Өндіріс шығындары және табыс

Кіріспе 3
1 Өндіріс шығындарының мәні мен рөлі 4
1.1 Кәсіпорындарды ұтымды басқару өнiм өндіріс шығындарына
тигізетін әсері 4
1.2 Өндіріс шығындарын есептеу коэффициенттері мен көрсеткіштері 10
1.3. Өнiм өндiрiсiнiң түрлерi 12
2 Нарық жағдайындағы өндіріс шығындарына әсер ететін фактолар
мен көрсеткіштер 14
2.1. Өнiм өндiрiсiн ұйымдастыру 14
2.2 Өндіріс шығындарының кәсіпорынға тигізетін әсерін талдау 20
2.3 Өнiмдi өндiру мен талдау 23
3 Табыс түрлері 33
Қорытынды 36
Қолданылған әдебиеттердің тізімі 37
Нарық жағдайында өнiм өндiрiс шығындарына әсер ететін факторлар мен көрсеткіштер.
Өнiм өндiрiс шығындарының кәсiпорынға тигiзетiн әсерiн талдау
Кәсiпорының пайда алуы,өндiрiс шығындарының маңызы.
Осы тақырыптың мақсаты нарықтық экономика жағдайында өндіріс шығынының артуы іздестіруі болып табылады.Себебі бұл шаруашылық субъектінің әрекетін кеңейтуге кәсіпорындар бәсекелестік денгейін жоғарлатуға мүмкіндік береді. Осы мақсатқа сәйкес кәсіпорын өнім өндіріс шығынының жоғарлатуымен бірге пайда денгейін ұғайтуы мүмкін.
Кәсiпорын әрекетiн нәтижесiмен шығындардың ара қатынасы бұл тиiмдiлiк.
Экономикалық тиiмдiлiк – бұл шаруашылық әрекетiн нәтижесiн мәнездейтән көрсеткәш.Бұл абсолюттi немесе көлемдi көрсеткiш.Өндіріс шығындарының мәнi мен рөлi және есептеу коэффиценттерi курстық жұмыстың бiрiншi бөлiмiнде қарастырылған.
Курстық жұмыстың екiншi бөлiмiнде кәсiпорынның өндiрiс шығындарына әсер ететiн факторлар қарастырылған.Осы бөлiмiнде өндiрiс шығындарына әсер ететiн негiзгi бiр фактор ретiнде маркетингтiк саясат арқылы тауарды нарыққа жылжытуды жарнама арқылы өндiрiс көлемiн ұлғайтуға болады.қарастырылған.
Үшiншi бөлiмде кәсiпорының пайдасы шығын факторы ретiнде қарастырылған.Өйткенi, пайда соңғы қаржылық нәтиженi көрсетедi.Сонымен қатар, пайда көлемiне немесе оның динамикасына кәсiпорынның әрекетінде тәуелдi немесе тәуелсiз факторлар әсер етедi.Ондай факторларға нарықтың каньюктурасы, материалдық шикiзат жән отын-энергетикалық рсурстарын пайдаланудағы баға деңгейi мен амортизациялық төлемдер болады.Пайда нормасы тауарды сату жылдамдығына тәуелдi.Бұл маркетингтiк саясатпен байланысты екенiн көрсетедi.
1 Әбдiманапов Ә.Ғ “Бизнестi ұйымдастыру”2000
2 Бесенғазиев “Кәсiпкерлiк негiздерi”2003
3 Грузинов “экономика предприятия”2005
4 Романенко И.В “Финансы предприятия”2005
5 Журнал “Саясат”2000
6 Iлясов “Қаржы”2003
7 Каннысов Т “Кәсiпорындағы стратегиялық басқару”1997
8 Мамыров Ж.Т “Нарық жағдайвнда кәсiпорвндарды қайта құру”2005
9 Садвакасов К.К.- Эономичический анализ –Финансы –Кредит. 1999г.-155с.
10 И.Баканов и А.Д.Шермет-М:Финансы и статистика,1999г.-160с.
11Журнал «Вопросы экономики» 2005г.12 декабрь,7стр.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 ... ... мәні мен рөлі ... ... ... ... өнiм өндіріс шығындарына
тигізетін әсері ... ... ... ... ... мен ... 10
1.3. Өнiм өндiрiсiнiң түрлерi 12
2 ... ... ... ... әсер ... ... ... ... Өнiм ... ... ... ... ... ... тигізетін әсерін талдау 20
2.3 Өнiмдi өндiру мен ... 23
3 ... ... ... ... ... ... ... жағдайында өнiм өндiрiс шығындарына әсер ететін факторлар мен
көрсеткіштер.
Өнiм өндiрiс шығындарының кәсiпорынға тигiзетiн ... ... ... ... ... ... ... мақсаты нарықтық экономика жағдайында өндіріс
шығынының артуы іздестіруі ... ... бұл ... ... ... кәсіпорындар бәсекелестік денгейін жоғарлатуға мүмкіндік
береді. Осы мақсатқа сәйкес кәсіпорын өнім өндіріс шығынының жоғарлатуымен
бірге пайда денгейін ұғайтуы ... ... ... ... ара ... ... ... – бұл шаруашылық ... ... ... абсолюттi немесе көлемдi көрсеткiш.Өндіріс
шығындарының мәнi мен рөлi және ... ... ... ... ... ... жұмыстың екiншi бөлiмiнде кәсiпорынның өндiрiс шығындарына
әсер ететiн факторлар қарастырылған.Осы ... ... ... ... ... бiр фактор ретiнде маркетингтiк саясат ... ... ... ... ... ... көлемiн ұлғайтуға
болады.қарастырылған.
Үшiншi ... ... ... ... ... ... пайда соңғы қаржылық нәтиженi көрсетедi.Сонымен
қатар, пайда ... ... оның ... кәсiпорынның әрекетінде
тәуелдi немесе тәуелсiз факторлар әсер ... ... ... ... ... жән отын-энергетикалық рсурстарын
пайдаланудағы баға деңгейi мен амортизациялық төлемдер болады.Пайда нормасы
тауарды сату ... ... ... ... ... көрсетедi.
1 Өндіріс шығындарының мәні мен рөлі
1. Кәсіпорындарды ұтымды басқару өнiм өндіріс шығындарына тигізетін
әсері.
Кәсіпорындарды құру және олардың құрылымдық ... ... ... ... өндірумен байланысты кез келген технологиялық ... ... ... оның ... ... ... көрсету, басқару
және т.б. жұмыстарын іске асырады.
Дайын өінмді жасауда жоғарыдағы көрсетілген операциялардың рөлі түр-
түрліше. Өнімді ... ... ... ... ... ал ... процесте оны жасауға тек ықпал ... ... ... ... қалыптастырудың негізі болып табылады.
Өндірістік бөлімшелер өнімді өндірудегі ... ... ... ... ... ... ... құрылымын
құрайды. Құрылым кәсіпорынның дамуы мен жұмыс істеуін ... ... ... ... ... өндірістік және ұйымдық болып бөлінеді. Өндірістік
құрылым бұл негізгі және ... ... және ... құрамы мен
мөлшері.
Өндірістің құрылымына әсер ететін негізгі факторлар мыналар болып
табылады:
- шығарылатын ... және оның ... ... ... ... кооперациялау деңгейі.
Шығарылатын өнімнің сипаты және оны дайындаудың тәсілі шешуші дәрежеде
цехтардың құрамын, ... ... жүк ... және зауыт аймағының
шамасын анықтайды.
Өндірісті ұйымдастыруда маңызды жағдай болып ... ... ... ... ... шығарылады.
Шығарылатын өнім көп болса, сонша кәміл технологиясы және ұйымдық
әдістер қолданылуы мүмкін.
Кооперациялаудың ... сол ... ... ... ... ... ... ол қалай жоғары болса, солай ол қарапайым. Ұйымдық
техникалық факторлардың жетекші тұрғыда кәсіпорынның кейбір ... ... ... ... ... ықпал ететін өндіріс
үлгілері бой көрсетеді.
Өндіріс үлгілері жұмыс орнының саны мен ... ... ... ... мен ... ... арқылы
анықталады.
Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы бұл құрамы және оның ұйымдық ... ... ... және ... нысаны.
Ұйымдық бірлік егер де олардың мөлшері көлеміне және міндетіне ... ... ... ... ... алады.
Ұйымдық құрылымы еңбек бөлінісіне қарай деңгейлестік және сатылы болып
ажыратылады. Еңбек ... ... ... ... ... саласында тиімді басқару мүмкіншілігі анықтайды.
Сатылы еңбек бөлінісі басқарушылық шешімін дайындаудағы сатылы бейнесі
саласындағы іс-әрекетін құрайды.
Өндіріс немесе цех ... ... ... ... бөлімшесі болып табылады. Онда ... ... бір ... ... ... ... ... бұл белгілі бір бейнелерді пайдаланатын кәсіпорынның оқшауланған
бөлімшесі.
Кәсіпорын ... ... ... үшін ... ... олардың ішіндегі негізгілері:
- оның құрамына кіретін бөлімшелердің жалпы тізімі;
- бөлімшелер ... ... ... ... өндірістік қорлардың құны;
- өнім шығару көлемі;
- мамандандыру және механикаландыру;
- ... ... ... процесінің бірқалыпты жұмыс істеуі үшін ең тиімді еңбек
процесінің ... және ... ... ... белгілі бір
жүйеге келтіруін қамтамасыз ету қажет: технологияға сәйкес ... ... ... үздіксіз, жоғары өнімді жұмыс істеуін
қамтамасыз ету және өндірістік тапсырыс ырғағын түпкілікті ... ... ... ... пен ... жағдайында үйлестілігі болу
керек.
Өндірістік процесті былай ұйымдастыру қажет, егер де бірлестіктер,
кәсіпорындар, фирмалар, өндірістік бөлімшелердің ... ... ... сапалы жєне шығындарды аз жұмсай отырып, өнімдерді ең көп
шығаруды қамтамасыз етеді.
Өндірістік ... ... ... ... қамтуы қажет:
- өнімдерді дайындау немесе шығарудағы үздіксіздігі;
- кейбір ... ... ... қуаттылығының үйлесімділігі
және олардың үйлесуі;
- өндірістің барлық бөліну қызметінің ең жоғарғы қосарластығы;
- өнделетін материалдар мен ... ... түзу ... ... процесінің барлық сатысынан өткен ең қысқа жол;
- өндірістің ырғақтылығы, яғни тең аралық уақытта тең өнім ... ... тең ... ... тең жұмыс көлемін орындау.
Өндірісті ұйымдастырудың негізгі үлгілері жеке дара, сериялық және
жаппай өндіріс болып табылады.
Жеке дара өндіріс ... ... ... сол сияқты
көмекші операцияларға уақыт шығындарының көп жұмсалуы, еңбек өнімділігінің
төмен және өнімнің өзіндік құнының ... ... ... ... ... көп ... шығарылатын өнімдердің
түпкілікті және көп емес бұйымдардың номенклатурасын айғақтайды.
Өнімді шығарудың көлеміне және номенклатуралық айырымына ... орта ... және ірі ... ... ... ... Жаппай
өндіріс ұзық уақыт ішінде үздіксіз шығарылатын шектеулі ... ... ... ... жұмыс орнында елеулі мөлшерде қатаң
қайталанатын процестерді сипаттайды.
Жаппай өндірістің экономикалық ... мына ... ... ... ... ... және өндірістік
процестерді кешенді түрде ... және ... ... жабдықтарды қайта құру және оларды жетілдіруге байланысты уақыт
ысырабының жоқтығы;
- өндіріс процестерінің ұзақтылығын қысқарту ... ... ... ... арттыру;
- өндірістік қуаттарды едәуір тиімді пайдалану және өнімнің өзіндік
құнын елеулі кеміту.
Кәсіпорынның өнім ... ... ... ... қуаттарын тұлғалайды.
Кәсіпорындардың қабілеттілігі және олардың бөлімшелердің өнімді ең
көп мөлшерде дайындауды, ... ... ... сапасына,
жетілдіру және еңбек құралдарының іс-әрекетке қабілеттілігінен тұрады.
Еңбек құралдары ең ... ... ... ... құралын кәсіпорынның
өндірістік қуатын қалыптастырудың негізгі факторы деп ... ... қуат ... ... ... ең көп өнімді шығару
мақсатында еңбек құралдарының активті түрлері машиналар және ... ... ... ... ... ... ... қуатты ... ... ... ... жолдары мыналар:
- нақты жағдайларда ең жоғары экономикалық ... ... ... техникалар және жабдықтарды таңдап алу:
- қажетті құрал жабдықтардың қолайлы құрамын табу.
Қазіргі кезде қандай да болмасын ... ... ... жаңа ... ... ... орындауға болмайды.
Сондықтан белгіленген жұмыс бағдарламасын әрі сапалы, әрі өз ... ... ... ... ... қуаттарын пайдалануды ұйымдастыру және
қалыптастыру процестері ... және ... ... ... өсу ... және оның ... ... резервтерді
көбейту және қолданыстағы кәсіпорындардың өндірістік қуаттарын ... ... ... ... да, қолданыстағы кәсіпорынның өндірістік қуатын және оны
пайдаланудың мөлшер деңгейін анықтауға қажет етеді.
Онда шарттасқан екі ... ... ... ... ... өндірістік қуаты.
Бұлардың арасындағы айырмашылық факторлардың бір бөлігі ... өсу ... ал ... бөлігі оны пайдалануды жақсарту резервтерін
анықтайды.
1.1- Кесте Кәсіпорынның өндірістік қуатын ... ... ... қуаттың мөлшеріне ықпал |Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... саны және олардың техникалық |өнімді қажетсіну; ... ... ...... ... мөлшері; ... ... ... ... ... ... |кәсіпорынның жұмысшылармен |
|мүмкіндігінің үйлесімдік деңгейі; ... ... ... ... ... ... ... ... іске ... және ... |асыру; ... ... ... ... ... ... ... стандарттау |қамтамассыз етілуі; ... ... ... арттыру; |жабдық жиынтығының құрылымы; |
|жұмысшылардың техникаларды ... ... ... ... ... ... тыс бос тұруы; |
| ... ... ... |
| ... |
| ... қызметті ұйымдастыру; |
| ... және ... |
| ... ... ... |
| ... |
| ... ... және оны |
| ... ... белгілі бір қажеттілікті өтеу үшін өнім ... ... ... ... емес ... ... құрал, қуат басқа
шығындарды пайдалануға байланысты ... ... ... Өнім ... ... ... ... кәсіпорыннан өнеркәсіп саласының немесе бүкіл халық
шаруашылыѓының жасап шығарған өнімнің ... ... ... ... ... жиынтығы деп атауға болады.
Өндіріс шығындары деп ... ... ... әрекет
нәтижесі мен шығындардың ара қатынасын айтамыз. Нарық ... ... ... жоғарлату өндірістік қызметті ұтымды
басқарумен байланысты. Жалпы өндіріс деп шикізат пен ... ... ... ... ... ... өнім етіп ... процесі
деп айтамыз. Өндірісте түрлі факторлар пайдаланылады. Олар жұмысшылардың
еңбегі, машина, құрал, қуат және тағы ... ... ... ... ... ролі өте ... ... келеді. Өйткені өндіріс
тиімділігін тиімді қолдану арқылы кәсіпорын өзінің ... ... ... өнім ... және ... көлемде пайда алуына болады.
Өндіріс тиімділігінің кәсіпорында жоғары болу үшін ... ... ... әрі ... ... ... ... тәуелсіз қызмет ететін және өзін өзі басқаратын
әлеуметтік-экономикалық жүйесіне жататын ұйым деп ... ... ... алты ... ... ... Олар
техникалық, коммерциялық, қаржы, сақтандыру, есеп ... ... ... Осы функциялар іске асыруда Файоль басқару қызмет
деп атаған. Сонымен ... ... ... ... ... басқару объектісі де және ол ... пәні ... ... ... басқару көзқарасты өзінің ерекшеліктерін
байқатады. Оның бір жағы нақтылы өндірістік технологиясының ... ... ... сөз грек ... ... кәсіп, шеберлік мағынасын
білдіреді. Технология ... бір ... ... ... ілім ... бір өндіріс процесін іске асыру, материалдар бұйымдарды өңдеу
жөніндегі жұмыстардың жиынтығы.
Технология өндіріс процесін және ... ... ... ... басқару
процесін қарастырады. Кәсіпорын деген терминнің атауы Азаматтық ... ... мәні ... ... ... ... деп тек қана
мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындарды атауға болады, ал ... ... ... деп ... ... ... жағдайда табысты қызмет
ету үшін дербестілігіне ие болуы қажет.
Нарықтық жағдайда басқару ... мен өзін - өзі ... ... ... атқаратын қызметтерінің көлемін көбейтіп және оны
күрделендіруді талап етеді. Өндірістік менеджмент ... ... ... ... жоспарлау, ұйымдастыру, бақылау және өндіріс
процесіне қатысушыларды мотивациялау туралы білімнің жиынтығы ... ... ... тек қана өнім ... емес, өзінің өндіріс
тиімділігін ұтымды басқаруын іске асыратын экономикалық ... ... ... ... ... ... жағдайындағы кәсіпорынның өндіріс
тиімділігін жоғарлату кәсіпорынның өндірістік қызметін ұтымды басқарумен
байланысты. Ұйымның толық өндіріс ... ... ... ... жүйе
болып аталады. Ол үш негізгі бөлімнен құралады: біріншіден өңдеу жүйесі,
екіншіден қамту жүйесі, ... ... және ... ... ... ... да ... жүйелер сияқты басқаруды талап
етеді. Сонымен ... ... ... ... ұғым ... болады.
Өндіріс функциясы деп сатуға болатын тауарды өндіру және оған ... ... ... ... ... ... ... тауарды өнідіріп, оларды сыртқы ортаға шығаруға ... ... ... ... жұмысы нәтижелі болу үшін ұйым
жетекшілері барлық факторлардың ... ... ... шешім қабылдап
іскерлікпен басқара білулері қажет. Ұйымның басқару жүйесі үш ... ... ... ішкі ... ... ... ... барлық түрі тығыз байланыста істерінің ... ... ... бес ... факторды сипаттайды:
- меншік түрін;
- мемлекет;
- нарық толымдылығын;
- халықтық, ұлттық белгі ерекшелігі;
- басқару жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... міндеттер;
- қызметкердің серіктес жұмыс істеу ... ... ... ... өз қабілеттерін толық пайдалануға мүмкіндік жасау;
- ортақ мақсатқа орай жұмыс істеу, ұйымдастыру, мақсат-мүдде ... ... ... ... шарт.
- әр қызметтес адамның қажеттілігін дамытып, оны ... ... ... үшін ақша алып қана ... ... ... ізденіс,
эстетикалық рахат алып, демалуға үйрету;
- серіктестіктерінің кәсіптік ... ... ... ... ... осы қойылған міндеттермен айналысатын адамдар менеджмент ... ... ұйым ... істің қыр-сырын білетін экономикалық –
әлеуметтік психологтың, педагогтың дайындығы жоғары адам, ... ... ... ... үшке ... бірінші техникалық -өнім
шығару, мақсат қоя білу, ... ... ... ... ... ... жету үшін ... жұмылдыра білу, үшінші институционалдық
сыртқы ортамен байланыс.
Карл Маркс өзінің ... ... ... былай деп жазды:
«капиталист өзінің жеке меншігіндегі кәсіпорынды басқару оның ... үшін ... адам ... ... ақы ... ... өнеркәсіп
коорпорациясында басқару қызметкерлерін үш топқа бөлуге ... ... ... ... ... жыл сайынғы анықтамалық басылымдар,
оған директорлар кеңесі, президенті, аға вицце президенттерін, ... ... ... стратегиясын жасаумен, болжаумен және ұзақ мерзімді
жоспарлаумен кадр ... ... ... ... кәсіпорындармен
байланыс орнатуымен шұғылданады. Осы деңгейдегі өнім ассортиментінің
өзгеруі нарық өнімі өріс ... ... ... ... ... ... менеджмент өндіріс бөлімшелерінің функциялық қызметін ... ... ... ... олардың орынбасарлары тағы басқалар.
Оперативтік жұмыстарға ғылыми зерттеулерді жоспарлау мен ұйымдастыруға
өндіріс және ... есеп пен ... ... ... кадр ... ... жауап береді.
Үшінші лобер менеджмент басқарудың ... ... ... ... жетекшісі, өндірістік учаскі бастығы мастерлер функциялық қызметтегі
секторлар мен топтардың басшылары - жұмысшылар мен ... ... ... Олардың алдында тұрған негізгі міндеттер жұмыскерлерді
компанияға адал болуға ... әр ... ... ... ... ... жету үшін тек жеке күшін ғана емес, ақыл ой энергиясында
жұмылдыра білуі тиіс. Менеджерлердің міндеттері: қолда бар ... ... ... ... ... ... қызметінің міндеті еңбек әрекет ету тәртібі арасындағы
пропорцияны ... ... ... ... рөлі мен ... ... ... мен звеноларға орналастыру, бұлардың бірлескен әрекетін
мұқият ұйымдастыру, аппараттағылардың барлығының ... ... ... ... белгілейтін құжаттар әзірлеу арқылы ... ... мен ... ... мүлтіксіз жүзеге асырылуын
қамтамасыз ету. Ұйымдастыру бұл кәсіпорын құрылымын құру процесі оның өзі
адамдардың өз ... жету үшін ... ... ... ... береді.
Бағдарламалық мақсаттың әдістемелердің дамуына ... ... ... тағы бір типі қарастырылады. Бұл бағдарламаның мақсаттық
құрылым мұндай құрылым тұтастай ұйымдыќ жүйе ... ... ... болып
саналады.
Әдетте олар күрделі техникалық жүйені құру үшін ұйымдастырылады. Егер
мақсатқа сай басқару мамандадырылған ... ... ... онда ... ... басқару жүйесі тиімді жұмыс істейтін
болады. Басқару ісінің мазмұны басқару ... ... ... ... ... Менеджер жұмысының мақсаты ұйымдастырудың жүйе
ретінде жаңа сапалы жүйеге көшуін қамтамасыз ету.
Басқарудың функциялары:
-жоспарлау, ол басшының іске ... ... ... қабылданған ауқымды
істер шешімінің әрекеті;
-ұйымдастыру, басшысының жұмыс көлемін анықтай отыра оны бөлшектер
қызметкерлерді жұмылдыру;
- ... ... ... ... ... қозғау салу;
- бақылау, басшысының үлгі стандарт орнату арқылы жетістікті салыстыру
өндірілген шешімдер қабылдау.
Менеджменттің ... ... ... ... ... шешім қабылдау;
- мәлімет жинау;
- барлық әрекет біртұтас логикада жүзеге асыру;
- классификациялау;
- ең басты нәрсені анықтау;
- болжам ... жаңа ... ... ... ... беру.
1.2 Өндіріс шығындарын есептеу коэффициенттері мен көрсеткіштері
Өндіріс әрдайым тоқтамауы керек Өндірілген материалдық және ... ... ... өмір сүру ... істеуі үшін тағам
өнімдеріне, киімге, тұрғын үйге және тағы басқаларға ие болу қажет.
Қоғам өндірісті бір ... ғана ... бір айға ... онда ... ... ... ... ең басты міндетіне айқындылығына ... және ... ... ... ... ... қандай болмасын ол алдыменен үзіліссіз болуы керек, яғни ... ... ... ... және ... ... ... отыруы
қажет.Өндіріс процессінің тұрақты қайталануы және үзіліссіз жаңғыруы ұдайы
өндіріс деп ... ... ... ... ... ... | ... ... ... және | | ... | | ... | ... | ... | ... ... | ... | ... | ... |
| | | | | | ... ... ... ... ... | ... ... | ... ... |
| | ... ... – Сызба. Ұдайы өндіріс процесі
Ұдайы өндірісті екі ... ... ... жай және ұлғаймалы. Өндіріс
процесінің көлемі мен ауқымының үзіліссіз өзгермеген ... ... ... өндіріс дейміз. Өндіріс процесінің көлемі мен масштабының еселене
үзіліссіз қайталануы және жаңғыруын ұлғаймалы ұдайы ... ... ... ... ... ... алынған қосымша құн өндірушінің өзіндік
тұтынуына жұмсалады.Егер қоғам жай ұдайы өндіріс шеңберінен шыға алмайтын
күйде болса, онда ол ... ... жеп ... Демек, оның заттық негізі
– алдыңғы циклде жиналған ұлттық байлықты жояды. Ұлғаймалы ұдайы ... ... бір ... тағы да ... ... ... мен жұмыс
күшін сатып алуға жұмсалады. ... ... ... ... тек ... ... өндіріс саласын және оның екі бөлімшесін қамтиды: бірінші
бөлімге өндіргіш күштердің заттық ... ... ... екіншісі адам
үшін тұтыну заттарын ұдайы өндіреді. Адам қоғамның басты өндіргіш ... ... ... ... өнім ... өндіріледі, себебі ол
айналым саласында өткеріледі. Ұдайы өндіріс жай және ұлғаймалы болады.
Жай ... ... ... процесі бұрынғы өзгермеген ауқымды
қайталанады және жаңғырады. Бұл жағдайда барлық қосымша өнім ... ... ... ... ... ұдайы өндірісте өндіріс процесі
көбейген мөлшерде қайталанады және ... Бұл ... ... ... бөлігі өндірісті ұлғайтуға жұмсалса, келесі бөлігі ... ... ... ... ... еселеп өндірудің қамтамассыз ету үшін,
өндіріс құралдарын өндірудің ауқымды ... ... ... және ... тұтыну заттарын ұдайы өндңру тұрғындар санының өсу қарқынынан
қалмағаны дұрыс. Ол үшін жыл ... ... ... ... ... үшін ғана емес, оның бір ... ... ... ... Өнiм ... түрлерi
Өндіріс процесі тұрақты түрде жаңғыруы үшін, ондағы қоғамдық ... ... ету ... яғни оның ... және ... түрлерінің
жеке бөлшектерін орнына келтіру қажет. Жай ұдайы өндірісте еселенген түрде
болады, ол үшін екі бөлімшелердің арасындағы ... ... ... ... сонымен бірге олардың ішкі пропорциясының сақталуына талап
етіледі. Жай және ұлғаймалы ... ... ... ... ... ... кез ... түрінде ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесі
артығырақ ... ... ... ... ауқымда және сапаның жаңа ... ... ... ... ... екі ... болады: экстенсивті және интенсивті.
Экстенсивті ұлғаймалы өндіріс бұрынғы ... ... ... ... пен ...... ресурстарды қосу арқылы жүзеге
асады, бірақ жұмыскерлердің біліктілік деңгейі ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға, жаңа жерді игеру есебінен жүзеге
асады және қосымша шикізат пен материалды қолдануды қажет етеді. Бұл ... ... ... және ... ... түрі болып табылады. Ол
қоғамдағы ресурстардың шектеулігін үнемі ... ... ... ... келешегі жоқ десе де болады.
Ұлғаймалы өндірістің интенсивті түрі ... ... ... ... Экстенсивтіге қарағанда, интенсивті түрінде өндіріс өте ... ... ... өндіріс құрал-жабдығымен және кәдімгідей
білікті ... ... ... ... ... Бұл кезде өндіріс
көлемінің өсуі ресурстың ұлғаюын талап етпейді. Нақты өмірде ... ... ... ... толықтыра отырып үнемі белгілі
үйлестікте болады. Интенсивті ұлғаймалы ұдайы өндірісте өте өнімді техника
мен ... ... ... ... ... деген тұтыныс
қысқарады, ... оның ... ... мен ... талап күшейеді.
Ұдайы өндірістің интенсивті жолы жұмыс күшінің бір бөлігін босатады,
сөйтіп олар халық шаруашылығының басқа ... ... ... ... ұдайы өндірістің интенсивті жолы тауар мен қызмет ... ... және ... емес ... ... ... ... жасайды. Қоғамдық өндірісті интенсификациялау материалдық
өндіріс пен қызмет көрсету саласымен шектелмей, сонымен ... ... ... мен қызмет көрсету саласын да қамтиды.
Бір сөзбен айтар болсақ, интенсификация кең мағынада кешенді ... ... және ... ... өндірістің барлық фазаларына: өндіріс, бөліс,
айырбас, тұтынысқа таратылады. Интенсификацилық ірі резервтері өндірістік
тұтыну және өндірістік емес сала мен ... ... ... ... өндірістің интенсивті типі көптеген түрлер мен бағыттарда жүзеге
асады. Оларды қамтмсыз ету үшін мыналар қажет:
- техниканы жаңалау мен өндірісті ... ... ... қолдану және үнемдеу;
- өндірістің салалық құрылымындағы прогресивтік қозғалыстар;
- кадр біліктілігін көтеру және оны үнемдеу;
- еңбек тәртіптілігін күшейту, еңбекке ... ... ... ... ... ... жетілдіру;
- сыртқы экономикалық байланыстарды рационализациялауды ... ... бұл ... қоғамдық табиғатына сай
материалды-заттық және ұйымдық экономикалық жағдайын ... ... ... ... ... ... ауыр қол ... мен біліксіз еңбекті ауыстыру үшін жағдай жасау;
- еңбектің бірыңғайлығын жойып оны ауыстыру үшін жағдай ... ... ... ... ... еңбек жағдайын жақсарту.
- адам игілігі және оның денсаулығын сақтау үшін прогрессивті техника
мен технологияны ... ... ... ... мен өзін-өзі бекіту үшін өндірісте жағдай
жасау.
Интенсификацияның төмендегідей түрлері бар: бірінші ресурсты сақтаушы,
мұнда бір өнім бірлігіне шығынды ... ... ... ... сөйтіп ол
мына бағыттарды қамтиды:
- еңбекті сақтау;
- материалды сақтау;
- энергияны сақтау;
- қорды сақтау;
- табиғатты сақтау.
Екінші ресурстарды сыйымдылау мұнда бір өнім ... ... ... ... ... ... мұнда шығынның өсуі өнімнің өсу қарқынымен
бірдей болады.
Экономикалық тиімділік адамның қайрат қуатының ең басты мәселесі.
Тиімділікті ... бұл бір ... ... ... ... ... Нарықтық экономикаға өтуде ең жоғары өндіріс тиімділігін оның
дамуының гуманистік мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... мен әлемдік
шаруашылық тиімділігінің мән-мағынасы арта түсуде ... да ... ... ... ... ... барлық әлемдік қауамдастықтағы елдердің технико-
экономикалық қана ... ... ... ... өзара тәуелділігі
артуда. Сондықтан саналы түрде барлық елдердің күш-жігерін ... ... ... ... ... ... ... орта мен
адамзатқа зиян келтіретін, лоқсытатын өндіріс қалдықтарын жою, қалдықтарды
өңдеу үшін ең жаңа ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторлар мен
көрсеткіштер
2.1.Өнiм өндiрiсiн ұйымдастыру
Өндірістік ... ... ... және ... ... құралады және өнімді көрсетілген сала, сан, ассортимент немесе
орнатылған ... ... ... ... ... пен ... ... айналдыру үдерістері жатады. ... ... ... ... ... оның ішкі ... сыртқы жағдайы, құрамдас
бөліктердің өзара орналасуы өзгереді. Мысалы, дайындықты алу, оны ... ... ... жинау.
Негізгі үдерістің жиынтығы өнеркәсіптік кәсіпорынның негізгі өндірісін
құрайды. Қосымша процестің мазмұны қызмет көрсету және негізгі мен қосымша
цех пен ... ... ... ... ... және жүктеу
жұмыстарымен қамтамасыз ету. Қосымша процестер тікелей еңбек құралдарымен
қатынаспайды, олар негізгі ... ... ... ... етеді.
Мысалы, жұмыс үшін қаржы ... ... ... жөндеу меншікті
қажеттілік үшін энергия ... және тағы ... ... ... мына
фазаларға бөлінеді: дайындау, өңдеу және жинау металлургия осындай өндіріс
фазаларын әрбір фаза жеке ... ... олар өнім ... ... көрсетеді. Жартылай үдерістер өз қатарында
технологиялық операцияларға бөлінеді. ... ... деп ... ... өндірістің бір объектісі бойынша өндіріс процесінің бөлігі.
Технологиялық операциялармен қатар кейбір өндірістерде кәдімгі ... олар ... ... ... ... ... операциялар мен кәдімгі процестердің ... ... ... ... ... Өндірістік процесс
мамандандыруға негізделген бұл әрекеттегі ... ... ... ғана емес, жұмысшының бір операцияны бір бұйымдарды
жинаумен анықталады. Бірдей операциялардың қайталануы жұмысшы ... ие ... ... ... ... ... еңбек өнімділігі жоғарылайды. Көптеген ... ... ... ... ... болады:
еңбек құралдарына әсер ету әдісіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Қолмен өндіру процесінде барлық операциялар қолмен ... ... ... ... ... ... ... операциялары
жұмыс машинада немесе механиканацияланған құралмен жұмысының қатысуымен
орындалады. Машина ... ... ... және ... ... шектеуліқатысуымен орындалады. Жұмыс күшін қолдану деңгейі
тікелей инвестицияның құрамына ... ... Қол ... ... ... капиталдың қажеттілігін ... ... ... ... ... ағымды
түрлерінде жұмысшылардың еңбегін жұмсаусыз ... ... ... ... ... ... ... Олар химия, ас,
жеңіл, металлургия кәсіпорындарында және өнеркәсіптің басқа салаларында кең
таралған.
Аппаратура операциялар еңбек ... ... ... ... ... Қол және машиналық ... ... ... ... ... жеке ... механизациялау, бірнеше
операцияларды механиказациялау, оған бұйымды жылжыту, жартылай автоматтік
үдеріс. Бірнеше операцияны ... ... осы ... ... ... ... ... автоматтік өндіріс жұмыс күшінің
минималды ... ... ... ... ... құрылымына байланысты
станоктық және цехтық өндіріс болып бөлінеді.
Станоктық өндіріс ... ... жеке ... ... ... Мұндай басқару ұсақ және кіші кәсіпорындарға негізделген. Штат
жоғары деңгейі универсалдармен қамтамасыз етілді. ... ... ... ... ... бөлімшелер өндірістік цехтар болады. Цех жұмысшылары
арнайы мамандалған ... ие ... бір ... ... цехтардан
өңдеуден өтеді. Мысалы, пісіру жинау және бояу цехтарында. Автоматталған
өндіріс машина ... ... ... ол жұмысшылардың өндіріс
процесіне тікелей қатыспайды. ... ... ... бойынша болады,
ал жұмысшының қатысуы тек бақылау мен қондырғыны жөндеуге келеді.Станоктық
өндіріс басқару обьектісі жеке ... ... және ... Мұндай
басқару ұсақ және кіші кәсіпорындарға ... Штат ... ... ... ... ... ... басқару обьектісі болып
арнайы бөлімшелер арнайы цехтар болады. Цех жұмысшылары арнайы мамандалған
дайындыққа ие болады, бір бұым ... ... ... Мысалы, пісіру,
жинау және бояу цехтарында. Автоматталған өндіріс ... ... ... осы ... ... ... тікелей қатыспайды.
Қондырғының жұмыс бағдарлама бойынша болады, ал ... ... ... мен ... жөндеуге келеді.
Автоматталған өндірісті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... басқару құралдары қажет.
Бейімделген өндіріс ... ... ... негізделген,
әртүрлі біртектес өнімді ауыстырусыз мүмкіндік береді. Жаңа өнімге көшуді
басқару үрдісі бағдарламаны ... ... ... ... ... ... ... станоктары болады. ... ... ... ... ... ... отын, энергия,
қондырғы, құралдар қолданылады.
Жұмыста жұмысшылар, инженер-техникалық ... және ... ... ... барысында шикізат, материалдар, қаржылық құралдарды
және жұмысшылар күшін қолдану ... ... ... ... ... ... ... шешімді мағынаға ие қаншалықты қондырғы,
шикізат, материалдар тиімді ... ... ... ... ... ... жоғары болып өнімнің өзіндік құны төмендейді,
кәсіпорын ... ... ... уақытта үлкен мүмкіндіктер мен өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... Өндірісті ұйымдастыру дегеніміз оңтайлы құрастыру әдіс жиынтығы және
уақыт пен кеңістікте барлық ... ... ... ... ... құралдары, еңбек қаржысы мен еңбектің өзі жатады.
Өндірісті ұйымдастыруды жетілдіру техника мен технологияның дамуымен
қазірде елмен ... ...... базаны құру мен бекіту
шарттарының бірі. Біздің өнеркәсіп кәсіпорындарында өндірісті ... ... ... ... ... сериялық және жаппай.
Өндірісті ұйымдастырудың бұл және басқа әдістері кәсіпорын үшін таңдау
көптеген шарттардан байланысты және ең ... ... ... оның ... мен ... ... қайталама
өндірістің жүйеленуі, нормалану деңгейі және шығарылатын өнімнің бөлшегі.
3.3-Кесте. Өндірісті ұйымдастыру әдістерінің салыстырмалы мүддесі
|Ұйымдастыру әдістері |Пропорционалдық ... ... ... ... ... ... және ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... | ... мен |
| ... | ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... ірі ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... (цех,|қайталанатын |қозғалысының |
| ... ... ... және |
| | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... ірі |Бір ... ... |
| ... ... бірақ |циклді жүктесуі |
| ... ... ... ... ... |
| | ... |құралының |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... артықшылықты жүзеге асыру үшін кәсіпорында
үздіксіз қайталау ... ... ... ... ... операцияларды айқындау, яғни ағымды және сериялық өндірісті
ұйымдастыру. Осы ... ... ... ... ... шектеулігі және біртектес өндірістің ... ... ... пропорционалдығы, ритмділік, ... ... ... ... ... ... әрекетінің көрсеткіштеріне
үлкен әсер етеді, әртүрлі ұйымдастырудың құқықтық нысандары мен меншіктік
түрі. Оларды қолдану бойынша өндірісті жоболау мен ... ... ... және ... ... ... ... материал мен
шалафабрикаттарды ауыстыру әдістері және тағы ... ... ... ... ... кең тараған: трактор,
ауылшаруашылық, машина құру және ... ... ... ... тамақ
өнеркәсібінде және басқа салаларда.
Ағымды өндірісті қолдануын өндірістік шарттары әртүрлі, олар ... және ... ... де еңгізілген. Ағымды өндіріс өндірісті
оңтайлы ұйымдастыруды сипаттау мінездемелеріне мысалы: цех, ... ... ... аз ... ... ... ... пропорционалдығы, ритмділік және
үздіксіздік. ... ... ... ... мен
технологиялық бақылау және көліктік операцияларды автоматтауды, ... ... ... ... ... ... өнімділігін шығаруды
ұлғайту, сапаны жақсарту және өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... әдісті қолданылатын кәсіпорындарда өнеркәсіп
өнімнің негізгісі өңдіріледі. Ағымды өндірісті ... ... ... ... ... желілерде және арнайы құралдық-тұйық
учаскелерде;
- өндіріс процесінің бөлінуі операцияның ... ... тең ... ... ... ... мақсатқа сәйкес
тәртібі, ол өндірістің үздіксіздігіне алғышарт болады;
- детальді ... ... ... ... ... ... үшін ... жұмысының оңтайлы рөлінен және еңбекті
ұйымдастырудың жоғары деңгейін қамтамасыз етеді;
- операцияларды ... ... ... ... және жұмыс орындарын
технологиялық үдеріс бойынша тіркеме түрде орналастыру;
- жұмыс орындарын арнайы және әмбебап қондырғымен қамсыздандыру;
- бір ... ... ... ... ... ... жұмыс
орында орындау;
- арнайы операциялық көліктің болуы ол еңбек ... ... ... ... ... бұйым мен детальдарды данамен, арнамен немесе көлік партиясымен
алдыңғы операцияда өңделгеннен ... бір ... ... ... ... Ағымды өндірістің негізгі бөлігі – ағымды желі, ол
технологиялық ... ... ... ... ... орындарының
жиынтығынан тұрады немесе өзіне тән бекітілген ... ... ... ... ... ... және бірнеше топтарға бөлінеді.
Орындалатын бұйымдардың номенклатурасы бойынша бөлінеді: тұрақты
ағымдық бір ... ... ... көп санда өндіріледі немесе бір
атаулы өнімнің салыстырмалы тұрақты ... ... ... ... үздіксіздігі. Мұндай желілер ... ... ...... ... бір ... ... атаулы бұйымдар
жасалады, олар технологиялық қатынасқа өзара ... ... ... ... өңдеу қондырғыны қайта ауыстыру технологиясы ... ... ... ... ... ағымды желіні бір обьектіден басқа бір обьектіге көшу әдетте,
уақытта барлық жұмыс орындарда жүзеге асырылады. Әрбір өнімді ... ... ... ... түзетіледі. Операциялық синхронизациясының дәрежесіне
байланысты ауыспалы – ... ... ... ... ... ... ... Өндірісте жасалатын бұйымдардың еңгізу мерзімі ... ... ... ол ... ... ... мен
бұйымның әрбір атауының желіде өңделуіне байланысты құрастырылады. ... ... ... өндірісте ағымдық әдістің барлық артықшылықтарын
қолдануға мүмкіндік беріп, ... ... ... ... ... ... береді.
Топтық көп бұйымды ағымды желілер сериялық ... ... ... нысаны. Олар әртүрлі детальді бұйымдарды өңдеу үшін
ұйымдастырылған, олар ... ... ... ... ... ... ұзақтығымен байланыссыз ұйымдастырылады.
Процестің үздіксіздік дәрежесі бойынша бөлінеді: үздіксіз – ағымды
желілер ... және бос ... ... ... ... желі тактісінің теңдігімен және дәрежелілігімен қамтамасыз
етіледі. ... ... ... ... өзі ... ... аса
жетілген нысанын көрсетеді. Бос ритмді ағым өнеркәсібінің ... ... ... Өндірісті жинау бойынша ағымды желілер учаскелік,
цехтық және зауыт ішілік болып бөлінеді. Жиі ... ... ... ... ... бұйымның жеке бөлімшелері мен ... ... ... ... әртүрлі көлік құралдарын қолдануы мүмкін. Ағымдық
көліктің барлық түрлері ... және ... емес ... ... Конвейерлік емес көлік ... ... қол ... көлік құралдары және тағы басқа құралдар жатады.
Жұмыс конвейерлерде барлық операциялар ... ... ... ... ... ... кең таралуы өнеркәсіптің барлық
салаларында ... ... ... ... ... Ағымды
әдістердің жоғары тиімділігін анықтайтын негізгі факторлалға мыналарды
жатқызуға болады:
- өнімнің шығаруын ... ... және ... ... арқылы жоғары өнімді қондырғы мен прогресивті
технологияны қолдану арқылы ... ... ... ... сыйымдылығын қысқарту;
- арнайы жоғары тиімді техниканы қолдану;
- жұмыс орындары мен учаскелерде ритмдік жұмысты ұйымдастыру.
3.4- кесте. Ағымдағы желілердің негізгі ... ... ... ... ... ... ... |Бір ... |Көп ... ... ... | | ... | | ... ... ... |Үзіліссіз, |Үзілісті,бөлігімен |
| ... ... |
| ... желілер |ағымды желілер |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ритм |Бос ... ... ... ауысуы бойнша |Жұмыс пәндерінің |Жұмыс ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... | | ... құралдарының қозғалысын |Үзілісіз ... ... ... ... | | ... ... ... |Жұмыс конвейері ... ... рөлі | ... ... ... және |Автоматталған ... ... ... | ... |
| | ... |
| | ... ... ... бір |Қатаң ... ... ... ... ... ... ... |операциялар |
| ... | ... ... ... сипаттамалары көптеген ... ... ... ... жеке ... ... ... ұйымдастыруда өздерінің ерекшеліктері бар.
Олар дайындалатын өнімнің мінезімен, технологиялық процестің ... ... ... мен санымен, қондырғының қуаттылығымен
өндірістің көмегімен және тағы ... ... ... бір ... ... ... өндірісті ұйымдастырудың әртүрлі әдістерін
кездестіруге болады.
Ағымдық өндірістің жеке ... ... ... өнеркәсіптік
кәсіпорындарды қарастырайық. Трактор және машина құрылыс ... ... ... және ... өндірісіндегі өз қатарында көптеген
бөлшектер мен ... ... ... ... ... ... және технологияның әртүрлі әдістері мен өндірісті ұйымдастыру.
Жаппай өндірісте бұйымдар мен бөлшектерді дайындаудан әдетте үздіксіз
ағымды бір ... ... ... болады.Осы цехтарда, учаскелерде еңбек
сыйымдылығы аз бөлшектерде ауыспалы ағымды желілер қолданылады. Операцияның
тлоық емес синхрондығында тікелей нақты ... ... ... ... ... ... кей кезде дайын ... ... және ... ... ... ... өндіріс
учаскелерінде пайдаланылады.
2.2 Өндіріс шығындарының кәсіпорынға тигізетін әсерін талдау
Өндіріс шынғындарының тигізетін ... ... ... ... ... ... Оларға мыналар жатады:
пайда маржасы, активтердің айналымдылығы, активтердің табыстылығы,меншікті
капитал табыстылығы, акцияға шаққандағы ... ... ... пайдаға
қатынасының көрсеткіші, дивиденттер төлеу көрсеткіші және ... ... ... ... ... ⁄ өнімді өткізуден түсетін кіріс,
(2.1.1)
Активтердің ... = ... ... ... ... ... жылдық
орташа құны
Активтердің табыстылығы= Таза ... ... ... ... ... капиталының табыстылығы=Таза пайда ⁄ Меншік капиталының жылдық
орташа ... ... ... ...... акцияның орташа мөлшері
(2.1.
5)
Нарық бағасының пайдаға қатынасының көрсеткіші=Акцияның нарықтық ... ... ... ... ... ... сомасы ⁄ таза пайда
(2.1.7)
Пайызды өтеу коэффициенті=Пайыз және ... ... ... ...... ... ... көрсеткіштерінің құрамындағы табыстылық көрсеткішін жеке топқа
бөлуге болады. Активтердің ... ... және ... ... ... оларға ағымды активтердің табыстылығы, ұзақ мерзімді
активтердің табыстылығы, негізгі қызмет табыстылығы және қарыз капиталының
табыстылығы жатады.Олардың есептеу ... ... ... ... ...... ... мерзімді активтердің тбыстылығы=Таза пайда ⁄ ұзақ ... ... ... ... ... ... кіріс ⁄ өткізілген
өнімнің ... ... ... капиталының табыстылығы=Таза пайда ⁄ Міндеттемелердің жалпы сомасы
(2.1.1
2)
Кәсіпорынның өтімділігін сипаттайтын көрсеткіштер ағымдағы жағдайы мен сыни
баға ... ... ... олар ... есептеледі:
Ағымдағы жағдай көрсеткіші=Ағымдағы активтер ⁄ қысқа мерзімді ... баға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... үшін ... көрсеткіштер
қолданылуы мүмкін:
Активтегі қарызға алынған қаражаттың үлес салмағы=Міндеттемелердің ...... ... ... ... қаражатының үлес салмағы=Меншік капиталының жалпы сомасы ⁄
активтердің ... ... ұзақ ... берешектің үлесі=Ұзақ мерзімді берешек ⁄
Акционерлік ... ... ... ... ... АҚ ... ... көрсеткіші.
|Көрсеткіш |2003 жыл |2004 жыл ... ... ... |4308485 |5049368 ... ... құны ... |4331190 ... ... |378404 |406574 ... ... т.т |207757 |311604 ... ... |155818 |218123 ... ... ... |1895003 |2246109 ... құны | | ... ... ж.о.қ |2421979 |2434161 ... ... ... |1910 |2000 ... саны | | ... ... керек:
-акционерлік капиталдың табыстылығы;
- негізгі қызмет табыстылығы;
- еңбек өнімділігі;
- қор қайтарымы.
Акционерлік капиталдың табыстылығы:
2003 ... ... мың ... ... ... мың теңге
Негізгі қызмет табыстылығы:
2003 жылға 207757:(3722324+378404)=0,05 мың теңге
2004 жылға 311604:(4331190+406574)=0,07 мың ... ... ... ӨШ- өнім ... ... ... 4308485:1910=2255075 мың теңге жан басына,
2004 жылға 5049368:2000=2524068 мың теңге жан басына.
Қор қайтарымы:
ҚҚ=ӨШ:НҚ
(2.1.19)
Мұндағы НҚ- негізгі қаражаттың жылдық ... ... ... ... мың теңге,
2004 жылға 5049368:2434161=2,07 мың теңге.
3.6 – Кесте. «Барыс»АҚ кәсіпорнының өтімділік және қаржы орнықтылығының
көрсеткіштері
|Көрсеткіш |2003 жыл |2004 жыл ... бар ... ... |300 |450 ... қағаздар құны |460 |850 ... ... |1900 |2000 ... қор |3000 |2700 ... ... орташа құны |9345 |9700 ... ... ... |2530 |2500 ... ... ... |2700 |2700 ... ... ... ... |4115 |4500 ... | | ... ... ... ... 9345:2530=3,69 мың теңге,
2004 жылға 9700:2500=3088 мың теңге.
Активтегі қарызға алынған қаражаттардың үлес салмағы:
2003 жылға (2530+2700):9345=0,56 мың ... ... ... мың ... меншік қаражатының үлес салмағы:
2003 жылға 4115:9345=0,44 мың теңге,
2004 ... ... мың ... ұзақ ... ... ... ... 2700:(4115+2700)=0,39 мың теңге,
2004 жылға 2700:(4500+2700)=0,37 мың теңге.
2.3 Өнiмдi өндiру мен талдау
Өнімді өндіру мен өткізуді талдау үшін ... ... ... болып
табылады: кәсіпорынның бизнес жоспары, оперативті жоспар- графиктер,
статистикалық есептер және тағы басқалар.
Сату көлемі ... ... мен оның ... және ... ... барысында осы факторлардың әсері анықталады.
Өнімнің құрылым өзгерісіне әсер етуді талдауда сатудың жалпы көлемінде
жеке ассортименттік ... үлес ... ... және ... ... ... ... өткізу көлеміне әсерін анықтайды.
Осы сатылған өнімнің ассотиментінің өзгеруі нәтижесінде алынбаған ... ... ... ... тыс ... ... ... талдау
кезінде құрылымдық қозғалыстың нақты бағалары қажет.Солай, сатудан ... және ... ... ... ... ... немесе шаруашылық
әрекеттің негізгі көрсеткіші болып табылады.
Сату көлемі бюджеттеудің негізгі көрсеткіші болып табылады, яғни
кәсіпорындағы ... ... сату ... ... ... ... ... (оның обьектісі болып тауар, нарық, яғни
тауардың тұтынушылары және бәсекелестік), соның нәтижесінде өндіруші ... сата ... ... ... және ... коньюктурасының тұрақты ауысу жағдайында
өте үлкен назар маркетингті жоспарлауға беріледі.Осы зерттеулердің нәтижесі
ары қарай сату сметасын құрастыру үшін ... ... ... және ... түсімнің жоспарлы деңгейі және өнімді өткізуден түскен табыс.
Маркетингтік зерттеулер ... ... ... ... ... көмектеседі, тауар мен қызмен көрсетудің мінездеме
иерархиясын, ... ... ... қамтамасыз етуін, болашақ сатып
алушылардың типологиясы мен ... ... ... ... мен ... сату ... ... шарттармен бағасын анықтау.
Маркетингтік зерттеудің мақсаты- кәсіпорынның кеңею ... ... ... ... және өнімнің мүмкін сату көлемін, сату
шарттарын баға деңгейін, болашақ клиенттердің мүмкіндіктерін зерттеу
немесе анықтау;
- бәсекелестердің тәртібін зерттеу, олардың ... ... ... ... құру ... ... өткізудің территориясын, сатудың ең жақсы көзқарасын анықтау, сату
көлемін ең тиімді нарықта зерттеу.
Маркетингтік зерттеу ... ... ... ... ... ... баға құру болып табылады.
Сәйкесінше бұл талдауды жүргізуді болжамдайды:
- нарық жағдайын;
- болашақ тұтынушыларын;
- нарық коньюктурасы;
- бәсекелестердің мақсаты және стратегиясы;
- ... ... ... және бәсекелестердің әлді және әлсіз жақтары;
- фирманың ... ... ... зерттеудің жалпы жоспарын құрайды, ол жеке
тауар немесе қызмет көрсету, сатып ... ... ... ... маркетингтік зертеулер - өндірісті ұйымдастырудың, ... ... Ол ... ... ... қанағаттандыруға
бағытталған және нарықты зерттеу мен ... ... ... ... зерттеудің ең қиын мақсаты ол бағаны құру және қанағаттандыру
немесе өткізуді ынталандыру. Маркетингтік ... ... ... маркетингтік стратегиясын құрастыру табылады.
Оның мақсаты нарықты және маркетингтік ... ... ... өнім ... ... ... ... максималды тиімділігін
қамтамасыз ету. Мақсаты нарықты ... ... ... ... ... өнімде қажеттілік бар? Бұл үшін тұйықталған, дифференцияланған
немесе дифференцияланбаған ... ... ... бекітуге қажет.
Маркетингтік кешенді таңдау оның элементтерінің оңтайлы келісімін
орнату мен байланысты өнімнің атауы, оның ... ... ... ... ... ... маркетингтік стратегия негізінде
ұйымдастыру технологиясы әлеуметтік және өндірістік ... ... ... ... ... ... ... тұтынуын және сұранымның есебімен.
Маркетингтік талдауда әртүрлі стандарттық әдістер қолданылады:
- эвристикалық , яғни мамандарды сұрау, осындай сұраудың математикалық
өңдеуі және тағы ... ... яғни ... ... ... ... ... ағымдағы
период бойынша және осы негізде тауардың ... ... ... ... ... ... ақпараттық санамалы негізінде тауарды
сату, осы сатуды анықтайтын негізгі факторлардың ... ... және ... корреляциялау коэфициенттері.Осымен қатар сериялы
әдістері қолданылады. Мысалы, келу және шығу ... ол бір ... ... ... басқа алғашқы жоспарланған мәліметтерге өзгерістерін
анықтайды. «Баға - сату көлемі» байланысы ... ... ... зерттеледі.Ақырғы уақытта маркетингтік талдау ... ... ... ... ... таңдау, SWOT – талдау,
портфельді талдау оларды нақты қарастырайық.
Түсіруді талдаудың негізгі мақсаты сатып алушыларға ... ... ... және ол ... ... ... ... Талдау барысында сатудың қосымша көлемін есептеу қажет, ... ... ... беру ... ... қалмауы керек.Осында
шектеу ретінде, қосымша сату ... ... ... ... ... болуы мүмкін, себебі осы факторлардың кез келген
алынатын пайданың азаю қауіпіне байланысты жеңілдіктер бере алмауы мүмкін,
қосымша сатуды анықтау үшін ... ... ... S /W – ... G- ... қажетті ұлғайту көлемі,%;
X- сату бағасынан жеңілдік,%;
S- бір бұйымға ауыспалы шығын (немесе ... ... бір ... ... ... сату ... / W - бағадағы ауыспалы шығынның үлесі (түсім).
Ары ... ... ... ... ... ... осы ... алуды
қамтамасыз ететінін, жоспарланған жеңілдікті беру жағдайында, маржиналды
табыстың деңгейі, осы ... ... ... сол ... ... ... нарықтың нақты сыйымдылығымен байланысты болуы
керек. Егер жеңілдікті беру төлемді ... ... ... ... ... салыстыру керек.Осы жағдайда алынбаған түсімнің
сомасы, дебиторлық қарызды қысқарту ... және ... ... ... қосымша материалдық түсімімен ... ... Оның ... ұйымның күшті және әлсіз жақтарын
анықтау, ол ішкі ... ... ... және ... ... ол нарықтық мүмкіншіліктер мен қауіп болып табылады. ... ... ... ... жақтарын қолдана отырып, өзінің әлсіздігін
жоюға; оңтайлы мүмкіндіктерін қолданып және ... ... ... ... ... 2 ... ... әрбір төрт бөлігінде сәйкес факторлардың мәні бойынша
тәртіпке келуі керек, яғни бірінші қатарда ... ... ... әлді ... ең ... жақтары және ең көп мүмкіндікпен ... ... ...... . SWOT ... ... ... қаржы саласында бағалы қағаздарға ... ... ... ... пайда болды. Бірақ содан кейін
ол кәсіпорынның басқа ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап береді:
- Бәсекелестікпен қандай жағдай;
- Кәсіпорынның ... ... ... ... ба?
- Кәсіпорын өзінің өнімін қажетті нарықта ұсына ма?
- Жеке өнімдік ... ... ... ... талдаудың бірнеше әдістері бар. Ең көп тараған ... ... ... ... ... ... нарықтың өсуі». Компанияның табысының
басты қағидалары ретінде нарықтық үлес пен нарықтық өсу ... ... ... ... ... үлесіне бөлінеді - қаншалықты оның ... ... ... ... ... өнім өндірісіне кәсіпорынның
шығыны да аз.
Нарықтың қатысты үлесі мына формуламен анықталады:
Нарықтың
қатысты = ... ... ... х ... ... ... кәсіпорынның нарықтық үлесі
Көп жағдайда кәсіпорынның негізгі табысы болып өнімді сатудан түскен
түсім болады. Түсім кәсіпорын ... ... ... ... ... оның ... ... Түсімді жоспарлаудың басты мақсаты- пайданы
басқару.
Өткізуден түскен түсімнің жоспарлы шамасын ... (R) ... ... rt – r
(2.2.4)
мұнда N – ... және ... ... өнімнің қалдығы жоспарлы
периодтың басына (тоқсан, жыл);
r - ... ... ... ... ... ... жалпы
көтерме бажда (ҚҚС және акциз);
r– оймадағы және жүктелген өткізілмеген өнімнің ... ... ... ... тура ... әдісімен өткізіледі. Бухгалтерлік есептілікте
өткізілмеген өнімнің кіріс қалдықтары өндірістің ... құн ... ... өткізу бағасымен бағалау үшін ... ... ... (К ) ... ... ... = ... бағасындағы сату
, ... ... құны есеп ... ... әдісімен басқа түсімді жоспарлауда есептеудің басқа
әдістері қолданылуы ... ... ... деңгейі - оны ұлғайтуға бағытталған нақты
шараларды құрастыру. ... ... ... атап ... ... ... түсетін түсімді жеткілікті көлемде құруды ... ... тағы ... ... ... ... ... коньюктурасын пайдалану;
- тауарды өткізуге ынталандыру үшін ... ... ... мен баға ... ... ... ... сервистік қызмет көрсету деңгейін жоғарлату;
- тауар нарығында жарнама және ақпараттық әрекетті дамыту;
- құрастырылған жоспарды ( бюджетті) пайда мен ... ... ... және оны ... ... бойынша бақылау.
Тауарды өндіру бойынша ішкі фирмалық бақылауды күшейту (кәсіпорынның
құрылымдық бөлімшелерінің бюджет бойынша және айналымды ... ... ... қорлар, аяқталмаған өндіріс, ... ... ... ... ... ... ескертумен, сатып алушыларға жіберілген
өнім бойынша есеп ... ... яғни ... қарыздың жағдайы.
Кәсіпорын әрекетінің қаржылық нәтижесін анықтайтын басты фактор баға
болады. Оны құрастыру механизмі қосылатын ... ... ... түрде
көрсетуге болады:
W = S +A,
(2.2.6)
Мұнда W – ... ... ... ол ... ... ... ... алынатын пайданы қосумен анықталады. Мұнда толық
өзіндік құн өзіне қосады.
S = M + A + ... М – ......... ... ... қорларды қолданудағы экономикалық тиімділікті
бағалау келесі ... ... ... беріледі.
Тапсырма 1, негізгі өндірістік қорларды пайдаланудың салалы
көрсеткіштерінің динамикасын ... яғни қор ... ... ... қайтарымдылығы және амортизация сыйымдылығы
кестеде есеп ... ... қор ... -0,008 ... ... ... өніміне және 99,3 % құрады.
Бірінші жыл деңгейіне сәйкесінше ... 1 ... қор ... және ... жылда 0,933 теңге құрады (74350/79700), ал екінші
жылда -0,94 теңге ( 78581/83610), яғни 0,7 тиынға өсті.
Кестеде ... ... ... жыл -9,590 ... 1 ... өнімге, екінші жыл 9,582 теңге, яғни 0,008 ... ... 0,8 ... ... қор қайтарымдылық көрсеткішімен байланысты және ... ... ... ... 1 теңге өнімнің амортизация
сыйымдылығын есептейік, бірінші жыл -0,1043 ( ... ... ... ( ... яғни ... үлесі жоғарлады, өнімнің 1
теңгеге шығынның жоғарлауы және өнімнің 1 теңгеге пайданың төмендеуі.
Шама шексіз болып көрінеді, бірақ егер оны ... ... ... ол ... ... ... ... Негізгі өндірістік қорлардың қор қайтарымдылықты есептеу ... ... ... ... |Өсу қарқыны |
| ... | | | |
| | ... ... | | ... м.т. |N |79700 |83610 |+3910 |104,9 ... өндірістік|F |74350 |78581 |+4231 |105,7 ... адам | | | | | |
|1 ... |λ |1,072 |1,064 |-0,008 |99,3 ... қор | | | | | ... | | | | | ... ... және сату ... ... ... Табыс түрлері
Табыс – төтенше таралған, кең ... ... ... ... ... ... көп мағыналы ұғым. Сөздің кең мағынасында
ақшалай құнына ие ... кез ... ақша ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кәсіпорынның табысы олардың активтерінің ... ... ... ... ... ... ... «Табыс» ұғымы жалпы
мемлекетте (ұлттық табыс), кәсіпорындарда (жалпы табыс, таза табыс), ... ... ... ... табысы, жеке табыс) болып табылады.
Кәсіпорынның жалпы табысына ақщалай түсім тауарларды сату және ... ... ... ... атқарылған қызметтен, ... ... ... ... алынатын тиісті проценттер және
басқа да ақшалай және материалдық түсімдер жатады.
Жиі қолданылатын «таза табыс» ... ... ... және ... ... арасындағы айырмашылығы болып саналады.
Экономикалық теорияда табыс деп ... және ... ... ... ... ... ... ақша сомаларын айтада.Табыс алудың
шарты - бұл қоғамның пайдалы қызметі. Бұл сұраныстың ... ... ... Мына ... табыстардың түрлерін айыруға болада:
- Жалпы табыс (ЖТ) – тауарлардың бнлгілі ... ... ... ... Ол ... бағасын тауар мөлшеріне көбейтуге тең.
- Орта табыс (ОТ) – жалпы табысты (ЖТ) өнім ... ... ... ... ... (ШТ) – бұл өнім өлшемін сатуды көбейту арқасында жалпы
табыстың үстелуі
(3.2)
Шекті табыс шығарған әрбір қосымша өнім өлшемінің өтемділігі бағалауға
мүмкіндік ... Және дн ... ... ... ... ... ұлғайту
мүмкіндігіне құндық бағдарлар қызмет етеді.
Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші пайда түсімі болып ... ...... ... және ... ... ... пен оны өндіруге және сатуға жұисалған шығындардың айырмасы. Былайша
айтқанда, пайда – бұл өндіріс айналымның ... ... ... ... ... ... Кез ... жалақы ұжымға оның жұмсаған еңбегінің тек бір бөлігінің ғана
орнын толтыратыны, ал оның басқа бөлігі – ... ...... өнім
немесе құн жағынан алғанда, ... ... ... ... ... тауар өндірісініңболуы мүмкін емес. Шынында да, сатқанда бұйым ... ... ғана ... ... ... ... кәсіпорынға бұйым
шығарудың қажеті не?
Шынында да, кәсіпорын қорлануының мөлшері неге ... ... бір ... ұжым ... ... ... өнім ... арттырып, оның
сапасын жақсартып, ассортиментін ... егер ... ... ... ... ... пайда мөлшері де өседі.Демек, бұл ... ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Жалпы баланстық пайда
мынадан құралады:
- таурлы өнімдерді сатудан түскен пайда;
- таурлы ... ... ... ... ... және ... ... пайда немесе зиян;
- сатылатыннан тыс операцияларды жоспарлаудан түскен пайда ... Оған ... ... сыйлықтар және тағы басқалар.
Есептеулік пайда – бұл негізгі өндірістік және айналмалы нормативтік
қорларды және банктерден ... ... ... ... ... ... ... жоспары бағалар мен келісім–шарттар, салыстырмалы және ... ... ... негізінде жасалады.Пайда көлемін анықтау тікелей
есептеу немесе талдау әдістерімен жүргізіледі.пайданы тікелей есептеу
әдісімен ... - ... ... жеке ... ... бағамен
есептегендегі сатудан түсетін ақшалай түсім және оның ... ... ... болып табылады.
Пайда белгілі бір нысандарды орындайды
Біріншіден, кәсіпорын қызметінің нәтижесіне ... ... ... ... ... ... ие ... Оның мазмұны, ол бір
жолғы қаржы нәтижесі және ... ... ... ... ... ... пайда бюджеттің түрлі деңгейін қалыптастырудың бірден-бір
көзі.Ол бюджетке салық түрінде түседі және басқа да ... ... ... ... ... үшін ... ... жағдайында пайданың маңызы орасан зор. Оны
алуға ұмтылу тауар өндірушілерді өнім өтізудің көлемін ... ... ... азайтуға бағыт көрсетеді
Кәсіпорынның пайдасы әр түрлі қызмет есебінен алынуы мүмкін. ... ... ...... жалпы пайдасы. Жалпы пайданың
негізгі жиынтық элементтері болатындар:
- өнімді сатудан, қызмет көрсетуден, қызмет атқарудан ... ... ... сол ... ... да ... мүліктерін
сатудан түсетін пайда;
- өткізуден тсы операциялардың қаржы нәтижелері.
Кәсіпорынның пайдасы екі көрсеткішке байланысты: өнім бағасы және ... ... ... ... өнім ...... пен ... іс-қимылының нәтижесі. Еркін бәсеке жағдайында нарықтық баға
құрылымы заңының әсерінен өнім ... не ... не ... ... ... ... ... қалауынша болуы мүмкін емес, ол автоматты түрде
теңеседі.
Пайданы үлестіру ... ... ... пайдасы болып
табылады. Оны үлестіруді пайданың бір бөлігін бюджетке жолдау деп ... ... ...... және ... да ... шарттары
түрінде түрлі деңгейде бюджетке түсетін бөлігі.Пайданы үлестірудің бағытын
анықтау, кәсіпорынның ... ... ... статьясын пайдалану
кәсіпорынның құзіретіне ... ... ... ... ... және қаржы қызметі нәтижесінен
алынған пайданы шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... алған пайданың бөлігі салық және алым ретінде бюджетке
түседі, мөлшерлеменің ... ... ... ... құрамы және
алымы, оларды есептеудің және ... ... ... заңды түрде
белгіленеді;
- салықтан кейінгі кәсіпорынның қарауында қалатын пайда мөлшері ... ... мен ... және ... ... оның ... ... керек;
- кәсіпорынның қарауында қалатын пайда әуелі кәсіпорынның одан ... ... ... ... ... ал қалған бөлігі
тек тұтынуға кетеді.
Кәсіпорынның қарауында қалатын барлық ... екі ... ... ... ... ... және ... процесіне қатысады.
Екіншісі, тұтынуға пайдаланатын пйда үлесін сипаттайды. Сонымен, тұтынуға
бағытталған ... ... ... ... қажеті жоқ. Мүлікті көбейтуге
байланысты пайдаланбай қалған пайда қалдығының үлкен маңызы бар және ... ... ... ... ... шығындарды қаржыландырудың
орнын толтыруға бағытталады.
Бөлінбеген пайда кңе мағынада пайда ретінде тұтынуға пайдаланған ... ... ... пайда кәсіпорынның қаржы орнықтылығын,
кейінгі дамуы үшін ... ... бар ... ... пайданы үлестіру және пайдалану тәртібі оның жарғысында
тіркеліп қойылады және оны ... ... ... – инновациялық даму мен ғылым, ... беру ... ... ... қазіргі заманғы және тиімді жүйесін
қалыптастырудағы мемлекеттік бағдарламаны жүзеге асыру ... да бір ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік құрылымды
дамыту, тұрғындардың зейнет ақысы мен әлеуметтік деңгейін, мемлекеттік
қызметкерлер мен ... ... ... ... ... дамытуды көздейтін кешенді шараларды жүзеге асыру қолға алынып
отыр.
Қазіргі ... ... ... ... ел ... ... орта мерзімдік бағдарламалары бойынша жүзегеасырылуда.
Өндіріс бұл белгілі бір қажеттілікті өтеу үшін өнім ... ... ... ... емес ... ... ... қуат басқа
шығындарды пайдалануға байланысты адамның қызмет ету процесі. Өнім белгілі
бір уақыт ішінде тиісті кәсіпорыннан өнеркәсіп саласының ... ... ... жасап шығарған өнімнің жиыны.
Өндіріс тиімділігі деп қазіргі уақыттағы кәсіпорындарды ... мен ... ара ... ... ... уақыттағы 2015 жылға ... ... даму ... ... міндеттерге сәйекс өндіріс
дамуы жүзеге ... оның ... ... бағыттағы экономикалық
жүйеден жаңа ғылыми – техникалық жаңалықтарды ... ... ... ... өту ... ... бұл өз ... экономикалық әлемдік нарықтағы бәсекелесу
қабілеттілігін көтеруге, ... ... ... ... ... ... ... экономикасының даму прогресі өнеркәсіптің ... ... ... тартуда, қаржылық сферадағы құрылымдық –
инстутционалдық өзгерістерді жүзеге асырудағы ... ... ... елімізде солар арқылы ұзақ мерзімдегі
болашақта постиндустриалдық ...... ... ... өмір ... мен ... ... өсуі жүреді.
Қазақастан Республикасы осыған байланысты, қолайлы экономикалық
жағдайларды ... ... ... ... ... интеграциялану мен
ашық экономикаға өту үшін қажетті әрекеттерді жүзеге асырып ... ... ... ... Ә.Ғ ... ... Бесенғазиев “Кәсiпкерлiк негiздерi”2003
3 Грузинов “экономика предприятия”2005
4 Романенко И.В “Финансы предприятия”2005
5 Журнал “Саясат”2000
6 Iлясов “Қаржы”2003
7 Каннысов Т ... ... ... ... Ж.Т “Нарық жағдайвнда кәсiпорвндарды қайта құру”2005
9 Садвакасов К.К.- Эономичический анализ –Финансы –Кредит. 1999г.-155с.
10 И.Баканов и ... и ... ... экономики» 2005г.12 декабрь,7стр.
-----------------------
Еңбек қаржылары
Қор қайтарымдылығы
Еңбек құралдары
Еңбек
Негізгі қорлардың ... ... ... ... ... ... ... құралының құнына келетін өнімнің шығарылуы (материал
қайтарымдылығы)
Жалпы өнім
Дайын өнім
Өткізуге қажет шалафабрикат
Өнеркәсіптегі мінезді жұмыс пен қызмет көрсету
Аяқталмаған өндірістің және тағы басқа өсуі (+; ... ... ... ... жұмыс және қызмет көрсетулер
Жіберілген дайын өнім (есептеу әдісімен сату)
Қоймадағы тауар қалдықтарының өсуі (+; -)
Төленген тауар өнімі (кассалық әдіспен сату)
Жүктеудегі тауарлардың, ... өсуі (+; ... ... ... ... әлсіз жақтары
мүмкіндік ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заңды тұлғалардың табысы мен шығындарының салықтық есебі52 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
«Таза су өндіру»20 бет
Автобус маршруттары38 бет
Ақсуатқа ТОБЖ өңдеу62 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Бизнес жоспар құрылымы мен көрсеткіштерін талдау32 бет
Екінші деңгейлі банктердің табыстары мен шығыстарын бақару71 бет
Инвест жобаны бағалау22 бет
Инфляцияның салдарлары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь