Нарықтық тепе-теңдік және оның түрлері

Кіріспе
1 Сұраныс пен ұсыныс негіздері
1.1 Сұраныс функциясы және сұраныс қисығының қалыптасуы
1.2 Ұсыныс функциясы және ұсыныс қисығы
1.3 Нарықтық тепе.теңдік
2 Мемлекеттің нарықтық тепе.теңдікке әсері
2.1 Тұтынушылар мен өндірушілердің ұтысы
2.2 Мемлекеттік реттеудің нарықтық тепе.теңдікке ықпалы
3 Қазақстанның экономикалық тепе.теңдік ерекшеліктері, мәселелері.
3.1 Қазақстанның экономикалық тепе.теңдік жағдайы
3.2 Экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесі
Қорытынды
Қолданылган әдебиеттер тізімі
Бұл қурстық жұмыстың тақырыбы «Нарықтық тепе-теңдік және оның түрлері». Курстық жұмыстың мақсаты нарықтық тепе-теңдік және оның улгілерін зерделеу.
Бүгінгі таңда нарықтық тепе-теңдік микроэкономика саласында елеулі орын алуда. Осы күндері сұраныс пен ұсыныс арасындағы өзгешеліктер өзекті мәселенің біріне айналуда. Сондықтан да осыншама кең ауқымды мәселені түсіну үшін, оның теориялық және практикалық негіздемелерін біліп, түсіну қажет.
Жұмыста қойылған негізгі міндеттер:
- Cұраныс пен ұсынысты қарастырып, қисықтарын қалыптастыру
- Тұтынушылар мен өндірушілердің ұтысын қарастыру
- Экономиканы мемлекеттің реттеу жуйесін қарастыру
Бұл еңбек 3 бөлімнен тұрады:
1) Сұраныс және ұсыныс негіздері
Бұл бөлімде нарықтық тепе-теңдікке әсер ететін, оны құрайтын және анықтайтын факторлар: ұсыныс пен сұраныс негіздері қарастырылған.
2) Мемлекеттің нарықтық тепе-теңдікке әсері атты бөлімде мемлекеттің нарықтық тепе-теңдікке, жалпы дотация және салық енгізудің түрінде ықпалы көрсетілген.
3) Қазақстанның экономикалық тепе-теңдік ерекшеліктері мен проблемалары атты бөлімінде ҚР экономикалық тепе-теңдік жағдайы және мемлекеттің экономиканы реттеу жуйелері туралы жазылған.
Еңбекті жазу барысында микроэкономика саласының дамуына елеулі үлес қосқан ғалымдардың еңбектері қолданылды. Соның ішінде, Симкина Р.А, Корнейчук, Нуреев, Емцов, Гребенников, сонымен қатар, Хайман, Р. Пиндайк, Д. Рубинфельд, Мұхамедиев, Мамыров.
Нарық (market) жүйедегі тұтынушылар мен өндірушілер арасындағы еркін және бір тауардың бағасы бір мезетте тепе-теңдік жағдайына келе алатын қатынастарды көрсетеді.
Нарық – біріншіден, өндірушілер мен тұтынушылар кездесетін орын. Олардың арасында баға айырбасы болады. Оны келісе отырып қоюға болады. Бұл жағдайда тұлға өз меншігінен бас тартады, ал біреудің меншігін өзіне алады. Екіншіден, нарық меншік құқығын келісе отырып беруді білдіреді. Келісімді жүзеге асыру үшін шығындар ескерілуі қажет. Олар ақпарат іздеумен байланысты, келіссөздер жүргізуге, сатып алынатын тауардың немесе қызметтің сандық және сапалық мінездемесін анықтауға, меншік құқығын қорғауға, келісімді қорытындылауға жұмсалатын шығындар. Сондықтан, нарықты трансакциялардың (transaction-келісім) бірлігі түрінде анықтауға болады.
Қоғамдық индустриалды дамуда нарық жеке тұлғалар мен жеке өндірушілер кездейсоқ кездескен ауданын емес, әлеуметтік механизмді, яғни экономикалық игіліктерді тұтынушылар мен өндірушілер арасында әрдайым бөлу қатынастарын білдіреді.
Сату және сатып алу объектісі тұтыну тауарлары мен ресурстары болып табылады. Соған байланысты тұтыну тауарлары мен қызметтер нарығын және ресурстар нарығын (еңбек, жер, капитал, ақпарат) айырып қарайды. Тауар нарығымен бірге ақша нарығы жүреді. Нарықтағы баға сату, сатып алу процесінде ғана емес, сонымен бірге сол кезеңге дейін де қалыптаса алады. Біз мұндай тауар және қызметтермен жиірек кездесеміз, ал олардың бағалары алдын-ала қойылады. Нарықтағы бағалар өзгешеліксіз және жеке процесте қалыптасуы мүмкін.
Кез келген қоғамда белгілі бір игіліктерді алу үшін қолданылатын ресустар шектелуіне байланысты олардың жетіспеушілігін байқауға болады. Өздерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін адамдар таңдауға мәжбүр.
Экономика – шектеулі ресурстарды орынды пайдаланатын ғылым деп айтуға болады. Бір тармағы – микроэкономика. «Микроэкономика» – үй шаруашылығы, фирмалар, салалар сияқты кіші бірліктердің экономикалық іс-әрекеттерін (мінез-құлқын) зерттейді.
1 Шеденов Ө.Қ, Жүнісов Б.А, Байжомартов Ү.С, Мүсіров Ғ.М. Экономикалық ілімдер тарихы: Оқулық – Алматы – Актөбе: 2006 ж – 314 бет.
2 Шеденов Ө.Қ, Жүнісов Б.А, Байжомартов Ү.С,Сағындықов Е.Н. Жалпы экономикалық теория: Оқулық – Ақтөбе: 2004 ж – 455 бет.
3 Темірбекова А.Б. Экономикалық теория: Оқу құралы – Алматы: 2008 ж – 276 бет.
4 Мамыров Н.Қ, Есенғалиева Қ.С, Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика: Оқу құралы – Алматы: 2004 ж – 420 бет.
5 Нұрпейісов Ж.Қ. Микроэкономика негіздері: Оқу құралы – Астана: 2001ж – 113 бет.
6 Нуреев Р. М. Курс микроэкономики: Учебник – 2005 г – 576 стр.
7 Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы – Алматы: 2003ж – 219 бет.
8 Гальперин В.М, Игнатьев С.М, Моргунов В.И. Микроэкономика: Учебник – 1999 г – 349стр.
9 Тарасевич Л.С, Гребенников П.И, Леусский А.И. Микроэкономика:Учебник – 2006 г – 374 стр.
10 Емцов Р.Г. Микроэкономика: Учебник- Москва: 1999 г – 320 стр.
11 Вэриан Х.Р. Микроэкономика: Учебник – 1997г – 767стр.
12 Селищев А.С. Микроэкономика : Учебник – 2002 г – 449 стр.
13 Пиндайк Р.С, Рубинфельд Д.Л. Микроэкономика : Учебник – 2001 г - 808 стр.
14 Корнейчук Б.В, Симкина Л.Г. Микроэкономика: Учебник – 2003 г – 432 стр.
15 Максимова В.Ф. Микроэкономика: Учебник – Москва: 2003 г - 129 стр.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 ... пен ... ... ... ... функциясы және сұраныс қисығының қалыптасуы ... ... ... және ... қисығы ... ... ... 9
2 ... ... ... әсері 14 2.1 ... мен ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікке ықпалы 17
3 ... ... ... ... ... ... Қазақстанның экономикалық тепе-теңдік жағдайы ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі ... ... ... ... . ... ... мақсаты нарықтық тепе-теңдік және оның улгілерін зерделеу.
Бүгінгі таңда нарықтық тепе-теңдік ... ... ... орын алуда. Осы күндері сұраныс пен ұсыныс арасындағы өзгешеліктер өзекті мәселенің біріне ... ... да ... кең ... ... түсіну үшін, оның теориялық және практикалық негіздемелерін біліп, ... ... ... ... ... ... ... пен ұсынысты қарастырып, қисықтарын қалыптастыру
* Тұтынушылар мен өндірушілердің ұтысын қарастыру
* Экономиканы мемлекеттің реттеу жуйесін қарастыру
Бұл еңбек 3 бөлімнен ... ... және ... ... бөлімде нарықтық тепе-теңдікке әсер ететін, оны құрайтын және анықтайтын факторлар: ... пен ... ... ... ... нарықтық тепе-теңдікке әсері атты бөлімде мемлекеттің нарықтық тепе-теңдікке, жалпы дотация және салық енгізудің түрінде ... ...
3) ... ... ... ... мен ... атты бөлімінде ҚР экономикалық тепе-теңдік жағдайы және мемлекеттің экономиканы реттеу жуйелері туралы жазылған.
Еңбекті жазу барысында микроэкономика саласының дамуына ... үлес ... ... ... ... ... ішінде, Симкина Р.А, Корнейчук, Нуреев, Емцов, Гребенников, сонымен ... ... Р. ... Д. ... Мұхамедиев, Мамыров.
Нарық (market) жүйедегі тұтынушылар мен өндірушілер арасындағы еркін және бір тауардың ... бір ... ... ... келе алатын қатынастарды көрсетеді.
Нарық - ... ... мен ... ... ... ... ... баға айырбасы болады. Оны келісе отырып қоюға болады. Бұл жағдайда тұлға өз ... бас ... ал ... меншігін өзіне алады. Екіншіден, нарық меншік құқығын келісе отырып беруді білдіреді. Келісімді жүзеге асыру үшін ... ... ... Олар ... ... ... келіссөздер жүргізуге, сатып алынатын тауардың немесе қызметтің сандық және сапалық мінездемесін анықтауға, меншік құқығын қорғауға, келісімді қорытындылауға жұмсалатын шығындар. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... ...
Қоғамдық индустриалды дамуда нарық жеке тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... әлеуметтік механизмді, яғни экономикалық игіліктерді тұтынушылар мен өндірушілер арасында әрдайым бөлу ... ... ... және ... алу ... тұтыну тауарлары мен ресурстары болып табылады. Соған байланысты тұтыну тауарлары мен қызметтер нарығын және ресурстар нарығын ... жер, ... ... айырып қарайды. Тауар нарығымен бірге ақша ... ... ... баға ... ... алу ... ғана ... сонымен бірге сол кезеңге дейін де қалыптаса алады. Біз мұндай тауар және қызметтермен жиірек кездесеміз, ал олардың бағалары алдын-ала қойылады. ... ... ... және жеке ... ... ... ... келген қоғамда белгілі бір игіліктерді алу үшін қолданылатын ресустар шектелуіне байланысты олардың жетіспеушілігін байқауға болады. Өздерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... - ... ... ... ... ғылым деп айтуға болады. Бір тармағы - микроэкономика. - үй ... ... ... ... кіші ... ... ... (мінез-құлқын) зерттейді.
1 Сұраныс пен ұсыныс негіздері
1.1 Сұраныс функциясы және сұраныс қисығының қалыптасуы
Сұраныс кез келген игілікті тұтынуға ұмтылу, адам үшін ... ... Осы ... ... теориясының негізін құрайды, алайда сұраныс көлем мен бағасы қажеттілі төлемдік сұраныс мөлшерінде тауарлар немесе қызметтер көрсету түрінде қанағаттандырылады.
Сұраныстың бағалық емес ... ... ... ... ... ... ... бағасы мен пайдалылығы
* инфляциялық күтімдер
* салыстырмалы бағалардың өзгеруі
Кез келген ... мен ... ... сұраныс функциясы арқылы анықталады. Ал сұраныс функциясы төменде көрсетілген сұраныс заңдылығына сәйкес тұрғызылады:
. ... ... ... ... ... ... 1.1 - ... қисығы.
Сұраныс ... ... ... ... ... ... Мұндағы: Р-тауар бағасы, Q-тауар көлемі,
QD - сұраныс ... ... жай ... ... ... ... . Сұраныс заңдылығы Гиффен және Веблен тауарлары кезінде өзгереді.
Гиффен тауарлары дегеніміз төмен сапалы тауарлар. Егер мұндай тауардың ... ... онда ... ... ... сапалы тауарға деген сұранысы кемиді.
Веблен тауарлары дегеніміз бағасы өте жоғары тауарлар. Бұл жағдайда баға тауардың ... ... ... ... ... да баға жоғары болған сайын, сұраныс көлеміде жоғары болады.
Сызба 1.2-те ... ... ... ... түзу ... ... пунктирді сызықтар Веблен және сәйкесінше
Гиффен тауарлары үшін сұраныс қисығы.
Р --- Веблен тауарлары (алмаз, ... ... ... ... мұқтажды тауарлар)
0 ... 1.2 - ... және ... ... ... үшін сұраныс қисығы.
1.3 сызбада сұраныс көлемінің өсуі ( cұраныс қисығы бойындағы бағытталған кесінді) мен сұраныстың өзгеруі (сұраныс қисығының ... ... ... ... ... ... Q ... 1.3 - Сұраныс көлемінің өсуі қисығы
Сұраныс қисығын берілген мысал бойынша тұрғызайық.
Мысал1. Есептің қойылымы: Бағасы 40 тг ... ... 30000 ... ... ал бағасы 90 тг болғанда, келушілердің саны 5000-ға қысқарды. Егер ... ... ... ... ... ... ... билет бағасы 90тг, 40тг болғандағы сұраныс қисығын тұрғызу керек (Сызба ... ... ... ... ... ... ... 25000 30000 ... - ... көлемінің өсуі және сұраныс қисығының өзгеруі
1.2 ... ... және ... ... ... тауар бағасына жеке әсер ете алмайтын көп сатушылар бар деп ... ... - ... ... ... және сата ... тауарлар бағасы мен оның санының арасындағы тәуелділік. Экономистердің пайымдауынша, ұсыныс тауарларды сатып алуға немесе қызмет ... ... ... Оны ... түрде көрсетеміз , мұнда Р-тауар бағасы, Q-ұсыныс мөлшері, - ұсыныс функциясы.
Нарықтық ... ... ... ... бір уақыт бірлігінде сатушының берілген тауарды берілген баға бойынша сата алатын және оған тілектес болатын тауардың көлемі. ... ... - ... ... ... ... ... сатуға келіскен минималды бағасы. ... ... мына ... заңына сәйкес тұрғызылады:
.
Ұсыныс заңына сәйкес, неғұрлым тауар бағасы жоғары болса, ұсыныс мөлшері соғұрлым көп болады, яғни тәуелділік оң. ... ... ... графигі оң ылдилы болады. (сызба 1.5 ). Бұл ... S ... ... деп аталады.
Егер баға -ден -ге дейін көбейсе, ұсыныс көлемі -ден -ге ... ... Бұл өнім ... ... ... ... көбеюіне қосымша ынталандыру жасайтынын және пайданы көбейтіп, нарыққа жаңа өндірушілерді тартатындығын түсіндіреді және ... ... ... ... оның өндірісінің залал шегуіне әкелуі мүмкін. Фирмалар бұл жағдайда өндірістерін қысқарта бастайды немесе мүлде ... ... ... 1.5 - ... ... ... емес факторлары:
* экономикалық ресурстардың бағалары
* қолданылатын технологиялар
* альтернативті ... ... ... ... сатушылар сан
* акциз салығын енгізу
Акциз салығын енгізгеннен кейінгі ұсыныс қисығының өзгеруін қарастырайық. Бұл ұсыныс функциясында ... ... ... ... жазу ... )
Акциз салығын (Т) енгізгеннен кейін оның көлемі барлық өндірушілердің шығындарына қосылады, минималды шығындары +T ... ... ... жаңа ... ... беріледі:
P S1 S2
T
* Q ... 1.6 - ... ... енгізу нәтижесінде ұсыныс қисығының өзгеруі (ұсыныстың төмендеуі, ұсыныс қисығының жоғары солға жылжуы).
1.3 ... ... ... ... ... ... ... шексіз көп деген келісім қабылданған. Осы жағдайда, сатылатын және ... ... ... ... мен бағалары таза бәсекелік тұрғыдан анықталуы сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекетінің нәтижесінде шығады.
Тауар бағасының бір мәнінде сұраныс көлемінің ұсыныс ... ... ... ... ... деп атайды. Берілген баға тепе-теңдік баға деп, ал ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Тепе-тең баға нарық шарттарындағы ұсыныс пен сұранысқа байланысты әртүрлі болады. Дамымаған нарықтық экономикада ұсыныс ... ... ... ... ... ... (сызба 1.7), ал ұсыныс көлемі сұраныс көлеміне ... ... ... ... ... ... 1.7 - Ұсыныс бағасы сұраныс бағасынан жоғары.
P
D S
0 ... 1.8 - ... ... ... ... ... тауарлардың (сызба 1.9) D сұраныс қисығы мен S ... ... бір ... ... құны мен ... ... ... яғни тепе-тең баға мен тепе-тең көлемді. Уақыттың бір мерзімінде рынокта тауар құны -қа тең болады, яғни -ге ... көп деп ... ... ... ... ұсыныс шамасына қарағанда кем болып шығады. Сатушылар тауарларын сатып алушылар ... ... ... қарағанда көп сатқылары келеді. Нарықта тауарлар артықшылығы бола бастайды.
Р ...
0 QE ... 1.9 - ... ... сата ... сатушылар бағаны төмендете бастайды. Одан да төмен бағада сұраныс ... ... ... ... артығы төмендейді. Егер нарықта тауарлар бағасымен сатылатын болса, нарықта тапшылық жағдайы көрініс табады.
бағасында сұраныс мөлшері ұсыныс мөлшеріне ... D ... және S ... ... Е ... ... өтуі осы ... нарықтағы тепе-теңдігін анықтайды. Бұл тепе-теңдік тұрақты. Егер белгілі бір себептермен Р ... ... ... ... ауытқыса, онда сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасы не ... не ... ... ... Баға рөліне назар аударайық. Олар ақпарат береді, тауарлардың ... және ... ... ... ... білу міндетті емес, ал өндірушілер де тауарларды қандай мақсатпен сатып алатындары жөнінде білгісі келмейді. Баға игіліктерімен ресурстардың үйлестіруін анықтайды. ... ... және ... толықтырушы тауарлар. Бірін-бірі ауыстырушы тауарлар ретінде шай мен ... ... ... ... Егер кофе ... өссе, онда шайдың әр бағасында оған сұраныс көлемі өседі, яғни шайға сұраныс артады. D шайға сұраныс қисығы оңға ... ... 2 - ... ... ... өсуі.
Шай бағасы мен сату көлемінің тепе-теңдігі өседі (сызба 2). Кофе үшін қосымша тауар ретінде қант жүреді. Қант бағасынан ... оның ... ... әкеледі, демек, кофеге де сұранысты азайтады.
P ... Q ... 2.1 - ... ... бағасының көтерілуіне байланысты сұраныстың төмендеуі.
D қисығы солға жылжиды. Тепе-теңдік баға мен сату көлемі азаяды (сызба 2.1). Өндіріс шығындарының өсуі ... ... ... өсуіне байланысты болады. Кейбір кәсіпкерлер үшін өндіру тиімсіз болғандықтан, өндіруді тоқтатады. Тауар ұсынысының төмендеуінен S ұсыныс қисығы ... ... ... ... Qe` Qe ... 2.2 - ... ... ... ... ... ... өседі, ал сату көлемі тепе-теңдігі кемиді.
модель.
Нарықтық тепе-теңдік өзгерісінің динамикалық анализі ретінде модельді ... ... ... ... күн сайын болып жатыр деп есептейік. арқылы күндердің тізімдік номерін, ал , және сол күніне ... ... ... ... ... және ... белгілейік. Мысалға, егер сұраныс көлемі мен ұсыныс көлемі бірдей болмаса, онда баға жаңа ... ... ескі ... ... ... дейін өзгереді. Яғни:
модель табиғи ауытқулар нәтижесінде болады. Оған мысал ретінде ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қорлар мен резервтерді өткізу тапшылығы осы ... ... бола ... ... 2.3 модельдегі орнықты тепе-теңдік (а) , ... ... (б) және ол ... ... күнделікті ауытқулар (в) модельдегі тепе-теңдік сұраныс пен ұсыныс қисықтарының бұрыштарына ... ... ... деп ... егер ... қисығының бұрышы сұраныс қисығының бұрышына қарағанда үлкен болса (2.3 а сызбасы). Жалпы тепе-теңдікке қозғалыс бірнеше циклды өтеді. ... ... (АВ) ... ... (ВС) және ... ... тапшылығы туындайды (СF), ол өз кезегінде бағаны жоғарлатады (FG). Бұл жаңа ... ... (GH) ... және бұл ... ... Е ... ... болады. Бұл сөнгіш (затухающий) ауытқу мінездемесіне ие ... ... да ... алуы ... Егер сұраныс қисығының бұрышы ұсыныс қисығының бұрышына қарағанда ... ... ... 2.3 б). Бұл ... ... жарылысты мінездемесіне ие бола алып, тепе-теңдік жағдай қалыптаспайды.
Басқа да нұсқасы болуы мүмкін (Сызба 2.3 в). Яғни, баға тепе-тең ... ... ... ... ... ... тұрады. Бұл жағдай тек сұраныс және ұсыныс қисығының бұрыштары тең болған жағдайда ғана жүзеге асады.
Р ... ... 2.3 ... Q ... 2.3 б)
P ... ... 2.3 ... Мемлекеттің нарықтық тепетендікке әсері
2.1 Тұтынушылар мен өндірушілердің ұтысы
D нарықтық сұранысының қисығы барлық тұтынушылардың қалауы мен ... ... ... алушылардың бір бөлігі аталған бағамен тауардың белгілі санын алуға ... ... ... ... ... одан аз санын алуға мүмкіншіліктері бар немесе мүлдем алмайды.
Негізінде, тұтынушылар ... ... ... ... максималды бағаға сатып алмайды, керісінше, рынокта белгіленген тепе-теңдік бағасына алады. Демек, олар ... ... ... ... ... неге ... интервалын өзара тең кесінділерге нүктелермен бөліп тастайық. Тұтынушылардың бір бөлігі тауар бірлігін кем ... ... ... алуға келіседі, бірақ шындығында олар бағасымен алатын болады.
Демек, олардың ұтысы , яғни 0негіздемесі бар және 2.4 ... ... сол ... ... тік бұрыштың ауданына тең. ... ... 2.4 - ... ... бағасымен тауар бірліктері қосымша алынатын болады, ал тұтынушылар қосымша ұтысы ... Бұл - сол ... ... тік ... ... пайымдаманы қайталасақ барлық тұтынушылардың жалпы ұтысы мына қосындыға
жуықтау, яғни жоғарыдан D қисық сұрасына және ... ... тіке ... пен шектелген сатылы фигура алаңына тең екендігін ... Егер біз [] ... ... ... онда 2.4 ... сатылы фигуралардың жоғары шекарасы сұраныс қисығына жақындай береді.
Шекке ұмтылғанда жоғарыдан D ... ... ... ... баға деңгейлік түзу шамасымен шектелген тұтынушылардың жалпы ұтысы қисық сызықты үшбұрыш ауданына тең деп ... ... ... ұтысын анықтайық. Ұсыныс қисығы өндірушілердің сатуға келісетін белгілі тауар мөлшерінің ең төменгі бағасын көрсетіп тұр. Өндірушілердің бір бөлігі аз ... ғана ... ал ... ... ... ... ... бәсекелік нарықта өндірушілер аз тауарларын біркелкі бағамен сатып жатады. айырмашылығы тауар бірлігін сатудан тапқан өндірушілердің ұтысын анықтайды. ... Qe ... 2.5 - ... мен ... ... ... үшін ... сияқты, ұқсас пайымдама жасауға болады. Онда біз төменнен S ... ... ... ... баға ... ... түзу сызықпен шектелген барлық өндірушілердің жиынтықты ұтысы тік сызықты тік ... ... тең ... ... ... А ... - ... ұтысы, В ауданы - өндірушілер ұтысы, А+В ауданы - қоғам ұтысы.
Мемлекет ... бір ... ... ... ... ... әрекетіне араласа алады. Егер ол одан жоғары тауар ... ... ... ... ... ... шегін белгілесе, онда не болады?
Біз көргендей, бағасында біркелкі бағасына дейін құнды ... ... бар, ... оны ... ... ... тыйым салынған. Сондықтан нарықта тауар бағамен ... ... ... ... ... ... ... жоғары болып келеді, бұл тапшылыққа апарады. Тауар тапшылығы тұтынушылардың теңсіздігіне әкеледі. Тұтынушылардың бір бөлігі ... ... ала ... ... -дан гөрі артық баға төлеуге келісуге мәжбүр болады. пайда ... ... ... бұл ... өндірушілер болғандықтан ұтылыста қалады.
P
S
D
тапшылық
0 Q
Сызба 2.6 - Бағаның жоғары деңгейі
Мемлекет ... ... ... де ... ... мәселен еңбек нарығында (Сызба 2.7)
Р
артықшылық
S
D
0 ... 2.7 - ... ... ... ... ... жағдайда болады. Жұмыссыздық артады. Қоғамдық ұтыс төмендейді: . Анығы, болғандықтан тұтынушылар ұтылыста болады.
2.2 Мемлекеттік реттеудің ... ... ... экономика жағдайында таза нарықтықтепе-теңдік қалыптаса бермейді. Себебі, нақты экономика - аралас
экономика, яғни экономикалық қарым ... тек қана ... ... ғана ... ... ... мемлекеттік реттеу құралдарымен жүзеге асады.
Мемлекеттік реттеулер тепе-теңдік жағдайына 2 экономикалық құралдардың көмегімен ықпал жасай алады:
* салық (акциз)
* ... ... ... ... ... ... ... 2.8 - Мемлекеттің өнім бірлігіне салық енгізгеннен кейінгі тепе-теңдіктің өзгеруі
Мұндағы: Т-салық, Т , ...
Р , Q
, ... - ... ... ... ... ұтымы ... 2. ... ... - ... ... - ... салық, яғни Т=9
Табу керек:
Салық енгізбей тұрған кездегі тепе-тең көлем мен бағаны және ... ... ... жаңа ... көлем мен бағаны.
Шешімі:
Сұраныс пен ұсыныс фукцияларын баға арқылы өрнектейміз, сонда
және ... баға мен тепе - тең ... табу үшін ... пен ... ... теңестіреміз:
салық енгізбей тұрғандағы тепе-тең көлем мен баға
Баға арқылы берілген ұсыныс функциясына салықты қосамыз. Сонда: ... ... ... ... баға мен көлем
сатушыға түседі.
өндірушіге түседі.
P D
22 ...
16 ... 18 24 ... ... ... сатып алушының мүддесі мен ұсыныстың еншісі болатын сатушының мүддесі нарықта өзара ... ... ... ... алуға беретін ең жоғарғы бағасын ұсынса, сатушылар тауар бірлігіне сұрайтын ең төменгі бағасын атайды.
Еркін бәсеке жағдайында әрбір тауар ... ... мен ... ... өз ... ... ... нәтижесінде сатылады. Нарықтық шарттардың өзгеруі сұраныс пен ұсыныс тербелісін ұсынады. Сұраныс пен ұсыныс тербелісінің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Нарықтық тербеліс пен нарыққа мемлекеттің араласуы нәтижесінде экономика бір ... ... ... ... жағдайына ауысып отырады.
3 Қазақстанның экономикалық тепетендік ерекшеліктері, проблемалары.
3.1 Қазақстанның экономикалық тепе-теңдiк жағдайы
Келе жатқан мыңжылдық ... ... ... ... түрдегi динамизмiмен ерекшеленедi: әлеуметтiк-экономикалық байланыстардың терең жүйелi тәртіптегi өзгерiсi. Осыған байланысты өтпелi экономикадағы мемлекеттiк басқару жүйесiнiң келесi факторларымен ... ... ... бар. Оларды iшiндегi маңыздылары: бастапқыда жеке меншiк секторының болмауы, шаруашылық дамуының шектен тыс күштенуi, тиiмдiлiк пен дамуға бағытталмау, шаруашылықтың шығындың ... ... ... ... ақша ... бұзылуы, бюджеттiк дефицит пен сыртқы қарыз, гиперинфляция, саясаттағы ... ... ... ... қоғадық өнiм құрылымындағы шығындардың мөлшерiн азайтады. Дамыған елдердiң тәжiрибесi бойынша бл бағытта мемлекеттiң ... ... ... ... тиiс. Сонымен бiрге меншiк байланыстары да кез келген экономикалық жүйеде анықтаушы болып табылады.
Өтпелi кезеңнiң жағдайларына сәйкес келетiн мемлекеттiк кәсiпкерлiктi ... ... Оның ... ... ... ... ... сатылап, жайлап дамыту және мемлекетсiздендiру. Қоғамда заңдылықтың әлсiз, тәртiптiң төмен болуынан қазiргi кезде мемлекеттiк кәәсiпкерлiктiң тиiмдiлiгi төмен.
Мемлекеттiк кәсiпкерлiк мемлекеттiк ... ... ... ... ... олардың шаруашылық, әлеуметтiк әрекеттерiн бақылау мемлекетпен жүзеге ... ... және ... органдары арқылы).
Тепе-теңдiкке жетуде жекелей бағалар мен тарифтердi мемлекеттiк ... мен ... ... да ... орын ... Жүйелi басқарудың әдiстерiнiң тәжiрибесiздiгi, орталықтандырылған бағаларды бақылау, қаржылық - несиелiк және материалдық пропорциялардың келiспеушiлiгi, шаруашылық дамуындағы ... ... ... ... шығарудағы өспелi шығыстарды тежеу үшiн әкiмшiлiк, технологиялық, табиғи монополиялық, инфрақұрылымдық, жекелеген азық-түлiк өнiмдер, шыңындары ... ... ... ... ... маңызындағы өнiмдер салалардың бағалары мен тарифтерi мемлекет бақылауында болуы керек. әрине тепе-теңдiктiң, тұрақтылықтың дамуына байланысты бағаларды реттеу ... ... ... ... шектелген қаталдығы төменiрек жүйеге орын бередi, мемлекеттiк қаржыландыру мен несиелендiру ... ... жаңа ... ... ... ... және ... регуляторлардың мәнi өсуде. Мемлекеттiк қажеттiлiктердi қамтамасыз ететiн, мемлекеттiк сауда-саттықты қаржыландырып, несиелендiре алатын, тепе-теңдiгi жоқ экономикада ... ... ... ... ... және ... механизмдер мен институттарды құрудың қажеттiлiгi айқын.
Ал бұл өз кезегiнде сатылап банк ... және ашық ... ... ... ... масштабтағы арнайы қаржылық банктердiң құрылуын қарастырады. Жоғары инфляция деңгейiне байланысты мемлекеттiк келiсiмдер бойынша шығындарды ... ... құру ... Ол ... ... ... қаржыландыру мақсатында инфляциялық процестi трансформалау мүмкiндiгiн бередi.
Мемлекеттiк бақылау басқарудың болуы үшiн вертикалды ұйымдастырылған құрылымды болуы керек. Осы ... ... және ... ... шығындар құрылымын арнайы реттеудi ұйымдастыру қажет. өнеркәсiптер шығындарды iшкi ... ... болу үшiн, ... ... ... бағаларды реттеу әдiстерiн орталықтанған түрде жасауға болады. Бiрақ бұл әдiстер рекомендациялық тәртiпте болуы ... ал ... тек ... ... және ... ұқсас қазыналық кәсiпорындар қатаң ұстануы тиiс.
3.2. Экономиканы мемлекеттiк реттеу жүйесі
Экономиканы мемлекеттiк реттеу жүйесiн тез ... ... ... ... ... ... ... әсерiмен арнайы, ерекшеленген мемлекеттiк реттеу жүйесiн құру ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың дайын өнiм құрылымындағы жоғары шығындар;
* жекешелендiрудiң өте төмен қарқыны;
* қоғамның бiр бөлiгi ретiндегi нәтижелi меншiк иесiнiң болмауы;
* ... ... ... ... және қаржылық пропорциялардағы тепе-теңдiктiң болмауы;
* жұмыспен қамтудың нарықтықемес құрылымы;
* заңдылық, ... ... ... ... ... жұмысқа жарамды халықтың белсендiлiгiнiң төмендiгi, мемлекет тарапынан көмек пен кепiлдеме күту;
* стратегиялық әрекеттегi әлсiз ынталандыру;
* ... ... ... ... ... ... ... көп салаларда ол заңды экономиканы ығыстыруда.
Қазiргi кезде Қазақстанда шешiм қабылдау Конституцияға негiзделуде, жеке құқық есепке алынуда. Екiншi жағынан жаңа механизмдi құру ... ... ... оның ... ... ... қызығушылықтарын мақсат етуi. Бұл көптеген заң актiлерiнiң тууына әкеледi, ал бұлар қарама-қарсы тәртiпте болуы мүмкiн.
Экономикалық тұтқаларды қолдануда ... банк ... ... ... ... белгiлi қарама- қарсылықтар бар. Бiр жағынан жеке меншiктiң дамуы мен нарықтық байланыстар осындай тұтқаларға негiзделсе, екiншiден басқару жүйесi басқарудың ... ... ету ... ... ... жаңа ... енгiзiп, шаруашылықтардың тәуелсiздiгiн шектейдi. Мысалға, Қазақстанның салық жүйесi, заңды тұлғаның тiркелу ... ... ... түрлерiне лицензия алудың қиындығы.
Қарыжылық, несиелiк, бағалық тұтқалардың рационалды болуы ... ол ... ... ... ... Қаржы министiрлiгi, экономика министрлiгi, ұлттық банк келiсiмдi түрде жұмыс iстеуi керек. Нарықтық экономиканың тиiмдi жұмыс iстеуi шiн ... ... ... алу ... ... ... бет алу ... бақылаудың тұтқаларын ауыстыруда қажет ең саясаты болып жетiспейтiн сұраныс (жұмыссыздық, қолданылмаған өндiрiстiк мүмкiндiктер) және ұсыныс (бағаның жалпы өсуi, ақша ... бiр ... ... толық өндiрiстiк мүмкiндiк кезiндегi сұранысты қалыптастыру.
Тұрақтылыққа жетудегi ақша және фискалдық саясаттың маңызы зор. Бұларсыз ешқандай тұтқалар тұрақтылыққа экономиканы ... ... ... ... ... ... ... саясат жүргiзуi керек, нығындарды көбейтiп, салықтарды қысқарту, несие алуды ... ... ... ... құю. Ал экономика өсу кезеңiнде, ақша массасы көбейiп, тауар дефицитi пайда болғанда өкiмет керiсiнше шаралар қолдануы ... ... ... ... тәжiрибесi бойынша, нарыққа сатылай енудiң кемшелiктерiн көрсеттi, ал экономикалық логика нарыққа тез, қарқынды енудiң қажеттiлiгiн айқындады. ... ... ... тұрақтылық күрделi, сондықтан оны үнемi бақылауда ұстау керек. ... ... ... нарықтық экономикаға сай тепе-теңдік жағдайының маңызы зор ... көз ... ... ... мен ... ... ... байланыс күн сайын өзгеруде.
Теориялық негіздемелер мен практикалық есептерді шығару нәтижесінде келесі тұжырымдарға келдік:
+ тарау бойынша нарықтық тепе-теңдіктің негізгі ... бірі - ... ... және оның ... мен ... бағасы ... ... әр ... кері ... таныстық.
+ тарау бойынша ұсыныс заңының сұраныс заңына ... яғни ... ... мен оның ... ... тура ... және оң болатындығын білідік.
+ тарау бойынша нарықта, егер тауарлар тепе-тең жағдайынан ауытқыса, не тапшылық, не ... ... ... және ... тұрақты болатындығына көз жеткіздік.
2.1. және 2.2. тарауларда мемлекеттің нарықтық тепе-теңдікке салық енгізу арқылы әсер ететіндігін және де тұтынушылар мен өндірушілер ... ... ... ... ... ҚР Президенті тәуелсіздігіміздің 10 жылдығынада айтқан сөзімен қабыстырғым келеді. "Біз тәуелсіздікке қол жеткіздік. Біз оның ... ... ... дей келе он ... ... зор ... ... осы күнгі жеңістеріміздің басталуы 1995 жылғы Конституцияда жатқанын айтып өтсе, дербес макроэкономикалық және микроэкономикалық саясат жүргізуге қосылған үлес, ұлттық ... ... ... ... ... ... мен ... деңгейдегі ізденіс, жетістіктер жөнінде тоқталып өтті.
Менің ойымша, ел тәуелсіздігі мен ... ... ... сақтап, Қазақстанды әлемдік аренаға шығару үшін ... ... ... ұзақ ... басым мақсаттарды жүзеге асыру алғашқы
кезеңдерден-ақ өз жемісін берді.
* Ұлттық қауіпсіздік
* Ішкі ... ... пен ... ... ... ... мен ішкі ... деңгейі жоғары ашық нарықтық экономикалық өсу
4) Қазақстан азаматтарының денсаулығы мен ... ... ... ресурстарын тиімді пайдалану
6) Инфрақұрылым, әсіресе көлік және байланыс
7) Кәсіби мемлекет.
Осы айқындалған 7 ... ... ... 2000ж бастапқы белесінде-ақ түбегейлі өзгерістерге қол жеткізді.
Бұған дәлел ретінде Н.Ә.Назарбаевтың: -деген сөздерімен аяқтағым келеді.
Қолданылған әдебиеттер ... ... Ө.Қ, ... Б.А, ... Ү.С, ... Ғ.М. ... ... тарихы: Оқулық - Алматы - Актөбе: 2006 ж - 314 бет.
2 ... Ө.Қ, ... Б.А, ... ... Е.Н. ... ... теория: Оқулық - Ақтөбе: 2004 ж - 455 бет.
3 ... А.Б. ... ... Оқу ... - ... 2008 ж - 276 ... Мамыров Н.Қ, Есенғалиева Қ.С, Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика: Оқу құралы - Алматы: 2004 ж - 420 ... ... Ж.Қ. ... ... Оқу құралы - Астана: 2001ж - 113 бет.
6 Нуреев Р. М. Курс ... ... - 2005 г - 576 ... ... Б.М. ... Оқу құралы - Алматы: 2003ж - 219 бет.
8 ... В.М, ... С.М, ... В.И. ... Учебник - 1999 г - 349стр.
9 Тарасевич Л.С, Гребенников П.И, Леусский А.И. ... - 2006 г - 374 ... ... Р.Г. ... ... Москва: 1999 г - 320 стр.
11 Вэриан Х.Р. Микроэкономика: Учебник - 1997г - ... ... А.С. ... : ... - 2002 г - 449 ... Пиндайк Р.С, Рубинфельд Д.Л. Микроэкономика : Учебник - 2001 г - 808 стр.
14 ... Б.В, ... Л.Г. ... Учебник - 2003 г - 432 ... ... В.Ф. ... ... - ... 2003 г - 129 стр.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің нарықтық тепе-теңдікке әсері21 бет
Нарықтық тепе-теңдiкке мемлекеттiң әсерi11 бет
Игіліктер және ақша нарықтарындағы тепе-теңдік туралы6 бет
Кәсіпорындар нарығы20 бет
Макроэкономикадағы тепе-теңдік6 бет
Нарық тепе-теңдiк27 бет
Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі және оның бүгінгі мәселелерін талдау25 бет
Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктері3 бет
Сұраныс және ұсынысқа әсер ететін факторлар, сұраныс және ұсыныс заңы, өзара байланысы26 бет
Экономикалық теория ғылымы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь