жұмыс жоспары бойынша, ... мен ... ... екі рет ... санитарлық
айлықтары белгіленген. Мұндағы негізгі міндет – аула мен көшелерді тазалау,
қоқыс шығару және ағаш ... ... күні ... ... көпшілік
сенбіліктерге әрбір оныншы қала тұрғыны ... ... ... ... ... ... алған соң, әсем табиғат ... ... өзі ... ... мен ... мақсаты – Астананы жасыл оазиске
айналдыру. Бұл ... ... ... жасалып та үлгерді. 6 саябақ, 20
шақты гүлбақ (сквер) пен қаланың жаңа әкімшілік орталығындағы сулы-көгалды
булварь – ... ... ... деп ... ... Бұл ... Есіл
өзенінің жағасында Президенттік саябақтың, Ақбұлақ жылғасының жағасындағы,
Сарыарқа көшесіндегі жасыл аймақтардың  ... ... ... ... шаралар ғажайып жоспардың кішкентай бөлігі ғана болса керек, ал,
қалғанының іске асуы үшін тағы бір ... өзі ... ... ... ... ... қаланы көркейтіп келе жатқан ... әлем ... да ... ... ... заманға сай
өркендеуі үшін, қаланың саябақтары мен гүлбақтарын ең озық ... ... ... сәулеткерлер кірісті. Сән әлемінің отаны
саналатын ұлы Париж үлгісімен алдағы уақытта ... ... ... ... бой көтереді. Оның өзгелерден ерекшелігі ағаштардың барлығы
симметриялы орналасады. Ал, орталық стадион алдынан ... ... ... шар» ... ... Уақыт қалай тез өтетінін кейде аңғармай да қаласың. Өткен жылы ... қала ... ... сол ... ... саябағының» жасыл
өркендері бүгінде желек жая бастады. Енді бір-екі жылда кәдімгідей ... ... пен ... ... ... ... әнін бірге салатын да
болады.   Ал «Жасыл аймақ» ... ... ... ... жобасы тіпті таңқаларлық. Бұл 75 мың ... ... ... қаласын сыртқы қапталдан дөңгеленте орайтын жобаның жартысына ... ... ... 2-3 ... ... жұмсалатын жасыл белдеудің
пайдалануға берілетін уақыты 2015 жылдың аяғы деп ... ... ... ... ... ... күні 30-ға жуық ағаш ... отырғызылып жатыр.
Сар далаға «жасыл оазисті» орнату оңай шаруа ... ... ... ... ... ... картасын дайындап, тәжірибелер жүргізуде. Экологтар
бұл жерге тек жергілікті  жердің табиғатына ... ... өсіп ... ғана ағаш ... әрі ... ... ... отырғызуды
ұсынады. Табиғатты қорғау мәселесі бұдан былай  қатаң жолға қойылмақ.
    ... ... ... заң бұзушылар еңбегімен өтем ... ... ... міндетті.  Тек қана өткен жылдың сәуір айында Астананың
Сарыарқа ауданының инспекторлары ... ... ... ... ... ... ... сомасы 398,6 мың теңге көлемінде айыппұл
салған. Құрылыс қоқыстарын көрсетілмеген орындарға ... үшін 280,1 ... ал ... ... жол ... ... үшін 262,2 мың теңге
көлемінде айыппұл салынды. Бұдан былай орман кодексін бұзушылармен де қатаң
заң ... ... ... ... Егер ... ... ... бір гектар орман ағаштарын кесетін болса, ... ... ағаш ... оған 10 жыл бойына ... ... Жеке ... бұзушыларға да қойылатын талап осындай. Бір ағаш
кестің бе, екеуін отырғыз!    
   
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Оспанова Г.С, ... Г.Т ... ... энциклопедиясы І том.
3. Астана қаласының ресми сайты.
4. Астана википедиясы.
5. Интернет беттері.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Қызылорда қаласының антропоген жер бедерінің қалыптасуы және оның аудандастырылуы60 бет
Қызылорда қаласының табиғи – экологиялық жағдайлары63 бет
Өскемен қаласы тұрғындарының денсаулығы және қоршған ортаның компонеттер40 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
«Астана: жас қала - жастар қаласы»42 бет
Алматы және Астана қалаларының жел режимі18 бет
Алматы және Астана қалаларының жел режимі жайлы29 бет
Алматы және астана қалаларының термикалық режимі26 бет
Алматы және Астана қалаларының физика географиялық сипаттамасы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь