Лексикология туралы түсінік

Лексика-кµне гректіктіњ Lexiros (сµздік) деген сµзі. Лексика деген сµз жер ж‰зіндегі халыќтар тілініњ кµпшілігінде термин болып ќалыптасып кеткен. Біздіњ тілімізге ол орыс тілі арќылы келіп орныќты. Б±л термин - бір тілдегі барлыќ сµздердіњ жинаѓы деген ±ѓымды білдіреді. Осы лексика деген терминніњ ±ѓымына тілдіњ жергілікті ерекшелігі де, сол бір тілдіњ говорлары да, диалектілері де енеді. Лексикалыќ ќ±рамына енген сµздерді тексеретін-лексикология, маѓыналарын тексеретін-этимология., сµздік жасау, сµздерді ж‰йелі т‰рде жинау ісін тексеретін-лексикография кіреді. Б±ѓан фразеология да іргелесіп отырады. Тіл ѓылымыныњ этимология, лексикология, семасиология, лексикография деген тараулары лексиканы тексереді. Сонымен ќатар лексика грамматиканыњ негізгі базасы болып табылады. Грамматикалыќ категорияларды сµздіњ грамматикалыќ µзгерістерін, т‰рленуін, бір сµз бен екінші сµздіњ байланысын-оныњ негізгі обьектісі болатын-сµзден бµліп ќарауѓа болмайды. Сµздердіњ маѓынасын, оныњ жалпы лексикалыќ системадаѓы алатын орнын, шыѓу тµркіне ќолдану ќабілеттігін к‰нделікті ќарым-ќатынастаѓы кµрінісін, стильдік мєні мен сипатын тексеретін лексикология.
Лексикология тілдегі барлыќ сµздердіњ жиынтыѓын, сµз байлыѓын зерттейді, тілдіњ негізгі сµздік ќ±рамыныњ келеі мєселелерін т‰гел ќамтып, оны егжей-тегей т‰сіндіруді маќсат етеді.
Лексикология - сµзді жєне сµздердіњ жиынтыѓы-тілдіњ сµздік ќ±рамын (лексикасын) зерттейді. Сµз лексикологияда лексикалыќ единица ретінде ќарастырылады. Лексикалыќ единицалардыњ (сµздердіњ) жиынтыѓынан тілдіњ сµздік ќ±рамы (лексикасы) ќ±ралады. Єрбір тілдіњ сµздік ќ±рамындаѓы сµздер ќаншама кµп жєне алуан т‰рлі болѓанымен олар бір-бірімен байланысты, µзара шарттас элементтердіњ ж‰йесі ретінде ќ±ралады да сµз тілдіњ лексикалыќ ж‰йесініњ элементі ретінде ќаралады. Жалпы ќатынас ќ±ралы ретіндегі тіл атаулыныњ лексикалыќ жаѓына тєн ќ±былыстар мен жалпылама зањдылыќтар мен ±ѓымдар жалпы лексикологияда ќарастырылса, лексикалыќ ќ±былыстар
Пайдаланѓан єдебиеттер тізімі:

1. Т.Аханов . "Тіл білімініњ негіздері"
2. І.Кењесбаев, Ѓ. М±сабаев. "Ќазіргі ќазаќ тілі"
3. Є. Болѓанбаев. "Ќазаќ тілініњ лексикологиясы"
        
        Лексикология туралы түсінік
Лексика-кµне гректіктіњ Lexiros (сµздік) деген сµзі. Лексика деген
сµз жер ж‰зіндегі халыќтар тілініњ кµпшілігінде ... ... ... ... тілімізге ол орыс тілі арќылы келіп орныќты. Б±л термин ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Осы лексика
деген терминніњ ±ѓымына тілдіњ жергілікті ... де, сол бір ... да, ... де енеді. Лексикалыќ ќ±рамына енген сµздерді
тексеретін-лексикология, маѓыналарын тексеретін-этимология., сµздік ... ... ... ... ісін ... ... Б±ѓан
фразеология да іргелесіп отырады. Тіл ѓылымыныњ этимология, лексикология,
семасиология, лексикография деген тараулары лексиканы тексереді. ... ... ... ... ... ... ... Грамматикалыќ
категорияларды сµздіњ грамматикалыќ µзгерістерін, т‰рленуін, бір сµз ... ... ... негізгі обьектісі болатын-сµзден ... ... ... ... оныњ ... лексикалыќ системадаѓы
алатын орнын, шыѓу тµркіне ќолдану ќабілеттігін ... ... ... ... мєні мен ... тексеретін лексикология.
Лексикология тілдегі барлыќ сµздердіњ жиынтыѓын, сµз ... ... ... сµздік ќ±рамыныњ келеі мєселелерін т‰гел ќамтып,
оны егжей-тегей т‰сіндіруді маќсат етеді.
Лексикология - ... жєне ... ... ... ќ±рамын
(лексикасын) зерттейді. Сµз лексикологияда ... ... ... ... ... (сµздердіњ) жиынтыѓынан тілдіњ
сµздік ќ±рамы (лексикасы) ќ±ралады. Єрбір тілдіњ сµздік ќ±рамындаѓы сµздер
ќаншама кµп жєне ... ... ... олар ... ... ... элементтердіњ ж‰йесі ретінде ќ±ралады да сµз тілдіњ лексикалыќ
ж‰йесініњ элементі ретінде ќаралады. Жалпы ... ... ... ... лексикалыќ жаѓына тєн ќ±былыстар мен жалпылама зањдылыќтар мен
±ѓымдар жалпы ... ... ... ... мен ... ... наќтылы тілдердіњ лексикасына икемделіп кµрініс табуы
жєне ... ... ... ќ±рамы мен дамуы, µзіндік ерекшеліктері жалќы
лексикологияда (жеке наќтылы тілдіњ лексикологиясында) ќарастырылады. ... ... ... лексикология) жалпы лексикологияныњ жалпы
теориялыќ ќаѓидаларына негізделеді де, наќты бір ... ... ... ... бір ... ... ... шыѓуы мен тарих
бойында дамуы т±рѓысынан немесе тілдіњ ... ... сол ... ... ... ... ќазіргі дєуірдегі ќалпы т±рѓысынан ќарауы м‰мкін.
Осыѓан ... ... ... ... ... жєне ... ... болып бµлінеді. Тарихи лексикологияда тілдіњ
сµздік ќ±рамы шыѓуы ... ... ... жєне ... ... ... жєне олардыњ тарихы т±рѓысынан зерттеледі. Ал сипаттама
немесе синхрониялыќ лексикологияда, ... ... орыс ... ... тілі", "Ќазіргі ќазаќ тілі" атты ... ... ... ... ... осы ... ќалпы, сµздіњ
маѓыналыќ ќ±рылымы, лексиканы ќ±растырушы ... мен ... ... жєне ... ... ... ќ±рамныњ даму жолдары,
лексиканыњ стилистикалыќ жаќтан дифференциялануы ... ... ... ќарым-ќатынасына ќарай сµздердіњ топтасуы жєне таѓы басќа
мєселелер ... ... бір ... - ... ... ... ... зерттеп, олардыњ ењ алѓашќы маѓынасыныњ ... ... ... ... жеке ... шыѓу ... ... сонымен бірге жалпы тілдіњ тарихын танып білуде мањызы ... ялыќ ... екі ... ... ... бар. Оныњ бірі ... мен ... проблемасы, екіншісі - тіл мен ойлау проблемасы.
Лексикологияныњ енді бір саласы- ... ... ... сµздік ќ±рамын, ондаѓы сан алуыан сµздерді бір-бірімен салыстыра
отырып зерттейді. ... ... ... ... ... ќана ... оларды тарихи даму, µзгеру т±рѓысынан
ќарастырады. Сондыќтан ол, ... ... ... ... Оныњ ... ... тілдіњ ерте кездегі шаѓын сµздік ќоры талай
замандар бойында, біріншіден, талай µзгерістерге ±шыраса, екнішіден µрбіп,
µсіп сан ... ... ... б±л ... оныњ ... да ... Тілдіњ лексикасындаѓы єрбір сµздер ... бір ... ... ... жаќтары семасиологияда ќарастырылады.
Семасиология сµздердіњ маѓыналарын жєне ол ... ... ... ... ... ... бір сала болып табылады.
Семасиология лексикологияныњ ењ басты жєне мањызды саласы, µйткені ... ... ... ... ... ... десе болады.
Лексикологияныњ семасиология ... ... ... бір ... деп ... ... ... маѓыналары, семантикалыќ
зањдарды зерттесе, ономасиология зат немесе ќ±былыс ±ѓымыныњ белгілі ... ... ... ... ... ... ... ќатысы бар. Ономасиологияныњ диалектологияѓа ќатысы єсіресе
лингвистикалыќ географиядан айќын ... Єр ... ... атластарыныњ лексикология картасы ономасиологиялыќ негізге
с‰йеніп жасалады да, бір ... ... ... диалектілеріндегі єр
т‰рлі атауларыныњ таралу шегі кµрсетіледі.
Ономасиологияныњ ... бір ... ... ... Ол µз ... екі ... бµлінеді: оныњ бірі антропонимика кісі
аттарын зерттеу обьектісі етіп алса, екіншісі ... ... ... ... етіп ... ... ... тілдіњ
сµздік ќ±рамын ќ±растыратын единицалар, яѓни лексикалыќ единицалар ретінде
ќарастырады. Лексикологияда маѓынасы жаѓынан дара ... ... ... сµз ... де ... Мысалы: ж‰регі тас тµбесіне
шыѓу (ќорќу), ќас пен кµздіњ ... ... т.б. ... ... ... лексикаланѓанда маѓынасы жаѓынан бір сµз тєрізді ... ... ... сан алуан фразеологиялыќ сµз тіркестерін зерттейтін
лексикологияныњ арнаулы бір ... ... деп ... ... сµз ... ... олардыњ ќ±рамы мен ќ±рылысын жєне
жасалу жолдарын ќарастырады. Лексикология тіл білімініњ єсіресе ... мен ... ... Оныњ ... ... байланысын єсіресе
сµз тудыру тєсілдерінен айќын кµрінеді. Сµздердіњ грамматикалыќ формаларын
тудыру ‰шін ... ... ... ... жања ... ... ... тєсілдер ќолданылады. Мысалы, сµздердіњ бірігуі, ќосарлануы,
аффикстердіњ жалѓануы форма тудыратын грамматиткалыќ ... ... ... жања сµз жасайтын тєсілдер ретінде де ќызмет атќарады.
Лексикологияныњ ењ басты ... ... - сµз. ... ... ... ... деп аталады. Лексикологияның ең басты салалары:
1. Этимология – сөздің шығу ... ... ... ... уәждемесін
зерттейді;
2. Семантика – сөздердің мағынасын және мағыналық категорияларын
зерттейді;
3. Лексикография – ... ... ... ... ... ... ... қор мен сөздік құрам және оның элементтері
тексеріледі.
5. Фразеологияда – тұрақты сөз тіркестері ... ... – әр ... ... өнер ... ... сөздерді
зерттейді.
Лексикология ғылымы – сөзжасаммен, морфологиямен және ... ... ... ол ... ... ... де ... байланысады.
Сµз грамматикада ќарастырылып зерттеледі біраќ ... ... ... ... єр ... ... алып ќарастырады, т‰рліше
талдау жасайды. Мысалы, кµр, єлеумет деген сµздердіњ ... ... ... жаќтары мыналар: кµр сµзі- етістік, оныњ ішінде сабаќты етістік,
б±йрыќ райда; кейде кµмекші ... ... де ... ... ... кµр), ... ... жалпы есім, атау т±лѓада зат есімніњ жекеше
т‰рі, кµптік жалѓаусызда кµптік ±ѓымды білдіре ... Ал ... ... ... ... жаќта ќарастырады. Лексикология ‰шін аталѓан
сµздердіњ басты ... ... кµр сµзі ... ... ќара, байќа
сµздермен синонимдес болады. Б±л сµз шыѓу тегі жаѓынан ... ... ... ... сµзі халайыќ, ж±ртшылыќ, кµпшілік, халыќ деген сµздермен
синонимдес болады. Ќолданылу жаѓынан алѓанда ... ... ... сµз ... ... айт ... тіл ... лексикология саласы сµзді біріншіден
маѓынасы жаѓынан, ... шыѓу тегі ... ... ... ... аясы мен ... жаѓынан, тµртіншіден экспрессивті-
стильдік сипатымен ќызметі жаѓынан, бесіншіден, сөздің сөздік құрам мен
сөздік қордан ... орны ... - ... ... ... Демек,
лексикология сµзді тілдіњ лексикалыќ единицасы ... ... ... жан-жаќты ќамтиды. Сонымен, лексикология тілдегі сµздер жєне барлыќ
сµздердіњ жиынтыѓы-сµздік ќ±рам ... оныњ ... ... жєне ... ... ... табылады.
Пайдаланѓан єдебиеттер тізімі:
1. Т.Аханов . "Тіл білімініњ негіздері"
2. І.Кењесбаев, Ѓ. ... ... ... ... Є. Болѓанбаев. "Ќазаќ тілініњ лексикологиясы"

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Абайдың жетінші, отыз алтыншы, отыз жетінші, отыз сегізінші қарасөздерінің ағылшын тілі аудармасындағы тілдік ерекшеліктері, аударма мәтініне салыстырмалы талдау жасау, лексикалық, грамматикалық, стилистикалық ерекшеліктері54 бет
Абайдың қара сөздерінің лексико-семантикалық ерекшеліктері94 бет
Аудармадағы лексикалық трансформациялық үлгісі19 бет
Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі22 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Ауызша және жазбаша аудармада грамматикалық және лексикалық тәсілдер23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь