Міндеттеменің ұғымы және тараптары

МАЗМҰНЫ

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

ІІ. Негізгі бөлім. Міндеттеменің ұғымы және тараптары

2.1.Міндеттеменің пайда болу негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2.2.Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.3.Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... 19
2.4Міндеттеменің бұзылғандығы үшін жауаптылық

2.5.Азаматтық.құқықтық жауапкершіліктің негіздері және түрлері ... ... ... ... 20
А)Азаматтық.құқықтық жауапкершіліктің мөлшері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Ә).Міндеттемені тоқтатудың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Б.Міндеттеменің тоқтатылуының жекеленген әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ..35

ІІІҚорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ІҮ:Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі – егемен қазақстанның барынша маңызды әрі іргелі заңдарының бірі, өйткені ол нарықтық шаруашылықтың негізі болып табылатын тауар-ақша қатынастарын реттейді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы жеке құқықтық принциптер негізінде қалыптасады және жеке және заңды тұлғалардың бастамаларын ынталандыруға бағытталған. Жаңа азаматтық заңдарда мемлекеттік жеке шаруашылық қызметке тікелей бұйрық беру жолымен араласуын тоқтату, меншікке қол сұғылмайтындығы, жеке кәсіпкерлікті кеңінен дамыту, азаматтық-құқықтық шарттар жасасу бостандығы, азаматтардың мүліктік құқықтары мен мүдделерін тиімді қорғау секілді маңызды принциптер дәлелденіп, баянды етілген.
Қоғамдық қатынастардың азаматтық заңдар реттеп отыратын ауқымының табандылықпен және ұдайы ұлғайып келе жатқанын атап көрсету керек. Қазіргі уақытта азаматтық құқықтың шекарасы ұлғаюымен қатар, тиісінше, осылардан туындаған немесе бұрынғы басқару жүйесі жағдайында ғана өрістеген құқықтың кейбір басқа салаларының шекарасы тарылып келеді ( мысалы, кеңшар, жер, тау-кен және отбасы құқығы). Бұлардың кейбіреулері толығымен жойылып кетуге немесе түгелдей азаматтық құқықтың құрамына еніп кетуге мәжбүр болуда.
Бұл тақарыптың өзектілігі – ол қоғамдағы қалыпты қатынастарды да, сонымен қатар қандай да бір қатынастардың (қорғаушы міндеттемелер, міндеттемені орындамағандық үшін жауапкершілік, міндеттемені қамтамасыз ету) бұзылуын да реттейді. Қазіргі Қазақстанда міндеттемелік құқық қоғамдық қатынастардың барған сайын кеңуде. Ептеп болса да маңыздылығы бар барлық қоғамдық институттардың өзгеруіне алып келген нарықтық экономикаға өту жаңа міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Тақырыптың мақсаты – міндеттеме туралы жалпы ережелерді, міндеттемелік құқық жүйесін, міндеттеме түрлерін, оның орындалу нысанын анықтап, қарастыру. Міндеттеменің түрлерінің арасындағы айырмашылықтарын көрсетіп, азаматтарға жеткізу.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі: Жалпы бөлім.Ерекше бөлім. - Алматы: ЖШС баспа, 2001.
2. Қазақстан Республикасының Заңы акционерлік қоғамдар туралы - Закон Республики Казахстан об акционерных обществах. - Алматы: 2003.
3. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі. - Алматы: Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің басылымы, 1994
4. Жайлин, Ғ.А.Азаматтық құқық: Ерекше бөлім:Оқулық. - Алматы: Заң әдебиеті, 2003 -
5. Жайлин, Ғ.А.Азаматтық кұқық: Ерекше бөлім:Оқулық. - Алматы: Заң әдебиеті, 2003
6. Мұханова, А.А. Қазақстан Республикасындағы заңды тұлғалардың құқықтық жағдайы: Оқу құралы/ - Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003.
7. Стамқ±лов Ғ.С. Меншікті шаруашылықты праволық реттеу/ - Алматы: Қайнар, 1988.
8. Ынтымақов, С.А. Азаматтық қ±қық: Практикум:Жалпы бµлім,1-ші бµлім/ - Алматы: ҚазМЗА, 2000
9. Азаматтық қ±қық: Жоѓары оқу орындарына арналѓан оқулық/. - Алматы: Курсив, 2003 -
10. Субъекты гражданского права: Материалы междунар.научно-практ.конф.,посвящ.10-летию Независимости РК (в рамках ежегодных цивилист.чтений). Алматы, 18-19 июня 2001 г
11. Ынтымақов, С.А. Азаматтық қ±қық [Электронный ресурс]: Практикум:Жалпы-1-ші бµлім,ерекше-2-ші бµлім/ - Алматы: Юрид.лит., 2003
12. Ѓабдуллина, Қ. Қ±қық социологиясы [электронный ресурс]: Оқулық - Алматы: Юрид.лит., 2004.
13. Абдуллина, З.К. Қазақстан Республикасыныњ азаматтық іс ж‰ргізу қ±қыѓы: Оқу баѓдарламасы және тестілік тапсырмалардыњ жинаѓы/ - Алматы: Дәнекер, 2001
        
        МАЗМҰНЫ
І.Кіріспе...............................................................
.....................................................5
ІІ. Негізгі бөлім. Міндеттеменің ұғымы және тараптары
2.1.Міндеттеменің ... ... ... ... ... ... ... ... үшін ... ... негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... кодексі – егемен қазақстанның
барынша ... әрі ... ... ... ... ол нарықтық
шаруашылықтың негізі болып табылатын тауар-ақша қатынастарын реттейді.
Қазақстан Республикасының ... ... жеке ... ... ... және жеке және ... ... бастамаларын
ынталандыруға бағытталған. Жаңа азаматтық заңдарда ... ... ... ... ... беру ... ... тоқтату, меншікке
қол сұғылмайтындығы, жеке кәсіпкерлікті кеңінен дамыту, азаматтық-құқықтық
шарттар жасасу бостандығы, азаматтардың мүліктік ... мен ... ... ... ... ... дәлелденіп, баянды етілген.
Қоғамдық қатынастардың азаматтық заңдар реттеп отыратын ауқымының
табандылықпен және ұдайы ұлғайып келе ... атап ... ... ... ... құқықтың шекарасы ұлғаюымен қатар, тиісінше, ... ... ... ... ... ... ғана ... құқықтың
кейбір басқа салаларының шекарасы тарылып келеді ( мысалы, кеңшар, жер, тау-
кен және отбасы құқығы). Бұлардың кейбіреулері ... ... ... ... ... ... құрамына еніп кетуге мәжбүр болуда.
Бұл тақарыптың өзектілігі – ол қоғамдағы ... ... ... ... ... да бір ... (қорғаушы міндеттемелер,
міндеттемені орындамағандық үшін жауапкершілік, ... ... ... да ... ... Қазақстанда міндеттемелік құқық қоғамдық
қатынастардың барған сайын кеңуде. Ептеп болса да маңыздылығы бар ... ... ... алып ... ... экономикаға өту жаңа
міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Тақырыптың мақсаты – міндеттеме туралы ... ... ... ... ... ... оның ... нысанын анықтап,
қарастыру. Міндеттеменің түрлерінің арасындағы айырмашылықтарын көрсетіп,
азаматтарға ... ... ... ... және тараптары
1.1.Міндеттеменің пайда болу негіздері
Азаматтық-құқықтық қатынастардың арасында көп кездесетін негіздердің бірі
- міндеттеме.
Міндеттемеге сәйкес бір ... ... ... ... ... ... ... беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және тағы ... ... ... ... жасауға не белгілі бір әрекет жасаудан
тартынуға міндетті, ал ... ... ... өз ... ... ... ... несие беруші борышқордан атқарылғанды қабылдауға
міндетті.
Міндеттемелердің ... ... ... және ... ... құқықты тарап, яғни борышқордан белгілі әрекеттерді ... ... ... ... ... ... әрекеттерден бас тартуды талап
ете алатын жақ, ал ... ... ... ... ... ... жасауға немесе жасамауға міндетті тарап.
Міндеттеме құқықтық қатынастың бір түрі болғандықтан заңмен қорғалуға
тиіс. ... өз ... ... орындалмағаны үшін азаматтық-құқықтық
жауапкершілікке тартылуы да мүмкін.
Міндеттеменің мазмұны тараптардың, яғни несие беруші мен борышқордың
құқықтары мен ... ... ... ... ... құқықтары
борышқордың мінез-құлқы арқылы анықталғандықтан, ... ... ... ... ... осы ... белгінің
нәтижесінде ажыратылады. Заттық құқықтық ... ... иесі ... ... ... ... құқықтық жағдайды анықтауға
мүмкіншілігі ... бір ... ... ... ... мен ... ... Мұндай ережені міндеттемелік көпжақты дейміз.
Үлестік міндеттеме бойынша ... ... ... ... ... өз үлесін несие берушіге ... ал ... ... ... ... ... ... орындауды ғана талап ете алады.
Үлестік міндеттеменің ерекше түріне ... ... ... мәні ... Кодекстің 288-бабында сәйкес анықталады. Негізгі
борышқор несие берушінің ... ... ... ... ... бұл талап орындалмаған бөлігінде ... ... ... ... мүмкін. Бұл заң құжаттарында
немесе несие беруші мен борышқордың арасындағы міндеттеме ережелерінде
көрсетілуі ... ... ... Кодекстің 330-бабы. Кепіл болушылық. Осы
ережеге сәйкес кепіл болушы басқа жақтың ... ... ... осы ... міндеттеменің толық ... ... ... ... беруге міндеттенеді.
Ортақтасқан міндеттемеде несие беруші әрбір борышқордан міндеттеменің
толық көлемде орындалуын талап етеді. ... ... екі ... ... 1) егер ... ... ... анықталса, 2) егер мұндай мән-жай заңда
көрсетілсе. Ортақтас ... ... ... ... дейін
міндетті болып қала береді. Борышқорлар ортақтасып міндетті болған ... ... ... ... ... да ... олардың кез келгенінен
де, борышты түгелдей де, бөлшектеп те, ... ... ... ... бірінен толық қанағаттанбаған немесе беруші ... ... ... ... ... де ... ... бірінің ортақтас міндетті толық ... ... ... ... алдында жауапкершіліктен босатады (АК-тің 287
бабы, 3-ші ... ... заң ... міндеттемені орындаған борышқорға қалған
борышқордан міндеттеме мөлшерінде кері талап (регресс) қоюға ... ... ... 289-ші ... ... басқа тұлғаның
міндеттемесін орындаған ... ... ... ... ... кері талап (регресс) қоюға ... ... ... ортақтасқан
міндеттемені орындаған борышқор қалған борышқордың әрқайсысына оның өзіне
тиесілі үлесін шегеріп, тең үлеспен кері талап қоя алады.
Міндеттеменің ... болу ... ... ... 7-ші ... ... айғақтармен тығыз байланысты. Міндеттеменің пайда болуына
бірден-бір ықпал жасайтын шарттар немесе ... Олар заң ... де ... ... де мүмкін.
Міндеттеменің пайда болу негізі, сондай-ақ әкімшілік актілер мазмұнынан
да ... ... Бұл ... ... ... ... 2-ші
тармағында орын алған.
Міндеттеменің пайда болуы азаматтар мен заңды ... ... ... зиян ... ... да туындауы мүмкін. Азаматтық құқық
теориясында мұндай міндеттемелерді ... ... деп ... ... ... міндеттемені тиісті тараптар (несие беруші,
борышқор) орындауы тиіс. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда міндеттемені
орындау ... ... ... орындалатыннәтижені қабылдау басқа
тұлғаға жүктелуі мүмкін. ... ... бұл ... ... ауысуы
деп аталады.
Міндеттемеде тұлғалардың ауыстырылуының екі жолы бар. Егер міндеттемеде
несие беруші ауыстырылатын болса, онда бұл ... ... қою ... ... ... 271-бабында қарастырылған негіздерде де
пайда болуы мүмкін. Міндеттеме ... ... ... ... және ... сипатына қарай мынадай түрлерге
бөлінеді:
1) жағымды мазмұндағы міндеттеме, жағымсыз мазмұндағы міндеттеме;
2) біржақты және ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме және балама міндеттеме;
4) қатаң түрдегі жеке сипаттағы міндеттеме (бұл міндеттеме ... жеке ... ... ... болуына өзгеруіне немесе
тоқтатылуына әсер етпейді);
5) басты және тәуелді міндеттемелер;
6) шартқа негізделген міндеттемелер, шарттан тыс ... және ... ... ... ... ... ... және жағымсыз мазмұндағы деп бөлгендегі
мақсат борышқор мен ... ... ... сипатын айқындай түсу. Бұл
орайда борышқорға ... бір ... ... жүктеледі, ал несие берушіге
сол әрекетті орындауды талап ету ... ... ... өзі ... ... деп ... ... міндеттеме жиі кездеседі,
мәселен, саяжай тұрғызуды ... ... ... ... деп борышқордың белгілі бір әрекет
жасаудан бас тарта тұруын, несие берушінің бас ... ... ету ... ... және ... ортақ та болады. Біржақты міндеттеме
дегеніміз міндеттемеге қатысушының біріне тек қана ... ... ... тек қана ... ... Ал екі жақты міндеттеме деп әржақтың
әрқайсысының міндеті де, құқығы да болуын айтамыз. Оған ... ... ... келтірген дұрыс. Бұл міндеттемеде сатып алушының да,
сатушының да бірқатар құқықтары мен ... ... ... ... ... 269 ... 3 тармағына сәйкес тараптардың әрқайсысы
басқа ... ... ... ... бұл оның пайдасына жасауға міндетті
басқа тараптың ... және ... ... оған талап қоюға құқығы бар
оның несие берушісі ... ... ... ... ... борышқордан белгілі бір әрекетті
атқаруды талап етеді. Мысалы, мынадай затты қайтару т.б. Бірақ оған ... ... бір ... ... ... ... Бұл әрекеттердің
бірін аяқтау міндеттемені атқаруды білдіреді. Мұндай міндеттеме балама деп
аталады. (АК 285 ... бір ... жеке ... ... ... ... мен ... берушінің жеке басына қатысты міндеттемелер ... ... ... ... ... берушінің қайтыс болуымен
байланысты тоқтатылады. (АК 376 бабы).
Міндеттемелердің туындауына орай оларды шартты, шарттан тыс деп ... ... ... ... ... деп те ... шартты тобы өте көп кездеседі (сату-сатып ... ... және т.б.). ... тыс міндеттеме әр жақтың
келісімі бойынша пайда болмайды, керісінше азаматтың жеке ... ... ... ... ... мүлкіне жасалған зиян
нәтижесінде кездеседі. Сондай-ақ, негізсіз баю ... ... яғни ... ... не ... заңсыз немесе мәмілемен
белгіленген негіздерсіз иелену жағдайында да көрінеді.
Кейбір міндеттемелер бір-бірімен тығыз ... ... ... орай негізгі және қосымша болып бөлінеді.
Міндеттемелік қатынасты реттейтін, азаматтық құқықтың ... ... ... ... ... ... міндеттілік құқығы
деп аталады.
Азаматтық Кодексте міндеттемелік құқық екі бөлімге бөлінген:
а) «Міндеттемелік құқық» (екі ... ... ... ... және ... туралы жалпы ережелерден» тұрады);
ә) «Міндеттеменің жекелеген түрлері».
Сонымен ... ... ... ... ... ... бір бөлігін құрайды. Міндеттемелік құқықтың «Жалпы
бөлімі» бар, ол ... ... ... міндеттемелерге қолданылатын
ережелерді бекітеді. Ерекше бөлімнің әр ... ... ... ... Міндеттемелік құқықтың Ерекше ... ... заң ... ... орындалуын қамтамасыз ету
Міндеттемелерді орындау дегеніміз борышқордың алған міндеттемесіне сай
белгілі бір әрекетті жасауы немесе несие берушінің ... етуі ... ... әрекетті жасауды тоқтата тұруы. Міндеттемені орындау көбіне-
көп борышқордың ... ... не ... ... тоқтата тұруынан
көрінеді.
Міндеттемені орындаудың алдына қоятын мақсаты болады. ... ... ... заңды тұлғалардың, мемлекет пен қоғамның
тұтастай алғанда ... және ... ... ... ... ... тиісті дәрежеде орындау оның тоқтатылуына
әкеледі.
Міндеттемені орындаудың құқытық тәртібі Азаматтық ... ... ... ... түрлерін реттейтін ... ... ... Азаматтық Кодексте бекітілген принциптерге сәйкес
жүзеге асырылуы тиіс. Оған міндеттемені тиісті дәрежеде орындау (272 ... ... ... ... (354 бап) ... ... тиісті
дәрежеде орындау принципі борышқордың міндеттемені заңдардың талаптары мен
міндеттеме шартына сәйкес ... ... Ал ... ... болмаған
жағдайда – дәстүрлі іскерлік айналымға немесе басқа да кәдімгі қойылған
талаптарға сәйкес орындауы тиіс.
Міндеттемені ... ... ... ... ... мен ... басқа да нормативті актілерде, міндеттеме алған жақтардың
келісімінде бекітіледі. Аталған талаптар мен ... ... ... және міндеттемесінің орындалу тәсілін айқындайды. Міндеттемені
орындауда осы айтылғандар сөзсіз ... ... ... міндеттемені
тиісті дәрежеде орындау дегеніміз оның саны мен сапасына, субъектілеріне,
орнына, мерзімі мен ... ... ... мен ... ... ... орындау болып саналады.
Міндеттемені борышқор тап-тұйнақтай етіп орындауы үшін ... ... оған ... ... ... немесе шартта көрсетілген мерзімді
орынды, белгілі бір тәсілді міндеттемеге енгізуі тиіс.
Жоғарыда аталған шарттардың ... ... онда ... ... орындалды деп айтуға болмайды.
Міндеттеменің нақты түрінде дәл принципі ... ... ... ... ... ... ... ол міндеттеме мазмұнында
көрсетілген жағдайлар (затты тапсыру, жұмысты орындау) жүзеге асуы ... ... ... ... бұл ... ... өтем жасай алмайды.
Міндеттемені нақты түрінде дәл ... ... ... ... ... ... ... сәйкес борышқор тап осындай ... ... ... ... пәні болып табылатын нәрселерден бас тартады.
Міндеттемені нақты түрінде орындау принципі Азаматтық Кодекстің 354
бабында ... Жаңа ... ... ... ... ... енгізілген. Біріншіден, міндеттемені ... ... үшін айып ... және ... өтеу борышқорларды, заңда
басқаша қаралмаса, міндеттемені орындаудан босатпайды. Демек, аталған
принцип ... ... ... ... ... немесе шартта өзгеше
көзделмесе, іс жүзінде оны нақты ... ... ... ... ... жағдайда залалды өтеу және оны
орындамағаны үшін айып төлеу борышқорды, егер заң ... ... ... ... ... ... ... босатады (АК-тің
354 бабының 2 тармағы).
Мерзімі өтіп кеткендіктен өзі үшін енді ... ... ... ... ... ... бас ... сондай-ақ бас тарту
төлемі ретінде белгіленген ақшалай ... ... ... ... ... бас ... (354 бап).
Нақты түрінде дәл орындау принципі Азаматтық Кодекстің ... ... ... ... қолдануда тәртіптелген.
Міндеттемені тиісті дәрежеде орындау нақты түрінде дәл орындаудың бір
мезгілде ... ... ... та бұл принциптерді араластыруға
болмайды. Тиісті дәрежеде орындау принципі нақты түрінде дәл ... ... ... ... ... өткізіп барып беру арқылы нақты
орындау мерзімінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша міндеттемені борышқор орындауы тиіс. Сонымен бірге,
заңда, ... ... не оның мән ... ... ... өзі ... ... көрсетілмесе, онда борышқор тек
өзіне алған міндеттеменің орындалуын үшінші жаққа ... ... ... несие беруші борышқор үшін ... жақ ... ... ... ... ... орындау борышқордың тікелей өзіне ғана талап етілетін
жағдайда (портрет салу, жұмысты жасау) несие беруші үшінші жақтың ұсынатын
орындалған ісін ... ... ... ... ... үшінші жаққа, егер арнайы
ережемен қаралмаса, ... ... ... ... ... ... көлік заңдарында кездеседі, соған сәйкес жасайды жүкті жөнелтуші
оны тасымалдайтын көлік ... шарт ... ... ... ... ... тасымалдау міндеттемесі қалған көлік жарғыларына сәйкес жүкті
тасымалдау міндеттемесі қалған көлік орындарына (басқа теміржол, кеме) ... ... ... ... ... ... жақ, ... Кодекстің 339-347
баптарына сәйкес өзіне ... ... ... борышқордың келісімінсіз-
ақ несие берушінің талаптарын өз есебінен ... ... ... несие берушінің борышқор мүлкінен ақы өндіріп ... ... бұл ... ... ... ... ... салу
құқығы және т.б.) айырылу қаупі төнген жағдайда үшінші ... ... ... ... жалға алушы жалға берушінің несие беруші
алдында ... бар ... және оны ... алу ниетін білсе, сондай-ақ
жалға алу ... ... деп ... онда ... ... ... ... төлеп тастайды. Бұдан кейін жалға алушының міндеттемедегі
жалға ... ... ... ... ... ... мұндай жағдайда үшінші
жақтың міндеттемені орындауын қабылдауға міндетті. Нәтижесінде жалға алушы
кейін жалға берушіден ол үшін төлеген қаржысын ... ... ... ... оның әр ... – несие беруші немесе борышқор ретінде бір
мезгілде бірнеше адам қатыса алады (АК-тің 269 ... 2 ... ... ... ... несие берушінің жағында бір емес, ... ... онда ... ... ... ... ... Бір тараптың талап ету құқығы және екінші тараптың міндетінде зат
(нәрсе) жөнінде болса, сол міндеттеменің пәні болады.
Міндеттемені орындау пәні зат, оның ... ... ... қағаздар,
шығармашылық қызметтің нәтижесі, жасалатын белгілі бір ... ... ... өз ... орындауда мүліктерді тапсыру, ... ... ... ... ... ... ақша ... тәрізді істерді
қолға алады. Ал мұнсыз не нақты түрінде дәл, не ... ... ... ... ... ... ... үшін борышқор міндеттемеде көрсетілген
пәнді орындауға тиіс, пәнге қойылатын талаптар шартта көрсетіледі. Ал, олай
болмаған ... ... ... ... ... ... ... тиіс
заттың сапасы міндеттемеде көрсетілуі керек, бұл ... ... мен ... ... ескеріледі.
2. Міндеттеменің пәні: кейбірінде жеке белгіленген затты беру, ал
кейбірінде ... ... ... ... мүмкін. Тектес белгілері бар
міндеттеменің ең бастысы – ақшалы міндеттеме, яғни ... бір ақша ... ... ететін міндеттеме.
Ақшалай міндеттемені орындау үшін арнайы талаптар заңда қарастырылған.
Ақшалай міндеттемені орындаудың ... ... ... Ақшалай
міндеттеме теңгемен айқындалады. Ақшалай міндеттемеде ... ... ... бір ... тең ... түріндегі сомада төленуге тиіс
екендігі көзделуі мүмкін. Мұндай сома ... ... ... курсымен айқындалады, ол төлем жасалған күнгі шетелдік валютаға
сай келуі керек.
Аталған ереже ақшаның құнсыздануынан несие ... ... ... ... ... ... есеп
айырысуды жүзеге асырған кезде шетел валютасы, сондай-ақ шетел ... ... ... ... заң ... ... ... жағдайлар немесе соған ... ... ... бойынша жүзеге
асырылады.
Ақшалай міндеттеме бойынша азаматты асырауға тікелей төленетін сома
(өміріне немесе денсаулығына ... ... ... ... ... өмір
бойы асырау шарты бойынша т.б.) ең төменгі жалақының ... ... ... ... ... ... 283 бабы).
Демек, мұндай жағдайда азаматтың сотқа есеп айырысу ... ... ... ... ... ... өз-өзінен қалпына келеді.
Ақшалай міндеттемені орындау үшін жеткіліксіз төленген төлемнің сомасы
тараптардың, өзге келісім болмаған жағдайда ең ... ... ... ... ... ... соң айып пен ... ал қалған
бөлігінде – борыштың негізгі сомасын өтейді (АК-тің 282 бабы).
1. Міндеттеменің орындалу мерзімі заңмен немесе шартпен, ... ... ... ... ... айқындалуы мүмкін.
Егер міндеттемеде ол орындалатын күн немесе ол ... ... ... ... ... ... ... берсе, міндеттеме сол күні
немесе тиісінше сол кезең ішінде кез-келген уақытта орындалуға тиіс (АК-тің
271 бабы).
Мысалы, ... ... ... күні міндеттемені орындау күні
болып табылады ал басқа жұмыстар мердігерлік шарттарда, ... ... ... ... ... ... шартында қарастырылады.
Міндеттеме орындалуға тиісті келісімді уақыт тауарларды ... ... ... онда әр ... жеткізілетін тауарларды
партияларға бөліп, өздерінің уақытын ... Ол ... ай, ... ... міндеттемеде ол орындалатын мерзім көрсетілмесе, бұл мерзімді
анықтауға анықтауға мүмкіндік ... ... ... ол ... пайда
болғаннан кейін ақылға қонымды мерзімде орындалуға тиіс.
Ақылға қонымды мерзім дегеніміз міндеттеме нақты жағдайда ала отырып,
орындау ... ... ... Бұл орайда борышқордың жағдайына
байланысты мүмкіндігі, міндеттемені орындау тәсілі т.б. ... ... ... орындалған, сол сияқты орындалу мерзімі талап
етілетін кезбен белгіленген міндеттемені егер ... ... ... ... ... ... құқықтардан немесе
міндеттеме мәнінен басқа мерзімде орындау ... ... ... ... оның туындалуын талап еткен күннен бастап жеті күн мерзімінде
орындауға (АК-тің 277 бабының 2 тармағы).
Міндеттеменің тез арада орындалуын ... ... ... ... ақша ... ете ... ... аяқ астынан болатын міндеттемені
орындау үшін дайындалу үшін жеті күн ... ... ... ... ... ... ... беруші борышқордың орындағанын
кез келген уақытта, заңда көзделген тыс ретте қабылдауы керек.
Егер заңдарда ... ... ... ... көзделмесе және оның
мәнінен туындамаса, борышқор міндеттемені мурзіміне дейін орындауға құқылы.
Кәсіпкерлік қызметке байланысты міндеттемелерді мерзімінен ... ... ... ... ... ... заңдарда немесе
міндеттеме шарттарында көзделген (жүкті жеткізу, банктің несие беруі т.б.),
не ... ... ... әдеттегі құқықтардан немесе міндеттеменің
мәнінен туындаған реттерде ғана жол ... ... 279 ... ... ... ... қатысатын қатынасқа арналады.
Борышқордың несие беруші – ... ... ала ... ... ... ... орындауы оны қиын жағдайға қалдыруы мүмкін,
өйткені, оның орындалған міндеттемені аяқ ... ... ... дайындығы
мен жағдайы келмей қалуы ғажап емес. Айталық, борышқордың ... ... онда ... ... ... ... сақтайтын арнайы орындар
болмауы мүмкін, оның ... ... ... темір жол бекетінен, кемеден
ала қоятындай көлікке алдын ала шарт ... да ... ... Содан
келіп несие беруші залал шегеді, ал мұның өзі ... ... ... ... ... жер – борышқордың заттарды тапсыратын,
жұмысты ... ... ... ақша ... ал ... берушінің
тиісінше орындалғанын қабылдайтын орын. Мәселен, үйді жөндеу, еденді
тазалау, терезе ... тек үй ... ... ғана ... ... ... орындалатын жер заңдарда немесе оның шарттарында
белгіленбесе немесе міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... ол:
1) міндетеме бойынша қозғалмайтын мүлікті беру – мүлік ... ... ... ... ... өзге де мүліктік тасымалдауды
пайдалана отырып беру – мүлікті несие берушіге жеткізу үшін оны ... ... ... егер бұл жер ... ... ... кезде несие берушіге белгілі
болса, кәсңпкердің басқа міндеттемелері бойынша тауар ... өзге ... беру – ... ... немесе сақталған жерде;
4) ақшалай міндеттеме бойынша – несие берушінің міндеттеме пайда болған
кездегі тұрғылықты жердегі, ал егер ... ... ... ... ...
міндеттеме пайда болған кезде оның болған жерінде, егер ... ... ... кезінде тұрғылықты жерін өзгертіп, бұл ... ...... ... ... байланысты барлық
шығындарды соның есебіне жатқыза отырып, оның жаңа ... ... ... ... ... да ... ... бойынша – борышқордың тұрғылықты
жерінде, ал егер борышқор ... ... ... – оның орналасқан жерінде
орындалуға тиіс (АК-тің 281 бабы).
3. ... ... ... ... немесе әр жақтың жасасқан
шарттармен айқындалады, немесе сол міндеттеменің мәнінен туындайды.
Міндеттеме орындау бір жолғы ... ... ... төлеу) немесе
несиеге алған мүліктің құнын жабуы, пошта, көлік құралдарына төлеу тәрізді
мерзімді ... ... ... ... ... ... ... мүмкін (мысалы, қарыз шарты бойынша қарызды қайтару). Сонымен
бірге, егер ... ... , ... ... ... ... қызмет өрісіндегі әдеттегі құқықтардан немесе мәнінен өзгеше
туындамаса, ... ... ... ... ... қабылдамауға
құқылы (АК-тің 274 бабы).
Борышқор заңда қаралған ретте, нотариат кеңсесіне ... ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Азаматтық Кодекстің 291 бабына ... ... ақша ... ... ... ... пне ... депозитіне салу құқығына ие ол егер:
1) несие берушінің немесе орындалған істі ... өзі ... ... ... ... тиісті жерде болмауы;
2) несие берушінің әрекет қабілетсіздігі және оның өкілінің болмауы;
3) міндеттеме бойынша, атап айтқанда, бұл ... ... ... беруші
мен басқа адамдар арасындағы дауға байланысты несие берушінің кім ... анық ... ... несие берушінің орындалған істі қабылдаудан жалтаруы немесе оның
тарапынан өзге ... ... ... ... ... ... ... борышқор міндеттемелерін орындау үшін өзінен алынатын
ақшаны депозит шарттарында, ал бағалы қағаздарды – нотариустың атына ... ал заң ... ... ... ... атына
орналастыруға құқылы.
Нотариус пен сот өз кезегінде ... ... оның ... бағалы қағаздар мен ақшаның келіп түскені туралы хабарлайды.
Өзара міндеттердің орындалуының өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... ... ... әдеттегі құқықтардан, міндеттеме
шарттарынан немесе оның мәнінен өзгеше туындамайтын болса, тараптар ... бір ... ... ... ... тараптардың бірінің
міндеттемені орындамауы ... ... ... ... ... және ... талаптарды қанағаттандыру кезінде, егер заң құжаттарында
немесе міндеттеме шарттарында өзгеше белгіленбесе, ... ... ... ... ... (АК-тің 284 бабы).
1.3.Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етудің әдістері
Азаматтық ... ... ... ... көп ... ... түрде және тиісінше орындайды. Сонымен бірге өмірде
міндеттемені ... ... ... ... орын алатынын тағы шындық.
Осыған байланысты заң міндеттемені орындауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ету оны орындауға бағытталатын, жалпыға бірдей
емес арнайы шаралар болып табылады. Сондықтан ол міндеттемелердің бәріне
бірдей емес, тек ... ... ... ... ... шарттарында
қаралған міндеттемелерге қолданады. Азаматтық ... 292 ... ... ... ... айып ... ... борышқордың мүлігін
алып қалу, аманат, кепілдік, кепілпұл және басқа әдістер жатады.
Қамтамасыз ету ... ... ... ... төрт ... ... ... ету сипатының бірі міндеттемені орындамағанда немесе
тиісінше орындамағанда борышқордың белгілі бір ақша ... ... ... ... ... ... ... топтың әдістері несие беруші арқылы мүлікті ... ... ... ... Үшінші топтағы қамтамасыз ету әдісі несие берушіге
тек борышқордың ғана емес, ... ... да ... ... ... қамтиды.
Төртінші топқа біздің заңымызға бұрын-соңды болмаған әдіс – ... ... қалу ... ... Бұл ... ... сол – заң несие
берушіге борышқор өз міндетін ... ... ... өзін-өзі
қорғау мақсатында ұстап қалу құқығын береді.
Міндеттемені орындауды қамтамасыз ету әдістері негізгі міндеттемеге
қосымша ... ... ... ... сатып алып-сату шарты негізігі
міндеттеме болып табылады, ал сол шартты жасаған ... ... кеш ... онда айып ... қарастырылады. Айып төлету туралы
келісім негізігі міндеттеменің болмысынан келіп шығады. Азаматтық Кодекстің
202 бабының 3 тармағына сәйкес ... ... ... оны
қамтамасыз ететін міндеттемені жарамсыз етеді. Ал міндеттемені қамтамасыз
ету туралы ... ... ... ... ... ... ... тарау. Міндеттеменің бұзылғандығы үшін жауаптылық
2.1.Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негіздері және түрлері
Борышқор міндеттемесін орындамаған немесе тиісінше ... ... ... ... ... ... ... ретте несие берушіге төлеуге
міндетті заңдармен немесе шартпен ... ақша ... айып ... ... деп ... Айып ... туралы талап бойынша несие беруші
оған келген залалдарды дәлелдеуге міндетті емес (АК-тің 293 бабы).
Айып төлеу – ... ... ... болған міндеттемені орндауды
қамтамасыз ету ... ең көп ... ... ... сатып алу,
тасымалдау, мердігерлік және тағы ... ... ... айып ... ... ... Азаматтардың қатысуымен болатын қатынастарда ол
ақша міндеттемелерінде ... ... ... үйді ... және ... ... ... әдісіне орай үш түрі болады: айып төлеу, айыппұл
және өсім. Бұл орайда өсім ақшалай ... ... ... ... қолданылады, яғни өткізіп алған әрбір күн үшін соманың ... ... өсім ... ... үй электр энергиясын
пайдаланудағы және тағы басқа төлем төлеу уақытын өткізіп ... ... тек қана ақша ... ... ... белгілі бір мөлшерінде
орындалмаған міндеттемеде қолданылады.
Қосымша міндеттеменің пайда болу негізінде айып ... ... ... деп ... ... ... түрі ... қандай міндеттемені
бұзған кезде қолданылатынын ... ... айып ... ... ... ... жеткізу, құрылысқа қажетті құрама бұйымдарды жеткізу үшін
болатын міндеттемелерде кеңінен қолданылады. Заңды айып ... ... ... ... борышқордан өндіріледі (АК-
тің 295 бабы). Егер заңдарда тыйым салынбаса тараптардың келісімімен заңды
айып төлеу мөлшері көбейтілуі ... ... 292 ... 2 ... айып ... әр ... ... айқындалады. Бұл орайда олар
қандай бұзушылыққа, қандай мөлшерде қолданылатынын өздері анықтайды.
Міндеттеменің тиісінше ... ... ... ... ... айыппұл, айрықша және балама айып төлеу болып бөлінеді.
Есепті айып төлеу кезінде залалдың бір бөлігі ғана орындалады, бірақ,
онымен ... бәрі ... ... ... ... орындамауға
байланысты залалдар бес мың теңгені құрайтын болса, айып ... екі ... ... ... ... несие беруші борышқордан екі мың теңгені айып
төлеу деп, үш мың теңгені залал деп өндіріп алуына ... ... айып ... ... сипатқа ие. Айып төлеудің бұл түрін барлық
жағдайларда, заңда немесе келісімдерде басқаша көзделгеннен ... ... ... ... айыппұл түрі, заң мен шартқа қаралған жағдайда ғана
қолданылады. Оның мәні борышқор ... ... үшін айып ... ... ... ... ... толық толтыруға міндетті. Аталған
мысал бойынша борышқор екі мың теңге айып төлеуді жүзеге асырып және ... ... ... орнына құяды.
Айрықша айып төлеу несие берушіні тек айып төлеуді жүзеге асырумен
шектейді. Аталған мысал ... тек екі мың ... ... де ... айып ... ... қатынастарында кеңінен тараған. Ол жүкті
тасымалдау жоспарын орындамағаны ... ... ... ... тыс
тұрғаны үшін және тағы басқалардан өндіріледі. Азаматтардың қатысуымен
болатын қатынастар айталық, ... ақы, ... ... ... тәрізді
салаларға тағы осындай айып төлеу түрі қолданылады.
Балама айып төлеу де несие ... ... ... келген
залалды өндірте ме әлде төлетуді жүзеге асыра ма, оған ... ... ... ... ... ... заңдарда айып төлеудің атамаған түрі
бекітілмеген, ол тек шарт арқылы қаралуы ... ... ... ... егер ... залал мөлшеріне қарағанда тым
жоғары болатын болса, сотпен төмендетілуі мүмкін (АК-тің 297 бабы).
Сондай-ақ сот борышқордың міндеттемені орындау ... және ... ... ... ... аударуға лайықты мүдделерін айппұл мөлшерін
азайтуда ескереді (АК-тің 297 ... Айып ... ... мақсаты
борышқордың өз міндеттемесін орындамағаны және тиісінше орындамағаны
салдарынан несие берушінің шеккен ... ... ... ... табылады.
Кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемеге сәйкес ... ... ... кепілдің күшіне сүйене отырып, борышқор кпілмен қамтамасыз етілген
міндеттемені орындамаған ретте кепілге салынған ... ... ... ... ... ... алып осы ... тиесілі адамның
(кепіл берушінің) басқа несие берушілер ... ... ... ие ... ... 299 бабы).
Мүлік кепілмен міндеттемені орындауды қамтамасыз ету несие беруші үшін
неғұрлым қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... беруші қолындағы кепілге алынған мүлік арқылы талабын
қанағаттандыра алады. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... оны біржолата өзінен алғанға ... ... ... ... салынған мүлік (АК-тің 303, 306, 310, 312 баптары) ... ...... ... өз ... қанағаттандыруда артықшылық
құқығына ие болады. Үшіншіден, кепілге салынған мүлік борышқордың өзімен
емес үшінші жақ ... ... ... ... үшін ... ... көз болып есептеледі, ал басқа несие беруші мұндайқұққты пайдалана
алмайды.
2.2.Азаматтық-құқықтық ... ... ... заң ... шарт ... ... ... бойынша қатынастарда әр жақ кепіл беруші және кепіл ұстаушы ... ... ... кепіл мүлкіне меншік құқығы немесе оның шаруашылық
жүргізу ... ... ... ... оған ... иелік етуге мүмкіндік
береді. Негізгі міндеттеме бойынша ... ... ... борышқордың,
сондай-ақ оған үшінші жақтың да құқығы бар.
Кепіл ұстаушы дегеніміз негізгі міндеттеме бойынша ... ... ... құқығы бар тұлға. Кепіл ұстаушы өзінің құқығын кепіл жөніндегі шарт
бойынша талаптардан бас тартудың ... ... ... ... ... құқылы.
Кепілдің пәні кез-келген мүлік бола алады, оның ішінде қозғалатын және
қозғалмайтын мүліктер, мүліктік құқықтар ... бар. Ал ... ... ... мүліктер, несие берушінің жеке басымен тығыз
байланысты талаптар, атап ... ... ... ... денсаулығына
келтірілген зиянды өтеу туралы талаптар және құжаттарымен оларды басқаға
беруге тыйым салынған өзге құқықтар кепіл пәні бола ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Бұған
негізгі қарыздан басқа орындауды кешіктіргеннен келген айып төлеу, ... ... ... ... ... ... ұстаушының ұстауға кеткен
шығынын өтеу қосылады. Кепіл ұстаушы аталған сомалар ... ... ... талап етуге құқылы.
Егер тараптар мұндай талаптарды кепіл арқылы қамтамасыз ету ... ... ... ... ... пайда болатын талаптарға
қатысты да белгіленуі мүмкін (АК-тің 302 бабы).
Кепіл туралы шарттың нысаны мен мазмұны және ... ... ... ... ... 307 бабы). Шартта кепілдің мәні мен оны бағалау
құны кепілмен қамтамасыз етілетін міндеттеменің мәні, мөлшері мен ... ... ... ... шарт ... ... ... тиіс. Егер негізгі міндеттеме
нотариалды куәландыруға жатса, онда кепіл туралы шарт ... ... ... ... ... ... шарт нотариалды
куәландырылғанда ғана күшіне енеді. ... ... ... ... ... құқығы кепілі тіркеуге жататын ... ... ... ... ... басқа мүлік жөнінен – бұл мүлікті кепіл
ұстаушыға берген кезден бастап, ал егер ... ... ... ... ... жатқан жағдайда ол тіркеуден өткен сәтінен ... ... ... ... ... заңдар кепліге салынып үлгерген ... ... салу ... ... ... берілетін кепіл
бұрынғы жасалған шартта рұқсат етілген не ... ... ... ... ... жағдайда кепiл берушi кепiл ұстаушыға кепiлге берiлген ... ... ... ... ... ... ұстаушының талабы алдыңғы кепiл
ұстаушылардың талаптары қанағаттандырылғаннан кейiн кепiл мәнiнiң құнынан
қанағаттандырылады.
Кепiлдiң екi түрi ... ... ...... ... ... кепiл салушының немесе үшiншi бір
жақтың иелiгiнде және пайдалануында қалатын кепiл түрi. ... ... ... құрылыстар, ғимараттар, яғни жерге тiкелей
байланысты (ипотека) ... да ... ... ... ... және
азаматтық айналымнан алынбаган басқа да мүлiк ипотека мәнi бола ... ... ... ... ... кепiл ұстаушыда қалады.
Ипотека, сондай-ақ белгiлi бiр мүлiктiң кепiлi заңда ... ... ... тiркеуден өтуге жатады. Бұл ... ... ... ... ... жер учаскесiне
құқықтың және басқа қозгалмайтын мүлiктiң (ипотека) ... ... ... ... ... ... ... жөнiнде болып отыр. Ипотека туралы Қазақстан Республикасының
Заңында өзгеше ережелер белгiленбеген ретте ипотекаға Азаматтық кодекстегi
кепiл ... ... ... ... ... ... ... туралы шартта ипотеканың мәнi, оның атауы, тұрған жерi және ... ... ... үшiн ... ... кепiл ұстаушының
ипотека мәнiне құқығын, осы несие берушiнiң құқығын тiркеген — осы ... ... ... ... ... тиiс. Жер ... ... шартқа жер ресурстары мен жерге орналастырудың тиiстi ... осы ... ... ... қоса ... ... Шартта негiзгi
мiндеттеме туралы — мiндеттеменiң ақшалай кұны, туындау ... ... және т.б. ... туралы шартты жасаған кепiл берушi кепiл ұстаушыны ипотеканың
мәнiне үшiншi жақтың белгiлi құқықтары жөнiнде жазбаша ... ... ... ... беру, сервитуттар және т.б.).
Ортақ меншiктегi мүлiкке орай ипотеканың өзiндiк ерекшелiгi болады.
Мәселен, көп пәтерлi ... бір ... ... ... ... кепiлге тек
тұрғын жай ғана емес, осы үйдегi ортақ меншiкте колданылатын құқықтар да
жатады. ... ... ... ... ... меншiк иелерiнiң келiсiмiнсiз-
ақ ортақ қозғалмайтын мүлiкке өз үлесiн қоса ... ... ... ... оның ... сол ... пәтерлердiң тұрғын жайы болып
табылмайтын орындарын ипотека барлық меншiк иелерiнiң жазбаша ... ... ... ... ... туралы шарт нотариалды куәландырылуы керек. Ол қозғалмайтын
мүлiктiң тұрған жерi ... ... ... өткен сәттен бастап
жасалады деп есептеледi.
Кепiлге салынған ... ... ... ... беруi кепiлзат деп
аталады (АК-тiң 303-бабы). Жактардың келiсiмi бойынша кепiлге салынған
мүлiк кепiл ұстаушыда ... мөр ... ... белгi қойылуы арқылы
сақталады.
Кепiлге салынған мүлiктi күту мен сақтау кепiлге қатысты негiзгi мiндет
болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... алады.
Сондай-ақ бұл тарап: кепiлге салынған мүлiктi сақтауды қамтамасыз ету
үшiн қажеттi шараларды, оның iшiнде оған ... ... ... ... ... койылуынан қорғау үшiн қажеттi шаралар қолдануға; кепiлге
салынган мүлiктiң жоғалуы немесе ... ... ... болуы туралы екiншi
тарапқа дереу хабарлауға мiндеттi.
Кепiл берушi және кепiл ұстаушы басқа тарапта тұрган ... ... бар ... ... және ... ... ... жүргiзуге
құқылы болады.
Аталган мiндеттердi кепiл ұстаушының өрескел ... ... ... ... ... ... ... етуге құқық бередi (АК-тiң 312-
бабы).
Кепiл берушi:
егер кепiл мәнi соншалықты өзгеруiне ... ... ... ... ... одан бас ... құқығы бар. Мұндай жағдайда
кепiл берушi келген залалды қалпына келтiрудi талап етуге ... ... ... ... ... жоғалуынан немесе бүлiнуiнен
келген залалды кепiл ұстаушыдан есептеудi ... ... ... ... талап етуге, де құқылы;
егер занда өзгеше көзделмесе, ол ... ... ... кепiл
мәнiн өзгертуге де хақылы. Егер кепiл мәнi жойылып немесе бүлiнсе, немесе
заңмен тағайындалған ... ... ... немесе шаруашылық жүргiзу құқығы
токтатылса, онда кепiл ... ... ... ... ... ... оған тең
келетiн мүлiкпен ауыстыруды талап ете алады, бұл орайда ... ... ... етiлмейдi.
Кепiл берушi кепiлге салынған мүлiктi пайдалануды Азаматтық кодекстiң
315-бабына сәйкес жүзеге асыра алады. Егер шартта өзгеше ... ... ... ... туындамаса, кепiл берушi кепiл нысанын оның ... ... ... ... одан ... мен табыстар табуға құқылы.
Кепiлге салынган мүлiктi ... үшiн ... ... ... беру, басқа
тұлғаның тегiн пайдалануы және т.б.) ... ... ... алуы тиiс. ... та ... ... кепiлге салынған
мүлiктi өсиет етiп қалдыру құқығын шектейтiн келiсiмi жарамсыз болады.
Меншiк иесi больп табылатын кепiл берушi, егер заңда ... ... ... ... жоғалуы мен кездейсоқ қирау немесе ... ... ... ... ... ... ... көрсетiлген шекте ғана пайдалануға
құқылы. Мұндай жағдайда ол ... ... ... ... ... есеп берiп тұрады. Тараптар шарт бойынша кепiл ... ... ... ... ... өтеу мақсаттарында немесе кепiл
берушiнiң мүдделерi үшiн жемiстер мен табыстар табу мiндетi жүктелуi мүмкiн
(АК-тiң 315-бабы).
Кепiл ... ... ... ... ... мен бүлiнгенi үшiн оның
нақты құны мөлшерiнде (құны төмендеген сома) жауапты болады, бұл ... ... ... ... кездегi әр жақтың айқындаған құны есепке
алынбайды. Егер кепiл ұстаушы бұл ... ... ... тұлға
болатын болса, онда ол кiнәсiне қарамай жауап ... ... ... дүлей күштердiң салдарынан ... ... ... ... ... жағдайларда құқық бұзушылықтары үшiн
жауап бередi. Шарт арқылы кепiл ұстаушының келтiрген ... яғни ... мен ... ... ... берушiнiң олардың орнын толтытруын
талап етуге еркi бар.
Кепiл ұстаушы кепiлге салынған мүлiктiң жоғалуы мен бүлiнгенi үшiн ... құны ... ... ... ... ... болады, бұл орайда
мүлiктiң кепiл ұстаушыға берiлген кездегi әр жақтың айқындаған құны ... Егер ... ... бұл ... ... айналысатын тұлға
болатын болса, онда ол ... ... ... бередi. Бiрақ, мүлiктiң
сақталмауы дүлей күштердiң салдарынан болғандығын ... ... ... ... ... ... бұзушылықтары үшiн
жауап бередi. Шарт арқылы ... ... ... ... яғни мүлiктiң
жоғалуы мен бүлiнуiн айқындап, кепiл берушiнiң олардың орнын толтытруын
талап етуге еркi бар.
Кепiлдiң мәнi, яғни ... ... ... берiлетiн мүлiктiк құқық
болуы да мүмкiн (талаптар). Бұл мiндеттемеден туындайтын мүлiктi иелену
құқығы, пайдалану ... оның ... ... алушының құқығы және басқа
құқықтар болуы мүмкiн. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... берiледi әрi ол кепiл сол мерзiмнен аспауы керек.
Шартта кепiлге салынатын ... құны жоқ ... онда ол ... ... ... ... басқа жасалынатын кепiл шартының барлық түрлерi үшiн
онда кепiл берушiге қатысты борышқор болатын ... ... ал ... жасалған кепiл құқығы жөнiнде өзiнiң борышкорына ескертуi керек.
Кепілге салынған мүлiктен ақы ... алу ... ... ... ... ... немесе жағдайға байланысты тиiсiнше
орындамауынан туындайды. Бұған негiзгi мiндеттеменi бұзу айтарлықтай ... ғана жол ... Егер ... ... ... етiлген
мiндеттеменi бұзуы өте болмашы болып және соның салдарынан кепiл ұстаушы
талаптарының ... ... ... ... ... көрiнеу сәйкес
келмесе, кепiлге салынған мүлiктен ақы өндiрiп алудан бас ... ... ... ... ... яғни кепiл ұстаушыдағы кепiлзаттан ақы
өндiрiп алу ... ... ал ол ... ... ... ... нәрседен ақы өндiрiп алудың жалпы ережесi қолданылады.
Жылжымайтын мүлiкке қатысты ақы өндiрiп алу сот арқылы ... ... ... шартта, сондай-ақ, Азаматтық кодексте және өзге де заң
құжаттарында көзделген ... ... ... ... ... ... тыс ... тәртiбiмен сауда өткiзу (аукцион) арқылы өз бетiмен
сатуға құқылы. Ақшалай қарызды қамтамасыз ететiн ... ... ... ... кепiл ұстаушы банктiң де осындай құқығы болады.
2.3.Міндеттемені тоқтатудың түсінігі
Кепiл ... ... ... ... ... ... ... мүлiк жойылғанда, кепiлге салынған мүлiктi жария саудаға салып
сатқан ретте, сондай-ақ оны сату мүмкiн болмаған ... ... ... ... туралы кепiл жөнiндегi шарт тiркелген реестрге
белгi қойылуы керек. ... ... ... тоқтатылған немесе
мүлiктi сақтауда кепiл ұстаушы өзiнiң мiндетiн өрескел бұзуына байланысты
кепiл берушiнiң қойған ... ... ... қатысты және т.б.
жағдайларда, кепiл ұстаушы ... ... ... ... ... ... Кепiлге салынған мүлiкке меншiк құқығы басқаға ауысқан кезде
кепiл сакталады. Бұл мүлiктi ақылы немесе ... ... ... ... ... құқықты мирасқорлык тәртiп бойынша мүлiкке меншiк құқығы
немесе шаруашылық ... ... ... ... ... кайта құру)
кепiл берушiден баска адамға көшкен ретте орын ... Бұл ... ... ... өзгередi. Несие берушiнiң мирасқоры несие ... ... да, оның ... ... ... алады. Егер мүлiк (кепiл
нәрсесi) құқығын мирасқорлык тәртiбiмен ... ... ... ... ... мүлiктiң өзiне көшкен бөлiгiне сәйкес мiндеттеменi теңдей
көтередi. Кепiл нәрсесi бөлiнбейтiн жағдайда олар ... ... ... ... ... ... ... құқығы күштеу тәртiбiмен де тоқтатылады (АК-
тiң З24-бабы), яғни реквизициялау, ұлт ... ... ... үшiн ... алу және т.б. ... ... асуы мүмкiн. Мұндай
жағдайда кепiл берушiге (меншiк ... ... ... ... ... ... ... Басқа мүлiктi бергенде ол кепiлдiң нәрсесiне айналады, ... ... ... ... ... ... өтем сомасынан өз талаптарын
артъқшылықпен қанағаттандыру құқығына ие ... ... ... мүлiктiң
шын мәнiндегi меншiк иесi басқа тұлға ... ол ... жол ... ... де құқық бұзғаны үшiн жазалау түрiнде кепiл берушiден мүлiк алынғанда,
оның кепiлдiк күшi тоқтатылады. Аталған ... ... да ... ұстаушы
кепiлмен камтамасыз етiлген мiндеттеменi мерзiмiнен бұрын орындауды талап
ете алады.
Ломбардқа заттарды кепiлге салу да — ... бiр ... ... ... кепiл нәрсесiне, негiзгi мiндеттеменiң сипатына және т.б.
қатысты болады (АК-тiң З2-бабы).
Азамат ... ... ... өзiнiң жеке тұтынуындағы мүлiктi қысқа
мерзiмдi несиенi қамтамасыз ету үшiн ... ... Бұл ... кепiл
ұстаушы ломбард болып табылады. Бұл — ... ... ... ... ... ... ... туралы шарт кепiлдiк билеттерiмен рәсiмделедi. Кепiлге
салынған мүлiк ломбардқа берiледi, ол өз ... ... ... ... ... сақтандырады. Оның кепiлге салынған затты
пайдалануға, иелiк етуге хакысы жоқ. Ломбард ... ... ... ... бүлiнуi үшiн жауапты болады (АК-тiң 328-бабы).
Ломбардқа заттарды кепiлге салумен ... ... ... ... ... жағдайда, ломбард нотариаттың атқарушылық
жазбасы негiзiнде жеңілдiк ретiнде бiр айлық мерзiм өткеннен ... ... ... сату үшiн ... ... ... ... жiберуге құқылы
(АК-тiң 328-бабының 5-тармағы). Осыдан кейiн, егер кепiлге қойылған мүлiктi
сатудан түскен сома оларды толық қанағаттандыру үшiн жеткiлiксiз ... ... ... ... ... қойған талабы өтеледi.
Ломбардтың азаматтарды кепiл арқылы несие берумен қамтамасыз ету
ережесi, заттай ... ... ... ... ... белгiленедi.
Заттарды ломбардқа кепiлге салу туралы шарттың, ... ... ... заң ... ... ... берiлетiн құқықтармен салыстырғанда,
оның құқықтарын шектейтiн ережелерi шарт жасасқан кезден бастап жарамсыз
болады (АК-тiң ... ... ... етудiң жаңа әдiсi — борышқордың
мүлкiн алып (ұстап) қалу (АК-тiң 292-бабы). Оның мәнi ... ... ... ... тұлғаға берiлуге тиiстi затты және сол зат ... ... ... ... ... ... ... басқа да залалдар әкелсе, мiндеттеме қашан орындалғанша несие ... ... ... ... ... заңдарда борышқордың мүлкiн алып (ұстап) қалуга
анықтама берiлмеген. Бұл ... ... тән бiр ... несие берушi
заттық құқыққа ие бола тұрып меншiк иесi бола ... ... ... заттың
есесiн қайтару, залалдардың орнын толтыру және т.б. ... ... ... ... ... әдiстiң кепiл әдiсiне ... бар. Бұл ... ... ... ... ... ... талаптары алдын ала белгiленген мүлiк есебiнен орындалады.
Сонымен ... ... ... осы ... ... ... ... те бар. Кепiл негiзгi мiндеттеменiң туындауына орай
бiр мезгiлде әр жактың келiсiмiмен тағайындалады. Ал, затты алып ... ... ... ... ... болсын көрсетiлген не
көрсетiлмегенiне қарамастан негiзгi мiндеттеменiң бұзылуынан келiп шығады.
Кепiл болушы дәл осындай ... ... ... ... алдындағы
мiндеттемесiн өзi орындаған бөлiгiнде ие болады ... ... ... ... ... өзi орындаса, онда ол ... ... бұл ... ... ... ... ... болушы мiндеттеменi
орындағаны үшiн несие берушiден ... ... ... алуға немесе
борышқорға қарсы талап ... ... ... жағдайда борышқор ... тек ... ... ғана ... алуға құқылы
Кепiл болушылық:
1) өздерi қамтамасыз ... ... ... мiндеттеменiң)
тоқтатылуымен;
2) кепiл болуының жауапкершiлiгiн арттыруға немесе өзге де ... ... ... осы ... ... болушының келiсiмiнсiз
өзгерген жағдайда;
3) кепiл болушылық мерзiмiнiң бiтуiмен байланысты тоқтатылады.
Егер мұндай мерзiм ... егер ... ... ... болушылықпен
қамтамасыз етiлген мiндеттеменi орындау мерзiмi басталған күннен бастап бiр
жыл iшiнде кепiл болушыға заңды талап коймаса, ол ... ... ... ... көрсетiлген немесе белгiлеуге
болмайтын, не талап ... ... ... несие берушi кепiл болушыға
кепiл болушылық шарты жасалған күннен бастап екi жылдың iшiнде заңды талап
қоймаса, ол тоқтатылады.
Кепiлдiк ... ... ... заң ... ... жағдайларда
қоспағанда, басқа жақтың (борышқордың) несие берушiсi ... осы ... ... ... ... ... ортақтасып iшiнара
жауап беруге мiндеттенедi. Бiрлесiп кепiлдiк берген адамдар, егер ... ... ... ... ... ... ортақтасып жауап бередi.
Кепiлдiк шарты болашақта туындайтьтн мiндеттемені қамтамасыз ету үшiн ... ... ... негiзгi мiндеттеме бойынша борышқор болып табылмайтын
тұлға мен мiндеттеменi қамтамасыз ететiн ... ... ... ... ... болып табылады. Негiзгi мiндеттемеге қатысты
кепiл берушi әрқашан үшiншi жақ болады (АК-тiң ... ... ... ... ... ... да негiзгi борышқор оған
тiкелей араласа алмайды және ... ... ... ... Кепiл берушi мен борышқор арасындағы қатынас кепiлдiк бойынша
құқықтық қатынастан және негiзгi мiндеттемеден тыс ... әрi оның ... ... ... ие ... ... жағынан да салалық өзгешелiгi бар: кепiлдiк берушi
(кез келген тұлға); принципал ... бiр ... ... ... жалға беру, мердiгерлiк және т.б.) борышқор ... ... ... мiндеттеменi қамтамасыз ету бойынша принципалдың
несие ... ... ... жазбаша нысанда жасалады. Жазбаша нысанды сақтамау
кепiлдiк шартының жарамсыз болуына әкелiп соқтырады. Егер ... ... ... ... ... ... ... өз жауапкершiлiгi
не алатынын ... ... ... ... хабарласа. ал несие берушi
кепiлдiк берушнiң ұсыныстарынан бұл үшiн ... ... ... уақыт
iшiнде бас тартпаса, кепiл шартының жазбаша нысаны сақталған деп ... ... ... ... ... берушiнiң талаптарын қанағаттандырғанға дейiн бұл
туралы борышқорға ескертуге, ал егер кепiл берушiнiң үстiнен ... ... ... iске ... ... Олай болмаған жағдайда
борышқор өзi несие берушiге қоймақшы болған ... ... ... ... ... талабына қарсы қоюға құқылы.
Азаматтық кодекстiң 333-бабының 2-тармағына сәйкес кепiлдiк берушiге
несие берушiнiң талабына қарсы борышқор қоя ... ... ... ... борышқор одан бас тартса да немесе кепiлдiк шартынан басқаша
туындаса да, ... ... ... ... ... ... несие берушi алдында негiзгi мiндеттеменiң тиiсiнше
орындалмауына немесе мiндеттеменi борышқордың орындамауынан несие ... ... ... жауапкершiлiгi тұрғысынан жауап бередi. Сонымен
бiр мезгiлде кепiлдiктiң шартының ... ... ... ... белгiлi бiр көлемде және шекте қаралуы мүмкiн. Сондықтан ... ... ... көп ... ... ... ... тәуелдi болады.
Кепiлдiк шартының тоқтатылуы кепiл болушының құқығы тоқтатылатындай
тәртiпте жүзеге асады (АК-тiң 336-бабы).
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк — Азаматтық құқықтың ... ... ... ... ... жалпы ереже бойынша азаматтық-құқықтық
қатынастардың барлық түрiнде өзiне тән қасиеттер кездеседi.
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк ... — заң ... ... ... авторлар оң мағынадағы (позитивтi) жауапкершiлiктi бөлiп қарайды,
яғни оны барлык ... ... ... ... жетiлген бастамасымен
жүзеге асырылуы деп бiледi.
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк ... ... оның ... ... ... ... ең ... заңда немесе шартта көрсетiлген
құқықтарды бұзу жатады. Мысалы, ... ... ... ... ... оны ... ... тиiстi дәрежеде орындамауы, ... ... ... ... ... айтуға болады.
2.4.Міндеттеменің тоқтатылуының жекеленген әдістері
Мiндеттеменi тоқтату дегенiмiз ... ... ... ... құқықтары мен мiндеттерiн жою больп табылады.
Мiндеттеменi тоқтату Азаматтық кодексте, басқа да заңдар мен өзге де
құқықтық ... ... ... ... ... ... асады (АК-тiң
367-бабы).
Мiндеттеменi тоқтатудың барлық негiздерiн мынадай екi топқа бөлуге
болады:
1) өзiнiң ... ... ... мiндеттеме (мысалы,
жаңарту, есепке жатқызу, бас тартуды ұсыну, борышты кешiру);
2) өзiнiң қатысушыларының еркiнен тыс ... ... ... ... ... мiндеттеменiң тоқтатылуына әкеледi, заңды тұлғаны
тарату, борышқор мен несие берушi бір тұлға болса және ... ... ... ... ... ... олар жалпы
және арнайы ережемен рәсiмделедi. Белгiлi бiр жағдайларда заң мiндеттеменiң
тоқтатылуының ... ... ... ... заемдық мiндеттеменi
рәсiмдеу кезiнде қарыз қолхатын тапсыру талап етiледi. Қарыз мiндеттемесi
тоқтатытлған ... ... ... бұл ... ... қайтаруы тиiс. Егер
қандай да бір себеппiен қолхат жоғалып не жойылып ... онда ... ... ... ... ... ... қолхат беру арқылы
куәландыруға мiндеттi.
Мiндеттеменiң тоқтатылуы оған қатысушылар ... ... ... ... ... жағдайларда құқық қатынастары сақталады,
бiрақ жаңартылған түрде болуы керек.
Мiндеттеменi тоқтатудың мейлiнше ... түрi — оны ... ... ... ... ... керек, несие берушiнiң құқықтарын
жүзеге асыру мiндеттеменiң мәнiне, әдiсiне, ... ... және ... ... ... асуы ... тиiсiнше орындалмаса да тоқтатылмайды, қайта косымша
мiндеттер (айып ... ... өтеу және т.б.) ... ... ... міндеттеме орындалудың, орнына бас тарту
төлемiн беру арқылы тоқтатылуы мүмкiн (АК-тiң 369-бабы). Бас ... ... ... жаңа ... ... табылады, оның өзi бұрын
Азаматтық ... ... ... Бас ... төлемiнiң мән-мағынасы
мiндеттеменiң ... ... ... беру ... ... алмастыру болып
табылады. Сондай-ақ жұмысты орындау немесе кызмет көрсету де ұсынуы мүмкiн.
Мiндеттеме мемлекеттiк органның актiсi негiзiнде ... ... ... ... (АК-тiң 377-бабы), азаматтың ... ... ... ... тоқтатылады.
Қорытынды
Азаматтық құқыққа бұрыннан белгілі біржақты мәміленің түрі – конкурс –
қазіргі ... ... өзге ... ие ... мемлекеттік меншікті
жекешелендіргенде, жылжымайтын мүліктің ... ... ... ... ... ... ұдайы дамып келеді. Сатып
алу-сату (кәсіпорындарды, жерді, жер пайдалану, жер ... ... ... ... ... ... алу-сату және тағы басқалары)
сияқты міндеттемелер едәуір өзгеріске ұшырады.
Шарттардың жаңа түрлері шығуда ... ... ... ... басқару, тағы басқалары). Бұл процесс жалғасуда.
Міндеттеменің өтпелі кезеңде ... ... ... ең бір ... ... ... болатындығы сөзсіз.
Қоғамдық қатынастардың азаматтық заңдар реттеп ... ... және ... ұлғайып келе жатқанын атап көрсету керек. Қазіргі
уақытта азаматтық құқықтың шекарасы ұлғаюымен қатар, тиісінше, осылардан
туындаған ... ... ... ... ... ғана өрістеген құқықтың
кейбір басқа салаларының шекарасы тарылып келеді ( мысалы, кеңшар, жер, тау-
кен және ... ... ... ... ... ... кетуге
немесе түгелдей азаматтық құқықтың құрамына еніп кетуге мәжбүр болуда
Қазақстан ... ... ... жеке ... ... ... және жеке және ... ... ... бағытталған. Жаңа азаматтық заңдарда мемлекеттік жеке
шаруашылық қызметке ... ... беру ... ... тоқтату, меншікке
қол сұғылмайтындығы, жеке кәсіпкерлікті кеңінен дамыту, азаматтық-құқықтық
шарттар жасасу бостандығы, азаматтардың мүліктік ... мен ... ... секілді маңызды принциптер дәлелденіп, баянды етілген.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі: Жалпы бөлім.Ерекше ... ... ЖШС ... ... ... ... Заңы акционерлік қоғамдар туралы - Закон
Республики Казахстан об акционерных обществах. - Алматы: ... ... ... ... ... - Алматы: Қазақстан
Республикасының Жоғарғы Кеңесінің басылымы, ... ... ... құқық: Ерекше бөлім:Оқулық. - Алматы: Заң
әдебиеті, 2003 -
5. ... ... ... Ерекше бөлім:Оқулық. - ... ... ... ... А.А. ... ... заңды тұлғалардың
құқықтық ... Оқу ... - ... ... ... ... Ғ.С. Меншікті шаруашылықты праволық реттеу/ - ... ... ... С.А. ... ... ... ... бµлім/ -
Алматы: ҚазМЗА, 2000
9. Азаматтық қ±қық: ... оқу ... ... ... - ... 2003 ... Субъекты гражданского права: Материалы ... ... РК (в ... ... ... 18-19 июня 2001 г
11. Ынтымақов, С.А. ... ... ... ... ... ... - ... Юрид.лит., 2003
12. Ѓабдуллина, Қ. Қ±қық ... ... ... ... -
Алматы: Юрид.лит., 2004.
13. Абдуллина, З.К. Қазақстан Республикасыныњ азаматтық іс ж‰ргізу қ±қыѓы:
Оқу баѓдарламасы және ... ... ... - ... 2001
Сынақжазба

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рим құқығы19 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Жауапкершілік77 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Қылмыс және қылмыстық құқық68 бет
Қылмыстық қүқық ұғымы, міндеттері мен принциптері10 бет
Қылмыстық құқықтың ұғымы11 бет
Азаматтық құқықтағы міндеттеме ұғымы62 бет
Азаматтық – құқықтық міндеттемелердің жалпы сипаттамасы27 бет
Міндеттеме ұғымы және түрлері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь