Ежелгі тарихи діндер

1.Діннің шығуы мен ертедегі түрлері.
2.Политеистік культер мен мемлекеттік діндер.
3.Ежелгі Қазақстандағы діни сенімдер.
4.Ұлттық діндер
«Ежелгі тархи діндер».
Діннің шығуы мен ертедегі түрлері.
Осы күнге дейін діннің шығуы мен дамуы туралы көптеген ілімдік және ғылымдық көп көзқарастар бар. Олардың барлығын діни-теологиялық және ғылыми-дінтанулық деп екіге бөліп қарастырамыз. Діни ілімдік көзқарас, діннің шығуын діни шығармалармен дәлелдейді. Мысалы, Христиан дінінде, діннің адам санасында пайда болуы Қүдайдың болмысынан шыққандығы. Ол туралы Қадірлі кітаптарда жазылған (Інжілде).
Қазіргі кезге дейін өмір сүріп келе жаткан «Прамонотейзм» деген теологиялық теория бойынша діннің шығуы туралы бы лай дейді: көне діндердің шығуы алдында алғашқы дәуірдегі адамдарда бір Қүдайлық немесе бір Жаратушы Қүдайға сенген. Кейіннен бүндай сенімге жалған көзқарастар қосылып көп діндік (политеизм) тарады. Дегенмен «жалғыз-Қүдайлық» үғымы олардың арасынан аман өтіп біздің дәуірімізге жетті. Бүл бір Қүдайлыққа сену (монотеизм). Мәселен, монотейстік дін -Христиан діні. Ол ең бір «ақиқат» дін деп есептейді.
Келесі бір - ғылыми дінтанушылық көзқарас бойынша «дінсіз дәуір» деген теория бар. Мүндай көзқарастың мазмүны бойынша, адамзатта көптеген дінсіз уақыттың болғандығын дәлелдейді. Ғылыми деректерге сүйене отырып, адамзаттың неандерталецке дейін 2 млн. жыл өмір сүргендігін, оның ішінде неандерталецтердің 100-40 мыңыншы жылда ғана пайда болуы. Дін болса тек неандерталдық (орта тас дәуірде) кезінде пайда болуы туралы дәлелденді.
Сол кездегі ең бір қарапайым жэне жабайы діни сенімдер фетишизм, тотемизм, магия жэне анимизм деп аталады.
Фетишизм - (португ.сөзі -сиқырлы зат) әр түрлі заттарды, кейде өсімдіктерді киелі ету. әр алуан заттардан бірнеше немесе бір затты бөліп алып, оған киелі, қүдіретті мән беріп, сол зат арқылы өзіне қолайлы, керек оқиғаға әсерін тигізеді деп ойлау. Ондай фетиштік заттарды тек табиғаттан емес, қолдан да жасап алуға болады. Фетиштің заттары - табиғи: тас, ағаштың бөлігі, аңның тісі, ...келе-келе қолдан жасалған заттар: талисман, крест, икон, жарты ай т.е.с. Осындай заттардың арқасында әр түрлі аурудан сақтану, көз тиюден сақтау, жаулардан сақтау, аң аулауда сол заттардың жәрдем беруі және т.с.с
Тотемизм - өсімдіктер жэне жануарлардың адамға қанды туыстық қатынасы бар деп түсіну. Ертедегі рулық қоғамда аң аулау мен үй жануарлардың адам өміріне, оның өмірі тікелей сол жануарларға байланысты болғандықтан (жануарларды тамақ, киім, көлік ретінде пайдаланды), малдардың алдында ризашылығын білдіріп, жануарлардың бірнеше түрлерін киелі етіп қарастырды. Қазіргі кезде әрбір діннен тотемнің ізін табуға болады. Міне, осы күнге дейін Африка континентін тотемдік жер деуге болады. Үнді мемлекетінде тотемдік көрініс - сиыр. Сиырды күрметтеп, киелі деп есептеп, оның етін жемейді.
Магия (грек. тіл. си-қыршылық, тәуіпшілік) - бір обьектіге иррационалды түрмен әсер ету, немесе әр түрлі сөздермен сол бір кезекті оқиғаны өзінің көзқарасына сәйкес етіп өзгерту.
Магияның қолдану әдісі бойынша: тікелей объектімен жанасу; инициалды объектімен жанасуға мүмкіншілік жоқ; парциалды - бір зат арқылы әсерін тигізу, шаш алу, тырнағын any...; имитативтік- объектіге үқсас объектімен әсер тигізу.
Магияның мақсаты бойынша: олардың ішінде ең үлкен тараған түрі өндірістік магия. Магияның басқа түрлері: соғыс магиясы, денсаулық сақтау магиясы, сүйіспеншілік магиясы, т.е.с Магияның өзара бөлінуіне байланысты, магияның өзін кәсіп ретінде пайдаланатын адамдар шығады, олардың атын әр түрлі атайды: шамандар, тәуіптер, көзбояушылар, сиқыршылар.
Анимизм (лат.-тіл.жан) - деген жан бар дегенге сену. Анимизмнің алғашқы түрі аниматизм деп аталады. Аниматизмдік түсінік жан мен тән (дене) бірге өмір сүреді. Тән өлсе немесе қираса, жан да өледі. Ал анимизмде «жан» тәннен дербес өмір сүре алады. Мүндай түсініктің ертедегі адамдардың көптеген құбылыстарды білмеуі, түсінбеуінің нәти-жесі.
Политеистік культер мен мемлекеттік діндер.
Мемлекеттің пайда болуына байланысты жердегі бір патшалық түсінік аспандағы бір Қүдайдың шығуына алып келеді.
Көне дәуірде алғашқы мемлекет күрастырған халық Египет деп са-налады. Египет мемлекетшің билеушшерді, перғауындарды күдай деп санады. Ал, Ра құдайын қүдайлардың күдайы деп немесе перғауындар (фараондар) оның ұлы деп санады. Көп қүдайлықтың басын коспақ болған Перғауым Аменхотеп (б.з.б. 1419-1400жж.), діни реформа жүргізді. Ол көп қүдайлық түсінікті жойып бір құдайға сену керек деді. Ол қүдайдың атын Атон деп қойды.
1. Ақбота Ахметбек. Қожа Ахмет Иассауи. – Алматы: Санат, 1998.
2. Аюпов Н.Г. Тенгрианство. – Алматы, 1998.
3. Габдуллин Б. Шокан, Ибырай және Абай дін туралы. – Алматы, 1988.
4. Айтбаев О. Дінтану. Қарағанда, 2010.
5. Есім Ғ. Суфизмге кіріспе. Сана болмысы. Алматы, 1997.
6. Орынбеков М.С. Ежелгі қазақтың дүниетанымы. – Алматы, 1996.
        
        .
Діннің шығуы мен ертедегі түрлері.
Осы күнге дейін діннің шығуы мен дамуы туралы көптеген ... және ... көп ... бар. ... барлығын діни-теологиялық және ғылыми-дінтанулық деп екіге бөліп қарастырамыз. Діни ілімдік ... ... ... діни ... ... Мысалы, Христиан дінінде, діннің адам санасында пайда болуы Қүдайдың болмысынан шыққандығы. Ол туралы Қадірлі ... ... ...
Қазіргі кезге дейін өмір сүріп келе жаткан деген теологиялық теория бойынша діннің шығуы туралы бы лай дейді: көне ... ... ... алғашқы дәуірдегі адамдарда бір Қүдайлық немесе бір ... ... ... Кейіннен бүндай сенімге жалған көзқарастар қосылып көп діндік ... ... ... үғымы олардың арасынан аман өтіп біздің дәуірімізге ... Бүл бір ... сену ... ... ... дін ... діні. Ол ең бір дін деп есептейді.
Келесі бір - ғылыми дінтанушылық көзқарас бойынша деген ... бар. ... ... ... ... адамзатта көптеген дінсіз уақыттың болғандығын дәлелдейді. Ғылыми деректерге сүйене отырып, адамзаттың неандерталецке дейін 2 млн. жыл өмір ... оның ... ... 100-40 ... ... ғана ... болуы. Дін болса тек неандерталдық (орта тас дәуірде) кезінде пайда болуы туралы ... ... ... ең бір ... жэне жабайы діни сенімдер фетишизм, тотемизм, магия жэне анимизм деп аталады.
Фетишизм - (португ.сөзі -сиқырлы зат) әр ... ... ... ... киелі ету. әр алуан заттардан бірнеше немесе бір ... ... ... оған ... ... мән ... сол зат ... өзіне қолайлы, керек оқиғаға әсерін тигізеді деп ойлау. Ондай фетиштік ... тек ... ... ... да ... ... ... Фетиштің заттары - табиғи: тас, ағаштың бөлігі, аңның тісі, ...келе-келе қолдан жасалған заттар: талисман, ... ... ... ай т.е.с. Осындай заттардың арқасында әр түрлі аурудан сақтану, көз тиюден сақтау, жаулардан сақтау, аң аулауда сол заттардың жәрдем беруі және ... - ... жэне ... ... ... ... ... бар деп түсіну. Ертедегі рулық қоғамда аң аулау мен үй ... адам ... оның ... ... сол ... ... ... (жануарларды тамақ, киім, көлік ретінде пайдаланды), малдардың алдында ризашылығын білдіріп, ... ... ... ... етіп ... ... ... әрбір діннен тотемнің ізін табуға болады. Міне, осы ... ... ... ... тотемдік жер деуге болады. Үнді мемлекетінде тотемдік көрініс - сиыр. Сиырды күрметтеп, киелі деп есептеп, оның етін жемейді. ... ... тіл. ... ... - бір ... иррационалды түрмен әсер ету, немесе әр түрлі сөздермен сол бір кезекті ... ... ... ... етіп ... ... ... әдісі бойынша: тікелей объектімен жанасу; инициалды объектімен жанасуға ... жоқ; ... - бір зат ... ... ... шаш алу, ... any...; имитативтік- объектіге үқсас объектімен әсер тигізу.
Магияның мақсаты бойынша: олардың ішінде ең үлкен тараған түрі ... ... ... ... ... соғыс магиясы, денсаулық сақтау магиясы, сүйіспеншілік магиясы, т.е.с Магияның өзара бөлінуіне байланысты, магияның өзін кәсіп ретінде пайдаланатын адамдар шығады, олардың атын әр ... ... ... ... көзбояушылар, сиқыршылар.
Анимизм (лат.-тіл.жан) - деген жан бар дегенге сену. ... ... түрі ... деп ... ... ... жан мен тән (дене) бірге өмір сүреді. Тән өлсе немесе қираса, жан да өледі. Ал ... ... ... өмір сүре ... ... ... ... адамдардың көптеген құбылыстарды білмеуі, түсінбеуінің нәти-жесі.
Политеистік культер мен ... ... ... ... ... ... бір ... түсінік аспандағы бір Қүдайдың шығуына алып келеді.
Көне дәуірде алғашқы мемлекет күрастырған халық Египет деп са-налады. Египет мемлекетшің ... ... ... деп ... Ал, Ра ... ... ... деп немесе перғауындар (фараондар) оның ұлы деп санады. Көп қүдайлықтың басын коспақ болған Перғауым Аменхотеп (б.з.б. 1419-1400жж.), діни ... ... Ол көп ... ... ... бір ... сену ... деді. Ол қүдайдың атын Атон деп қойды.
Б.д.д. IV мың жылдарында кос өзен бойында Шумер, ... ... ... Иран ... түрлі мемлекеттер пайда болды. Олардьщ сол кездегі мәдениеттері Египет мәдениетімен қатар болды.
Қос өзеннің ең көне ... ... мем - ... ... зор өркениетке жетті. Адамзат тарихында алғашқы поэмасын берді. Дүние жүзінде бірінші рет ... ... ... ... медицинада, дәрі-дәрмек жасауда және т.б. табыстарға жетті. Шумерлердің діни наным-сенімдері де ... ... ... Өз ... деп ... Шумерлер әлемді жаратушы - қүдайы, аспан қүдайы - Ан, жер ... -Ки деп ... және тағы ... ... ... көп ... - политеизмдік дін болды. Шумерлердің политеистік діни көзқарастары, әсіресе топан су мифі, бірінші адамды қүдай балшықтан жарату және оның ... ... ... ... ... ... мен ... олар арқылы гректермен еврейлерге жетті. Мұндай аңыздар Иуда және Христиан дініне бастау болды десек те ... ... ... болса, тікелей Шумер-Аккад мәдениетінің мүрагерлері десек те болады. Б.з.д. II мыңжалдықтың ортасында, әсіресе, ... ... ... жж.) ... ... ... ... ең биік шыңына жетеді. Вавилондықтар да көп қүдайларға ... ... ... ең ... ... - Күн ... Син - Ай ... Адад - жауын-шашын кұдайы, Нергал - Өлім ... Ирра - ... ... Осы қүдайлар адамдарға үксап өмір сүреді: үрпақ жалғастыру, байлық пен мансаптан бас тарту, өз ... ... және т.е.с . Адам ... осы қүдайлар қолында, ал олардың еркін тек абыздар ғана болжай біледі. Ең басты құдай - Ан, ең ... ... - ... Иран ... Ертедегі Иран діні зороастризм (Парсизм) діні болды. Бүл дін ... ғ. ... Иран ... шықты. Зороас - тризм Египет және Вавилон діндеріне қарағанда жетілген немесе бір жүйеге келтірілген дін деп айтуға болады. Зороастризм ... ... ... ... ... ... Аңыз ... Заратуштра (гректе деген сөз), ежелгі Иран сөзінен шыққан , түйе ... адам ... ... береді. Зороастризмнің діни және мәдени жәдігері кітабы болды. Зороастризм бойын - ша, әлемде бір-біріне ... екі ... - ... пен ... ... ... ... ақиқаттың, рәміз Ахура-Мазда мен зүлымдықтың белгісі, қараңғылық пен өлім ... ... ... - да толастамайтын күрес жүріп жатады. Өз қарсыласына қарсы күресте Ахура-Мазда ... ... ... ... екі ... бар, оның ... - ... қүдай Агура - Мазда да, екіншісі - мейірімсіз күдай ... ... ... ... және гимнінде зороас - тризм еңбекті, жақсы жұмысты, ойды, бейбітшілікті, достықты, адалдықты, сенімділікті мақтайды. Ал, ... ... ... ... грек ... Діни мифологиялық көзқарас бойынша: алғашқы кезде Хаос (түпсіз түң-ғиық) өмір сүрді, одан жер күдайы Гея және ... ... ... ... Гея ... ... әрі ... әрі әйелі Уранды туды.
Екінші қатар күдайлары, Гея мен Уранның балалары - Титандар ... Уран ... ... ... ... деп, өз ... қорқып, оларды жер астына Тартар күдайына беріп қамап қояды. Бірақ Ти - тандар жер астынан күтылып шығып, әкесінің ... ... ... ... ішінен Кронос, уақыт күдайы, өз балаларын жеңіп, барлық әлемге тыныштық орнатады.
Үшінші қатарлық ... ... ... ең кіші ... Зевс - ... және жауын қүдайы, өзінің әкесін жеңіп бас күдайға айналады. Оның ... Гера - ... ... және неке ... Зевс ... ... Посейдонға теңіздегі билікті, Аидқа жер асты патшалығын ... ... пен ... ... ... ... ... теңіз толқынынан жаратылған. Үшінші қабатты қүдайлар Олимп тауында орналасады.
Ертедегі Рим діндері. Ежелгі Рим діндерінде Грек дініндей айқындық миф жоқ. ... діні ... ... ... ... ... ... ертедегі Рим діндерінде күдайлардың суреттері мен образдары болмады.
Рим қүдайлары үзақ уақыт антропоморфтық түрде, Юпитер болса, ... тас ... Map ... ... ... Веста қүдайы от-жалын түрде бейленді. Римдіктер жай ғана Юпитерге сенсе жеткілікті деп түсінді. Пуникалық соғыстан кейін Рим мен Греция елдері ... ... ... Рим ... ... қабылдап, оның дінін өздеріне таратты. Гректердің қүдайлық түсінігінен, Римдік қүдайлар шықты.
Ертедегі славян діндері
Ертедегі славяндарда 9 табиғаттың күшіне табыну үлкен орын алып ... Ең ... ... ... - күн күркірейтін және найзағай қүдайы. Перун қүдайына екі ... ... бол - ды. ... ол ... ... және ... ... көгертеді. Екіншіден, қиратушы және жазалаушы қүдай болып көрінеді. Одан кейінгі қүдайлар, Сварог - жарық пен аспан қүдайы, Әке ... - Күн мен от ... Хоре - жел, ... - мал ... жэне т.е.с Көптеген мейрамдар табиғаттық қүбылыстарға байланысты ... ... ... күннің үзаруына, масленица, Купала, егін тойы өткізілді. Олар-дың барлығы магиялық түрғыда өтіп ... ... ... ... (988ж.) ... орыс өміріне, тарихына бетбүрыс алып келді.
Ежелгі Қазақстандағы діни сенімдер.
Кең байтақ Қазақстанның ұлы даласында ерте заманнан бастап ... ... ... ... ... таралып, өмір сүріп жатты. Олардың түрлеріне келетін болсақ, осы кездегі археологиялық, этнографиялық ғылымдарға сүйене отырып мынандай діндердің шығып таралғанын айта ... Көк ... ... Жер-Су, Yenмай, Шаманизм, Митрайзм, Буддизм, Манихейшілік, Христиандық (несториандық) және Зороастризм. Ежелгі ... ... ... ата-тегі түріктерден таралды дейтін болсақ, ежелгі түріктердің басты Қүдайы Көк Тәңіріне сенгендіктен, қазақ халқының да алғагпқы сенімділігін деп айта ... Олай деп айту ... ... ... халқы үшін табиғат, оның ішінде Аспан, олардың өмір сүруіне тікелей байланысты болды. Көгілдір Аспан - ең жоғарғы әлемнің тірегі, ... ... ... ... Жер мен Су. ... ... үстап, басқарушы - Тэңір.
Сонымен, табиғи күштерді пір түтудан, тәңірлік көп түсініктіктен бас ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі - Жер мен Аспанның тығыз байланыстығы. Ондай байланыстырушының дәнекері - алып Бәйтерек. Осы биік ... эпос ... ... ... ... жете ... болған. Аспан денелері сакралды киелі ретінде қарастырып қадірленген. Мысалы, эпосында Оғыз қаған өз балаларының атын Көк, Күн, Ай, Жұлдыз деп ... ... ... ... халықтары балаларында Күнсұлу, Айсүлу, Жүлдыз, Шолпан деген аттар кеңінен колданылуда. Аспан мен Жердің үйлесімдік идеясы туралы Ш.Уэлихановтың жазғанына тоқталсақ: . ... ... адам өзін ... бір бөлігі ретінде қарастыра отырып, өздерін ғарыштық күшпен жасағандығын мойындады. ... пен ... ... ... ... дамыды.
Айқастыра тіркеп байлаған қой, ешкілер тобын айтады. Қазақстан ... ... ... соң Ислам дінінің тарауынан бастап қазақ халықтарында мәдени үлкен өзгерістер басталды.
>.
Үлттық халықтың діндері әр түрлі ру-тайпаның ... ... мен ... ... ... қоғамның шығуына байланысты үлттык мемлекет діндері шығады. Ол ... сол ... ... ... ... ... ... улттарға тарамайды. Қазіргі кезде бар және сол бір белгілі үлттардың арасында тараған улттық діндерге жататындар: индуизм, конфуцианство, синто, иудаизм және ... ... ... ... ... сикхизм.
Үнді халкында қандай да бір діни ағымдар болмасын олардың барлығының ортақ көзқарасы: кайта туу және ... жеке адам өз ... ... ... іздейді. деген пікір бар. Ерте дәуірден бастап әр ... діни ... ... ... өлеңдер мен жалбарыну өлеңдері, ритуалды қүрбан шалу түрлерінің деген киелі жинақта топтасқан. Ведалар ... - діни ... ... ... ... шалу негізінде айтылатын суреттемелердің, табиғаттың поэтикалық бейнесінен хабардар ... ... ... Веда ... II мың ... және б.д.д.1 мың жылдарында күрастырылған төрт бөлімнен түратын жинактар. Ең маныздысы ... ... ... ең басты қүдай - Аспан Дьяус қүдайы, қүдайлардың кесі, оның йелі - Жер Притхива қүдайы. Барлық қүдайлар осы екі ... ... ... Ең ... ... бірі - ... әлемді үстап түрған, жындарға қарсы, данышпан және батыр, жылы мен жарықтың, жауын мен дауылдың қүдайы. Оның ерлігіне арналған 250 гимн бар. Тағы да, үй мен ... ... пен ... ... - ... Оған ... ... 200 гимн бар
Брахман діні - бар әлемнің генетикалык, түп ... ... және ... соңы. Брахман екі түрлі болады. Бірінші түрі қозғалмайды, нақты өмір ... ... ... ... мүмкін, ал екіншісі жойылмайды, өлмейді, қозғалыста болады және ақиқат. Бірінші брахман көп түрлі болса, екіншісі жеке ... ... ... ... әр ... ... ... Веданы өздерінің жағдайларына ыңғайлап, халық арасында үлкен авторитетке ие болады. Жрецтерге қүрбандық ... ... ақы ... ... ... мен ... ат және ... төлеуге болады. Олардың мүліктеріне ешкім тиісе алмайды, солардың арасында - патша да. Брахман жрецтерінің айтуы бойынша адамның үзақ ... ... ... ... ... байланысты, кім көп қүрбандық ри - туал жасаса, сол үзақ өмір сүреді дейді. Өмір кайталанып отырады, өлім ол басқа сапаға көшу ... сөз. Адам ... ... ... ... ... ... немесе қанша жақсылық және жамандық жасағанына байланысты.
Индуизм Веданың көптеген көзқарастарын сақтап, ары қарай дамыды. Мысалы, туралы, ... ... ... ... ... өмір ... тоқтамауы, жанның бір денеден екінші денеге көшуі және т.е.с көзкарастары. Индуизм үнді халкы үшін қатардағы дін емес, ол өмір сүру ... ... ... және жеке ... өмір сүру мәні ... есептеледі. Индуизм діні Брахман дініне қарағанда өте ... және ... ... ... қүдайлары адамдардың мүсініне жақын және өмір сүру формасы да түсінікті. Осы дін бойынша үш қүдайдың барлығына сенім бар. Брахма, Шива және ... ... ... ... мінезі және істейтін ісі бар. Брахма - бар әлемді жаратушы, барлық нәрсенің түп негіздік бастамасы, ең ... ... ... әр ... тірі нәрселердің негізі мен қозғаушы күші. Үнді халықтары көбінесе қалған екі ... ... Шива мен ... Шива өз ... ... ... ендіреді. Шива - қатал, қоркынышты қүдай. Оның үш көзі бар, ... ... ... мойнында бас сүйектері бар. Шива - өнер мен ғылым-ның, салтанатардың күдайы. Ол сонымен қатар, өлімнің, қиратудың, , ... ... ... ... Осымен бірге, еркек күшін беруші, балалар жасаушы болып бейнеленеді.Сол себептен бала таппаған ... сол Шива ... ... бала ... Шива ... ... ... тірі жанды сақтаушы және ойын-сауық, бидің қүдайы.
Үшінші қүдай мүшесін Вишну дейді. Вишну - адамдардың адал қамқоршысы, көмекшісі. Ол ... ... пен ... ... оларды қауіп-қатерден сақтайды және адамдарға шындықты жариялап отырады. Ол әрдайым әр түрлі образдар арқылы көрінеді. ... ол ... ... ... сусын жасауды үйретеді, осының арқасында қүдайлар өлмейтін болады. Вишна тағы да аватарх кейпіне антроморфизмдік ... ... ... ... ... кейпіне айналуы негізінен он дейді. Алғашқы төртеуі жануарлар түрінде болады, бесіншісі аватара қортық дәуге айналады. ... ... ... ... ... ... Қалған төртеуі барлық индустарға мәлім қүдайлар . Жетінші аватара ... ... ... ... батырына айналады. Индустар Раманы басқа батырларға қарағанда, үлгі есебінде көрсетеді. Оған ... ... ... ... берілгендігі, мейірмандылық т.е.с қасиеттерді, адамгершілікті қосып көрсетеді Кришнаның образы мен идеясы соңғы индуизм тарауларына әсер ... ғ. Үнді ... ... ... ... ... діни ағым - ... Сикхизм индуизм дінінің оппозициялық түрі деуге болады. Индуизм дінінің қол өнерімен сауда-саттық жасайтын бір топ адамдары үнді халқының кастаға ... ... ... Оны ... Гуру ... ... ... адам. Ол үлы Моголовтарға қарсы күресіп, Солтүстік-Батыс Үнді мемлекетінде ... ... ко - ғам ... ... ... екі ... - индуизм мен ислам дінінің арасында қүрама дін деп айтуға болады. Дегенмен, ол дінді монотеистік дін деп ... ... бір ... ... аты деп ... ... діни кітап - (қүдай кітабы). Қазіргі кезде Сикхтар Үнді мемлекетінің Пенджаб аймағында тұрады. Олар Пенджаб қүрамасын ... ... жеке ... ... ... ... Сикхтер киелі Алтын Амритсара деген храмында өздерінің киелі кітаптарын сақтайды. Олар ... ... ... кеспейді, басына дөңгелек тақия киеді, ет жемейді, ішімдік ішпейді, темекі ... ... ... ... болып жүру керек. Олар өздерінің белдеріне кыска семсерін байлап жүреді де, әрдайым әр-бір сикхтер соғыска дайын ... жүру ... ... ... ... ... және ... да баска халыктарға үқсап, күдайлар мен рухтардың қүрметіне күрбандықтар шалды. Уақыт ... ... ... діни ... ... (бас ... діни ... ауысты. Рулық көп қүдайлардың ішінен Yenлы Қүдай Шанди аты аңызға айналды. Қытайлық үлы Қүдай Шанди өз ... ... ... ... ойлайтын, камқорлық жасайтын және арғы ата-бабаларының, ата тектерінің негізін қалаушы ретінде қабылданады.
Даосизм б.д.д. VI-V ғғ. өмір ... ... ... ... ... ... VI ғ. өмір ... өз өмірінде деген атаққа ие болған. Бүл діни жүйе діннен гөрі философияға жақындау десек те ... ... ... ... бірлікке шақырады. негізгі идеялары кітабында баяндалған. Оның айтуынша, барлық заттар өз даоның арқасында туып дамиды. Дүниеде ... ... жоқ, ... ... ... олардың бәрі өзінің қарама-қарсы жағдайына көшеді. Дао болса, алғашқы бастама, алғашқы түп негізі және барлық қүбылыстардың, денелердің бірлігі, соңғы сатысы. ... ... ... ... және ... ... империяның анасы деп есептеуге болады. Барлық заттар даодан шығады да, даоға қайта оралады. Адамзат жерге, жер Аспанға ... ... ... ал дао ... қажет етеді. Олай болса, дао адамзат баласының тіршілігі мен ... ... ... ... ... ... табылады. Сонымен дао жалпы дүниетанымдық ұғым.
Б.д.д. II ғ. даосизм діни көзқарасқа айналды. Лао-цзы б.д.д. 666 ж. үлы діни ... ... оның ... көптеген храмдар салынады. Бара-бара даосизм көптеген секталарға айналады.
Конфуций діні. Қазіргі Қытай халқының ең беделді үлттық діні Конфуций ... ... ... Оның ... ... ... яғни Кун - ... Конфуций б.з.б. 551 ж. шамасында өмірге келген. Оның негізгі ілімі бізге өзінің шәкірттері Ман-Цзы және Сюн-цзыдың еңбектері арқылы жетті.
Жалпы ... діни ... ... ілім ... те ... ... философиялық көзқарасы бойынша, деген көзқарасын қарастырайық. Барлық ... ... ... болу керек. Сол аттарына сәйкес мінездері болу керек, ат пен атағы сәйкес келуі керек: әке - ... бала - ... ... - ... ... болып аттарына байланысты ғана емес, шын мәнісінде де ... ... ... - әке, халық оның балалары. Осы түрғыдан ... ... ... Олай ... . ... адамдар данышпандарға бағынуға тиісті. Олай болмаған күнде елде ... ... ... ... сөздерінің жинақ кітабы.
Жапонның ұлттық діні: синтоизм. Синтоизм - , б.д.д.УІ-УП ғғ. шығыс Кюсю ... ... ... ... ... ... ... аңыз бойынша, синтоизм дінінің шығуы туралы айтылады. Бүл әдеби жинақ б.з.д. 712ж. ... Оның ... ... ... рухын халықтардың үстінен қарап, билеу күкығын бекітуге ... аңыз ... ... ... Аматрерасу (Күн күдайы) күдайынан таралғандығын, қалған Жапон халыктары оларға бағыныштылығын көрсетуге тырысады. Ең негізгі синтоикалық храм Исэ ... ... Оны Исэ ... Аматерасу храмы дейді. Жалпы Жапония бойынша 110 мыңдай храмда-ры бар.
Еврейлердің ... ... ... ... ... XIII ғ. ... ... арасынан шыққан дін. деген сөз Еврей тайпасынан шыққан Иуда руының атымен аталады. Иуда руы еврей халқының 12 ... ... ең ірі және ... ... ... ... беделді ру болады. Олардың қүдайы Яхва (Найзағай ... от ... су ... ... ... ... деп ... да, монотеистік жеке, еврейлер Палестинаны жаулап алған соң, Яхва құдайының кұрметше Иерусалим храмын салады.
Жалпы иудаизм дінінің дамуын үш кезеңге ... ... ... ... - Таураттың шығуы немесе оның басқа негізгі бөлімі - Көне өсиет (б.з.д. ХІІІ-ІІ ғғ.) - Танах деп иудейлер атайды. ... ... 39 ... ... ... Ескі өсиеттің негезі.Екінші кезең Иудаизмнің Талмуттық даму кезеңі деп ... ... ... ... ... діни ... көрсетіледі. Б.д.д. 70ж. Рим империясының Палестинаны жаулап ... ... ... ... ... еврей халықтарының қүлдыққа түсіп, өз елінен тарап басқа елдерге кетуі туралы айтылады.
Үшінші кезең, Иудаизмнің даму кезеңі; . ... ... ... ... ... мен сектілер бар. Негізгі Иудаизм догмасы бойынша: Қүдай бір - Яхва, еврей халқы ерекше халқы, Яхва ... ... ... жан ... ол ... бар, ... пен ... қасиетті кітап және т.б.
Иудаизмде діни табынушылық, әдет-ғүрыптар, мейрамдар өте көп. Діни регламенттер бойынша 365 іс-әрекетке тыйым салынады да, 248 ... ... ... ... ораза үстау керек, баланы туған соң сегіз күннен кейін сүндетке отырғызу керек, балалық шаққа жету тойы, ... т.с.с діни ... бар. ... ... - ... ... мейрамы еврей халқының б.з.д.VII ғ. Ёгипёттен еврейлердің кезінен ... ... ... бар. ... өзі ... ... ... әсер алса да, ол дін христиан діні мен ислам дінінің шығуына, дамуына үлкен әсерін тигізді.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі түркілердің наным-сенімдері10 бет
Ислам мәдениетінің қалыптасуы9 бет
Христиан дініндегі провасловиялық ағым6 бет
"Л.Н.Гумилев- тарихшы ғалым және тарихи еңбектері"6 бет
Дін және руханият3 бет
Ежелгі Қазақстандағы діни – философиялық аспектідегі негізгі ілімдер48 бет
Кожа Ахмет Яссауи9 бет
Оңтүстік-Шығыс Азия7 бет
ТүркIлердIң ислам тарихы және мәдениетIндегI ерекше орны8 бет
Үндіқытай елдері жайында9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь