Авторлық құқықтың ұғымы және қатынастардың реттелуі

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.7

1 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ РЕТТЕЛУІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8.22
1.1 Авторлық құқықтың ұғымы және қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.12
1.2 Авторлық құқықтың пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.17
1.3 Авторлық қатынастардың құқықтық реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ...18.22

2 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ОБЪЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ СУБЪЕКТІЛЕРІ ... 23.43
2.1 Авторлық құқықтың объектілері және объектілері болып табылмайтын туындылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23.29
2.2 Авторлық құқықтың субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29.34
2.3 Автордың жеке мүліктік және мүліктік емес құқықтары ... ... ... ... ..34.43

3 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫ ҚОРҒАУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..44.57
3.1 Жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44.50
3.2 Авторлық құқықты Қазақстан Республикасының заңнамасы
бойынша қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50.57

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58.62

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63.64
КІРІСПЕ

Біздің елімізде шығармашылық жұмыстармен айналысуға толықтай кепілдік берілген. Ол Қазақстан Республикасының Негізгі Заңы Конституциясының 20-бабында: «Сөз бен шығармашылық еркіндігіне кепілдік беріледі. Цензураға тыйым салынады» деп айқын тұжырымдалған [1; 20-бап]. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде мүліктік қатынастар теңдігі тайға таңба басқандай айқын көрініс тапқан. Мұнымен қоса азаматтық заңнамалардың негізгі принциптері, олармен реттелетін қатынастардың теңдігі, кез келген меншік түріне қол сұқпау, келісімдердің еркіндігі, азаматтардың жеке ісіне араласуға жол бермеу, азаматтық құқықтардың кедергісіз жүзеге асыруын, бұзылған құқықтарды қалпына келтіруді қамтамасыз ету немесе сот арқылы қорғау зор маңызға ие. Сайып келгенде, осы қағидалардың барлығы да келісім жасаудың еркіндігіне, азаматтардың және заңды тұлғалардың өз мүдделеріне қатысты шараларды анықтауына негізделеді. Азаматтық құқықтың ең жетекші бөлімдерінің бірі бола тұра, тек әлеуметтік - экономикалық салада ғана емес, сондай-ақ құқықтық қатынастардың бірқатарында авторлық құқықтың кеңінен көрініс беруі – оның аса күрделілігімен қатар, ауқымының кеңдігін де айғақтаса керек.
Ғылым, әдебиет және өнер туындыларын шығару және пайдалану саласында соңғы үш жыл ішінде біздің қоғамымыздың құқықтық өмірінде елеулі өзгерістер болды. 1996 жылы 10 маусымда ҚР «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңның қабылдануымен, авторлық құқықтарды қорғаудың өзіндік әлемдік эталоны болып табылатын, әдеби және көркем туындыларын қорғау туралы Берн Конвенциясының талаптарына толықтай сәйкес келетін, авторларының құқықтарын қорғаудың өте жоғарғы сапасын көздейтін нормалардың жүйесі ретінде авторлық құқықтың қазақстандық жүйесінің қалыптасуы аяқталды. Себебі, жоғарғы құндылық болып табылған адам, оның құқықтары мен бостандықтарына қатысты мемлекет саясатының өзгеруіне байланысты, «мықты» заңды қабылдау туралы сұрақ бұрыннан қойылған болатын.
Берн Конвенциясының қағидаларының бірі болып қорғаудың ең төменгі көлемі приципі болып табылады. Ол, Конвенцияның өзі оған қатысушы елдерде міндетті қолдануға жататын авторлық-құқықтық қорғаудың кейбір нормаларын бекітуді білдіреді [2;]. Көптеген уақыт бойы КСРО, одан кейін Қазақстан да Берн Конвенциясына қосыла алмады, себебі, ұлттық заңнама авторлық құқықты қорғаудың мұндай деңгейін қамтамасыз ете алмады. Тек қазір ғана қазақстандық заңнамамен ұсынылатын қорғау деңгейі Берн Конвенциясының деңгейіне қол жеткізгенде ғана, Берн Конвенциясына қосылуға нақты мүмкіндік пайда болды. Яғни, Қазақстан 1998 жылдың 10 қарашасында оның толық құқылы қатысушысы бола отырып жүзеге асырылды. Осындай құқықтық шешімдердің маңыздылығын тани отырып тәжірибе үшін анағұрлым маңызды болып келетін мынадай сұрақты анықтау қажет, яғни Конвенция заңының нормалары қолданыла ма? Олар қандай жағдайлар мен фактілерге қолданылады, қандай туындыларды шығаруда және пайдалануда олар күшіне ие болады, заң немесе халықаралық шарт өз күшіне енген уақыттан кейін шығарылған туындылар ғана қорғау объектісі болып табыла ма? Құқықтық жалпы теориясы заңның өз күшіне енгенге дейін орын алған жағдайларға немесе фактілерге таралуы ретінде, заңның кері күшін анықтай отырып жалпы ереже бойынша «заң кері күшіне ие бола алмайды» деген принцип жүзеге асырылатынын көрсетеді.
Жалпы қағиданы құрастырып құқық теориясы, оны нақтыландыруды құқықтың жеке салаларына қалдырылды.
Бұл оларды реттеу әдісі мен және пәнінің ерекшеліктеріне байланысты. Яғни оларға құқықтың жаңа нормаларының қолданысы таралатын жағдайлар мен фактілерді дербес анықтауға мүмкіндік береді.
Батыс елдерінде авторлық құқық немесе ИМ (интеллектуалдық меншік) кеңістігі мемлекет тарапынан өте көп көңіл бөлінетін аймақ болып табылады. Бұл өнеркәсіптік өнімдерді өндіруде дамыған елдерге әлемдік көшбасшы болуға мүмкіндік береді.
ИМ (интеллектуалдық меншік) ұлттық байлықты жинақтаушы және экономикалық дамудың маңызды құралы ретінде көп мағынаға ие болып келеді. Мысалы, интеллектуалдық меншіктің бүкіләлемдік ұйымының зерттеуі бойынша Америка Құрама Штатында авторлық құқыққа негізделген ұлттық интеллектуалдық индустрияның үлесі 12%-ға жетеді. Ақшалай баламаға аударғанда 500млрд. долларды құрайды, бұл американдық киімдерді, көлік құралдарын, компьютерлерді және ұшақтарды экспорттаудың жалпы көлемінен де асады.
Өз елімізге келсек, Интеллектуалдық меншік біртіндеп бағалы және толықтырылатын қор ретінде өзінің шынайы мағынасына ие болып келеді, болашақта бұл біздің республикамыздың азаматтарының әл-ауқат деңгейін анықтайтын болады. Осыған байланысты елбасымыз Н.Ә.Назарбаев интеллектуалдық меншік құқықтары мен қорғаулы саудалық маркалы тауарларды өндіруге қолайлы жағдайлар жасау еліміздің экономикалық дамуын қысқартуға басымдылықтың бірі болып табылады деп әлденеше рет жариялаған.
Қазіргі уақытта Қазақстан ИМБҰ-ның (Интеллектуалдық Меншіктің Бүкіләлемдік Ұйымы) қамқорлығымен жүзеге асырылатын (соның ішінде өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париждік конвенция, Патенттік кооперациялар туралы шарттар, тауарлық белгілерді халықаралық тіркеу жөніндегі Мадрид келісімі, Еуразиялық патент конвенциясы және т.б.) толық құқықты мүшесі болып табылады, әйтсе де республикада авторлық құқықты қорғау әлі де халықаралық деңгейге сәйкес келмейді.
ЕО (Еуропалық Одақ) саудасының бас директораты өз өкілдерімен, жеке компаниялармен және Қазақстанда жұмыс істейтін авторлық құқық қорғау жөніндегі қоғамдастықтармен сұхбат жүргізіп біздің елімізде интеллектуалдық меншікке құқыбұзушылық тең таралған тәжірибе деген қорытындыға келді. Елімізде шетел құқық иеленушілеріне ең ауыр тиеді,себебі оларға өздерінің құқықтарын дәлелдеу күрделірек, әсіресе егер олардың авторлық құқытары шетелде тіркелген жағдайда. Қазақстанда өкіметтерге сыбайлас жемқорлыққа және пираттыққа қарсы күресу қорлардың және қажетті тәжірибенің жетіспеуінен қиындыққа соқтырады.
Халықаралық тәжірибенің көрсетуінше әр мемлекеттің міндеті бұл – авторлардың құқықтарын бұзуға қарсы тиімді құқық қолдану жүйесін енгізу болып табылады. Бұл құқық иеленушілерге өз құқықтарын кесіп өтуге және шығындардың орнын толтыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, әкімшілік және сот органдары иелердің ерекше құқықтарының заңды талаптарының кез – келген уақытта қостау керек [3;87б.].
Қазақстанда Интеллектуалдық меншік құқығын қорғау келесі заңды актілермен: Азаматтық кодекспен, “Авторлық және сабақтас құқықтар туралы” заңмен, “Тауарлық белгілер, қызмет көрсету белгілері және тауарларды шығару орнының аты”, “ Селекциондық табыстарды қорғау туралы”, “Интегралдық микросұлбалардың топологиясын құқықтық қорғау туралы”, сонымен қатар Қазақстан Республикасының Патенттік заңымен реттеледі.
Интеллектуалдық меншік құқығын қорғауды қамтамасыз етуде сонымен қатар Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі және әкімшілік құқықбұзушылықтар туралы Кодексті қабылдау маңызды кезең болып табылады. Олар Интеллектуалдық меншік құқықтарымен байланысты қылмыстар және құқықбұзушылықтар үшін жауапкершілікті қарастырады.
Сонымен қатар, республикамызда “ҚР-ның ұлттық инновациялық жүйені дамыту және құрастыру жөніндегі 2005-2015 ж.ж. программа” қабылданды.
Әлемдік сарапшылардың көпшілігі авторлық құқықты сақтау бөлімінде қатаң ғаламтор – кеңістік мемлекеттік реттеу енгізілмеген елдерде сандық форматтағы музыкалық контрафактының бөлігі (мобильдік байланыс және ғаламтор)” 90-95%-ға жетеді деп пайымдайды. Егер мобильді контент бүгінгі күнде негізінде ресми таратылса, көбінесе ғаламдық желілерде ақтарылған музыкалық өнімдер заңсыз түрде тасымалданады.
Еліміздің де жағдайы осындай, әлемдік мұхитқа тура шыға алмайтын елде әрине пираттар көп болады. Ғаламтор желісін пайдаланатын әр отандық қолданушы еш қиындықсыз тек қазақстандық желі сигментінде кедергісіз ресми емес аудио көз мөлшерілік континентімен өлшеп табуға болады.
Бұл жұмыс авторлық құқық мәселелеріне арналған. Оның мақсаты-авторлық құқықтың сұрақтары халықаралық құқықтың деңгейінде және әртүрлі елдердің ұлттық заңнамаларында қалай шешілетінін көрсету, авторлық құқықтың түсінігін беру және қағидаларын қарастыру, оның пайда болу тарихын зерттеу, авторлық қатынастардың құқықтық тұрғыда реттелуін, сондай-ақ авторлық құқықтың объектілері мен субъектілерін қарастыру, авторлық құқықты қорғау механизмін зерттеу.
Осы дипломдық жұмысымда мен ҚР Конституциясын, ҚР Азаматтық Кодексін, Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңды және өзге де заңдарды, сонымен қатар М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин, В.А. Дозорцев, Н. В. Макагонова, О.А. Дворянкин, А. Корчагин, Б. Бейнфест, Л. Подшибихин, В.И. Жуков, А. Н. Долженко, В.Б. Резников, Н.Н. Хохлока, Э.П. Гаврилов,Е.Н. Суханова, В.Я. Ионас, А. Такоп, В.Л. Чертков, И.А.Зенин,Т.Е.Каудыров және өзге де ғалымдардың еңбектерін пайдаландым.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМ


1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Жеті жарғы;
2 Закон РК «О присоединении РК к Бернской конвенции об охране литературных и художественных произведений» от 10.11.1998;
3 Гаврилов Э.П. Комментарий к Закону об авторском праве и смежных правах. Судебная практика. - М.: Экзамен, 2002;
4 Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть.) Комментарий. Изд.2-е испр. и доп., с использованием судебной практики. Отв. ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. А., 2000;
5 Комментарий: Гражданский кодекс Республики Казахстан. (Особенная часть). Отв. ред. Сулейменов М.К., Басин Ю.Г.- Алматы: «Жеті жарғы», 2000 ж.;
6 Ихсанов Е.У. Авторское право как субъективное гражданское право по законодательству Республики Казахстан.-Автореф. дис. к.ю.н.-Алматы,2001;
7 Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (акад. курс). Отв ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. А., 2000;
8 Дозорцев В.А. Новая эра в охране исключительных прав // Право и экономика.1995.№15-16;
9 Макагонова Н.В. Авторское право. М., 2000;
10 Линен Оуэн. Приобретение и продажа Авторского права на литературные произведения. А., «Қаршы-қарашат», 1998 г;
11 Каудыров Т.Е. «Гражданско-правовая охрана объектов промышленной собственности»: Монография.-Алматы: Жеті жарғы, 2001;
12 Гаврилов Э.П. Комментарий к Закону РФ "Об авторском праве и смежных правах". М., 2002;
13 Долженко А.Н., Резников В.Б., Хохлова Н.Н. Судебная практика по гражданским делам. М., 2001;
14 Такоп А. Авторское право и доступ к информации. 1998, №3;
15 Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері)- Алматы: Юрист, 2007 ж.;
16 Зенин И.А. Рынок и право интеллектуальной собственности. М., 1991;
17 Гражданское право. Учебник. Часть II/Под. ред. А.П.Сергеева, Ю.К. Толстого.-Москва: Проспект, 1997;
18 Чертков В.Л. Авторское право в периодической печати. М. 1989 г;
19 Калятин В.О. Интеллектуальная собственность (исключительные права);
20 Ионас В.Я.Произведения творчества в гражданском праве. М., 1972;
21 Тихомирова Л.В., Тихомиров М.Ю. Юридическая энциклопедия. М., 1998;
22 Ионас В.Я. Критерий творчества в авторском праве и судебной практике. М., 1963;
23 Э.П. Гаврилов «Советское авторское право. Основные положения. Тенденции развития. Наука», Москва 1984 ;
24 Гражданский кодекс Республики Казахстан-толкование и комментирование. Общ. Часть. Вып. 3. А., 1997;
25 Гражданское право. Том 2. Учебник для вузов (акад. курс). Отв ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. А., 2000;
26 Гражданское право. Учебник. Часть 1. Изд. третье, перераб. и доп. / Под ред. А.П.Сергеева, Ю.К. Толстого. М., 1998;
27 Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» 10.06.1996 жылғы N 6-1 Заңы (соңғы толықтырулармен және өзгерістермен);
28 Солтүстік Қазақстан облысы Әділет департаментінің Бас маманы Е.Б. Қасымовтың 29.01.2010ж. берген мәлімдемесінен;
29 Калятин В.О. Интеллектуальная собственность (исключительные права). М., 2000;
30 Әдеби және көркем туындыларды қорғау жөніндегі Берн конвенциясы, 1986 ж;
31 Жуков В.И. Гражданское законодательство и институт интеллектуальной собственности. М.;
32 Корчагин А., Бейнфест Б., Подшибихин Л. Патентное право и его связь с авторским правом // Интеллектуальная собственность. Авторское право и смежные права. - 2000. - N 2;
33 Авторские дела в суде. Научно-практический комментарий, Москва, «ВААП-ИНФОРМ», 1985 г;
34 Гражданское право. Учебник.I - II том. Отв. ред. Суханова Е.А.-Москва, 1998 г;
35 Аудандық әділет басқармасының бастығы Ж.Байбашеваның мәлімдемесі http://adiletaktobe.kz 07.07.2009 басылым;
36 О.А. Дворянкин «Защита авторских прав. Ответственность за их нарушение. Уголовно-правовой аспект. М.2002;
37 Гражданский кодекс Республики Казахстан-толкование и комментирование. Общ. Часть. Вып. 3. А., 1997;
38 Оңтүстік Қазақстан обл. Әділет департаменті баспасөз қызметінің “Авторлық заңдылық” мақаласынан мәлімдеме. Ресми сайты: www.minjust.kz/en/node/15613;
39 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 29 наурыз 2001ж № 411 Қаулысы;
40 Құқықтық статистика комитетінің мәліметтері және Қазақстан Республикасының Бас Прокуратурасының арнайы есебі (Диаграмма 1);
41 Гражданское право под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого,М., 2001;
42 Гражданское право под ред. Е.Н. Суханова. М., 1993;
43 Ожегов С.И. Словарь русского языка. М;
44 Гражданское право: В. 2т. Том 1. Учебник/ Отв. ред. Проф. Е.А. Суханов. 2–е изд. перераб. и доп. М., 1998;
45 Закон Республики Казахстан от 29 июня 2001 года «О правовой охране топологий интегральных микросхем»;
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................4-7
1 АВТОРЛЫҚ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... 8-12
2. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ СУБЪЕКТІЛЕРІ....23-43
2.1 Авторлық құқықтың объектілері және объектілері болып табылмайтын
туындылар.............................................................
................................23-29
2.2 ... ... ... жеке ... және ... ... ... ҚҰҚЫҚТЫ ҚОРҒАУ МЕХАНИЗМІ..................................44-57
3.1 ... ... ... ... Республикасының заңнамасы
бойынша
қорғау.................................................................
....................50-57
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
..............................58-62
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... ... ... ... ... Ол Қазақстан Республикасының Негізгі Заңы Конституциясының 20-
бабында: «Сөз бен шығармашылық ... ... ... Цензураға
тыйым салынады» деп айқын тұжырымдалған [1; 20-бап]. Сондай-ақ, Қазақстан
Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... көрініс тапқан. Мұнымен қоса азаматтық заңнамалардың
негізгі принциптері, олармен ... ... ... кез ... түріне қол сұқпау, келісімдердің еркіндігі, азаматтардың жеке ... жол ... ... ... ... ... ... құқықтарды қалпына келтіруді қамтамасыз ету немесе сот арқылы
қорғау зор маңызға ие. Сайып келгенде, осы ... ... да ... ... азаматтардың және заңды тұлғалардың өз мүдделеріне
қатысты шараларды ... ... ... құқықтың ең жетекші
бөлімдерінің бірі бола тұра, тек әлеуметтік - экономикалық салада ... ... ... ... ... ... ... көрініс беруі – оның аса күрделілігімен қатар, ауқымының кеңдігін
де ... ... ... және өнер ... шығару және пайдалану
саласында соңғы үш жыл ішінде біздің қоғамымыздың ... ... ... ... 1996 жылы 10 ... ҚР ... ... сабақтас құқықтар туралы» Заңның ... ... ... ... ... эталоны болып табылатын, әдеби
және көркем туындыларын қорғау туралы Берн ... ... ... ... ... ... ... өте жоғарғы
сапасын көздейтін нормалардың жүйесі ... ... ... ... қалыптасуы аяқталды. Себебі, ... ... ... адам, оның құқықтары мен бостандықтарына ... ... ... ... «мықты» заңды қабылдау
туралы сұрақ бұрыннан қойылған болатын.
Берн Конвенциясының ... бірі ... ... ... көлемі приципі болып табылады. Ол, Конвенцияның өзі оған
қатысушы ... ... ... ... авторлық-құқықтық
қорғаудың кейбір нормаларын ... ... [2;]. ... ... ... одан ... ... да Берн Конвенциясына қосыла ... ... ... ... ... ... ... деңгейін
қамтамасыз ете алмады. Тек ... ғана ... ... қорғау деңгейі Берн ... ... ... ... Берн ... ... ... мүмкіндік пайда
болды. Яғни, Қазақстан 1998 жылдың 10 қарашасында оның ... ... бола ... жүзеге асырылды. Осындай құқықтық шешімдердің
маңыздылығын тани ... ... үшін ... ... ... ... ... анықтау қажет, яғни Конвенция заңының
нормалары қолданыла ма? Олар ... ... мен ... қандай туындыларды шығаруда және ... ... ие ... заң ... ... шарт өз ... ... ... ... туындылар ғана қорғау объектісі болып
табыла ма? Құқықтық ... ... ... өз ... ... дейін
орын алған жағдайларға немесе фактілерге таралуы ретінде, заңның ... ... ... ... ... бойынша «заң кері күшіне ие бола
алмайды» деген принцип ... ... ... ... ... құқық теориясы, оны нақтыландыруды
құқықтың жеке салаларына ... ... ... ... мен және ... ... байланысты.
Яғни оларға құқықтың жаңа нормаларының қолданысы таралатын жағдайлар мен
фактілерді дербес ... ... ... ... авторлық құқық немесе ИМ (интеллектуалдық меншік)
кеңістігі мемлекет тарапынан өте көп көңіл ... ... ... ... ... өнімдерді өндіруде дамыған елдерге әлемдік ... ... ... ... меншік) ұлттық байлықты жинақтаушы ... ... ... құралы ретінде көп мағынаға ие болып келеді.
Мысалы, интеллектуалдық меншіктің бүкіләлемдік ұйымының ... ... ... Штатында авторлық ... ... ... индустрияның үлесі 12%-ға жетеді. Ақшалай ... ... ... ... бұл американдық киімдерді, көлік
құралдарын, компьютерлерді және ұшақтарды экспорттаудың жалпы көлемінен де
асады.
Өз елімізге ... ... ... ... ... және
толықтырылатын қор ретінде өзінің шынайы мағынасына ие ... ... бұл ... ... ... әл-ауқат деңгейін
анықтайтын болады. ... ... ... ... ... құқықтары мен қорғаулы саудалық маркалы тауарларды
өндіруге қолайлы жағдайлар жасау еліміздің ... ... ... бірі ... табылады деп әлденеше рет жариялаған.
Қазіргі уақытта Қазақстан ИМБҰ-ның (Интеллектуалдық Меншіктің
Бүкіләлемдік ... ... ... ... ... ішінде
өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... тауарлық белгілерді халықаралық тіркеу
жөніндегі Мадрид келісімі, Еуразиялық патент конвенциясы және т.б.) ... ... ... табылады, әйтсе де республикада авторлық құқықты
қорғау әлі де халықаралық деңгейге сәйкес келмейді.
ЕО (Еуропалық Одақ) ... бас ... өз ... жеке
компаниялармен және Қазақстанда жұмыс істейтін ... ... ... қоғамдастықтармен сұхбат жүргізіп біздің елімізде интеллектуалдық
меншікке құқыбұзушылық тең ... ... ... ... ... шетел құқық иеленушілеріне ең ауыр тиеді,себебі оларға өздерінің
құқықтарын дәлелдеу ... ... егер ... ... ... тіркелген жағдайда. Қазақстанда өкіметтерге сыбайлас жемқорлыққа
және пираттыққа қарсы күресу ... және ... ... ... ... тәжірибенің көрсетуінше әр мемлекеттің міндеті бұл –
авторлардың құқықтарын бұзуға қарсы тиімді ... ... ... енгізу
болып табылады. Бұл құқық иеленушілерге өз құқықтарын кесіп өтуге ... ... ... мүмкіндік береді. Сонымен қатар, әкімшілік және
сот органдары иелердің ерекше құқықтарының заңды талаптарының кез – келген
уақытта қостау керек ... ... ... құқығын қорғау келесі заңды
актілермен: Азаматтық кодекспен, “Авторлық және сабақтас құқықтар ... ... ... қызмет көрсету белгілері және тауарларды шығару
орнының аты”, “ Селекциондық табыстарды ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар
Қазақстан Республикасының Патенттік заңымен реттеледі.
Интеллектуалдық меншік құқығын ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық ... және ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Олар Интеллектуалдық меншік құқықтарымен байланысты ... ... үшін ... ... ... ... “ҚР-ның ұлттық инновациялық жүйені
дамыту және құрастыру жөніндегі 2005-2015 ж.ж. программа” ... ... ... ... ... ... ... ғаламтор – кеңістік мемлекеттік реттеу енгізілмеген елдерде сандық
форматтағы музыкалық контрафактының ... ... ... ... ... жетеді деп пайымдайды. Егер мобильді контент бүгінгі
күнде негізінде ресми таратылса, ... ... ... ... ... ... түрде тасымалданады.
Еліміздің де жағдайы осындай, әлемдік мұхитқа тура шыға ... ... ... көп ... ... ... ... әр отандық
қолданушы еш қиындықсыз тек қазақстандық желі ... ... ... аудио көз мөлшерілік континентімен өлшеп табуға болады.
Бұл жұмыс авторлық құқық мәселелеріне арналған. Оның мақсаты-авторлық
құқықтың сұрақтары халықаралық ... ... және ... ... заңнамаларында қалай шешілетінін ... ... ... беру және ... ... оның ... болу ... зерттеу,
авторлық қатынастардың құқықтық тұрғыда реттелуін, сондай-ақ авторлық
құқықтың объектілері мен ... ... ... ... ... зерттеу.
Осы дипломдық жұмысымда мен ҚР Конституциясын, ҚР Азаматтық Кодексін,
Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңды және өзге де ... ... М.К. ... Ю.Г. ... В.А. ... Н. В. ... Дворянкин, А. Корчагин, Б. Бейнфест, Л. Подшибихин, В.И. Жуков, А. Н.
Долженко, В.Б. Резников, Н.Н. ... Э.П. ... ... ... А. ... В.Л. ... ... және өзге де
ғалымдардың еңбектерін пайдаландым.
1 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ
РЕТТЕЛУІ
1.1 Авторлық құқықтың ұғымы және қағидалары
Авторлық ... - ... ... ... бірі ... ... реттелетін мүліктік және жеке ... емес ... ... және өнер ... шығарумен және пайдаланумен
байланысты. Дербес жеке институт ретінде авторлық құқық нақты міндеттерді
атқарады. Бұл ... ... ... жеке ... емес ... ... ... жан-жақты қорғау, ғылыми және көркем туындыларын
шығару үшін анағұрлым қолайлы жағдайларды құқықтық әдіс - ... ... ету, ... ... ... пайдалану жатады. Объективтік
мағынада авторлық құқық, ғылым, әдебиет және өнер ... бұл ... ... ... ... реттейтін құқықтық нормалардың
жиынтығы. Субъективтік мағынадағы авторлық ... - бұл ... ... өнер ... шығарған тұлғаларға тиесілі жеке мүліктік емес және
мүліктік құқықтар.
Авторлық ... ... ... ... ... ... бір жалпы
қағидалар тән. Шығармашылық еркіндігі қағидасы, авторға ... ... ... ... нысанын, оны шығару әдісін таңдап
алуға, өзінің ... ... ... ... етілген әдіс-тәсілдер
бойынша пайдалануға мүмкіндік береді. Конституциялық ... ... және ... ... ... ... зерттеу, ойлап
құрастыру және рационизаторлық қызметтің анағұрлым кең ауқымда қолдану,
әдебиет пен ... ... жолы ... ... ... жеке мүддесін барлық қоғамның мүддесімен ... ... ... ... жеке ... ... ... жол береді. Яғни, Қазақстан ... ... ... ... ... келісімінсіз және оған авторлық
сыйақыны төлемей шығарылған туындыны жаңа, шығармашылық жеке ... үшін ... ... ... және ... ... моральдық және
материалдық қызығушылығы қағидасы тәжірибеде ... ... ... бар: ... атақ беру ... сіңірген артист және
т.б.), халықтың марапаттауына ие болған туындыны ... ... ... ... ... ... ... әдебиет және өнер туындыларының
авторларына әртүрлі ... және ... ... беру ... Әртүрлі
туындылар үшін ауысымды ставка түріндегі авторлық сыйқыны белгілеу де
материалдық ... ... ... ... ... мен ... мүдделерін жан-жақты қорғау қағидасы тек
авторлық құқық қатынастарының қатысушыларының құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттік органдардың құзіретін анықтайтын құқық нормаларында ғана
көрініс таппаған, ... ... ол ... ... құқықтардың қорғауын
қамтамасыз ететін құқық нормаларында да орын алған [4; 120-216 ... ... ... ... дүниежүзілік қауымдастықтың
толыққанды мүшесі болды, сол арқылы халықаралық қатынастарда өзіне сәйкес
құқықтар мен міндеттерді ... ... ... бірі ... ... Қазақстан Дүниежүзілік зияткерлік меншік Ұйымының мүшесі, сондықтан
да зияткерлік еңбек әрбір ... жеке ... және ... ... оның жеке ... автор ол шығармашылық еңбегімен туынды жасаған жеке ... ... ... – автордың мүліктік және мүліктік емес жеке құқықтары болып
табылады. Авторлық құқық мақсатына, мазмұны мен ... ... ... мен ... қарамастан шығармашылық еңбектің нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... жазбаша,
ауызша, үнжазба немесе бейнежазба, бейнелеу, көлемді-кеңістікті сипатта
жарияланған ... да, ... ... да қолданылады.
Авторлық құқық ... ... ... әдістердің,
жүйелердің, процестердің, жаңалықтардың, фактілердің ... ... ... ... ... ... және өнер ... жасалу дерегіне қарай туындайды[ 5;56 б.].
Авторлық құқық туралы заңнама.
Ғылыми және көркем туындылар аясындағы қарым –қатынастар ... ... ... ... ... әртүрлі нормативтік актілермен
реттеледі. Ол нақты бір бірлікпен сипатталады. Бұл бірлік ... ... ... мен ... ... ... онымен
реттелетін қарым-қатынастар аясында және авторлық құқықты қорғау әдіс-
тәсілдерінде ... ... ... құқық туралы заңнама-азаматтық
заңнаманың ... ... ... заңнаманың негізі мен азаматтық
кодексте авторлық құқық өзі дербес жеке ... ... ... ... ... ... бұл ... басқа нормалары да
қолданылады және жалпы нормалары ғана емес (мысалы, авторлық құқыққа ие
бола ... ... ... ... ... ... қатар
бірқатар арнайы нормалар (мысалы, автордың кейбір құқылығын мұра бойынша
ауысу кезіндегі ... ... ... ... ... және ... ... туралы, авторлардың мүліктік құқықтарын ... ... ... толтыру және т.б.) [6; 112-116 б.б.].
Авторлық құқықтың нормалары республикалық маңызы бар ... және ... ... көрініс табады. Азаматтық заңнаманың
негізі барлық республикаларда ... ... ... ... ... қағидалық ережелерді бекітеді. «Авторлық құқық»
негіздері бөлімі ... ... ... ... туындылардың
қорғау қабілеттілігінің критерийлеріне ғылыми және көркем шығармашылығы
субъектілерінің құқықтарын, ... және ... ... ... ... сұрақтарын, авторлық құқықтың әрекет ету
мерзімін ... ... ... ... ... қорғау бойынша
халықаралық конвенцияларға ... ... ... ... бойынша дауларды шешу кезінде 1986 жылы 18 ... ... ... Сот ... ... құқық қатынастардан туындайтын дауларды
шешу кезінде ... ... ... ... етуші қаулысы
қолданылады.
Бұрынғы КСРО-ң ... да ... ... Қазақстан Республикасы
да авторлық құқықтарды қорғаудың халықаралық жүйесіне қатысады. Бұл
КСРО-ң 1973 жылы ... ... ... ... әлемдік (Женева) конвенциясына
қосылумен байланысты болды. Жалпы әлемдік ... ... ... ... алады. Осы қағиданың арқасында әрбір қатысушы елде шетел
авторларының туындылары, өз азаматтарының ... ... ... яғни ... ... туралы ұлттық заңнаманың ережелері
қолданылады. Конвенция қорғалатын ... ... ... береді.
Бірқатар елдің заңнамасы осы жолмен келеді.
Әлемдік конвенцияда қорғалуға құқығы бар ... ... ... ... ... Оның ... сәйкес, Конвенцияға қатысушы
мемлекеттердің авторлық құқығы, олардың туындыларының ... рет ... ... ... ... ... ... аумағында туындылары алғаш рет жарық
көрген, Конвенцияға қатыспайтын мемлекеттің азаматтарының ... ... ... Жалпы әлемдік конвенция азаматтығы жоқ тұлғалардың ... ... ... ... ... мемлекет ішкі заңнамамен
өзінің азаматтарының ... осы ... ... ... ... ... тұлғалар да авторлық құқығын қорғау құқығына ... ... ... ... ... авторлық құқықтарды қорғауды ұсынудың
шарттарына назар аударады: ... ... ... ... ... ... құқық иеленушінің атын, жарыққа алғаш рет шығу жылын
арнайы ... ... ... ... ... ... және т.б.
Сондай-ақ мынаны атап өту қажет: әдеби және шығармашылық туындыларды
қорғау туралы Халықаралық ... ... ... және ... ... ... және ... таратушы ұйымдарының
мүдделерін қорғау туралы конвенцияның анағұрлым көптеген қатаң ережелерін
ескере отырып, (Рим конвенциясы) 1991 жылғы ... ... ... авторлық құқықтарды қорғауды кеңейту жолы бойынша одан әрі
дамыды.
Авторлық құқық ... ... бар сала ... ... ... ... ... мүддесін қозғайды.
«Авторлық құқық материалдық зат ретінде ... ... мен ... ... ол оның ... рухани өнімді, яғни шығарманы
қорғайды» [7; 40 б.].
Барлық интеллектуалдық әрекеттің негізінде авторлық жатыр. Ол туындыны
шығару кезінде ... ... ... ... ... саласында, әдебиетте және өнерде қоғамның
ілгері жылжу күші болып табылады. Ғылымның, әдебиеттің және өнердің ... ... ... ... ... етеді. Сондықтан авторлық
құқық саласы мемлекеттер арасында жаңа қатынастардың пайда болуына негіз
болады.
Авторлық құқық әдебиет, ... ... ... ... мен ... қатынастарды реттейді. В.А.Дозорцев айтқандай: «Шығарма жасауға
байланысты әрекеттер идеологияны ... ... ... [8; ... ... өтуі ... құқыққа да өз әсерін тигізді. Егер
марксистік теория барлық ғылым негізінде соның ішінде ... ... ... «құқықтың проприетарлы құрылымын ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық
меншікті қорғайды.
Авторлық құқық ... және ... ... ... ... ... ақпарат құралдары, туындыларды орындаушылар, автор
шығармасының өнімдерін таратушылар арасындағы ... ... орай ... ... кітап, аудио, видео өнімдерін шығарушылар, өсы
өнімдерді таратушылар және ... ... ... да ... Қазақтан өз тәуелсіздігін алғанға ... оның ... ... ... ... ... жұмыспен айналысуға жағдай
жасалып жатыр. Республиканың әдебиет және бейнелеу өнімдерін ... ... ... Берн ... ... өнімдерін шығарушыларды осы
өнімдерді заңсыз қайта шығарушылардан қорғау ... ... ... қауымдастықтан өзіне лайықты орнын алуға ұмтылуын көрсетеді.
Қазақстан Республикасы және интеллектуалдық ... ... ... ... қол ... ... халықаралық конвенцияларға
қосылу және интелектуалдық меншіктің халықаралық ұйымымен ... қол ... ... ... ... ... құқық саласында
үлкен мүмкіндіктер туғызады. Мемлекетіміз өз ... ... шет ... қолданған уақытта қорғау мүмкіндігін алды. Осыған
қоса Қазақстан шет ел ... ... ... ... ... ... өз мойнына алды. Жуық арада республикамыздың
дүниежүзілік ... ... ... енуі ... сыртқы экономикалық
саясатының басты бағыты.
Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудегі басты талаптардың бірі авторлық
құқықты ... және ... ... ... ... ... ... саяси және құқықтық жағдайда дүниежүзілік ... ... сай 140-қа жуық ... ... ... түсіп
отырғандықтан, Қазақстан дүниежүзілік сауда ұйымы бекіткен талаптарды
бұлжытпай орындауы міндет.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... «О ... ... и дополнений в некоторые законодательные
акты Республики Казахстан по вопросам ... ... ... ... ... ... интелектуалдық меншікке байланысты заң шегіндегі
авторлық құқық заңы дүниежүзілік конвенцияға сәйкескендірілгелі жатқандығын
көрсетеді.
Бірақ, ... ... ... ... ... ... ... байланысты мәселе шешіліп ... ... ... реттейтін қылмыстық, әкімшілік және азаматтық құқық
нормалары түпкілікті және нақты зерттелуі тиіс.
Жекелей келгенде Қазақстан ... ... ... ... аясында құқық бұзушылық ... ... жаза ... ... бөлімге біріктіру. Себебі
интеллектуалдық меншік шығарма авторының ... ... ... ... ... ... қолданылатын
туындылар авторларының құқығын бұзуға ... ... ... ... енуі ... ... Қылмыстық Кодекстегі
интеллектуалдық меншікке қарсы жасалған ... ... ... ... Кодексінің 184-бабы - көрінеу жалған ... ... ... ... - ... ... заңсыз пайдалану,199 –
бабы - компьютерлік ақпаратқа заңсыз кіру, ЭЕМ үшін ... ... ... және ... ҚР ... ... Осы баптардың барлығы бір
бөлімге біріктіру нормаларды бірыңғай түсіндіруге және ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады
және интелектуалдық меншікті қорғау деңгейін көтереді.
Тауарлық белгі интеллектуалдық ... ... ... ... 199-бабына өзгерістер енгізіп, оны Қылмыстық Кодекстің
184-бабына сәйкестендіру керек.
Тәжірибеде ірі залал ... ... қиын ... ... ... ірі ... деп ... керек.
Залал мөлшеріне байланысты сұрақты шешу өте ... ... ... ... материалдық негізбен қоса материалдық
емес негізде де болады.
1.2 Авторлық құқықтың пайда болу тарихы
Әдебиет пен өнер бұрынғы заманнан бері ... ал ... ... 200 ... сәл көп ... ... ... құқықты құрайтын кейбір ойлар, сонау ... ... Ең ... бұл ... мен оның авторының арасындағы
байланыс ... ... ... ... біреудің туындысын алып
пайдалану ... ерте ... ... ... ... қате деп саналды,
ал туындыны бұрмалау антикалық Греция мен Римде, ал одан бұрын Индияда да
қоғамдық ... мен ... ие ... Өз ... ... ... ... маңызды оқиғалардың қол ... ... шын ... ... сай келе ме,әлде жоқ па, міне соны қадағалау үшін арнайы
архивке сақталуға берілді.
Ғасырлар өте келе ... ... ... ... ... ... ... Лютер өзінің туындысын кеңінен бірнеше мәрте
қайта басылымына қатысты әбден назары ... ... ... ... ... ... оның ... әлде болса шыдауға болар еді. Бірақ енді
олардың менің кітабымды басым, асығыстық танытқандары соншалықты мен ... осы ... ... мен ... ... адамды
оның атының көмегімен алдау- бұл алаяқтық” [9; 345 б.].
Лютер өзінің наразылығын ең ... ... ... ... ... ол мұндай корректурамен келіспейтіндігі байқалады. Мұндай
көзқарас ... ... ол ... жаңа ... болып саналды және
біз бұдан Лютердің заманында, автор қайта басуды және басқа да жариялымның
нысанын ... ... ... ... оның ... ... ... алу мүмкіндігін иемденуге тиіс деген ойды кездестіреміз.
Бұл ... ... ... ағаш пен ... ойып ... ... өзгерістермен тұспа-тұс келді.Көшірудің жаңа мүмкіндіктері жаңа
заң шығаруға міндеттеді. Ол заңды жаңа авторлық құқықтың алғы шарт ... ... ... ... ... ... ұсынылған нақты
бір туындыларды басу үшін арнайы артықшылықтар ... ... ... ... прогресспен үзіліссіз байланыста
болды. Өткен кезеңде де жаңа техникалық жетістіктер ... ... ... ... Уақыт ағысымен, техниканың дамуымен
шығармалардың тұрақты саны тұрақты өсіп отырды және бүгін де олар ... ... ... және ... кинофильмдер, радио, телевидение,
ЭЕМ үшін программалық жабдықтар [10; 6 б.].
Алғашқы алғышарттар 1400 жылы Venedig-де мәлім болды және содан ... ... ... тез ... Бұл ... ... келер болсақ,
сөз авторларды құқықтық қорғау немесе оларды ... ... ... ... сөз ... отырған жоқ. Алайда шын мәнінде бұл
артықшылықтар авторлар үшін пайдалы ... ... ... ... ... ... ... ие болу үшін олар ... ... ... ... ... бергендігін растайтын құжатпен
растауға тиіс болды.
Алғышарттар туралы ереже бөлігі болып саналатын ... ... үшін тән ... ... және ... ... ақырындап
жойылады және еркін бәсекелестікке негізделген кәсіпкерлік ... ... ... нақ осы ереженің жойылуы авторлық құқықты аман сақтады,
себебі берілген істе құқықтық ... ... ... ... ... бар ... ... саласына қатысты екендігі танылды.
Сонымен, заңнама негізінде құқықтық қорғауды жүзеге ... ... бас ... ... және ... жаңа ... ... қаланды.
Бұл бастама Англияда қаланды, ондағы қабылданған авторлық құқыққа
қатысты 1-құжатты, авторлық құқық саласындағы қабылданған алғашқы заң деуге
болады. Ол 1709 жылы ... ... ... ... ... асырылды.
Сол кезде авторларға өзінің туындысын 14 жылға құқықтық қорғау ... ал ол ... ... ... тағы да 14 жылға ұзартылды.
Туындыны шығару және қайта ... ... ... ... 9 ... университеттер мен кітапханаларға таратылды.
АҚШ-та тұңғыш штаттардың авторлық құқық туралы ... ... ... ... ... пайда болды. Олар сол заңда ... ең ... ... ... 1789 ж. 17 ... заңда «адамға
өзінің ақылының еңбегінің нәтижесінен артық тиесілі меншік жоқ» ... ж. ... ... басу құқығы «тек қана оның ... ... ... ... ... ... заң қабылданды.
Францияда 1791 және 1793 жылдарда өнер жазушылары мен қызметкерлерін
құқықтық ... ... ... ... және 1957 ... ... ... да көп уақыт бойы көптеген елдерге үлгі болды. Бұл ... ... ... ... ... ... қабылданды. Бұл
көзқарастарға ... ... ... туындысына деген құқығы ... ... жеке ... құқығы ретінде қарастырылды және оны
материалдық құндылықтарға жеке ... ... ... жоғары дәрежеде тануға
тура келетін.
Өнер қызметкерлері мен жазушылардың құқығы заңнамада бекітілгеннен
кейін, олардың әрдайым даму және кеңею ... (19 ... мен ... ... ... ... түрлері құқықтық қорғауға
алынып,қорғаудың өзі туындыларды пайдаланудың көптеген ... ... ... ... мерзімі автор қайтыс болғаннан кейін ... ... ... ... ... ... құқықты қорғаудың анағұрлыл жиі
кездесетін мерзімі және ... ... ... ... ... қатар ерекше жағдай ретінде “droit moral” қорғауын ... ... ... ... емес жеке құқық ... ... [11; 36 ... 1886 жылы ... құқықты қорғаудың халықаралық жүйесін және
алғашқы көп ... Берн ... ... үшін ... ... ... құқықтың дамуы. Міне бірнеше ... ... ... ... ... ... ... аударылған. Ғылыми-
техникалық дамудың нәтижесінде ... ... ... анағұрлым
қиындатылған жаңа ... ... ... ... ... заңнамаға өзгертулер еңгізу қажеттілігіне байланысты,
оларға деген қызығушылық артпаса, кемімейді [ 12; 15 ... ... ... ... және ... ... ... елдері мен
АҚШ-тың авторлық құқық тарихымен салыстырғанда өзіндік ерекшелігімен
танылады. ... ... ... шығару ісі ХVIІІ ғасырдың аяғына дейін
мемлекеттік монополия деп ... ... ... ... ... ... ... ерте
пайда болған цензуралық заңнамамен тығыз байланысы танылды және Ресейдегі
бірінші авторлық заң, цензура туралы заңнаманың ... ... ... ... 22 ... бекітілген жаңа цензуралық жарғы «жазушылар және
шығарушылар ... деп ... ... ... қамтыды. Бес баптан тұратын
бөлім, цензуралық жарғыға қосымша болып келген. Жазушылардың ... ... ... ... Тек ... туындыларға қатысты берілген заң
бойынша, кітапты жазушы немесе аударушы, өмір бойы өз туындысын пайдалану
және игілігіне алынған ... ... ... ... ... оны сату
құқығына ие болды. Бірақ авторлық құқықты қорғау, цензуралық ережелерді
сақтауға байланысты ... ... ... басып шығарушы тұлға цензуралық
жарғының ережелерін сақтамаса барлық құқықтардан арттырылды»[13;63 б.].
Әлемдік құқық тарихында ... мен ... ... ... ... акт 1710 жылы ... пайда болды.
Ресейде де бұрынғы жағдай өзгеріп жатты. 1897 жылы Мемлекеттік кеңес
жаңа заңды дайындауға тез ... ... ... ... ... ... үшін он үш ... астам уақыт қажет болды. 1911 жылы 20 наурызда
ол «Авторлық құқық ... ... деп ... және ... ... дейін өзінің
өзектілігін жоғалтпаған принцип бойынша құрастырылды. Ол сол ... ... ... ең ... үлгілері негізінде әзірленсе де, онда
ресейлік авторлық құқыққа тән, авторлық құқықты қорғаудың ... ... ... тапты. Бірақ 1971 жылғы төңкерістен кейін бұл заң ... Ал ... ... ... ... ... заңы болып, 1917
жылы 29 қазанда ОАК-ның «Мемелекеттік басылым туралы» ... ... бес ... ... ... мемлекеттік монополия жариялауға
рұқсат енгізілді) декреті табылды.
Авторлық құқықтарды қорғауды біртіндеп қалпына келтіру және ... ... ... ... ... ... ... заңнама
өзінің орнын 60-жылдардың басында КСРО және одақтық ... ... ... ... жеке ... ретінде тапты.
Жоғарыда аталған тарихи кезеңдерден бастап бүінгі ... ... ... ... ... ... жаңа кезеңі ашылды. Бұл
кезеңді,мүмкіндігінше шетел әріптесінің алдында, аз да ... ... ... қалуға тырыса отырып, НТР ... ... ... ... ішкі ... ... ... сәйкестендіру
ретінде сипаттауға болады.
Сонымен, Ресей, КСРО-ның бұрынғы құқық иеленушісі ретінде, 1952 ... ... ... Жалпыәлемдік конвенцияның нормаларымен байланысты
(КСРО оған Конвенцияның мәтінін қайта қарау туралы Париж хаттамасына ... 27 ... 1973 жылы ... ). 3 ... 1994 жылы ... ... ... әдеби және шығармашылық туындыларды қорғау туралы
Берн конвенциясына (1971 жылғы редакцияда), ... ... ... ... ... (1971 ... ... және 9 қыркүйек 1986 ... ... ... қорғау туралы конвенцияның қосымша
бірінші және екінші хаттамаларына қосылды, дегенмен 18 мамыр 1964 ... ... ... ... Рим ... қосылған жоқ.
Ал енді біздің елде авторлық құқық қалай және қашан пайда болды деген
сұраққа тоқталып ... ... ... авторлық құқық Ұлы Жібек Жолы
дәуірінің өзінде кең көрініс тапты, ал одан да көне ... ең ... ... ... ұлы ойшылдардың, ... ... ... ... болды.
Тұңғыш рет Қазақстанда авторлық құқық туралы ресми жағдай ХІХ ... - ... ... қоғамдық - ғылыми еңбектерде, соның ішінде қазақ
ұлтының ... ... және ... ойшылдар Шоқан Уалихановтың, Ыбырай
Алтынсаринның, Абай Құнанбаевтың және басқа да ... ... мен ... еңбектерінен көрініс тапты.
Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар
туралы» Заңы 1996 жылы 10 ... ... және ... ... қорғау туралы Қазақстан
Республикасының Берн ... ... ... Заңы 1998 жылы ... ... ... ... және түсіндіргенде әртүрлі
мемлекеттерде ... ... ... ... Ең ... және жиі
кездесетін жағдайларда автор - жеке тұлға, яғни шығарманы құрушы ... Бұл ... ... ... ... ... оны ... біреуменен
шатастыру мүмкін емес. ... ... ... ... ... айқындығы сонда, тіпті кейбір ұлттық заңдарда бұл
туралы аталмайды да.
Авторлық құқықтың субьектісі шығарманың ... ... ... ... ... ... ... автор болып танылады.
Шығарманы тудырушы ... ... және ... ... кез ... жеке ... бола ... Қол жеткен шығармашылық нәтиже
обьективті формаға айналған кезден, оны басқа ... ... ... сәттен бастап туынды иесінде бірден авторлық құқық пайда
болады [14; 26-34 б.б.].
Азаматтың ... ... ... болу мүмкіндігі азаматтың құқық
қабілеттілік мазмұнына кіреді, ал соңғысы ... ... да, ... да ... ... олардың шығармалары қоғамның ... үшін ... өмір ... ... ... ... жүйесі, оларға өздерін
шығармашылық қызметке арнауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... авторға творчестволық қабілетінің дамуы үшін
толығымен жинақталуға мүмкіндік береді. Авторлық ... ... ... қоғам жеңіске жететін өздерін жұмысқа арнау үшін қажетті стимулдар
болмас еді. Баспалар және басқа да ... ... ... ... және ... ... ... етілетін коммерциялық тәуекел мен
қарды салымдары үшін компенсацияны қажетсінеді.
Авторлық ... ... жаңа ... іздестіру үшін қуатты стимул мен
ақпаратты таратуды қамтамасыз етеді.
Қазақстан Әлемдік Сауда ұйымының толық ... ... ... ... ... маңызды шарттарының бірі-TRIPS нормаларын- халықаралық сауда
аспектісі бойынша интеллектуалдық меншікке құқық келісімін сақтау.
Сонымен қатар, осы міндетті орындау үшін іс-шаралар ... ... ... ... Үкіметінің 1996 жылы 19 ақпандағы № 211-ші
«Қазақстан Республикасының жалпы әлемдік сауда ұйымына кіру туралы» ... ... ... ... ... ... ... тікелей
қатысы жоқ сияқты көрінеді. Бірақ та, жоғарыда атап өтілгендей бұл ... кіру үшін ... ... бірі ... ... үшін бұл
шешімнің экономикалық мүддесі айқын.
Интеллектуалдық меншік объектілеріне құқықты қорғау үшін ... мен тер ... ... ... ... алда ... Авторлық қатынастардың құқықтық реттелуі
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 973-бабына сәйкес,
авторлық ... осы ... ... және ... ... пен ... туралы өзге де заң актілерімен, ал оларда көзделген жағдайларда
өзге де заң ... ... ... ... ... ... ... келер болсақ, Қазақстан
Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» 1996 ... ... № 6-1 ... 1-бабында: «Осы Заң санаткерлік меншік саласында
ғылым, ... және өнер ... ... ... ... фонограммаларды, эфирлік және кабельдік хабар ... ... ... құқықтар) жасауға және ... ... ... ... ... қатар, авторлық құқық қатынастарын құқықтық реттеуде жоғарыда
аталған заңдармен қатар, бірнеше халықаралық конвенциялар ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік авторлық
құқық жөніндегі Конвенцияның кіріспесінде ... ... ... ... ... ... ... әдебиет, ғылым және өнердің
дамуына ықпал жасау – халықаралық ... ... игі ... ... ... КСРО ... конвенцияға тек 1973 жылы ғана
қосылған болатын. Біздің мемлекетіміз егемендікке қол жеткізгеннен ... ... ... бірі ... ... ... мүшесі
болып қалды.
Бір ғасырдан астам тарихы бар әдеби және көркем туындыларды ... ... ... 1986 жылы Бернде қабылданды. Аталмыш Конвенция
өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі 1883 жылы ... ... ... ... ... Меншік Ұйымының келісім
жүйесінің негізін құрайды. Одан кейінгі келісімдер осы ... ... ... ... ... және ... түсті, сондай-ақ,
техникалық дамуға ... ... ... ... ... тудыратын жаңа салаларды қармауға ықпал жасады.
Берн Конвенциясына қосылу Қазақстан мен Еуропалық ... ... пен ... одан әрі ... АҚШ-пен Сауда
келісімін орындауға жол ашады. Берн ... ... ... ... құқықтырының тең қорғалуы – осы құжаттың басты шарты. Яки, әр
тарап өз заңдарына ... сол ... ... болып табылатын
авторлардың, сондай-ақ басқа ел авторларының да құқықтарын тең ... ... ... ... ... ... осылайша жол
ашу Конвенцияға қосылған барлық елдерге тән сипат.
Берн Конвенциясына бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ... және ол барлық қатысушы елдерге ортақ
болып саналады. Республика Президенті «Қазақстан Республикасының әдеби және
көркем туындыларды ... ... Берн ... ... ... 1998 жылдың қарашасында қол қойды. Осы арқылы ... ... ... ... ... ... қағидаларының жолын
берік ұстай отырып, әлемдік қауымдастықтан лайықты орын алуға ... ... ... ... ... ... ... өңдеу мен көшіріп көбейту
кең етек алып, ол авторлардың, артист - ... және ... ... ... ... ... ... жазу техникасы мен
жабдықтардың жедел жетілуі іс жүзінде бұл ... ... ... ... ... өрісін жекелеген жылпостардың пайдасына айналдырып отыр. Сол себептен
де бір қатар мемлекеттер ... ... ... фонограммаларын
заңсыз көшіріп көбейтуден қорғау жөніндегі Конвенцияға (Женева, 1971ж.)
қосылуды мақсат ... 2000 ... ... ҚР ... ... ... ... олардың фонограммаларын заңсыз көшіріп
көбейтуден қорғау жөніндегі Женева Конвенциясына ... ... ... ... ... де ... аса ... авторлық құқық саласындағы
Конвенциялар мен Шарттарды қолдауы және оған ... ... 2001 жылы ... ДСМҰ – ның ... құқық саласындағы, сондай-ақ Берн Конвенциясын
дамытудың жалғасы болып табылатын орындалымдар мен ... ... да ... ... ... ... бағдармалар бойынша
авторлық құқықты қорғауды егжей – тегжейлі анықтайды және деректер қорына
кеңейтілген мәлімет ... ... ... ... Шарт ... ... ... және хабар тарату ұйымдарының
мүдделерін қамтиды. Халықаралық ұйымдардың сарапшылары ДСМҰ – ның ... ... ... ... ... ... бай мәліметтер
жиынтығын еркін пайдалануға мүмкіндіктер береді деп есептейді.
Республикамыз үшін артист – орындаушылардың, фонограмма өндірушілердің
және ... ... ... ... ... ... ... (Рим, 1961 жыл), сондай-ақ, жер серіктері ... ... ... дыбыстарды тарату туралы Брюссель Конвенциясына (1974
жылы) қосылудың да маңызы өте зор. ... Рим ... ... ... құжаттар қазірдің өзінде әзірленіп, тиісті орындарға
тапсырылды.
Конвенцияларға қосылу, келісімдерге және ... қол қою ... ... жауапкершілік жүктейді,себебі осы келісімдер ... ... ... міндеттемелер қабылданады. Бүгінгі таңда халықаралық
ұйымдар, экономикасы дамыған өркениетті елдер Қазақстандағы ... ... ... ... ... назар аударып отыр. Олай
дейтініміз Қазақстан Республикасы мен АҚШ ... ... ... 1992 ... 19-маусымында екі елдің Президенттері қол қойған
Келісімдегі маңызды ... бірі – ... ... ... ... VII бабы ... табылады. Онда атап көрсетілгендей,
Тараптар әр елдің өз заңдарының ережелеріне сәйкес ... ... ... соның ішінде әдеби, ғылыми және көркем туындылармен қоса
ЭЕМ-ға арналған мәліметтер жиынтығы да бар.
Авторлық ... және ... ... ... ... ... көп жақты және екі жақтағы шарттарға қосылу
арқылы енуі - ... ... ... ... ... қорғауды
қамтамасыз етумен қатар, ... ... ... ... ... мемлекет ретінде республикамыздың халықаралық беделін арттырып,
инвестиция тарту ахуалын жақсарта түседі.
Авторлық ... ... ... ... ... ... қай-
қайсысын да абыроймен атқарып келеді деп ойлаймыз. Мәселен,Комитет 1998
жылы ... ... ... ... ... ... сабақтас құқықтарды қорғау проблемалары бойынша өткен халықаралық
конференцияны ... бірі ... ... ... ... ... отырып, Орталық Азия елдері үшін 1999 ... ... ... ... ... ... өткізуге қатысты. 2000 жылдың
1-тоқсанында USAID-тың қолдауымен Қазақстандағы авторлық және ... ... ... ... ... ... Сонымен қоса Комитет басшылыры Женева, Мәскеу, Санкт-Петербург,
Минск, Ташкент, Бішкек және басқа да қалаларда өткен халықаралық ... ... ... ... ... ... жатқан жұмыстар
жөнінде хабарлама жасады [16; 29-38 б.б.].
Жоғарыда айтылған жайларға сәйкес ішкі ... ... ... ... ... ... базасын жетілдірудің мақсатты жұмыстары да
баршылық. Қолданылып жүрген “Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы”
ҚР Заңы өзінің негізгі ... ... ... ... сай. ... келген Заңның орындалуы толықтай алғанда құқықтық сананың ... ... ... нормативтік-құқықтық келісімдерге тәуелді
екендігі де шындық.
Қазақстанда Кеңес кезінен кейінгі ... ... ... ... республиканың өз тәуелсіздігін алғаннан ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық бөлімшелер ... ... ... ... ... ... ... авторлық және
сабақтас құқықтар жөніндегі мемлекеттік агенттік (АСҚМА) құрылған. 1996жылы
игерілген АСКМА “Авторлық ... және ... ... ... ... бұл заң ТМД елдерінің сарапшыларының мойындауы бойынша авторлық
құқық объектілерін пайдалану нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазіргі уақытта авторлық құқықты қамтамасыз етудің негізгі функциялары
2001жылғы ұйымдастырылған Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінің
интеллектуалдық меншік құқығы жөніндегі комитетке ... ... ... міндеттерінің бірі болып авторлық құқықтарды
сақтаумен, заңдылықты ... ... ... ... ... біліктілігін жоғарлату, сонымен қатар
интеллектуалдық ... ... ... ... мемлекеттік
бақылау табылады.
Патентті беру жүйесі де ұйымдастырылған. Бүгінгі күнде қазақстандық
патенттік мекемелер сараптамалық ұйымдардың рөлін интеллектуалдық ... ... ... ... Ол ... ... объектілеріне,
өнертабыстар, пайдалы үлгілер, тауарлық белгілер, тауарларды шығару орнының
аты, өнеркәсіптік үлгілер, ... ... ... ... ... ... ИМҰИ-ның (Интеллектуалдық меншіктің
ұлттық институты) сараптама нәтижесі бойынша интеллектуалдық меншік құқығы
жөніндегі комитет ... ... ... және куәлік қағаздарын
береді. Қазіргі ... ИМҰИ ... ... да басқарады. Сайып
келгенде, республикада интеллектуалдық меншік ... ... ... ... жүйе ... ... де, ... пікірінше,
оның тиімді қызмет етуі үшін мемлекеттік органдардың және ... ... ... ... ... ... меншіктің негізгі жақтаушылары болып АҚШ, Еуропалық
Одақ және ... ... Бұл ... ... ... ... 2/3-сі беріледі. АҚШ-да 1миллион азаматқа жыл сайын 500-ге
жуық патент ... ... бұл ... 2 есе үлкен. Ал Қазақстанды
айтатын болсақ, тіркелген патенттердің саны бойынша (1млн ... ... біз ... және ... бір ... тұрмыз, ТМД елдерінің
арасындағы үштікке кіреміз.
Авторлық құқық экономика, ғылым, білім, ... ... ... салаларында қатаң сақталуы тиіс болғандықтан “Авторлық құқық ... ... ... ... бір ғана ... ... ... оған өз құзыреті шегінде барлық мемлекеттік және мемлекеттік емес
органдар жұмылуға тиіс. Осы ... 2000 ... ... – 1 наурызында
Әділет министрлігінің бастамашылығымен Ішкі істер және мемлекеттік кіріс
министрліктерінің ... ... Бас ... ... ... және ... құқық иелерінің мүліктік мүдделерін
қамтамасыз ету туралы” Біріккен бұйрығы қабылданды. ... ... ... және сабақтас құқықтар туралы” Заңды жүзеге асыруды көздей ... ... ... ... ... үнімін заңсыз
көбейтулерден қорғау туралы Женева Конвенциясының қағидаларын ... ... ... ... ... ... өз тарапынан тұрақты
бақылауды қамтамасыз ету, сондай-ақ нақтылы ... ... ... ... ... қатар өзге де органдар(кеден, ішкі істер
т.б. органдар) пайдалана алатын “Заңсыз ... ... және ... ... анықтаудың әдістемесін” бекітті.
Әлемдік қауымдастық 20 ғасырдың 2-жартысынан бастап халықтарды бір-
біріне жақындастыру қағидасын аса бір белсенділікпен жүзеге ... ... ... жаңа ... ... ... жаңа ... адамзаттың даму жолдарының философиялық түйінін пайымдауға
ықпал ететін ғаламдық ... ... ... ... ... болды.
Ғылым мен техниканың, озық технологиялардың, ... ... ... ынтымақтастықтың жаңа түрлері пайда
болды. Мәселен, 1967 ... ... ... ... Санаткерлік Меншік
Ұйымын құрайтын Конвенцияға қол қойылды. Бұл ұйымның рөлі мен ... ... ... Санаткерлік Меншік Ұйымын құра отырып, оған қатысушылар
кез келген өзге халықаралық ұйымдармен ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынастардың арқасында басты мақсат ретінде ... ... ... [17; 25 ... ... ... ... өз қызметінде қағидалардың
демократиялылығын, қарым-қатынастарда ... ... ... ... сақтауға арналған қандай да бір “одаққа” мүше, кез
келген өзге халықаралық ... ... әр ... ... ... мемлекет сол “одақтарға ” немесе келісімдерге кірмесе де оның ... ... ... ... жеткілікті деп саналады. Қазақстан
шығармашылықтың дамуына, санаткерлік меншік құқығын сақтауға ... ... ... 1992 жылы ... ... ... Ұйымының құрамына
енді.
2 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ОБЪЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ СУБЪЕКТІЛЕРІ
2.1 Авторлық құқықтың ... және ... ... ... ... ... - ... топтамасы. Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінің 972-бабында айтарлықтай толық, бірақ
сонымен қатар шектеусіз ... ... Айта ... ... онда ... көбі ... да белгілі болған және КСРО-ның АК-нің 471-бабында
көрініс тапқан. Бұрынғы авторлық құқықпен ... ... ... ... қала құрылысының және бақ - ... ... ... өнер ... ЭЕМ үшін бағдарламалар табылады.
ЭЕМ үшін бағдарламаларды ... ... ... ... осы ... мәні және олардың интеллектуалдық ... ... ... орны ... ... бірнеше елдерінің
қатарында әдебиеттегі ұзақ пікірталас себепші болды. Әртүрлі елдердегі
тәжірибе әртүрлі жолдардан ... ... ... ... ... қорғалды, ал екінші бір елдерде - аралас жүйе бойынша сараптама
мен тіркеудің ... ... ... иеленушілерін
құқықтық қорғау және ұйымдастыру бойынша ... ... ... талқылау және анализ жасау нәтижесінде, ... ... ... ... жедел және арзан тәсілмен қорғайды деген пікірге
тоқталды [18; 60-61 ... ... ... ... ... ... көрінісінің барлық
элементтерін - мұндай бағдарламалардың мәтінін және олардың ... ... ... ... ... ... объектілік кодты
қорғайды. Қорғаудың мұндай әдісінің осал жағының көрініс табуы, әрине орын
алады - оның ... ... ... ... ... ... ... кеңейтуден басқа, заң шығарушы оларды нақты ... ... ... ... ... ... ... 971, 972 -баптарында, істің мән-жайы ... ... табу ... және ... ала ... ... дәрежесінің
белгілері бойынша объектілердің топтамасы берілген.
Яғни, Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... нәтижесi болып табылатын ғылым,
әдебиет және өнер туындыларына олардың бағытына, мазмұны мен ... ... ... ... мен ... қарамастан қолданылады.
2. Авторлық құқық халыққа таратылған (жарияланған, жарыққа шыққан,
басып шығарылған, көпшiлiк ... ... ... ... халыққа таратылмаған туындыларға қандай да бiр объективтi
нысанда:
1) ... ... ... ... нота ... және т.б.);
2) ауызша (көпшiлiк алдында айту, көпшiлiк алдында ... және ... ... ... ... жазу (механикалық, цифрлық, магнитті, оптикалық
және т.б.);
4) бейнелеу (сурет, ... ... ... ... ... теле, бейне
немесе фото кадр және т.б.);
5) көлемдiк-кеңiстiктi (мүсiндеме, модель, ... ... және ... өзге де нысандарда қолданылады.
3. Осы баптың 1-тармағында аталған белгiлерi бар және ... ... ... бiр ... ... ... кейіпкерлердің
атауларын қоса) авторлық құқық объектiсi болып табылады.
4. Авторлық құқық идеялардың, тұжырымдамалардың, принциптердiң,
әдiстердiң, ... ... ... ... ... ... ... Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас
құқықтар туралы» 1996 жылғы 10 маусым №6-1 Заңының 6-бабында бұл ... ... ... ... мен маңызына, сондай-ақ ... мен ... ... ... ... ... ... ғылым, әдебиет және өнер туындыларына қолданылады.     
Авторлық құқық белгiлi бiр ... ... ие ... ... ... ... ... нотаға жазылған және сол
сияқты);
2) ауызша (көпшiлiк алдында айтушылық, көпшiлiк алдында орындаушылық
және сол ... ... ... бейнежазба (механикалық, сандық, магниттiк,
оптикалық және сол ... ... ... ... ... ... сызба, кино, телебейне
немесе фотокадрлар және сол сияқты);
5) ... - ... ... үлгi, ... ... және сол
сияқты);  6) өзге де нысанда жария болған да ... ... ... шыққан, көпшiлiк алдында орындалған, көпшiлiк алдында
көрсетiлген), жарияланбаған да туындыларға қолданылады.
3. Заңның осы бабының 1-тармағында аталған белгiлерi бар және ... ... ... ... ... ... кейiпкерлердiң атауларымен
қоса) авторлық құқық объектiсi болып табылады.
Авторлық құқық идеялардың, ... ... ... ... ... фактiлердiң өздерiне
қолданылмайды.
Туындыға деген авторлық құқық туынды жасалған материалдық объектiнi
меншiктену құқығымен байланысты емес.
Қандай да ... ... ... меншiк құқығын немесе иелену
құқығын беру, осы Заңда көрсетiлген жағдайларды қоспағанда, осы объектiде
көрсетiлген ... ... ... ... әкеп ... делінген.
Ал Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 972-бабына сәйкес,
авторлық құқық объектiлерiнiң түрлерiне мыналар жатады:
1. Авторлық құқық объектiлерi мыналар болып ... ... ... драмалық және музыкалық-драмалық туындылар;
3) сценарийлiк туындылар;
4) хореография және пантомима туындылары;
5) мәтiндi немесе мәтiнсiз музыкалық ... ... ... ;
7) ... ... ... ... мен басқа да бейнелеу
өнерiнiң туындылары;
8) ... өнер ... ... қала ... және бау-саябақ өнерi туындылары;
10) фотосурет туындылары және фотосуретке ... ... ... ... ... және басқа ғылымдарға қатысты карталар,
жоспарлар, эскиздер, безендiрмелер мен үш өлшемдi туындылар;
12) ЭЕМ-ге ... ... өзге де ... ... арналған бағдарламаларды қорғау кез келген тiлде және кез
келген нысанда көрсетiле алатын, оларға ... ... және ... қоса ... ЭЕМ ... ... ... жүйелер) бағдарламаларының
барлық түрлерiне қолданылады.
3. Авторлық құқық объектiлерiне, сондай-ақ:
1) туынды шығармалар (аудармалар, өңдеулер, аннотациялар, ... ... ... ... аранжировкалар және ғылым,
әдебиет пен өнер туындыларының басқа да қайта өңделiмдерi);
2) жинақтар (энциклопедиялар, антологиялар, деректер базалары) және
басқа да ... және ... ... ... ... ... нәтижесі болып саналатын құрастырылған туындылар жатады.
Туынды және құрастырылған шығармалар ... ... ... немесе олар
қамтыған шығармалардың ... ... ... болу - ... авторлық құқықпен қорғалады.
Авторлық құқықтың аталған объектілерінің әрбіреуі көптеген түрлер
бойынша - ... ... ... ... аясы ... ... ... әдеби туындылар көркем, ғылыми, оқу және тағы да сол ... ... ... ... ... ... ... рет тура көрсетіледі (мысалы,
комикстер). Алайда барлық аталған және аталмаған түрлер, олар шығармашылық
қызметтің нәтижесі болып ... және ... бір ... ... тапқанда ғана, авторлық құқықтың объектілері бола ... ... ... бар және ... ... ... байланысты ЭЕМ
үшін бағдарламалар, интегралдық ... ... ... қажет етеді [ 19; 223 б.].
Сонымен қатар, ... ... ... аннотациялар,
рефераттар және т.б.) және ... ... ... ... деп бөлу ... ... ... Дербес өзінің туындыларын шығаратын
авторлардың жеке ... ... ... авторлық
құқықтың объектілері әрдайым нақты болып келеді. Оған қоса ... ... ... ... үйлесімді түрде байланысып,
олардың жаңа ... ... ... ... ... ... деп ... аудармалар, өңдеулер, аннотациялар, рефераттар, ... ... ... және ... ... және ... қайта өндеулері жатады.
Туынды туындылардан басқа авторлық құқықтың объектісіне, сондай-ақ
жинақтар (энциклопедиялар, антологиялар және т.б.) және ... ... ... ... ... еңбектің нәтижесін көрсететін басқа
да құрамдас туындылар жатады.
Құрамдас туынды - материалдарды iрiктеп алу және ... ... ... қызметтiң нәтижесiн бiлдiретiн туындылар мен басқа да
материалдардың жинағы (энциклопедия, ... ... ... ... ... авторлық - құқықтық қорғаудың объектілерінің дербес түрлері,
дербес туындылар және бұлар ... ... ... ... ... ... ма, әлде жоқ па, оған байланысты емес. Құрамдас
туындылар авторлық құқықтың ... ... ... басқа
мәліметтерден және материалдардан тұруы мүмкін.
Авторлық құқықтың объектілері болып табылмайтын ... ... ... авторлық құқықтың ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық
кодексінің 974-бабына сәйкес, оларға мыналар жатады:
1) ресми құжаттар (заңдар, сот ... заң ... ... ... ... ... өзге де ... сондай-ақ олардың ресми
аудармалары;
2) мемлекеттiк рәмiздер мен белгiлер (жалаулар, елтаңбалар, ... ... және өзге де ... ... мен белгiлер);
3) халық шығармашылығының туындылары;
4) ақпараттық сипаттағы оқиғалар мен ... ... ... ... ... ... қарағанда және ... ... ... ең ... сөз ... ... ... отыр. Болжамды тізімі мәтіннің бірінші бөлігінде берілген
объектілер, ресми ... ... ... сай ... тиіс және ... ... туралы мәліметтермен қамтылуы тиіс. Құжатты қабылдау
актісінің өзі берілген ... ... ... ... ... Бұл шарттар
орындалмағанша дейін, сөзді құжаттар туралы ... ... ... ... ... туралы қозғауға болады. Заңнамада қандай
аудармаларды ресми деп санауға болатын ... ... ... ... аударма деп берілген құжатты қабылдаған органмен ... ... ... мемлекеттік нотариуспен расталған ... ... ... ... қоса ... ескеру қажет:
заңдарды, сот шешімдерін, әкімшілік және ... ... ... ... ... авторлық құқықты қамтиды. Сондықтан туынды және
құрамдас туындылар, олар ... ... ... ... ... ... де, ... қорғалады [20; 56 б.].
Жалауларға, елтаңбаларға, ордендерге, ақша белгілеріне авторлық
құқықтың қолданылмауы ... ... - ... мәні ... бұл ... ... ие және ... халыққа тиесілі болуға тиіс, сондай-ақ
белгілеу немесе еңгізу туралы заңды актіде арнайы бекітілген ... ... Яғни ... ... ... ... ақша ... мүмкіндігін, олардың жобасын жазған немесе эскизін салған
тұлғалардың ... ... ... болмайды. Сондықтан «заңның,
елтаңбаның, жалаудың авторы» деген ... ... ... ... ... ... ... мағынада түсіну қажет [21; 650 б.].
Сонымен қатар, «Өзге мемлекеттік рәміздер мен белгілер» деген анықтама
түсініктемені қажет етеді. Бұл ... сөз ... ... ... ... ҚР ... ... ресми таңбалар, бақылау
және қадағалау ... ... ... ... ... ... ... және т.б. мемлекеттік
стандарты және сертификаттары) туралы болып отыр.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... рәмiздер мен белгiлердiң жобаларына авторлық
құқыққа жобаларды жасаған адам ... ие ... ... ... мен белгiлердiң жобаларын жасаушылар, егер
оны жасауға тапсырма берушi оған тыйым салмаса, ондай жобаларды жариялауға
құқылы. Жобаны жариялаған ... оны ... өз ... ... ... келiсiмiнсiз, егер бұл жобаны автор ... ... ... ... оны ... ... ... үшiн құзыреттi
органның пайдалануы мүмкiн.
Ресми құжаттарды, мемлекеттік рәмiздердi немесе ... ... ... ... оған ресми құжатты, мемлекеттік рәмiздi немесе
белгiнi дайындауды жүзеге асырушы орган өз қалауы бойынша толықтырулар мен
өзгерiстер ... ... ... ... қабылдағаннан кейін ол әзірлеушінің есімі
көрсетілмей-ақ және авторлық сыйақы төленбестен пайдаланылуы мүмкін.
Авторлық - ... ... ... ... туындыларына
ұсынбау да толығымен түсінікті. Біріншіден, мұндай ... ... ... ... ... ... туындылардың
авторларына халық шығармашылығының оң әсерін шектеуге болмайды, керісінше
оны жан-жақты қолдау керек. ... ... ... және ... де ... 975-бабы) авторлық құқықтың мүлдем жаңа объектілері болып ... ... ... ... ... ... жеке дербес
баптармен реттеледі [22; 255 ... ... ... ... ... сұрақ, соңғы жылдары КСРО-
ң бұрынғы республикаларындағы, жаңа ... ... ... ... ... Нәтижесінде бірқатар елдердің ғалым - заңгерлерінің
күшімен, кейбір мәселелердің дұрыс заңи шешімдері, ... ... мен ... ... актілер пайда болды. Кейбір жағдайларда
ұсынылған шешімдер олардың әріптестерімен басқа елдердің ... ... ... ҚР ... ... ... ... жобаны
дайындап өндеуші тұлғаға бекіте отырып, бұл саладағы мәселелердің алдын
алуға айтарлықтай тұрарлық.
Сонымен қатар, автор жобасын ... ... ... ... ... ... жариялағанда, құзыретті органның жобаны пайдалану үшін,
сондай-ақ құжаттың мазмұнын ... үшін ... ... ... ... Берілген норманың үшінші бөлігі ... ... ... ... және ... ... ... қажет
етпейтін уақыттың, сондай-ақ жағдайдың көрсетілуін қамтиды. ... ... ... ... ... ведомствоның)
жобаны мақұлдау сәті, авторлық ... ... ... табылмайтын
туындылар туралы ҚР АК-нің 974-бабын құжатқа қолдану мүмкіндігін және
авторлық құқықты ... ... ... ... ... сондай-ақ, идеяларға, әдіс-тәсілдерге, процестерге,
жүйелерге, амалдарға, концепцияларға, принциптерге, жаналықтар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
мүддемен емес (заңдармен және ордендермен секілді), ... ... ... ... қорғауын қамтамасыз ете алмауымен
келісілген. Идеяларды, ... және ... ... ... берілген жетістіктерді қатаң нысаншылдыққа бой ұру мен ... ... ... ... беру ... ғана мүмкін. Ал
қорғау құжатын берудің өзі, авторлық құқықтың функцияларына кірмейді.
Сонымен, ақпараттық сипатқа ие ... мен ... ... ... құқықтың объектісінің шығармашылық сипатының басты
талаптарына сай келмейді. ... де, ... ... ... ... ... және тағы басқа шығармашылықтың элементі жоқ. Алайда
мұндай оқиғалар мен фактілердің апталық немесе басқадай ... ... ... ... ... ... ... анализ, басқа тұлғалардың
авторлық бағасы орын алса, авторлық құқықтың объектісі бола ... ... ... ... ... ... келер болсақ, Қазақстан
Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңының 5-
бабына ... ... ... ... ... ... ... авторлардың немесе олардың құқықтық мұрагерлерiнiң
азаматтығына қарамастан Қазақстан ... ... ... ... ... нысанда болатын туындыларға қолданылады.
Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жарияланған не ... ... ... тыс ... ... да ... объективтi
нысандағы туындыларға қолданылады және Қазақстан Республикасының азаматтары
- авторлары және олардың құқықтық мұрагерлерi деп танылады.
Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жарияланған не ... ... ... тыс ... ... да ... ... туындыларға қолданылады және авторлардың (олардың құқықтық
мұрагерлерiнiң) - ... ... жоқ ... ... бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес авторлық құқығы бар деп
танылады.
Егер туынды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде алғаш жарияланған
күннен ... отыз күн ... ... ... ... ол ... Республикасында жарияланды деп саналады.
Қазақстан Республикасы аумағында туынды халықаралық шарттарға сәйкес
қорғалатын болған жағдайда туындының ... ... ... ... негiз
болған iс-әрекет немесе ... орын ... ... заңы ... Республикасы бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес, егер ол
Қазақстан Республикасы ... ... ... шарттың ережелерi
бойынша айқындалатын туындының шыққан ... ... ... осы ... ... мерзiмiнiң бiтуiнiң салдарынан қоғам игiлiгiне
айналмаса және авторлық құқықтың қолданылу мерзiмiнiң ... ... ... ... ... ... туындыға қорғау
берiледi [23; 112-124 б.б.].
2.2 Авторлық құқықтың субъектілері
Авторлық құқықтың субъектісі болып заң немесе келісім шарт ... ... ие, ... ... және өнер ... шығарушылары,
олардың құқық иеленушілері немесе жұмыс берушілер мен ... да ... ... ... ретінде жеке тұлғалар секілді заңды тұлғалар
да бола алады. Соңғысына әдетте газет, журналдар ... және ... ... ... шығармалар, аудиовизуалды шығарманы дайындаушылар және
қызметтік шығарманың ... ... ... ... ... құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңының ... ... ... ... және өнер ... ... құқық оның
жасалу фактiсiне қарай туындайды. Авторлық құқықтың пайда болуы мен ... үшiн ... ... ... өзге де ... ... ... да болсын шарттылықты сақтау талап етiлмейдi. ... ... ... ... ... үшiн ... және ... құқық
иеленушi авторлық құқықты қорғау белгiсiн пайдалануға құқылы, ол белгi
туындының әр ... ... және ... түрде мынадай үш элементтен
тұрады:
қоршауға алынған латынша "С" ... ... ... иесiнiң есiмi (атауы);
туындының алғаш жарияланған жылы.
Жарияланбаған туындыға жеке мүлiктiк емес құқықтарын куәландыру үшiн
автор, сондай-ақ ... ... ... ... мүліктік құқықтарды
иеленетiнiн растау үшiн авторлық құқықтың қорғалатын не тиiстi шарттардың
қолданылатын мерзiмi ... кез ... ... ... ресми тiзiлiмдерде
тiркеуге құқылы. Тiркеудi ... ... ... ... ... ... ... жеке немесе заңды тұлғалардың тауарларын (қызметтерiн) басқа ... ... ... ... тауарларынан (қызметтерiнен) ажырату үшiн
қолданылатын (соған арналған) ... ... ... ... ... ... ... жағдайда туындының түпнұсқасында немесе
данасында автор ретiнде көрсетiлген адам туындының авторы деп ... ... ... ... ... ... жағдайда (автордың
бүркеншiк аты оның өзi екенiне күмән туғызбайтын ... ... есiмi ... ... көрсетiлген баспагер өзге дәлелдер ... осы ... ... автордың өкiлi болып табылады және оның ... ... ... ... оның ... ... ... етуге
құқығы бар. Бұл ереже сондай туындының ... ... кiм ... ... ... ... ... қолданыла бередi.
Егер өзiн жарияланбаған туынды қолжазбасының авторымын деп санайтын
жеке тұлға оны ... ... ... ... ... кетуiне жол
бермеу үшiн сақтауға өткiзудi қажет деп тапқан жағдайларда ... ... ... ... ... ... ол ... қолжазбаны
өткiзген адамға оның түскен мерзiмi туралы анықтама берiледi.
      Қолжазбаларды тапсыру, қабылдау және сақтау тәртiбiн ... ... ... ... ... болуы мен авторлықтың ақиқаттылығына
келер болсақ, шығармаға авторлық құқық оның шығарушысында ... ... ... ... туындайды. Авторлық құқықтың патенттік ... ... ... да ... ... объектісімен салыстырғандағы да басты
ерекшелігі ... ... ... ... ... және ... ... басқа да шығарманы арнайы рәсімдеудің және қандай да бір
формальдық сақтаулар қажет [24; 145-192 ... ... ... ... ... хабарлау үшін, шығарманың
әрбір данасында болатын және үш элементтен тұратын авторлық құқықтың ... ... ... ... ... ... "С" әрпi; айрықша
авторлық құқықтар иесiнiң есiмi (атауы); туындының алғаш жарияланған жылы.
Авторлық құқықты ... ... ... ... ... және оның орны факультативті мазмұнға ие ... ... ... ... ... ... болуы туралы ведомстволық
нұсқауларға жол беретін 1952 ... ... ... туралы әлемдік
конвенциясына қарама-қайшы келеді.
«С» әрпі «copyriht» («авторлық құқық») деген ... ... ... ... ... ... данасындағы авторлық құқықты қорғау
белгісінің орны тәжірибеде осы шығарманың авторлық ... ... ... ... ... ... ету ... Қорғау белгісінің көмегімен қызметтер, бюро және ... ... ... ... заңсыз пайдаланушылармен
эффективті түрде күресе ... ... ... ... елдегі
туындылардың шығарылымының тізімдерін ала отырып, импортталатын ... ... ... ... ... отырады. Қорғау белгісінің болмауы,
сот органдарымен оның заңсыз орнын тасымалдауға тиым салумен, өнімді ... және ... да ... ... ... есептеледі.
Авторлықтың презумпциясы да бар: дәлелдер болмаған жағдайда шығарманың
авторы болып, ... ... ... көрсетілген тұлға автор болып
есептеледі. Бұл презумпция бір ... ... ... болған
жағдайда, яғни, тең авторлық кезінде таралады.
Келесі кезекте тең ... ... ... ... екi ... одан да ... (тең авторлардың) бiрлескен шығармашылық ... ... ... ... мұндай туындының бөлiнбес бiртұтас болуына
немесе әрқайсысы өз алдына жеке мәнге ие ... ... тең ... ... ... ... бiр ... осы туындының басқа бөлiктерiне қарамастан
пайдалану мүмкiн болса, бұл бөлiгi дербес мәнi бар ... деп ... тең ... ... ... өзгеше көзделмесе, олардың
әрқайсысы туындының ... мәнi бар өзi ... ... өз ... ... ... ... туындыны пайдалану құқығы тең авторларға ортақ. Тең
авторлардың өзара ... ... ... ... ... ... мүмкiн. Егер тең авторлардың туындысы бөлiнбейтiн бiртұтас дүние
болса, тең авторлардың бiр де ... ... ... ... ... ... салуға құқығы жоқ.
Тең авторлардың әрқайсысы өз ... ... ... ... ... ... алмастан, егер олардың арасында келiсiммен өзгеше
көзделмесе, өз ... ... ... осы ... және ... өзге де заң ... ... шараларды қолдануға
құқылы.
Тең авторлық, екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... фактісін қамтиды. Тең авторлық бойынша шығармаға
авторлық құқық бәріне бірдей, бөлінбес тұтастық ... және ... ... ... ... ... тең авторлық
бөлінбейтін, ал екіншісі-бөлінетін деп аталады. Тең авторлықтың бұл екі
түрі, шығарманы пайдалану режимімен ... [25; 110-152 ... ... ... ... және ... да құрама
туындылардың авторына (құрастырушысына) шығармашылық (құрастырушылық) еңбек
нәтижесi болып ... ... ... және ... жүзеге асырғандығы үшiн ... ... ... өзi ... ... енгiзiлген әрбiр туынды авторларының
құқықтарын сақтаған жағдайда авторлық құқықты ... Егер ... ... ... ... ... енгiзiлген туындылардың авторлары
өз туындыларын құрама туындыға қарамастан пайдалана беруге ... ... ... ... ... сол ... ... туындылар жасау үшiн дербес iрiктеуiне және (немесе) орналастыруына
кедергi жасамайды.
Энциклопедияларды, энциклопедиялық сөздiктердi, ... және ... ... ... ... ... газеттердi, журналдарды және
басқа да мерзiмдi басылымдарды жарыққа шығаратын ... ... ... ... ... ... берiледi. Баспагер мұндай
басылымдарды кез-келген жағдайда ... да ... ... ... оны ... ... етуге құқылы. Мұндай басылымдарға енгiзiлген
туындылардың ... ... ... ... өз ... ... құқықтарын сақтап қалады.
Туынды шығармалардың авторы. Аудармашыларға және басқа да туынды
шығармалардың ... ... ... ... қайта жасағанына,
музыкалық әуендерден немесе басқа да өңдеуден ... ... ... және ... да туынды шығарма авторы өзi аударатын, ... ... ... ... басқа да өңдеуден өткiзетiн туынды
авторының авторлық құқығын сақтаған жағдайда өзi жасаған ... ... ... 45 ... және ... да ... шығарма авторларының авторлық
құқығы сол туындыларды өзге ... ... және ... ... ... ... Дыбыс-бейнежазу туындысының
авторлары (тең авторлары):
1) сценарий авторы;
2) дыбыс-бейнежазу туындысына арнайы жасалған ... ... ... ... ... (сазгер);
3) қоюшы-режиссер;
4) қоюшы-оператор;
5) қоюшы суретшi болып табылады.
Бұрын шығарылған, қайта өңделген немесе дыбыс - бейнежазу туындысының
құрамдас бөлiгi ... ... ... ... да ... тең ... ... саналады.
Дыбыс-бейнежазу туындысын жасауға немесе бұрын жасалған туындыға құқық
беруге авторлық шарттың жасалуы, осы ... ... ... жағдайды
қоспағанда, осы туынды авторларының ... ... ... ... және өзге де ... ... иелерiнiң) дыбыс-бейнежазу
туындысын жасаушыға, егер авторлық шартта өзгеше ... ... ... ... ... құқық беруiне әкеп соғады.
Дыбыс-бейнежазу туындысын жасаушы бұл туынды кез келген жағдайда
пайдаланылса да өз ... ... ... көрсетуге, не солай көрсетiлуiн
талап етуге құқылы.
Дыбыс-бейнежазу туындысына ... ... ... ... немесе мәтiнсiз) авторы осы музыкалық туындының дыбыс-бейнежазу
туындысы ретiнде ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ дыбыс-бейнежазу туындысы данасының
прокатқа ... ... үшiн ... алу ... сақтап қалады.
Дыбыс-бейнежазу туындысына құрамдас бөлiк ретiнде енген, бұрыннан бар
(сценарий негiзiне алынған роман авторы және ... ... ... ... ... қоюшы-суретшi және басқалар) туындылар
авторларының әрқайсысы өз туындысына авторлық құқықты пайдаланады.
Қызметтiк туындыларының авторлық құқық субъектілері. ... ... ... жұмыс берушiнiң қызметтiк тапсырмасын орындау тәртiбi
бойынша ... ... ... ... емес жеке құқығын қызметтiк
туынды авторы иеленедi.
Егер жұмыс берушi мен ... ... ... көзделсе және өзгеше
көзделмесе, қызметтiк туындыны пайдалануға ... ... ... ... ... кез келген жағдайда пайдаланылса, жұмыс берушi өз
атауын көрсетуге немесе солай көрсетiлуiн талап етуге ... ... ... ... ... он жыл ... кейiн, ал жұмыс
берушi келiскен жағдайда - одан да ертерек, ... ... ... ... оның ... ... және ... сыйақыны алуға толық
көлемде авторлық құқығы болады.
Қызмет бабындағы мiндеттердi немесе ... ... ... ... ... ... энциклопедиялық
сөздiктердi, ғылыми еңбектердiң ... және ... ... ... ... және ... да ... басылымдарды
жасауға жоғарыда аталған ережелер қолданылмайды.
2.3 Автордың жеке мүліктік және ... емес ... жеке ... емес ... өз ... және өнер ... туындау нәтижесінде
жеке мүліктік емес сияқты мүліктік сипаттағы ... ... ие ... ... ерекше аттарға ие. Авторлық құқықтың ерекшелік теориясы
ертеде орыс төңкерілісіне дейінгі әдебиеттерде жете жасалып көрініс тапқан.
Көптеген ... ... ... ... ... ... ... болушының туындыны пайдалану монополиясын білдірген.
Авторлық құқықтың ерекшелік сипаты - авторлық ... ие ... өзі ғана ... ... немесе оның құқыққолданушысы) авторлық құқықты
жүзеге асырады және туындыны ... ... ... ... ... сонымен қатар жеке авторлық құқық болушылар, мысалы,
авторлық құқық және ... атқа ... ... ... ... ... ... іс әрекет кеңістігінен белгілі
бір алып қоюларды бекітеді. Шығармашылыұ туындыларды ... ... қана ... емес ... да ... ... ... Дегенмен де,
туындыны пайдаланумен байланысты негізгі құқықболушылар ... ... ... үшінші тұлғаға жүктелген тыйымдар авторлық құқыққа
ие болушының өзі қамтамасыз етеді.
Тек автор ғана ... ... ... және оның
құқыққолданушылары туындыға билік ете алады.
Авторлар мүдделерінің бүкіл қоғам мүдделерімен ... ... ... ... бірі болып табылады. Бұл қағиданың пайда
болуының негізі авторлық ... ... ... ... бекітілуінен
көрініс табады. Бұл барлық әлем ... ... ... ... ... ... халықаралық конвенциялармен тікелей рұқсат етіледі.
Кеңестік авторлық заңда көптеген ... бойы ... ... ... ... ... ... құқықтарының бірі тікелей
бекітілмеген. Дегенмен ... ... ... де ... бар ... ешкімге де күмән туғызбаған. Бұндай жағдай ... ... емес және ... ... жетпегенін куәландырады. Көптеген
құқықтардың бар болуы туралы олардың заңда тікелей көрсетілу ... ... ... Бірақ кейбір заңда көрсетілмеген авторлық ... ... оның ... ... ... Мысалы заң
“жариялаулар” мен ”жариялау” арасындағы ұғымына ... ... ... ... ... ... артынан жариялауларды бекітіп,
түсініксіз себептер бойынша жариялау құқығы ... ... ... ие және өзге ... құқытармен қылғимаған жариялауға құқық,
жекелегенде, таратуға құқықпен маңызды авторлық құқық ... ... кең ... және ... ... ең ... ... болып
оның жеке мүліктік емес және мүліктік болып ... ... ... ... ... құқықтар бір-бірімен байланысты болғаны
соншалық,оларды мүліктік және ... емес ... ... ... ... ... пікірінше ,туындыны жариялауға құқықты қай ... ... ... бәрі ... жеке ... мүліктік сәттерге
байланысты. Сол себептен мамандар авторлық құқықты мүліктік және ... деп бөлу ... ... шығарады, басқалары бұл бөлудің
шарттылығын көрсетеді, ал үшіншілері берілген жіктеудің қатыстылығына ... де, заң ... ... жеке ... емес және ... ... ... да, қай құқықтар жеке мүліктік емес қайсысы ... ... ... Бұл жіктеудің маңыздылығы – жеке мүліктік ... тек ... ... ... болады,олар басқа тұлғаларға
берілмейді,және мерзімсіз ... Ал ... ... ... ... ... және жедел сипатта болады.
Туынды авторының мынадай жеке мүлiктiк емес құқықтары болады:     
1) ... ... ... ... және оны пайдалану ... ... ... ... ... ... ... нақ осындай тануды
талап ету құқығы (авторлық құқық);     
2) туындыны өз атынан, бүркеншiк ... ... ... ... пайдалану
құқығы (авторлық атқа құқық);     
3) өз туындысына өзгерiстер мен ... ... және ... қоса алғанда, туынды жарық көргенде, көпшiлiк алдында орындалғанда
немесе өзге түрде ... ... ... ... ... да
өзгерiстер мен толықтырулар енгiзуiнен туындыны қорғау құқығы (туындыға қол
сұқпаушылық құқығы). Автордың ... оның ... ... ... соңғысөздер, түсiнiктемелер немесе қандай ... ... ... ... ... ... қайтыс болғаннан
кейiн оның туындысын қол сұғушылықтан қорғауды өсиетте көрсетiлген адам, ал
мұндай нұсқау болмаған ... - ... ... ... ... ... ... құқықтарды қорғау жүктелген тұлғалар жүзеге
асырады.     
4) белгiсiз тұлғалар тобының туындыны ... ... ... ... ету ... ... ... Авторлық құқық. Шығарманың пайда болуына байланысты туындайтын жеке
мүліктік емес ... бірі ... ... ... табылады. Әдете бұл
туындының авторы болып ... ... ... ... ... және ... туындайтын берілген факттың басқа тұлғаларды
мойындату мүмкіндігімен сипатталады.
Маңызды субъективтік ... ... ... ... еңбектің және қоғамдық мойындаулардың нәтижелерін және ... ... ... ... ... ... құқық келесі белгілермен сипатталады:
а) ол авторлық тұлғалықтан ажырағысыз, тек ... ... одан бас ... ... Бұл құқық туындыны жасаудың
өз фактісімен туындайды және бұл туынды жарияланған ба әлде ... ... ... ... ... жасалған ба әлде еркін
түрде ма,туындыны ... ... ... ... жоқ па ... ... тәуелсіз. Тұлғаға туындының авторы екендігін мойындату
үшін қандай да бір нысаншылықты ... ... ... да бір ... қажет
емес.
б) бұл абсолюттік құқық болып табылады. Себебі, ... ... ... ... ... ... жасамау міндеттерін
хабарлайды.
в) ол автордың бүкіл өмірі бойы қызмет етеді және ... ... Әрі ... ол ... факт ... ... асырылады және онымен
барлығы есептесу керек. ... ... ... ... ол авторлық туралы
заңмен қорғалады, бірақ субъективтік құқық ретінде ... ... ... ... ... қоғамдық көзқарас ретінде мойындалады.
г) авторлық заң ... да ... ... үшін ... ... құқықтар осыдан туындайды.
2. Авторлық атқа құқық. Берілген құқыққа сәйкес автор туындыны өз
атынан,бүркеншік атпен немее ... ... ... ... немесе өзі
пайдалануы мүмкін. Осы үш тәсілдің біреуін таңдай отырып автор ... ... ... ... атқа ... автордың жеке мүліктік емес құқығы болып табылады.
Автор оны ... де бере ... ... ... ... бұл құқық
туындының пайда болу фактісінен туындайды, авторлық құқықтан ерекшелігі –
ол ... ... ... ... асырады. Туынды жарияланбағанға
дейінгі қарастырылған ... ... ... ... ... туындыға қол жеткізе алмайды және олар оның ... ... ... атқа ... ... ... ғұмыры бойы сақталады және қайтыс
болғаннан кейін мұрагерлерімен авторлық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қатар автор әр
жасау кезінде,ашық орындау, туындыны ... ... ... келтірулер және
туындыны өзге де пайдалану кезінде өз есімінің көрсетілуін талап ... атқа ... ... ... ... ... тұлғалардың
бұрмаламауын талап ету мүмкіндігін құрайды.
3. Туындыны жариялауға және оған пікір беруге құқық. Берілген құқықтың
жүзеге асырылуын авторға өз туындысына ашық ... ... ... қамтамасыз
етілген мүмкіндік ретінде анықтауға ... ... ... ... ... екі ... шешеді. Біріншісі, автор туындысын белгісіз тұлғаларға
жеткізуге дайын екендігін өзі ... ... ... ... орны және ... ... сұрақтарды өзі шешеді. Мысалы, әдеби
туындылардың авторы жариялау жолымен,ашық орындау, эфирге жіберу және ... ... ... ... ... ... құқық автордың заңмен ... ... ... және ... ... ... субъективтік құқығы болып
табылады. Бұл ... ... ... өту ... себебі берілген құқық
әрқашан бір уақытта автордың басқа қандай да құқықтарымен жүзеге асырыдады.
Туындыны жариялауға құқық туындыға ... айту ... ... Заң ... ... жариялау туралы бұрын қабылданған шешімнен
бас тартуға мүмкіндік береді ... егер ... ... болса
туындының жарияланғаны туралы хабарлап, туынды халыққа жеткенше оны ... ... ... ... ... іске ... жалғыз шарты ретінде
заң жіберілген пайданы қоса отырып пайдаланушыға келтірілген шығындардың
орнын толтыру үшін ... ... ... жасалған туынды даналары
автордың өз үндеуінен алынады. Автордың ... ... ... жоюы әр ... ... ... мүмкін: шығармашылық көзқарастың
өзгеруі немесе автордың дүниетануы,ішкі жағдайдың ... т.б., ... ... ... ... себебінің орындылығын дәлелдеуін талап етпейді.
Автордың басқа жеке ... емес ... ... ... құқық
басқа тұлғаларға өтуі мүмкін, бұл тағы да ... ... жеке ... ... ... ... ... Автор атағын қорғау құқығы. Туындыны ... ... ... және ... ... ... автордың келісімінсіз оған немесе
туындының атына қандай да бір өзгерістер енгізуге ... ... ... ... ... өзге де ... ... сияқты шектеулерге ие.
Туындының тұтастығын бұзушылық оның қол сұғылмаушылығына қастандық ретінде
бағаланбайтын сияқты заң жеке ... ... ... ... ғылыми, полемиялық және ақпараттық мақсатта дәйектеме келтіруге
жол ... ... өз ... қорғау құқығына сүйеніп өзге тұлғалардың
сәйкесінше стилизациялар мен ... ... ... ... ... ... мен комментаторлардың жолына кедергі жасауға құқығы жоқ.
5. Жария жасауға құқық. Бұл ереже заңда ... ... ... ... ... ... меншігіне жатады. Бұл құқық
автордың жеке мүліктік емес құқығына жатады, әйтсе де онда ... ... жеке ... ... ... көп ... ... ешкім, жұмыс берушінің өзі де, егер сөз ... ... ... ... ... ... асыруға болмайды. Жария қылу құқығы
көбінесе бір уақытта ... да ... ... ... ... Егер ... қылу арқылы туынды алғаш рет жалпыға ортақ танылса
бұл оның жарияланғанын білдіреді. Дегенмен ... жеке ... ... жария қылу болып жариялы түрде орындау, эфирге беру немесе өзге ... ... ... ... ... ... ... жария қылу үшін оны алдын ала, яғни туындының даналарын кез келген
заттық формада дайындау керек. Туындының даналары ... ... ... ... ... ... ол ... етілген болып саналмайды,
себебі, жария қылу үшін шығарылым данасы халық ... ... ... ... ... қылу құқығын іске асыру туындының құқықтық режимін ... ... ... ... ... бастап ол автордың келісімінсіз және
авторлық сыйақыны төлемей тұрып, бірақ міндетті түрде автордың ... бір ... ... жасалып кітапханаларда, мұрағаттарда, оқу
орындарында туындының жеке түрлері газеттерде басылып, эфирде көрсетілуі
мүмкін.
Көшірмеге құқық. Бұл ... ... ... оның ... рұқсат
ететін туындыға объективті формасын қайта беруге арналған. Берілген құқық
қандай да бір заттай ... ... ... ... ... ғана ... ... заттай тасушыда бекітумен байланысты. Жария орындау, эфирге
беру және ... ... өзге де ... автордың аса маңызды
құқықболушысы ... ... ... үшін ... ... тіпті бір көшірмесінің дайындалуын қанағаттандыратын туындының
данасын көп ... ... ... ... егер ... ... ... рет
ноталық белгілермен жарияланса, онда магниттік пленкадағы ... ... деп ... ... Рұқсат алу құқығы. Бұл құқықтың жүзеге асырылуын ... ... ... өз ... ... ... жүзеге
асыру мүмкіндігін берумен сипатталады. ... ... ... ... ... өз ... көшірмелерін жасай алады,
бұл үшін сурет ... ... ... иесі ... туындыға рұқсат
болуын қамтамасыз ету тиіс. Автордың құқықтық ... ... ... ол ... ... артық қолайсыздықтар туындатпау
керек, жеке алғанда ол туындының оған жеткізуін талап ете алмайды.
2. Таратуға құқық. Заң авторға ... ... ... және ... ... ... даналарын кез – келген әдіспен таратуға
жеке құқық береді. Заң тек ... ... ... ғана ... ... ... өзін ... туынды
бекітілген заттай тасушының өзін сатуға және жалға беруге болады.
Бұдан әрі, азаматтық айналымға жіберілетін туынды көшірмелерінің болуы
тиіс. Егер ... ... тек қана ... ... ... ол
таратылмайды. Әйтеуір, заң халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыратын
туынды даналарын таратуға құқықты азаматтық айналымға ... ... ... ... ... деп ... үшін туындының
бірнеше данасы да жеткілікті.
3. Импортқа құқық. Ерекше авторлық құқыққа иеленушілердің рұқсатымен
жасалған, тарату ... ... ... ... ... ... таратуға құқық тарату мақсатында туынды даналарын әкелу
құқығы ... ... ... даналар заңды түрде немесе автордың
өзімен жасалады ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда автордың артынан бекітілген, аумақтан тыс
жасалған өзінің туындыларының көшірмесін ... ... ... ... ... айтылады. Авторлық құқық әрекетін аумақтық шектеу
импортқа құқықты арнайы бөлу негізі болып табылады. ... ... да ... ... туынды сол елде еркін қолданыла алады. Дегенмен сол
аумақта туынды ... бұл ... ... елге ... ... ... онда бұл авторлық құқық бұзушылық болып табылады.
Импортқа құқық ... ... ... ... даналарға таралмайды.
4. Ашық көрсету және ашық ... ... Ашық ... ... ... ... қатынасында жүзеге асырылады,ал ашық
орындауға құқық – музыкалық, драма, хореографиялық, әдеби және
кейбір басқа ... ... ... ... Осы ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс, яғни еркін ашық баратын
орындарда көрсету мен орындау бір уақытта орындалады. Көрсету ... ... ... ... ортақтана алады, ол көрермен
дәрісханасын кеңейтеді. Осы техникалық құралдардың арқасында халық
тек қана туынды ... ... ... жерде ғана емес,
сонымен қатар оның шегінен тыс жерде бола алады.
5. Эфирге берілуге құқық. ... ... ... беру кең ... жеткізу болып табылды, әрине бұл құқық қорғауға мұқтаж
авторлардың аса маңызды көзқарастарын білдіреді. Берілген құқыққа
ашықтық элементі ... ... ... ... ең ... ... алады, барлығына ортақ мәліметке арнайы
радиосигналдар ... ... ... ... ... ... ... мәліметке арналған қатынасқа құқық.
Бұл құқық мазмұны бойынша эфирге беру құқығына сай келеді. Тек бұл
құқықта туынды ... ... ... ... өткізгіштер,
оптикалық тал жіптер немесе өзге де ұқсас ... ... ... потенциалды көрермендердің және
тыңдаушылардың ... да ... Ол ... ... ... ... табылатын тұлғалар болуы мүмкін.
7. Аудармаға құқық. Аударма түпнұсқа тілінен басқа тілге сенімді ,
бұрмалаусыз түрде ... ... ... ... ... өзі өз ... аудару және аудармасын пайдалану
мүмкіндігі кіреді, басқа тұлғаларға аударманы қолдануға ... ... ... іс жүзінде туындыны өздерінің аударуы ... ... бұл ... ... ... мен ... ... Сондықтан іс жүзінде аудармаға құқық туындыны аударылған
түрде пайдалануға келісім беру құқығына апарады. ... ... ... ... аударуға немесе іс не заң жүзінде тыйым
сала алмайды. Автор ... ... ... оның ... ниет ... ұйыммен шарт жасауды білдіреді. Бұл ұйым
туындыны сапалы ... ... ... міндет алады, сонымен қатар
автордың өтініші бойынша танысу үшін аударманы оған көрсетеді.
Аудармашыны ұйым өзі ... ... ... шарт аудармашы
кандидатурасын туынды ... ... ... ... авторлық құқық творчестволық жолының басқа тілде
мойындалуында ... ... ... аударылатын туынды
автордың құқығына залал келтірмеуі тиіс.
Аудару үшін тиісінше келісім талап етіледі, себебі, ... ... ... ... құрамы, бөлігі болып табылады. Аудармалар біртума
туындылармен тең құқылы қорғала ... ... ... 2-ші бөлігіне сәйкес:” Аудармалар,
бейімделулер, ... ... және өзге де ... және ... ... жөнделген түрлері түпнұсқа туындылармен теңдес автордың
түпнұсқа туындысына залал ... ... ... ... ... ... ... объектілерінің және басқа да ... ... ... ... ... ... ... бұл туындымен берілетін қорғау түпнұсқа туындының авторлық
құқығына залал ... ... ... ... ... ... өзге де тәсілмен өзгерту үшін автордың
келісімі қажет. Түпнұсқа туынды қорғалмаса ... ... ... ... автормен немесе оның құқық қолданушыларымен туындының барлық қорғалу
мерзімі ағымында танылады.
Авторлық құқық туралы Бүкіләлемдік конвенцияның 5-бабына ... ... ... ... ... ... ықтиярсыз лицензияны беру мүмкіндігін
қарастырмайды.
8. Өңдеуге құқық. Автордың қайта істеп, аранжирлеп немесе өзге де
тәсілдермен ... ... ... автордың өзіне туындыны басқа
түрге, формаға немесе жанрға өңдеуге немесе ... ... ... ... ... ... Творчестволық өңдеу
нәтижесінде құрылған туындыла ... ... жаңа ... ... ... оларды қолдану біртума туынды авторының
келісімі бойынша жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... нәтижесінде туындаған жаңа туындысын
пайдалануға да ... ... ... ... Дегенмен автор
өңдеуді қолдануға берген құқықты оны пайдаланудың алдын ала ... ... ... ... ... және өнер ... жоғарғы қарастырылған құқықтық мүмкіндіктермен қатар
олардың туындыларын пайдаланумен байланысты басқа да ... ие ... ... ... тарату туралы бұрын қабылдаған шешiмiнен бас
тартуға құқылы (керi ... алу ... бұл ... ... қоса алғанда, пайдаланушыға осындай шешiм арқылы келтiрiлген залал
өтелуi керек. Егер ... ... ... ... кетсе, автор оны керi
қайтарып алатыны туралы көпшiлiкке хабарлауға мiндеттi. Бұл ... ... ... әзiрленген даналарын өз есебiнен айналыстан алып тастауға
құқылы.  Автордың бiреумен ... ... ... жеке мүлiктiк емес
құқықтарын жүзеге асырудан бас тартуы туралы арызы жарамсыз болады.
      1. Авторға ... кез ... ... және кез ... ... ... ... берiледi.     
2. Автор туындыны пайдалану кезiнде үшiншi тұлғалардың мынадай iс-
әрекеттердi жүзеге ... ... ... ... ... жаңғырту құқығы);     
2) туындының түпнұсқасын немесе даналарын кез келген әдiспен таратуына:
сатуына, ... ... ... ... өзге де ... (тарату құқығы);     
3) туындыны көпшiлiк алдында көрсетуiне (көпшiлiкке көрсету құқығы);     
4) туындыны көпшiлiк алдында ... ... ... атқару
құқығы);     
5) жалпыға бiрдей мәлiмдеу үшiн эфирге немесе кабель арқылы хабарлауды қоса
алғанда туындыны көпшiлiкке хабарлауына (көпшiлiкке хабарлау ... ... ... ... ... және ... ... тарату), оның
iшiнде туындыны кабель немесе спутниктiк байланыс арқылы таратуына (эфирге
хабарлау ... ... ... ... құқығы);     
8) туындыны қайтадан жасауына, аранжировкалауына немесе басқаша түрде
өңдеуiне (өңдеу ... қала ... ... ... ...... ... заң актiлерiне қайшы келмейтiн өзге де iс-әрекеттердi жүзеге асыруына
рұқсат етуге немесе тыйым ... ... ... ... объективтi нысанда қайталап беру
(туындыны басып ... ... ... ... ... ... және т.б.)
қайта жаңғырту болып табылады.     
4. Егер заңды түрде жарияланған туындының ... ... сату ... ... ... онда Қазақстан Республикасының заң
актiлерiнде көзделген жағдайларды қоспағанда, ... одан әрi ... ... және ... ... ... жол ... Туынды кiрiс келтiру мақсатымен сатылғандығына не оны сату бұған
бағытталмағандығына ... ... деп ... Туындының (өнертабыстардың, өзге де техникалық, экономикалық,
ұйымдастырушылық және т.б. ... ... ... ... ... ... туындыны авторлық құқық мағынасында пайдалану болмайды
Авторлық құқықтың қолданылу ... ... ... автордың бүкiл ғұмыры бойы және қайтыс болғаннан ... жыл бойы ... ... авторлық құқығын, оның есiмнiң құқығын және ... ... ... ... шек ... ... ... бүркеншiк атпен жарияланған туындыға ... құқы ... ... ... ... ... ... жетпiс жыл бойы күшiн сақтайды.
Егер аталған мерзiм iшiнде жасырын немесе ... ... ... ... өзiнiң шын есiмiн немесе оның кiм екенi ендiгi жерде күмән
туғызбаса, ... ... ... ... ... бойы және ... ... жетпiс жыл бойы күшiн сақталады.
- тең авторлар жасаған туындыға авторлық ... өмiр бойы және ... ... ұзақ өмiр ... ең ... автор қайтыс болғаннан кейiн жетпiс
жыл бойы күшiн сақтайды.
- автор ... ... ... отыз жыл ... ... рет ... туындыға авторлық құқық туынды жарыққа шыққаннан кейiнгi жылдың
бiрiншi қаңтарынан есептегенде ол жарыққа ... ... ... жыл бойы
күшiн сақтайды.
- егер автор қуғын-сүргiнге ұшырап, қайтыс болғаннан кейiн ақталса, онда
құқық ... осы ... ... мерзiмi ақталған жылдан кейiнгi жылдың
бiрiншi қаңтарынан бастап күшiне енедi.
- ... ... ... сол мерзiмнiң басталуы үшiн ... ... ... факт ... ... ... ... бiрiншi қаңтарынан
есептеле бастайды.
- Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес ... ... ... ... ... және сабақтас құқықтар туралы заңның
5-бабының 4-тармағына сай авторлық құқықтың ... ... ... ... ... мерзiмнен асыруға болмайды [27; 28 -бап].    
- жоғарыда аталған мерзiмдер мерзiмнiң өтуiнiң басталуына ... ... ... факт осы Заң ... ... дейiнгi жетпiс жылдан
әрi емес мерзiмде орын алған барлық жағдайларда қолданылады.
Туындылардың қоғамдық игiлiкке айналуы
Туындыға авторлық құқықтың ... ... бiтуi ... игiлiкке айналғандығын бiлдiредi. Қоғамдық игiлiкке айналған
туындыларды кез-келген адам авторлық сыйақы төлемей еркiн ... ... ... ... ... ... ... құқығы мен оның беделiн қорғау
құқығы сақталуға тиiс. ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету, олардың
материалдық-тұрмыстық жағдайларын жақсарту мақсатында авторлардың кәсiби
қорына немесе авторлардың мүлiктiк ... ... ... ... ... ... ... құқықтың ауысуы
Авторлық құқық шарт бойынша және мұра ретiнде берiледi. Авторлық құқық
мұрагерлiк тәртiбiмен заң бойынша немесе өсиет бойынша ауысады.
 Автордың авторлық ... және ... ... ... ... ... ... емес жеке құқықтары мұрагерлiк бойынша ауыспайды.
Автордың мұрагерлерi мүлiктiк емес жеке ... ... ... ... ... ... заңды құқықтарының мерзiмi шектелмейдi.
      Өсиет орындаушыны тағайындайтын тәртiп бойынша автор өзiнiң мүлiктiк
емес жеке құқықтарын ... ... ... көрсетуге құқылы. Мұндай
адам өз өкiлеттiгiн өмiр бойы атқарады. Автордың мұндай нұсқауы болмаған
жағдайда ... ... ... ... оның ... емес жеке ... оның ... егер мұрагерлерi болмаса немесе олардың авторлық
құқығы тоқтатылған болса, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... [28;].
3 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫ ҚОРҒАУ МЕХАНИЗМІ
3.1. Жалпы ережелер
Мемлекеттің маңызды міндеті ... оның ... ... ... ... авторлық және сабақтас құқықтардың объектілерін құқықтық
қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... оған
енжар және қарама-қайшылыққа толы сот тәжірибесі дәлел бола ... ... тез, ... әділ және ... сот ... қол
жеткізу, судьяларды және заң қызметтерін мамандандыру арқылы қол жеткізуге
болар еді. ... ... ... ... соттарда өздерінің
құқықтарын қорғауға ... ... ... алу, ... ... төлеу мәселелерін шешу қажет. Мұндай көзқарас авторлық
құқықтарды жай ғана ... ... ... ... нақты жүзеге асыруды
қамтамасыз етудің нәтижелі жұмысына қол жеткізуге мүмкіндік береді [29; ... б.б.]. ... және ... ... қорғау жөніндегі Берн
конвенциясында авторлық ... ... мен ... ... ... ... қатысушы мемлекеттер заңдарының
кейбір келісімдеріне ықпал етеді. Бүгінде бұл ... 160-қа ... ... ... ... 1999 ... сәуірдің 12-ші
жұлдызында осы конвенцияға қатысушы болып енген Қазақстан да бар.
Конвенцияға сәйкес, қорғау мерзімі ... өмір ... және ... ... 50 ... ... Кинематографиялық жұмыстар мен қолөнер
туындылары үшін ең төменгі қорғау мерзімі шығарма дүниеге келгеннен ... ... ... [30; ... ... мұндай басқарудың мәселесі мынада: әрбір ұйым
тиісті төлемдерді барлық құқық ... ... және ... ... ... деп ... Бұл үшін заңды кедергілер жоқ, ... ... ... бас ... бір ... бұл ... ... ал екінші жағынан, авторлық және сабақтас құқықтарды
ұжымдық басқаруды жүзеге асыратын ұйымдардың қалыпты ... ... ... ... ... ... ұйымдарға қатысты нақты бір үйлестіруші
функцияны орындауға тиісті. Қазақстан Республикасының «Лицензиялау ... ... ... жинау бойынша қызметті» лицензиялауды көздей
отырып, өзгерістер енгізу ... ... еді [31; 162 ... ... ... ... кешенді сипатқа ие. Берілген салада
туындайтын қоғамдық қарым - қатынастардың күрделілігі, ... ... ... ... ... ... ... түрлі салаларына тән
әрқилы әдіс-тәсілдерді қолдануды талап ... және ... ... ... ... ... жеке құқық жүйесі
бойынша құрылады, яғни құқық иеленушілердің көзқарасы бойынша шешіледі.
Мұнда жеке құқықтың негізгі қағидасы ... ... ... ... ... құқықты жеке салаға сөзсіз жатқызу және «жеке құқықты
қолдану - бұл соттардың және ... ... ... бұл ... ... ... ... шығару қате болар еді. Кейбір жағдайларда
жеке құқықтық әдіс-тәсілдерді алмастырмайтын, бірақ ... ... ... ... ... болып табылады[32; 33 б].
Интеллектуалдық қызметтің шығармашылық жетістіктерін және басқа да
нәтижелерін таратудың жаңа ... ... ... ... ... құқықтар жүйесінің дұрыс қызмет етуін қамтамасыз етуде мемлекеттің
рөлінің нығаюы, интеллектуалдық меншік саласындағы ... ... құру ... ... сұрақты өзекті етеді.
XX-ғасырдың ортасынан интеллектуалдық қызметті қаржыландырудың жаңа
қайнар көздерін игеру қажеттілігімен байланысты мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... енгізу туралы,
мемлекеттің ұйымдастырушылық ... ... ... ұсыныстар
жасалуда. Жоғарыда аталаған институт, әдетте шығармашылық қызметтің
қаржыландырылуын және оны ... ... ... ... мен басқа да
құрылымдарды құрумен және ... ... ... [33; ... институттың құқықтық мәні туралы сұрақта екі ... ... ... біреуіне сәйкес, ақылы қоғамдық игілік - бұл авторлық
құқықтың ... ... ... ... ... құрал, мәдениетті
дамыту мақсатында алынатын алым ... ... ... ... ... ... жағдайларда «мәдени рента» деп атайды.Мұндай трактовкада ақылы
қоғамдық игілік, осы институтпен қамтамасыз ... алым ... ... ... үшін ... құралдардың бірі болып табылады.
Алғашқы екеуінің жиынтығын көздейтін үшінші көзқарас та ... ... ... ... ... ... ... оның
құрамындағы туындыларды еркін пайдалану жүйесі ... ... ... ... тек ... ... ... салық немесе алымдарды
төлеуі қажет. Мұндай тәртіп мысалы Аргентина ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық игілік аясындағы
туындыларды коммерциялық пайдалану үшін, пайдаланушы мемлекеттік органның
келісімін алуға ... ... ... әрекетінің ұзақтығы не нақты бір
мерзіммен шектеулі ... не ең кең ... ... (Аргентина).
Аударымдарды төлеу барлық түрдегі туындыларды пайдаланған үшін көзделуі
мүмкін. Мұндай көзқарас Мексикада, Аргентинада ... ... ... барлық мәдени игілігін» қамтиды. Екінші нұсқа ... тек жеке бір ... ... үшін ... ... (Франция, Португалия). Аударымдарды жинау жауапкершілігі құрылған
қорларды басқару және ... ... ... не мемлекеттік органға,
не авторлар мен орындаушылардың мүддесін білдіретін ұйымдарға жүктеледі.
Ақылы қоғамдық игілік институты ақырындап ... ... ... ... ... Мұның өзі, қоғамдық игілікке айналған
авторлық және сабақтас құқықтардың объектілерін пайдаланумен ... ... ... ... ... ... ... Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар
туралы» ... ... ... ... ... құқықтың қолданылу
мерзiмiнiң бiтуi олардың қоғамдық игiлiкке айналғандығын бiлдiредi.
Қоғамдық игiлiкке айналған туындыларды кез-келген адам авторлық сыйақы
төлемей еркiн ... ... Бұл ... ... ... ... есiмiнiң
құқығы мен оның беделiн қорғау құқығы сақталуға тиiс.
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... ықпал ету, олардың материалдық - тұрмыстық
жағдайларын ... ... ... ... ... немесе
авторлардың мүлiктiк құқықтарын ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдарға қаржы
аударуға ерікті.
«Қоғамдық игілік» категориясы сонымен қатар ... ... ... ... Федерациясының «Авторлық құқық және сабақтас ... ... ... 3-бөлігіне сәйкес, Ресей Федерациясының Үкіметі,
қоғамдық игілікке айналған туындыларды елдің аумағында ... ... ... ... жағдайлары бекітілуі мүмкін. Алайда шын мәнінде
«қоғамдық игілік» Ресейде пайдаланушылардың секілді, оның ... ... жоқ ... ... ... ... ... мұндай жағдай
телеарна және радиоақпараттар аясында орын алады. ... ... ... көшкен және көшпеген ... ... ... ... ... алады. Авторларға және басқа да құқық
иеленушілерге ... ... ... ... ... ... ... иеленушілерге қорғалатын туындыны пайдаланудан түскен
пайдадан белгілі бір пайызы ғана емес, сонымен қатар қоғамдық игілік ... ... ... ... ... ... бір пайызы
төленеді. Мемлекет экономикалық жағдайларға байлансыты жеткілікті түрде
мәдениет деп ... ... ... ... ... алмайды.
Сонымен бірге қоғамдық игілікке айналған туындыларды ... ... ... көзі қолданылмайды.
Құқық иеленушілерге - жеке тұлғаларға төленетін ... ... бұл ... мөлшерін азайту үшін объективті себептер
жоқ. Мысалы, ... ... ... ... ... аударымдар
түскен пайданың бір пайызынан аспауға тиіс. ... ... пен ... ... ... ... «қоғамдық игілік»
категориясына ... ... ... ... пайдаланған үшін
бірдей минималды ставканы бекітіп, қолданыстағы заңнамаға өзгерістер еңгізу
дұрыс болар еді ... ... ... ... ... ... ... байланысты болуға тиіс). Қалай болса да,
қоғамдық игілікке ауысқан туындылар үшін авторлық сыйақыны ... ... ... ... шешу ... ... ... бері бар
құрылымдар-авторлық және ... ... ... ... ұйымдар
арқылы жинау дұрыс болар еді. Сонымен қатар, заңда ... ... ... мемлекет аударымдарды жинауды жүктеген, тек қана мүліктік
құқықтарды басқаратын ұйым, ... ... ... ... барлық құқық иеленушілерінің (басқа ұйымдарға өздерінің
құқықтарын басқаруды тапсырғандардан басқа) мүддесін ... ... ... ... ... өздерінің құқықтарын басқаруды тапсырған құқық
иеленушілердің мүддесін ғана білдіре алады. Бұл ... ... ... мен өзге де ... ... ... ... заңнамадағы
айқын кемшіліктерді жоюға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, тек мүліктік құқықтарды басқаратын ұйымның, ... ... ... ... ... деп, ... тиісті
төлемдерді талап ететін жағдайларды өзгертуге болады. ... ... ... ... - ... ... ... жинауға кеткен шығындар, тек
басқа да әдіс-тәсілдермен аударымдарды жинауға кеткен ... ... ... ... ... иеленушілерге сыйақы жинауға кеткен шығындардан
да аз ... ... оны ... тағайындауға және төлеуге кеткен
шығындардан тұрады [34; 124 б.].
Барлық ... ... ... ... ... ... не ... мемлекеттік органдарға (Мәдениет Министрлігі,
Білім және Ғылым Министрлігі және т.б.), ... ... ... ... ... емес ... аударылуға тиіс. Қаражат тек осы қорлар
туралы ережелерде көзделген мақсаттарға ғана жұмсалуы ... ... ... ... және ... ... ... мыналар
табылады: жиналған аударымдар қандай мақсаттарға жұмсалуы тиіс? Олардың
есебінен қызметтің (мысалы, ... ... ... жеке ... ... одақтардың тек нақты бір түрлерін қаржыландыру
қажет пе? Бұл қаражатты шығармашылық ... ... ма, ... ... өзін ... ... ... керек пе?
Өкінішке орай, қолданыстағы ... ... ... бір ... ... бермейді. Дегенмен жалпы тенденция, жиналған қаражат
қайтыс болған автордың ... ... ... ... тірі ... ... ... деген пікірге тоқталады.
Шын мәнінде, ақылы қоғамдық игілік жүйесінің ... және ... ... ... ... болу ... ... туындыларды ақылы пайдалану
есебінен кейбіреулер үшін барлығына қол жеткізуге болатын мәдени ... ... ... ... шығармашылық қызметкерлерді әлеуметтік
қорғауда емес, жеке бір маманның өкілдеріне «қайыр көрсетуде» ... ... ... ... ... ... туғызу. Мынаны есте ұстау
керек: шығармашылық қызмет үшін жағдай ... ... ... немесе
жанама түрде авторларды әлеуметтік қорғауға көмектеседі [35;215 б.].
Ақылы қоғамдық игілік ... ... ... ... кезде, тек
шығармашылық қызметті көтермелеу ғана емес, сонымен қатар қоғамның мәдени
дамуын қамтамасыз ету және ... ... ... қамтамасыз ету мен
тану танылады. Ақылы қоғамдық ... ... ... ... ... мәдениет объектілерінің ақылылығын бекіту ... ... ... осы ... қол жеткізуін қамтамасыз ететін,
көбінесе мәдениетті қаржыландырудың әдеттегі және заңды қайнар көзі ... ... ... ... ... жеке түрлерін, арнайы
мақсаттық бағдарламаларды секілді, нақты бір ... ... ... ... ... және ... қажет [36; 39 б].
Мұндай жүйе, кем дегенде, екі артықшылыққа ие. ... ... ... ... ... ... қорғалатын
туындыларды шығару және пайдалану ... арта ... ... және сабақтас құқықтарды сақтауға, тек ... ... ... ... қоғамдық игілікке айналған туындыларды
пайдаланған үшін аударымдарды уақытында және толық жинауға, ... ... ... ... да, ... ... түрлеріне мұндай
жүйенің және олардың коммерциялық ... ... ... ... және жеке тұлғалардың кең шеңберінің және ... ... ... ... және ... құқықтарды сақтауға
қызығушылық пайда болады.
Барлық авторлар немесе авторлық ... өзге де ... ерте ме кеш ... ... ... ... мәселесіне кезігеді. Және де осы сұрақтар
шығармасын жариялағаннан кейін ... ... ... ... авторлық құқығын қорғауды шығарманың шығарылу күшіне ... ... ... авторға өзінің авторлығын мойындатуға
әкеліп соғады.
Ең дұрысы қорғаудың бірінші жариялағанға ... ... ... 86
б.]. Шығарманы тіркеуді Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінің
интеллектуалдық ... ... ... ... (ҚР ӘМ ИМК). ... рәсімі
“Авторлық және сабақтас құқытарды қорғаудағы шығармаға құқықты ... ... ... ... ҚР ӘМ ИМК арызды қабылдағаннан
кейін бір ай ішінде шығарманы тіркеп, интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... ... немесе арызданушыға
жазбаша түрде тіркеуден бас тарту негізі ... ... ... Егер ... ... құжаттар қажет болса онда тіркеу мерзімі ... ... ... мүмкін.
Авторлық және сабақтас құқықтар туралы ҚР-ның заңы Азаматтық
Кодекстен, ... және ... ... туралы” заңнан және осы
заңдарға сәйкес шығарылған өзге де нормативтік актілерден ... ... және ... ... ... заңын бұзған үшін азаматтық,
әкімшілік, және қылмыстық жауапкершілік белгіленген.
Азаматтық жауапкершілік. Авторлық және сабақтас құқықтырды ... ... ... ... ... және ... авторлық құқық және
сабақтас құқықтар туралы заңының 49-бабында қорғаудың түрлері көрсетілген.
Зиянның орнын ... ... ... ... ... ... өтемақы
мөлшерiн сот белгiлейді
Әкімшілік жауапкершілік. ... ... ... шығару мақсатында өндіру, тең авторлыққа мәжбүр ету немесе
иемдену әкімшілік жауапкершілікке ... ... ... ҚР ... 129-бабында авторлық және сабақтас құқытарды бұзған үшін
әкімшілік жауапкершілік шаралары белгіленген. ... ... және ... ... ... ... сол сияқты өткiзу мақсатында
туындылардың және (немесе) фонограммалардың контрафактiлiк даналарын ... ... ... ... ... ... иеленiп алу немесе тең
авторлыққа мәжбүрлеу, егер бұл iс-әрекеттерде қылмыстық жаза ... ... ... - туындылардың және фонограммалардың даналары,
сондай-ақ ... ... ... ... ... заттар тәркiленiп, жеке
тұлғаларға - айлық есептiк көрсеткiштiң бестен онға ... ... ... - ... ... ... мөлшерiнде, заңды тұлғаларға
елуден жүзге дейiнгi ... ... ... әкеп ... ... ... ... бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер,
туындылардың және фонограммалардың ... ... ... ... ... ... заттар тәркіленіп, жеке тұлғаларға - ... ... oннaн ... ... ... лауазымды адамдарға -
жиырмадан елуге дейiнгi мөлшерiнде, заңды тұлғаларға жүзден екi ... ... ... ... әкеп ... ... Тәжірибеде қылмыстық жауапкершілікке негізінде
аудиовизуалды шығармалардың контрафактілік даналарын ... ... ... ... ... ... орган сараптама
қорытындысына және алынып қойған шығармалардың данасына сәйкес ҚРҚК-кің 184-
бабына сәйкес ... істі ... ... қылмыстық істі қозғаудан бас
тарту ... ... ... ... ... алу ... тең ... егер бұл әрекет авторға немесе өзге ... ... ... ... ... олардың құқықтарына немесе ... ... зиян ... - ... бес жүз ... ... көрсеткішке
дейінгі мөлшерде немесе сотталған адамның бір ... бес айға ... ... ... өзге де ... мөлшерінде айыппұл салуға не
жүз сағаттан жүз ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарға
тартуға, не екі жылға дейінгі мерзімге бас ... ... ... ... сабақтас құқықтар объектілерін заңсыз
пайдалану, сол ... ... ... ... және ... ... ... елеулі мөлшерде жасалған сатып
алу, сақтау, тасымалдау немесе дайындау, -бес жүзден жеті жүз айлық есептік
көрсеткішке дейінгі ... ... ... адамның бес айдан он айға
дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де ... ... ... салуға
не жүз сексен сағаттан екі жүз қырық сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық
жұмыстарға ... не үш ... алты айға ... мерзімге қамауға
жазаланады. Бірнеше рет, адамдар тобының алдын ала сөз ... ... ... ... ірі ... немесе ірі залал келтірген,адамның
өз қызмет бабын пайдалануымен жасалған әрекеттер мүлкі ... ... екі ... бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға
жазаланады.
Құқықбұзушы адамды қылмыстық жауапкершілікке ... үшін ... арыз жазу ... ... ... сол арыз бойынша үш тәулік
ішінде
- қылмыстық істі қозғау туралы;
- қылмыстық істі қозғаудан бас ... ... ... ... өткізу туралы тергеуге, жеке айыптау ісі ... ... ... ... ... ... ... қабылдау мерзімі анықтау
орган басшысының шешімімен он тәлік, ... ... 2 айға ... ... Ол ... ... үш тәулік ішінде жазбаша түрде
жариялайды.
Авторлық құқық және ... ... ... ... қорғау,
халықаралық танылған, әрдайым дамып жатқан құқықтық ... ... Және ... ... ... ... ... көптеген
мәселелер, әлі де болса теорияда және тәжірибеде бір шешімін тапқан жоқ.
Барлық ... ... ... ... ... байланысты
нақты қоғамдық қарым-қатынастарға нәтижелі әсер етуге мүмкіндік беретін,
бірдей құқықтық конструкциялар ... ... ... ... ... ... ... Республикасында авторлық құқық Қазақстан Республикасының
Конституциясымен, Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 10 маусымдағы N 6-I
«Авторлық ... және ... ... ... Заңымен (бұдан әрі - Заң),
1942 жылғы 6 қыркүйектен Дүниежүзілік (Женева) авторлық құқықтар ... ... ... оны ... ... ... және ... заңды мұрагері ретінде таныған
болатын), 1996 жығы желтоқсанның 20-нан авторлық ... және ... ... бойынша Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Женевадағы
Келісім-шарттың Ережелерімен (Қазақстан оларға 2004 ... ... ... және №546 ... ... және тағы ... Қазақстан
Республикасының нормативтік құқықтық актілерімен реттелінеді.
Қазақстан Республикасының авторлық құқық саласында заңнамасы басты
мақсаттарға және ... ... ... ... ... ... ... және өнер туындыларды жасау бойынша ... ... Осы ... ... ... ... ... жасап мүмкіндік ... ... ... ... ... және ... соңынан олармен
жасаған туындыларды қолдануына құқықты бекіту және табысты алуын қамтамасыз
етеді. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... жасайды. Басқа сөзбен айтсақ, авторлық құқықтың ... ... ... үшін ... қаталдануы адамның күнделікті
өмірінде авторлық құқықтардың ... ... ... бөгет
жасамауға қажет.[38;]
Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлігінiң Зияткерлiк меншiк құқығы
комитетi (бұдан әрi - Комитет) өз ... ... ... ... ... ... бақылау және (немесе) iске асыру функцияларын
жүзеге асыратын Қазақстан ... ... ... ... табылады. Комитеттiң негiзгi мiндетi зияткерлiк меншiк ... ... ... саясатты iске асыру, Қазақстан Республикасының
бiрыңғай патенттік жүйесiн дамытуды қамтамасыз ету болып табылады.
Комитет өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясы мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентiнiң, Үкiметінің актілеріне, өзге де ... ... ... ... Әділет министрлігінің ережесіне, сондай-
ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге ... ... ... және оған ... міндеттерге сәйкес: 1)
мынадай салаларда мемлекеттiк саясаттың iске асырылуын қамтамасыз ететін
функциялар:
• туындыларға және ... ... ... өнеркәсiптiк меншiк
объектілеріне (өнертабыстарға, пайдалы модельдерге, ... ... ... қызмет көрсету таңбаларына, тауар
шығарылған жерлердiң атауларына), ... ... ... ... және өзгелерге құқықтарды
қорғауды;
• өз құзыретiнiң шегiнде зияткерлiк меншiк объектілерін ... ... ... ... ... ынтымақтастықты жүзеге
асыруды;
• зияткерлiк меншік объектілерін құқықтық ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасында жасалған өнеркәсіптiк меншік объектілерін
шет елдерде ... ... ... ұйымдастыруды;
• өнеркәсіптік меншік объектілерiне, ... ... ... ... ... ... ... қабылдауды және тiркеудi қамтамасыз етудi;
• қорғау құжаттарын ... ... ... ... ... меншiк объектілерінің, ... ... ... ... мемлекеттік тiзiлiмдерiн
жүргізудi ұйымдастыруды, қорғау ... беру және ... ... ... шараларды қамтамасыз етудi;
• авторлық құқық және сабақтас құқықтар объектілеріне куәлiктердi,
өнеркәсiптiк ... ... ... ... ... топологияларына қорғау құжаттарын берудi;
• қорғау құжаттарын беруге ... ... ... шешімдеріне
қарсылықтарды және қорғау құжаттарын ... ... ... ... ... және өнер ... оның ... шет елдерде де
пайдалану кезiнде ... және ... ... сабақтас
құқық иеленушiлерінің, олардың құқықтық мирасқорларының зияткерлiк
меншiк құқықтарының сақталуын қамтамасыз етуді;
• ғылым, әдебиет және өнер ... ... және ... автордың авторлыққа қайтыс болғаннан кейiнгі құқығын, атына құқығын,
беделiн қорғау құқығын, сондай-ақ жеке ... емес ... ... ... ... жүзеге асыруды;
• зияткерлік меншік объектiлерiн бағалаудың әдiснамасын жүзеге асыруды;
• авторлық құқықты ресми тiзiлiмдерде тiркеудi;
• туындыларды және ... ... ... ... ... тiркеуді, мемлекеттiк тiркеу куәлiктерiн берудi;
• өнеркәсiптiк меншік объектілерiн, селекциялық ... ... ... пайдалануға айрықша құқықтарды
беру туралы шарттарды, лицензиялық ... ... ашық ... және ... ... басқаға беру
шарттарын тiркеудi;
• патенттiк сенiм бiлдiрiлген өкiлдердi аттестаттауды жүргiзудi;
• мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... олар құпияландырған
мәлiметтердің қорғалуын ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасын
қолдану практикасын талдау мен қорытуды және оны ... ... ... ... ықпал ететiн себептер мен
жағдайларды жою жөнінде ... ... ... ... мен ... ... ... құзыретiне жатқызылған
мәселелер бойынша өтiнiштерiн қабылдауды, ... және ... ... ... ... ... және мерзiмде қабылданған шешiмдер туралы хабарлауды;
• стратегиялар мен бағдарламаларды iске ... ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету бойынша халықаралық
шарттардың және келісімдердің нормалары мен ережелерін жүзеге асыруды;
• тіркелген өнеркәсiптiк меншік, селекциялық жетістіктер, ... ... және ... туралы деректерді бюллетеньде
жариялауды;
• патент иеленушінің аталған лицензияны алуға ниет білдірген тұлғамен
төлемдер туралы шартын ... ... ... ... ... біліктілік талаптарын, оларды
аттестаттау, тіркеу тәртібін анықтау және патенттiк сенiм ... ... ... ... ... ... меншік объектілерін құқықтық қорғау және ... ... ... мен өзге де ... және ... ... етуді;
2) бақылау және қадағалау функциялары:
• мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдардың ... ... ... және ... ... өнеркәсiптiк меншiк
объектілерiн, селекциялық жетістiктердi, интегралдық микросхема
топологияларын және өзгелерді пайдаланатын жеке және ... ... ... ... және сабақтас құқықтар саласындағы
халықаралық келісімдердің орындалуын;
• патент iсi саласында ... ... ... ... мемлекеттiк
ұйымдардың қызметін жүзеге асырады [39;].
Қазіргі кезде авторлық құқық пен сабақтас құқықтарды ... ең ... ... ... ... тұлғалармен шарттық қатынастарды
рәсімдеусіз тиісті объектілерді пайдалану, туындыны ... ... ... ... ... ... мәліметі бойынша, 1997 жылы интеллектуалдық
меншіктің және шетел құқық ... ... ... шығындар, АҚШ-ң бір миллиард долларынан асып түскен. Ең ... ... және ... өнімдерінің айналымы, компьютерлік бағдарламалар мен
бдасылымды өнімдердің айналымы аясында авторлық және ... ... ... ... отыр. Сарапшылардың мәліметтері бойынша, мысалы
бағдарламалық қамтамасыз ету 91%-ға «пираттық» ... ... ... жасырын нарық 85 %-ды қамтиды. Баспа және кітап шығару саласындағы
контрафактілік өнім 70 %-ды ... ... сай, бұл ... ... келісімінсіз аудару, кітаптарды заңсыз басып ... ... ... басу ... жүзеге асады. Кабельді теледидар 90 ... ... ... ... пайдаланады.
Авторлық және салалық құқықтарды бұзумен байланысты қылмыстарды
тергеудің бір типті құқық ... ... ... ... қылмыстық
құқықтық нормалардың сәйкесінше жетілмеуі деп түсіндіріледі.
Авторлық және салалық құқықтарды ... ... ... ... ... мультимедиялық тауарлардың аудио-
бейнетаспалар, компакт-дисктер және өзге де ... ... ... 50 млн. ... ... Егер ... 70%-ға жуығы “пираттық”
десек, онда бұдан туындайтын ... ... ... ... ... ... ... теңгені құрауы мүмкін. Ал мемлекет
сәйкесінше тек ... құн ... ... ... ... жуығын
жоғалтады.
Егерде көрші еліміз Ресейді алсақ,сараптамалық бағалар бойынша заңсыз
шығарылатын және сатылатын аудио және ... ... ... ... ... – сәйкесінше тауарлардың жалпы
көлемінің 90%-ын құрайды. Контрафактының көлеңкелік ... ... ... ал ... ... бюджеттің 550млн. долларын жоғалтады.
Осы заңсыз қолданудан түскен кірістер авторлық немесе ... ... ... ... және ... ... және өзге де аса ... қылмыстардың туындауына әкеп соғады.
Авторлық құқықбұзушыларға қарсы күресудің әрекет етуші ... бірі ... ... құралдарды қолдану болып табылады. Бүгінгі күнде
қылмыстық ... ... ... құқықтарының қорғалуын авторлық
және салалық құқықтар кеңістігінде тек 184-бап қана емес, сонымен қатар
ҚРҚК-нің 184-б. ... да ... ... ... ... ... және салалық құқықтарға қол сұғушылық ... ... ... жағдай Қазақстанның барлық аймақтарында орын алады. ... ... ... ... құқықтарды қорғаудан (жалпы құқықтық
режимнің бекітілуі) құқықтарды сақтауды ... ... ... ... ... ... ... білу керек. Егер заң
құқық берсе, онда оны ... ... де беру ... Соңғысы,
қажетті жағдайларда құқықты мәжбүрлі түрде жүзеге асыру болып табылады.
Заңнама авторлық ... пен ... ... ... ... ... ... механизмдерін айтарлықтай жеткілікті түрде
қамтиды, алайда олар тәжірибеде әрдайым жүзеге аса ... Оның ... ... факторларда ғана емес, сонымен қатар сыртқы экономикалық
факторларда да жасырынып жатыр.
Қарастырылып ... ... ... құқықтарды қорғау механизмі
нәтижесіз ... ... ... ... ... ... тек қана бір талап-
арызды-авторлық сыйақыны өндіріп алу туралы талап арызды қарастыратын.
Туындайтын мәселелердің ... ... ... ... ... ... тұлғалар үшін де, қолданушылар үшін де, судьялар
үшін де қиындық ... ... ... ... ... ... ... дау қаншалықты дұрыс және тез шешілетіндігіне байланысты
Құқықтық ... ... ... және ... Бас Прокуратурасының арнайы есебі бойынша соңғы он жылда
(1998жылдан – 2008 ... ... ... ... ... қылмыстық
істердің көрсеткішіне назар аударайық.[40;]
Диаграмма 1. Қазақстан Республикасы Бас Прокуратурасының ... ... ... он ... ... – 2008 жылға дейін) авторлық құқық
бойынша тіркелген қылмыстық істердің көрсеткіштерінің динамикасы
Елімізде тәуелсіздік жылдары 36 ... ... ... ала ... ... тауарлық белгілерге куәліктер берілген. Республиканың туындыларға және
пайдалы үлгілерге берілген ... саны ... ... өлкелер -
Алматы (2005жылы 50%-ға жуық мәлімдеме), Астана, Қарағанды, Шығыс Қазақстан
және Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... көп ... мемлекет бюджеті арқылы орындалады (40-%-ға
дейін). Көбіне белсенді ұсынылатын және енгізілетін салалардың ішінде ... ... ... және ... ... атап ... Туындыға берілген қорғау құжаттарының 50%-ға жуығы осы ... ... ... ... ... ... ... және сабақтас құқықтардың саласында болатын
бұзушылықтардың санының өсуімен және ... ... ... қарым-
қатынасының өзгеруімен байланысты мәселелер, мемлекет ішіндегі ... ... ... ... ... игілікке айналған
туындыларды қолдану мәселелері, ... ... ... ... аясындағы ролін нығайтуға әкеп соқтырады. Ол енді авторлық және
сабақтас құқықтарды тек қана қорғаумен, ... және ... ... Ішкі заңнаманың нормаларын өндеу мен ... шарт ... ... ... атты екі ... ... тағы ... функциялар қосылады.
Олардың біреуі болып- авторлық және ... ... ... ... ... ... ... функция табылады. Көптеген елдерде авторлық ұйымдар еңбекші
профсоюздарына қарағанда ерте ... ... ... 1974 жылы драматург
А.Н. Островскийдің бастамасы бойынша «Орыс драмалық жазушылардың қоғамы»
құрылды, ал 1875 жылы ... ... ... мен ... ... ... құрылды. Ресей Федерациясының «Авторлық құқық және сабақтас
құқықтар ... Заңы ... ... ... басқару жүйесі» атауын
алған, авторлық және сабақтас құқықтарды жүзеге асырудың ерекше ... ... Оның мәні ... ... ... иеленушілердің
мүліктік құқықтарын, оларды жүзеге асыру жеке ... ... ... қиын жағдайларда қамтамасыз ету. ... ... ... ... объектілерді тарату және пайдалану сипатына,
әдеттік авторлық құқылылыққа қарағанда, ... ... ... ... мен ... ... ... төлеу анағұрлым сәйкес келеді.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық ... ... ... ... ... ... құқық иеленушілерге сыйақыны жинау, тағайындау және
төлеу табылады. Қосымша ... ... ... беру ... ... ... бақылау жүргізу, құқық бұзушылармен күресу,
сондай-ақ әлеуметтік және мәдени сипаттағы функцияларды жүзеге ... ... ... туындыларды әртүрлі пайдаланған үшін тек сыйақыны
жинау және тағайындау ғана емес, ... ... ... ... білдіруші өкілдікті, яғни өз тектес «лоббистік қызметі» және басқа
да әрекеттерді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... ... кез-келген автор, оның мұрагері немесе
қорғалатын авторлық және сабақтас ... өзге де иесі ... ... мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымға
беруге құқылы. Яғни ... ... ... ... ... ... басқаратын ұйымдардың шектеусіз санын құра алады. ... ... ... және ... ... бойынша
ұйымдарды құруға немесе бір уақытта авторлық және сабақтас ... ... ... жол ... Олар ... ... және туындыларын пайдалануға лицензия бере алады. ... ... ... ... және ... аталған ұйымдардың
арасындағы келісімдерге сәйкес жүзеге асырылады.
Авторлық құқықтарды мұндай ... ... ... ... ... төлемдерді барлық құқық иеленушілерге беруге және пайдаланушылардан
талап етуге болады деп санайды. Бұл үшін ... ... жоқ, ... ... ... бас ... бір ... бұл салада
алаяқтықтың өсуіне, ал екінші жағынан, ... және ... ... ... ... ... ... қалыпты жұмыс істей алмауына
алып келеді. Мемлекет мұндай ... ... ... бір ... ... тиісті. Қазақстан Республикасының «Лицензиялау туралы»
Заңына, «авторлық сыйақыны жинау ... ... ... ... өзгерістер енгізу дұрыс болар еді [41,162б.].
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, дипломдық жұмысымның тақырыбын зерттей келе, келесідей
қорытындыға ... ... ... ... ... бар сала ... ... еңбекпен айналысатын адамдардың мүддесін
қорғайды. Авторлық құқық ... зат ... ... ... мен бейнені
емес, керісінше ол оның ішіндегі рухани ... яғни ... ... ... ... ... ... туындайды, оған
енжар және қарама-қайшылыққа толы сот тәжірибесі дәлел бола ... ... тез, ... әділ және ... сот ... ... ... және заң қызметтерін мамандандыру арқылы қол жеткізуге
болар еді. ... ... ... ... соттарда өздерінің
құқықтарын қорғауға кеткен уақытқа өтемақы алу, ... ... ... ... шешу ... Мұндай көзқарас авторлық
құқықтарды жай ғана ресми жариялау емес, ... ... ... асыруды
қамтамасыз етудің нәтижелі жұмысына қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде авторлық құқық пен сабақтас құқықтарды ... ең ... ... болып, құқық иеленуші тұлғалармен ... ... ... объектілерді пайдалану, туындыны қолдану кезінде
автордың аты-жөнін көрсетпеу табылады. Ең алдымен сөз ... және ... ... ... ... мен ... өнімдердің
айналымы аясында авторлық және сабақтас құқықтардың бұзылуы туралы болып
отыр. Мұндай жағдай ... ... ... орын ... ... ... пен ... құқықтардың объектілерін заңсыз пайдаланудан
қорғаудың ... ... ... ... ... ... олар ... әрдайым жүзеге аса бермейді. Оның себептері тек
экономикалық факторларда ғана ... ... ... ... экономикалық
факторларда да жасырынып жатыр. Қарастырылып отырған салада бұзылған
құқықтарды қорғау механизмі ... ... ... ... ... ... ... үйлестіру
қажеттілігімен, авторлық және ... ... ... ... санының өсуімен және мұндай бұзушылықтарға қоғамның қарым-
қатынасының өзгеруімен байланысты мәселелер, мемлекет ... ... ... ... ... ... игілікке айналған
туындыларды қолдану мәселелері, амалсыз ... ... ... ... ролін нығайтуға әкеп соқтырады. Ол енді ... ... ... тек қана ... сақтаумен және реттеумен шектелмеуі
тиіс. Ішкі заңнаманың нормаларын өндеу мен халықаралық шарт ... ... ... атты екі ... ... тағы ... ... қосылады.
Олардың біреуі болып - авторлық және ... ... ... ... ... ұйымдарға ... ... ... ... ... құқық және сабақтас құқықтар
туралы» Заңының 44-бабы бойынша, құқық иеленушілердің ... ... ... ... ... ... шектеусіз санын құра
алады.
Авторлық құқықтарды мұндай басқарудың мәселесі ... ... ... ... ... ... иеленушілерге беруге және пайдаланушылардан
талап етуге болады деп санайды. Бұл үшін ... ... жоқ, ... рольден мемлекеттің бас тартуы, бір ... бұл ... ... ал ... ... авторлық және сабақтас құқықтарды
ұжымдық басқаруды жүзеге асыратын ұйымдардың қалыпты жұмыс істей ... ... ... ... ... қатысты нақты бір үйлестіруші
функцияны орындауға тиісті. ... ... ... ... ... ... ... бойынша қызметті» лицензиялауды көздей
отырып, өзгерістер енгізу дұрыс болар еді.
XX ғасырдың ортасынан интеллектуалдық қызметті ... ... ... ... ... байланысты мәселелерді шешудің бір
нұсқасы ретінде, «ақылы қоғамдық игілік» ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныстар
жасалуда. Ақылы қоғамдық игілік институтын көздеген ... ... ... ... ... ... жүйесі әрекет етуде. Мұндай тәртіп
мысалы Аргентина немесе Италия заңдарымен бекітілген. Екінші ... ... ... ... ... ... ... үшін, пайдаланушы мемлекеттік органның келісімін алуға тиіс.
Мұндай жүйенің ... ... не ... бір ... ... не ең кең ... ... (Аргентина). Аударымдарды төлеу
барлық түрдегі туындыларды пайдаланған үшін ... ... ... ... ... тәжірбиеде қолданылады. Ол «адамзаттың
барлық мәдени игілігін» қамтиды. Екінші нұсқа болып, туындылардың тек жеке
бір категорияларын ... үшін ... ... ... ... Аударымдарды жинау жауапкершілігі құрылған қорларды басқару
және жиналған қаржыны тағайындау не мемлекеттік органға, не ... ... ... ... ... жүктеледі.
Құқық иеленушілерге-жеке тұлғаларға төленетін сыйақының ... бұл ... ... ... үшін ... объективті
себептер жоқ. Авторлық құқық пен ... ... ... ... ... игілік» категориясына жататынына немесе
жатпайтынына қарамастан, пайдаланған үшін бірдей ... ... ... заңнамаға өзгерістер енгізу дұрыс болар еді [42; 48
б.]Қалай болса да, қоғамдық игілікке ... ... үшін ... ... ... ... ... мәселені шешу ... ... бері бар ... және ... ... ... ұйымдар арқылы жинау дұрыс болар еді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... жинауды
жүктеген, тек қана мүліктік құқықтарды басқаратын ұйым, мемлекеттің мүддесі
секілді айрықша категориялардың ... ... ... (басқа
ұйымдарға өздерінің құқықтарын басқаруды тапсырғандардан ... ... ... ... ұйымдар, тікелей оларға өздерінің құқықтарын басқаруды
тапсырған құқық иеленушілердің мүддесін ғана ... ... ... ... және ... мен өзге де ... иеленушілердің
құқықтарын шектемей, заңнамадағы айқын кемшіліктерді ... ... ... тек ... ... ... ... барлық
құқық иеленушілердің мүддесін білдіруге болады деп, ... ... ... ... ... ... ... Осындай
шешімнің тағы бір артықшылығы-мұндай жағдайда аударымдарды ... ... тек ... да ... ... ... кеткен
шығындардан ғана емес, сонымен бірге, ... ... ... ... ... да аз ... Соңғысы оны жинауға, тағайындауға және
төлеуге кеткен шығындардан тұрады.
Барлық ... ... не ... мемлекеттік органдарға, не оларға
бағынышты ... ... ... емес ... аударылуға тиіс. Қаражат
тек осы қорлар туралы ережелерде көзделген ... ғана ... ... ... ... ... және өзекті сұрақтар болып мыналар
табылады: жиналған ... ... ... ... тиіс? Олардың
есебінен қызметтің (мысалы, мақсаттық бағдарламалар) ... жеке ... ... ... тек нақты бір ... ... пе? Бұл ... шығармашылық қызметті қолдауға ма, ... ... өзін ... ... ... ... ... орай, қолданыстағы әлемдік ... ... бір ... негіз бермейді. Дегенмен жалпы тенденция, жиналған қаражат
қайтыс болған ... ... ... ... ... тірі авторларды
қолдауға жұмсалу керек ... ... ... ... кем дегенде, екі артықшылыққа ие. Біріншіден,
қорғалмайтын туындыларды пайдалану ... ... ... ... шығару және пайдалану жағдайлары арта ... ... және ... ... ... тек мүліктік құқықтарды
басқаратын ... ... ... ... ... туындыларды
пайдаланған үшін аударымдарды уақытында және толық жинауға, демек, құқық
иеленушілерге сыйақы жинауға да, ... ... ... ... және ... ... ... әдіс-тәсілдерінің ақырындап
таралуына, заңды және жеке тұлғалардың кең шеңберінің және ... ... ... ... және ... ... сақтауға
қызығушылық пайда болады.
Авторлық құқықтың пайда болуы және оны әрі ... ... үшін ... ... өзге де ... ... немесе кез келген шарттылықтың
жүзеге асуы ... ... ... ... құқықтың қолданылу аясына келетін
болсақ, ол автордың бүкіл ғұмыр бойы және автор қайтыс болғаннан кейін ... бойы ... ... ... ... құқығын, оның есімінің құқығын
және автордың беделін қорғау құқығын қорғауға шек ... ... ... ... ... пайдалану уақытының бітуі олардың қоғамдық
игілікке айналғандығын білдіреді. Біздің ... ... ... ... да ... ... ... болып табылады. Ал
қоғамдық игілікке айналған туындыларды кез келген адам ... ... ... қолдана алады. Ондай жағдайда авторлық құқық автор есімінің
құқығы мен беделін қорғау құқығы ... ... ... ... ... ... және мұра ... беріледі және ол мұрагерлік тәртібімен заң
бойынша немесе өсиет бойынша беріледі. Автордың құқығын ... ... ... одан әрі ... ... үшін болашақта бірқатар қосымша
құжаттарды қабылдаумен сипатталады, өйткені автор құқығын қорғау ... ... ... пара-пар. Қазіргі уақытта автордың құқығын
бұзып, оның еңбегін, маңдай ... ... ... ... ... әлі толастар емес. Солардың ішінде әсіресе авторлық ... ... ... саласында, бұқаралық ақпарат құралдарында,
кітап шығару ісінде кеңінен етек ... да ... ... Сол себептен де
авторлық құқық дегеніміз – бұл жай ғана сөз, жалған жансыз түсінік ... ... ... құштар адамның, ғалымның, өнертапқыштың толағай ... ... ... ... - өнер мен ... ... өмірінің
айнасы ретінде көретін адамның өмір сүруіне қажетті табыс көзі ... оның ... ... ... жан дүниесін айрықша білдіретіндіктен
бұл қасиетті ұғымның тамыры терең, аясы өте кең [43 ; 22б.]
Қандай меншік түрі ... ... ... ... ол ... мезгіл өтсе де тозбайтын, ескірмейтін қазына, халықтың
рухани байлығы. Сол ... де оны ... ... ... қорғау –
баршамыздың қасиетті борышымыз, міндетіміз болып қала бермек [44;]
Қазақстанның “301 қара ... ... ... ... ... ... Бұл қара ... қатарында Қазақстан
1999жылдан бастап тұрған. АҚШ сауда өкілдіктерінің ... ... бұл ... ... ... құқығын қорғау сұрақтары
бойынша жеткілікті көңіл аударылмайтын мемлекеттер ... ... ... ... ... ұйымының құрамына кіруге тағы
бір кедергі шеттетілді, бұл ... ... ... және инвестициялық
тартымдылық деңгейін жоғарлатады.
Біздің еліміз осы қол жеткізген ... ... ... ... ... қорғаудың кепілдігі ретінде ... ... қол ... [45;]. Осындай алдына қойған
мақсатпен қазақстандық кедендік органдарға ... ... ... ... шығарылымдармен, өзіндік қылмыстық тергеу жүргізу
белгілерімен ... ... ... ... ... ... шығаруды тоқтату. Көрсетілген құзіреттердің заң
шығарушылық бекітуі контрафактілік өнімдердің ... ... ... ... ... ... оның ... және әкелуін қысқартады.
Авторлық құқық және сабақтас құқықтар арқылы ... ... ... ... ... ... ... институт болып
табылады. Және берілген салада құқықтық ... ... ... әлі де ... ... және тәжірибеде бір шешімін тапқан жоқ.
Барлық елдердің заңгерлері, белсенді шығармашылық қызметпен ... ... ... нәтижелі әсер етуге мүмкіндік беретін,
бірдей құқықтық конструкциялар іздеуде.
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... ... ... - ... Жеті ... Закон РК «О присоединении РК к Бернской конвенции об охране литературных
и художественных произведений» от 10.11.1998;
3. ... Э.П. ... к ... об ... праве и смежных
правах. Судебная практика. - М.: ... ... ... ... ... Казахстан (Особенная часть.)
Комментарий. Изд.2-е испр. и доп., с использованием судебной практики.
Отв. ред.: М.К. ... ... А., ... ... ... ... Республики Казахстан. (Особенная
часть). Отв. ред. Сулейменов М.К., Басин Ю.Г.- Алматы: «Жеті жарғы», 2000
ж.;
6. Ихсанов Е.У. Авторское право как ... ... ... ... ... Казахстан.-Автореф. дис. к.ю.н.-Алматы,2001;
7. Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (акад. курс). Отв ред.:
М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. А., ... ... В.А. ... эра в ... ... прав // ... ... Макагонова Н.В. Авторское право. М., 2000;
10. Линен Оуэн. Приобретение и продажа Авторского права на литературные
произведения. А., «Қаршы-қарашат», 1998 ... ... Т.Е. ... охрана объектов промышленной
собственности»: Монография.-Алматы:
Жеті жарғы, 2001;
12. Гаврилов Э.П. Комментарий к ... РФ "Об ... ... и смежных
правах". М., 2002;
13. Долженко А.Н., Резников В.Б., Хохлова Н.Н. ... ... ... ... М., 2001;
14. Такоп А. Авторское право и доступ к информации. 1998, №3;
15 Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... Юрист, 2007 ж.;
16. Зенин И.А. Рынок и право интеллектуальной собственности. М., 1991;
17. Гражданское право. ... ... ... ред. ... ... ... ... Чертков В.Л. Авторское право в периодической печати. М. 1989 ... ... В.О. ... ... ... права);
20. Ионас В.Я.Произведения творчества в гражданском праве. М., 1972;
21. Тихомирова Л.В., Тихомиров М.Ю. ... ... М., ... Ионас В.Я. Критерий творчества в авторском праве и ... ... ... Э.П. ... ... ... ... Основные положения.
Тенденции развития. Наука», Москва 1984 ;
24. Гражданский кодекс Республики Казахстан-толкование и комментирование.
Общ. Часть. Вып. 3. А., ... ... ... Том 2. ... для ... (акад. курс). Отв ред.:
М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. А., 2000;
26. Гражданское право. Учебник. Часть 1. Изд. третье, перераб. и доп. ... ред. ... Ю.К. ... М., 1998;
27. Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар
туралы» 10.06.1996 жылғы N 6-1 Заңы ... ... ... ... Қазақстан облысы Әділет департаментінің Бас маманы  Е.Б.
Қасымовтың 29.01.2010ж. берген мәлімдемесінен;
29. Калятин В.О. Интеллектуальная ... ... ... ... ... және ... ... қорғау жөніндегі Берн конвенциясы, 1986
ж;
31. Жуков В.И. Гражданское ... и ... ... ... ... А., ... Б., ... Л. Патентное право и его связь ... ... // ... собственность. Авторское право и
смежные права. - 2000. - N 2;
33. Авторские дела в ... ... ... Москва, «ВААП-
ИНФОРМ», 1985 г;
34. Гражданское право. Учебник.I - II том. Отв. ред. ... ... 1998 ... ... әділет басқармасының бастығы ... ... ... басылым;
36. О.А. Дворянкин «Защита авторских прав. Ответственность за их ... ... ... Гражданский кодекс Республики Казахстан-толкование и комментирование.
Общ. Часть. Вып. 3. А., 1997;
38. ... ... обл. ... ... баспасөз қызметінің
“Авторлық заңдылық” мақаласынан мәлімдеме. Ресми сайты:
www.minjust.kz/en/node/15613;
39. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 29 ... 2001ж № 411 ... ... ... ... мәліметтері және Қазақстан
Республикасының Бас Прокуратурасының арнайы есебі (Диаграмма 1);
41. Гражданское право под ред. А.П. ... Ю.К. ... ... ... право под ред. Е.Н. Суханова. М., 1993;
43. Ожегов С.И. Словарь русского языка. М;
44. Гражданское право: В. 2т. Том 1. ... Отв. ред. ... Е.А. ... изд. ... и доп. М., ... ... ... Казахстан от 29 июня 2001 года «О правовой ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Ағымдағы міндеттемелер есебі18 бет
Ақпараттарды өңдеудің техникалық құралдары136 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Бастауыш – сынып оқушыларының психологиялық дамуына арналған сабақтар44 бет
Бағалы қағаздардың коммерциялық банктердің инвестициялық қызметіндегі рөлі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь