1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы

1914 жылы басталған дүниежүзілік соғыстың салдарынан Ресей империясы үлкен дағдарысқа ұшырады: бірінші – экономикалық , екінші – саяси дағдарыс.
Соғыстың салдарынан елдің шаруашылығы қирады, өндіріс орындары тоқтады, теміржол қатынасы бұзылды, ауыл шаруашылығы күйреді. Бұл дағдарыс жұмысшылар мен шаруалардың өкіметке деген үлкен наразылығын туғызды.
Патша өкіметі бұл дағдарыстан шығудың жолын таба алмады, сөйтіп елді басқару қабілеті төмен болды.
Осы аталған дағдарыс патша өкіметінің 1917ж. ақпан айында құлауына себеп болды. Оны Ақпан төңкетісі деп атайды. Осы төңкерістің нәтижесінде қос өкімет - жұмысшылар мен шаруалардың кеңесі және буржуазиялық Уақытша өкімет құрылды.
Патша өкіметі құлатылғаннан кейін бүкіл Ресейдегі сияқты Қазақстанда да қос өкімет орнады. Бұрынғы патша шенеуліктері, эсерлер, меньшевик- тер және буржуазиялық ұлтшылдар басқарған буржуазиялық Уақытша өкі- мет органдарымен қатар халықтық өкіметтің жаңа органдары–жұмысшылар, шаруалар және солдат депутаттарынң кеңестері құрылды.
Жергілікті жерлерде Уақытша өкіметті органдары құрыла бастады.
Қазақстанда қазақ интеллигенциясы басқарған қазақтардың ұлттық облыстық және уездік комитеттері ұйымдастырлды. Оларға комиссарлар болып ұлттық интеллигенцияның өкілдері, атап айтқанда Торғай облысында Әлихан Бөкейханов Жетісу облысында Мұхамеджан Тынышпаев, Түркістанда Мұстафа Шоқаев тағайындалды.
Патша өкіметінің құлатылуын Қазақстан еңбекшілері саяси және ұлттық азат алудың бастамасы ретінде қабылдады. Бұл жеңіс өлкедегі еңбекшілердің саяси белсенділігін арттырды. Қазақстанның әртүрлі
        
        1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы.
Өлкедегі азамат соғысы (1917-1920 жж.)
1. 1917 ж. Қазан ... және ... ... ... Қазақстанда кеңестік аппарат құру және экономика саласындағы алғашқы
өзгерістер.
3. Қазақстан ... ... ... ... ... жылы ... ... соғыстың салдарынан Ресей империясы
үлкен дағдарысқа ұшырады: бірінші – ... , ...... ... ... шаруашылығы қирады, өндіріс орындары тоқтады,
теміржол қатынасы ... ауыл ... ... Бұл дағдарыс
жұмысшылар мен шаруалардың ... ... ... наразылығын туғызды.
Патша өкіметі бұл дағдарыстан шығудың жолын таба ... ... ... қабілеті төмен болды.
Осы аталған дағдарыс патша өкіметінің 1917ж. ақпан айында құлауына
себеп болды. Оны Ақпан ... деп ... Осы ... ... ... - ... мен шаруалардың кеңесі және буржуазиялық Уақытша
өкімет құрылды.
Патша ... ... ... ... ... сияқты Қазақстанда да
қос өкімет орнады. Бұрынғы патша шенеуліктері, ... ... ... ... ұлтшылдар басқарған буржуазиялық Уақытша өкі- мет
органдарымен қатар халықтық өкіметтің жаңа ... ... ... депутаттарынң кеңестері құрылды.
Жергілікті жерлерде Уақытша өкіметті органдары құрыла бастады.
Қазақстанда қазақ интеллигенциясы басқарған қазақтардың ұлттық облыстық
және уездік комитеттері ... ... ... ... ... ... атап ... Торғай облысында Әлихан Бөкейханов
Жетісу облысында Мұхамеджан Тынышпаев, Түркістанда ... ... ... ... ... ... ... және ұлттық
азат алудың бастамасы ретінде қабылдады. Бұл жеңіс ... ... ... ... ... әртүрлі қалаларында қазақ
жастарының 20 шақты үйірмелері мен топтары пайда болды. Олар ... ... сол ... ... ... арналған тақпақ-өлеңдер
таратты. Әулиеатада Тұрар Рысқұлов ... ... ... одағы
деген ұйым құрды. Оның құрамына қазақ халқының орташа және кедей топтарынан
шыққан алдыңғы ... ... ... ... ... үміт артқан қазақ зиялылары өз ... ... ... құтылуды арман етті. Осы мақсатқа жету
үшін олар қазақтың ұлттық саяси партиясын құру ... ... Олар ... ... қазақ халқына арнайы үндеу ... 1917ж. 21-26 ... ... ... съезде Алаш партиясы қалыптасып, басшы
органдарын сайлады. Оның құрамына Әлихан Бөкейханов, Ахмет ... ... ... ... ... ... т.б. ... Бұл
партияның сол жылы 5-13 желтоқ- санда Орынборда өткен екінші съезінде Қазақ
автономиясы Алашорда ... – ұлт ... ... ... партиясының
бағдарламасы бекітілді. Ол негізгі 10 ... ... ... 1) ... ... ... ... туралы; 2) Ресей құрамында ... ... ... 3) ... арасында тең құқықтық орнату; 4) ... ... ... ... ... 5) ... ... және сот туралы;
6) Елді қорғау, әскер және халықтық милиция құру; 7) ... ... ... ... 8) Жұмысшылар туралы; 9) Ғылым және білім туралы; 10) Жер
мәселесі.
Жаңа құрылған үкіметтің құрамына 15 адам кірді, оның ... ... ... бекітілді. Азамат соғысы басталғанда ... ... ... оның Батыс Қазақстандағы бөлігін Халел, ... ... ... ... Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов
т.б. басқарды. Бірақ Уақытша өкіметтің өмірі де ұзақ ... 1917ж. ... ... ... ... оның орнына большевиктер басқарған Кеңес
өкіметі орнады. Бұл жұмысшылар мен шаруалардың билігі орнаған ... ... ...... ... басшылы- ғымен Ресейде жаңа қоғам
– социализмді орнату.
Бұл оқиға ... ... дүр ... ... ... жол ... ... бастады.
Қазан төңкерісі елді экономикалық және саяси дағдарыстан шығуға жол
ашты. В.И.Ленин бастған большевиктер партиясы осы дағдарыстан ... ...... ... ... ... ... өмірге көшу деп
білді. Сондықтан Ресей ең бірінші болып бірінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... да, одан әрі тез арада
Ресейдің шет аймақтарына дейін орнады.
Ресейдің қол астында болып келген орыс емес басқа ... ... ... ... кейін экономикалық-әлеуметтік күйзелістен
шығумен бірге ... ... ... ... алатын шығармыз
деп үміттенді. Большевиктер барлық ұлттар мен ұлыстардың, ... мен ... ... жариялай отырып, оларды төңкеріс туының
астынан кетпеуге ... ... ... да орнай бастады. 1917ж. қазаннан 1918ж.
наурызға дейін Қазақстанның көптеген аудандарында Кеңес өкіметі ... ... ... ... жері Перовск (Қызылорда) қаласы болды.
Мұнда жұмысшылар мен ... ... ... 1917ж. 30 ... өз қолына
алды. Перовскіде үлкен әскери гарнизон орналасқан еді және ... ... ... ... ... орта ... ... өкіметі Черняев (Шымкент)
қаласында жеңді. Қараша – желтоқсан айларында ... ... ... ... Қазалыда, Арал поселкесінде және Сырдария облысы- ның
басқа да ірі елді мекендерінде қан төгізсіз бейбіт ... ... ... жаңа ... 10 ... орнады.
1917ж. желтоқсан – 1918ж. наурыз аралығында ... ... ... ... және ... Ақтөбе қалалары мен басқа да ірі елді
мекендерде орнады. Семейде өкімет билігі ... ... ... ... орта ... көшті.
Жетісуда Кеңес өкіметін орнату жылындағы күрес 1918ж. көктеміне дейін
соғылды. Себебі мұнда төңкеріс ... ... ... ... Верный
қаласы Жетісу қазақ-орыс әскерлерінің орталығы болды, ал қазақтар патшаның
тірегі болғаны белгілі.
Кеңес өкіметі 1917ж. ... ... ... ... ... ... бас ... Лепсіде орнады.
Кеңес өкіметінің ең соңғы орнаған ауданы – Орал қаласы болды, онда жаңа
өкіметтің ... ... ... жұмысшылардың қолына көшті.
Сөйтіп, 1917 жылдың қазан айынан бастап 1918ж. наурыз айына дейін Кеңес
өкіметі. Қазақстанның көп жерінде жеңіске жетті.
Сонымен ... ... ... күштер басым болған жерлерде
жергілікті билік кеңестер жағына түгелдей шықты. ... ... ... ... облыстарының көптеген аудандарында, Сырдария және
Бөкей ордасында орын алды. Бірақ төңкеріс қарсыластарының күштері ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар
мен шаруалардың қолына қарсылық көрсеткендерді талқандау арқылы көшті.
Қазан төңкерісінен кейін Қазақстанда ... ... құру ... ... ... ... енгізіле басталды. Ол қандай
шаралар:
-ескі ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік қоныстандыру басқармасы, бұрынғы сот жүйелері жойылып,
өкімет билігі жұмысшы, солдат ... ... ... өте ... ... ... қирату отарлау саясатына берілген үлкен соққы
болды. Ол еңбекшілердің кеңес жұмысына белсене қатысуына жағдай жасады;
-шіркеу мемлекеттен, мектеп шіркеуден ... мен ... ... іске ... адамдардың сословиеге бөлінуі
жойылды;
-төңкеріске қарсылар мен күрес жөніндегі төтенше ... ... ... ... ... денсаулық сақтау т.б. бөлімдер
ашылды;
-заңдар, ... тек қана орыс ... ғана ... ... ... ... ... қызметкерлерін даярлайтын курстар жұмыс істей бастады;
-облыстық кеңестер ... ... ... ... ... жеке ... ету ... Қазақстандағы шіркеу мен монастірлердің,
помещиктердің, бай қазақ-орстардың, патша шенеуіктерінің иелігінде болып
келген, срндай-ақ қоныс аудару ... ... ... ... ... ... автономиялық Кеңестік Социалистік
Республикасы құрылды. Оның құрамында Қазақстанның ... ... ... ... ... Семей облыстары орталығы Омбы қаласы
болған Батыс Сібір өлкесіне, Торғай, Орал облыстары ... ... ... Астрахань губерниясы қарамағына кірді.
Қазан төңкерісінен кейін көп уақыт өтпей-ақ елде азамат соғысы ... ... ... ... ... ... жеңісі құлатылған
қанаушы тап өкілдерінің қарсылығын тудырды.
1918ж. 23 наурызда Орал казак-орыстары Гурьевте бүлік шығарды.
Сол жылдың 28-29 ... ақ ... ... ... ... төңкеріс жасады.
Ресейдегі азамат соғысының өрістеуіне Антанта елдері дем берді ... ... ... ... ... ... бүлік шығарды.
Бүлікшілер Сібір қалаларымен ... ... ... қалалары
Петропавл, Ақмола, Атбасар, Қостанай, Семей қалаларын басып ... ... ... ... жазында Кеңес елі үшін ең басты майдан – Шығыс майданы ... ... ... 4-ші ... ұрыс ... Осы ... ... қазақ
ұлттық әскери бөлімдер ұйымдаса бастады. Олар алдымен Жетісуда, одан кейін
Орынбор мен Орал қалаларында құрылды. ... ... ... атты әскер
полкі Қызыл армияның құрамдас бөлігі болды.
1918ж. аяғы мен 1918ж. басында Әліби ... мен ... екі атты ... ... ... оқу және пулемат
топтарын, Ырғызда атты әскер құрды.
Ақтөбе майданына 1918ж. Әліби Жагельдин бастаған экспедиция ... ... пен ... ... Ақтөбе майданының қарулы күштері
1919ж. 22 қаңтарында Орынборды, 26 ... Орал ... азат ... мен ... ... мен Орталық Ресей арасындағы қатынасты
қалпына келтірді.
1919ж. көктемде Фрунзе бастаған қызыл ... ... ... ... ... ... қарсы күрес жүргізді. Қазақстанда
Колчактың тәртібіне қарсы ірі көтеріліс Қостанай уезінде ... ... ... партизандық қозғалыстар ... ... ... ... ... 1918ж. ... ... қазанның орта кезіне дейін ақ гвардияшыларға қарсы табанды күрес
жүргізді. Осы ... ... ... ... ... ... ... орта кезінде Қызыл армияның шабуылдарының нәтижесінде Колчак
әскерлері екіге бөлінді. Олардың бір бөлігі ... ... ... шегінеді.
Қызыл армияның Түркістан майданы 1919ж. тамыз айының екінші жартысында
Колчактың «Оңтүстік ... ... ... ... нәтижесінде
Түркістан майданының әскер бөлімдері Солтүстік Жетісуға жеткізліп, мұндағы
қарсылықты тезірек басуға мүмкіндік берді. Сөйтіп, 1920ж. ... ... ... ең ... ... тік ... жабылады.
Азамат соғысы жылдарында Кеңес өкіметі «соғыс коммунизмі» саясатын
жүзеге асырды. Оның негізгі мәні-кеңес ... ... да ... ... да ... ... ... Ол бойынша шаруалардың күн
көрісінен артылған азық-түлік әскер мен өндіріс орындарындағы жұмысшыларды
асырау үшін ешбір ... ... Бұл ... ... ... туғызды.. Әсіресе, ауқатты шаруалар қатты наразы болды. ... осы ... ... ... көтеріліске де шығып, көпшілігі
жаңа өкіметке қарсы ақтардың жағында соғысы.
Азамат соғысы ... ... ... ... ... ... құрылысты нығайту жұмыстары жүргізілді. Сол жылдары
алғашқы ауыл ... ... ... ... ... ... ... 999 колхоз, оның ішінде 132 коммуна, 778 артель, жерді
бірлесіп өңдейтін 28 серіктестік (ТОЗ) ... 10 ... ... ... ... ... ... (Қазақ)
өлкесін басқару жөніндегі төңкерістік комитет туралы» ... ... ... Қазақ мемлекетінің жер аумағы анықталды.
1920ж. 30 сәуірде ... ... ... ... ... ... кейін өлкеде Кеңес өкіметін, мемлекеттік ... одан ... ... ... ... Сол жылғы 17 тамызда РКФСР Халық
Комиссарлар ... ... ... ... ... ... ... 26
тамызда БОАК пен РКФСР Халком Кеңесі РКФСР құрамында ... ... ... ... ... құру ... жарлық
қабылданды. Орынбор қаласы Қазақ АКСР-нің алғашқы астанасы болды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөкей ордасының тарихи сипаттамалары26 бет
Кеңес өкіметінің орнауы60 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Кеңес өкіметі және оның орнауы мәселелері ұлт зиялылары еңбектерінде54 бет
"Бу қазанынын беттері"5 бет
"Қазандықтардың арматурасы. қазандық агрегат арматурасының классификациясы"3 бет
"қазаншұңқырларды тік күрекпен жабдықталған экскаватормен өңдеу"3 бет
1905-1917 жж. қазақ интеллегенциясының әлеуметтік қозғалысы21 бет
1917 -1928 жылдардағы Қазақстан экономикасы8 бет
1917 жылғы ақпан төңкерісі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь