Экономикалық теория негіздері.Микроэкономика

Кіріспе
Экономикалық теория негіздері
Экономикалық теория ойларының қалыптасу тарихы
Экономикалық теорияның ғылым ретінде дамуы
Микроэкономика . экономикалық теорияның бір саласы
Микроэкономиканың пайда болуы
Микроэкономика пәні
Микроэкономиканың зерттеу әдістері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша А Экономикалық теорияның даму кезеңдері
Қосымша Б Экономикалық теорияның құрамдас бөліктері
Қосымша В Экономика ғылымдарының жіктелуі
Қосымша Г Экономикалық теорияның функциялары
Қосымша Д Экономика тану әдістері
Қосымша Е Ғылыми абстракция әдістері
Осы курстық жұмысымның тақырыбы: «Экономикалық теория негіздері.Микроэкономика»
Бізді қоршаған ортаға үңіле қарайтын болсақ,ол тым күрделі және онда болып жататын әртүрлі өзгерістер бір-бірімен өзара тығыз байланысты.Осы құбылыстарды жан-жақты зерттеу ісімен көптеген ғылымдар айналысады,солардың ішінде экономика ғылымының орны ерекше.
Жалпы алғанда, экономикалық теория - бұл іргелі экономикалық ғылым, әлеуметтік-гуманитарлық және кәсіби экономикалық білімнің негізі.Осы тұрғыдан, экономикалық теорияны қоғамдық байлықты және экономикалық қатынастар мен экономикалық заңдарды зерттейтін ғылым ретінде анықтауға болады.
Экономикалық теорияның зерттеу пәнін алғашқы рет классикалық мектеп өкілдерінің бірі А.Смит жасаған болатын.
Экономикалық теорияның әдістері: экономикалық санаттар мен заңдар,формальдық логика,материалистік диалектика,экономикалық модельдер және сынақтар.
Микроэкономика - адамдардың экономикалық іс-әрекетін зерттеп,олардың жалпы негізгі заңдылықтарын белгілейді.
Курстық жұмысымның тақырыбын айқын ашу үшін мен, өздеріңізге ұсынып отырған бөлімдер тақырыптарына жеке дара қысқаша тоқталып өтейін.
Бірінші бөлімінде: экономикалық теория негіздеріне жалпы түсінік, экономикалық ой – пікірлердің және мектептердің қалыптасуы,негізгі бағыттардың танымдары,экономикалық теорияның ғылым ретінде микроэкономикадағы орны.
Екінші бөлімінде: микроэкономика ғылымының пайда болуы,ондағы Австрия және Кембридж мектептерінің өкілдері,олардың микроэкономика пәніне қосқан үлестері.
Үшінші бөлімінде: микроэкономиканың зерттеу әдістері, және оларға жеке дара сипаттамалар.
Менің осы тақырыпты алу себебім:экономикалық теорияның ғылымының адамзат,қоғам өміріне қандай қатысы бар?Басқа елдерде бұл экономика саласы қалай дамыған? – деген сұрақтар қызығушылықты туғызды.
Сонымен,курстық жұмысты орындау барысында мен экономикалық теория экономикалық теорияның, микроэкономиканың түсінігі жалпы мағлұматтар алдым,олар туралы қалыптасқан ой пікірлермен таныстым, нақтылы жолдар, көрсеткіштер, өзара үйлесілген міндеттер, оларды іске асырудың дәйектілігімен,сондай-ақ таңдалынған мақсатқа жетуге көмектесетін әдістермен таныс болып, оларға жетік ұйғарым жасаймын.
Курстық жұмыстың мақсаты: экономикалық теорияның, микроэкономиканың түсінігі, мазмұны мен міндеттерін анықтау.
Курстық жұмыстың міндеттері:экономикалық теория ойларының қалып-тасу тарихын,оның ғылым ретінде дамуын,сонымен қатар микроэкономика ғылымының дамуы мен пайда болуын анықтап, микроэкономикалық теорияның зерттеу әдістеріне талдау жасау.
Курстық жұмысымның тақырыбының өзектілігі:бұл экономикалық- әлеуметтік салада микроэкономика ғылымының белсенді рөл атқаратын-дығында.
Осы курстық жұмыс барысында: экономикалық теория әдістерімен, бұл ғылымға өз енбектерін енгізген ғұлама экономикалық өкілдерімен,қоғамдағы негізгі экономикалық мектептермен,микроэкономиканың пайда болу мен даму сатысының негізгі мәліметтерімен және оның зерттеу әдістерімен таныстым.
Курстық жұмыстың материалдарын мен көбінесе кітаптардан, журнал-газеттерден, электронды ақпараттардан, интернеттен,форум сайттары-нан,статьялардан аламын.
1 Байжомартов Ү. С .,Жүнісов Б. А ., Мүсірепов Ғ. М «Экономикалық ілімдер тарихы» -Б :Ақтөбе-2005
2 Бартенов С.А. «Истории экономических учений» - М.: Юрист, 2002,15 б
3 Борисов Г. В., Шишкин М. В., Сутырин С. Ф. «История экономических учений» - С-Пб., Изд. дом «Сентябрь», 2003, 7 б
4 Вечканов Г. С., Вечканова Г. Р. Микроэкономика. 3-е издание. Спб.: Питер, 2002
5 Жүнісов А. Б.,Шеденов Ө. Қ «Жалпы экономикалық ілімдер тарихы»- Б: Алматы - Ақтөбе - 2006
6 История экономических учений: современный этап: Учебник/Под об. ред. А.Г.Худокормова. - М.: ИнфраМ, 1998, 3 б
7 Курс экономической теории: учебник – 5-е исправленное, дополненное и переработанное издание/ Под общ. ред. Чепурина М. Н. и Киселевой Е. А. – Киров: «АСА», 2006 (Раздел 2: Микроэкономика). Глава 6, 10.
8 Құдайбергенова К.С. Микроэкономика. Оқу құралы. – Көкшетау: 2005. 5 – тақырып.
9 Мамыров Н. Қ., Есенғалиева Қ. С., Тілеужанова М. Ә. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2004. 6 тарау.
10 Нуреев Р. М. Курс микроэкономики: Учебник для вузов – 2-е изд., изм. – М.:Издательство НОРМА, 2005. Глава 5.
11 Пиндайк Р.С., Рубинфельд Д.Л. Микроэкономика. М., 2002. Глава 7
12 Тарануха Ю.В. Микроэкономика: учебник для студентов вузов, обучающихся по экономическим специальностям. М.: Изд-во «Дело и Сервис», 2006. Глава 5.
13 Темірбекова А. Б «Экономикалық теория»- Б: Алматы - 2008
14 Титова Н. Е. «Истории экономических учений» - М.:; Гуманит. Изд. центр «ВЛАДОС, 1997, 3 б
15 Ядгаров Я. С. «История экономических учений: Учебник для вузов. Изд. 4-е перерад. идоп. - М.: ИНФРА-М, 2000, 12 б
        
        |    |Кіріспе                                                         |3     |
|1 ... ... ... |5 ... ... ... ... қалыптасу тарихы |5 ... ... ... ... ... ... |15 |
|2 ... – экономикалық теорияның бір саласы |21 ... ... ... ... |21 ... ... пәні |24 |
|3 ... зерттеу әдістері |26 |
| ... |29 |
| ... ... ... |30 |
| ... А ... ... даму ... |31 |
| ... Б ... ... ... ... |32 |
| ... В ... ғылымдарының жіктелуі |33 |
| ... Г ... ... ... |34 |
| ... Д ... тану әдістері |35 |
| ... Е ... ... әдістері |36 |
| ... ... ... ... «Экономикалық теория
негіздері.Микроэкономика»
Бізді қоршаған ортаға үңіле қарайтын болсақ,ол тым күрделі және онда
болып ... ... ... бір-бірімен өзара тығыз байланысты.Осы
құбылыстарды ... ... ... ... ... ... экономика ғылымының орны ерекше.
Жалпы алғанда, экономикалық теория - бұл іргелі экономикалық ғылым,
әлеуметтік-гуманитарлық және ... ... ... ... ... ... ... байлықты және экономикалық
қатынастар мен ... ... ... ... ретінде анықтауға
болады.
Экономикалық теорияның зерттеу пәнін ... рет ... ... бірі А.Смит жасаған болатын.
Экономикалық теорияның ... ... ... ... ... ... ... сынақтар.
Микроэкономика - адамдардың экономикалық ... ... ... ... ... ... ... айқын ашу үшін мен, өздеріңізге ұсынып
отырған бөлімдер тақырыптарына жеке дара қысқаша тоқталып өтейін.
Бірінші бөлімінде: экономикалық ... ... ... ... ой – пікірлердің және мектептердің ... ... ... ... ретінде
микроэкономикадағы орны.
Екінші бөлімінде: микроэкономика ғылымының пайда болуы,ондағы Австрия
және ... ... ... ... пәніне қосқан
үлестері.
Үшінші бөлімінде: микроэкономиканың зерттеу әдістері, және ... дара ... осы ... алу ... ... ... өміріне қандай қатысы бар?Басқа елдерде бұл экономика саласы
қалай дамыған? – деген сұрақтар қызығушылықты туғызды.
Сонымен,курстық ... ... ... мен ... ... ... микроэкономиканың түсінігі жалпы ... ... ... ой ... ... ... жолдар,
көрсеткіштер, өзара ... ... ... іске ... ... мақсатқа жетуге көмектесетін
әдістермен таныс болып, оларға жетік ... ... ... ... экономикалық теорияның, микроэкономиканың
түсінігі, мазмұны мен міндеттерін анықтау.
Курстық жұмыстың міндеттері:экономикалық теория ойларының ... ... ... ... ... ... ғылымының
дамуы мен пайда болуын анықтап, ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі:бұл экономикалық-
әлеуметтік салада микроэкономика ғылымының белсенді рөл ... ... ... барысында: экономикалық теория әдістерімен, бұл
ғылымға өз енбектерін енгізген ғұлама экономикалық ... ... ... пайда болу мен даму
сатысының негізгі ... және оның ... ... ... ... ... мен көбінесе кітаптардан, журнал-
газеттерден, электронды ақпараттардан, ... ... ... ... ... негіздері
1.1 Экономикалық теория ойларының қалыптасу тарихы
Мұндай үрдістер салық төлеушілері мен жауынгерлерін жоғалта бастаған
мемлекеттің ... алып ... Бұл ... ... ... ... ... шаралардың көмегімен ... ... ... ... әсер ... туралы көптеген
мысалдар береді. Олардың ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... (б.э.д.ХХІІІғ.) Заңдардың негізгі тақырыбы –
«күшті әлсізге қысым жасамайтын» жағдай жасау. ... ... ... ... мен Вавилон азаматтарының басқа да санаттардың жер
төлемдері тартып ... ... ... ... ал ... құлдық
қарыздардың көлеміне қарамастан үш жылмен ... ... ... ... ... ... ... жеке меншік, (соның ішінде жер
телімдерінің де) құқығын да таныды. Жеке ... ... әр ... қорғалды. Мысалы, егер жалға алушы қажетті жұмыстарды орындамаса
да, ол жер телімінің иесіне көрші телімдегі өнімгесәйкес астық беруге ... Жеке ... ... ... ... ... ... шығару ежелгі Вавилон қоғамын біріктіруде
маңыздышаралардың бірі болды. Ол мемлекетті, соның ... оның ... ... ... жүйесінің көмегіменбасқаруға ұмтылған талпыныстың
алғашқы мысалдарының бірі болып табылады.
Ежелгі Үндістанның қоғамдық ойларының ірі ... ... ... кеңесшісі Кайтилья жазды деп есептелетін мемлекетті басқару
және саяси шеберлік туралы трактат – «Артхашастра» табылады.
«Артха» - сөзі ... ... ... ал ... - ... ... ... ұғымды білдіреді. (төрт каста: бархмандар, кшатрийлер,
вайшьийлар, шудралар).
«Артхашастра» ежелгі Үндістан мемлекеті елінің ... ... ... ... ... ... жігерлі іскер болуы және күн мен
түннің ағымында өзінің жұмысының қатаң тәртібін орнатуы ... ... ел ... осы не басқа салаларын бақылайтын ... ... ... өндірістің негізгі саласы ... ... ... ең ... егін шаруашылығы ерекше жағдайда
болды. Мемлекет жаңа аймақтарды жөнге ... ... ... Каутильға егін шаруашылығының қаншалықты маңызды болғаның оның
тіпті тек қолөнер кісібімен ғана ... ... ... ... ... тартуға кеңес беру фактісі ... Жер ... ... ... төлеген жағдайда ғана беріледі. Ал ... ... ... ... ... ... ... қаржы мәселесін шешуге каутилья үлкен маңыз берді. Оның
пікірі ... ... ... ... ... мемлекеттік
шаруашылықтың басқа да бөлімдерінбасқаратын «басты табыс жинаушы»
тағайындалуы ... ... ... ... ... ... және ... салықтар мен баж алымдарынан құралады. Трактаттың
«шығындар тармағына» қарағанда мемлекет өнеркәсіптің, ... ... ... ... ... үшін ... бөлуі керек. Мемлекттік шаруашылық
және салық жүйесімен тығыз байланыстағы қаржы ведомствосы дұрыс жұмыс
істеуі ... ... ... пен ... ... ... ... алу
қажет деп санады. Патша шенеуніктердің қазынаға қол сұғуын кесуі керек.
Ежелгі қытайдың қоғамдық ойларының ... ... ... және доасизм. Конфуцийдің, немесе Кун-цзының негізгі бастауы, оның
оқушылары жазып алған «Лунь юй» ... ... және ой ... және ... (пайымдаулар) жинағы.
Сол уақыттағы Қытайдың әлеуметтік-экономикалық құрылысын тұрақтандыру
мақсатында Конфуций адамды моральдық ... ... ... ... ... ... ойшылдың өнегелі «өнегелі (игі ниетті
адам) моделінің негізгі ... ... Ол ... ... ... және
аға-інілердің арасындағы достық мемлекетті басқару деп ... ... ... ... ... ... ... құрылысты
нығайтуға қызмет етеді. Сондықтан оның мемелекетті үлкен отбасы, ал басшыны
«халықтың әкесі» ретінде қарастыруы ... ... Оның ... ... неғұрлым біркелкі үлестіру (бөлу), салық ауыртпалығын ... ... ... міндеттерін орындауға егін шаруашылығы жұмыстраының
циклін бұзбай тарту қажет.
Ежелгі конфуциандық ... ... ... ... ... немесе ұстаз
Мэн табылады.
Мэн-цзы «мемлекетте халық бірінші орынды, одан кейін жер мен ... ал ... ең ... ... ... деп ... қоғамының
«басқарушылар мен басқарылатындарға» анық бөлінуін қолдай отырып, Мэн-цзы
аспан қарапайым халыққа билеуші тапты асыруға үкім етті деп ... ... ... қауымдық жерді тең тоғыз бөлікке бөлу туралы ерекше
аграрлық жоба ұсынады «Қоғамдық егін ... ... ... барлық
шаруалар бірігіп өндеуге тиіси болды, ал өндірілген астық мемлекеттік
шенеуніктердің өкілеттілігіне өтеу ... Аса дана ... ... ... ауыртпалығын жоғарлатпауы және егіншінің өзінің егін
даласында жұмыс істеуіне қажетті уақытын ... ... ... конфуциандық идеологияның басқа ірі өкілі Сюн-цзы.
Сюн-цзы адамның бастапқы «табиғатты қатыгез» және тек ... ... ... ... деп ... ... ... баюын
жақтады. Ол адамдардың байлыққа талпынысын, егер олар заң шеңберінде әрекет
етсе айыптамады. Ол адам «бір ... ... ... ... ... ... ... Ослай ол еңбек бөлісінің қажеттілігі туралы идеяға келді.
Сюн-цзының пікірі бойынша мемлекеттің экономикалық саясаты басты үш
принципке шығындарды ... ... ... қамтамасыз ету, артық
қалған өнімді ... ... ... керек. Молшылық ретінде
адамның әлеуметтік шеніне сәйкес ... ... ... VI-III ... ... ... ... оппонентері,
легистер пайда болды. Легизм Ежелгі Қытайдағы ... ... ... және императорлық – бюрократиялық ... ... ... ... ... жаңа ... ... бейнелеп көрсетеді. Легистер мемлекетті дәстүрдің көмегімен емес
заңдар арқылы басқаруды ... және ру ... ... ... қатынастарды құлатуға бағытталған реформаларды
жүргізеді. «Заңгерлер» мемлекетті ... ... ... ... мектебінің ірі өкілі болып Қытай тарихында Шан ян деген атпен
белгілі, Цинь патшалығының Шан облысының билеушісі Гуньсунь Ян ... ... ... ... ... IV ... ... ІІІ ғасырдың
бірінші жартысында оның оқушылары құрастырған «Шан обьлысының ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығына, дәлірек айтқанда астық
өндіруге осы уақытқа дейін болмаған рөл ... Оның ... ... құру ... ... ... шешумен байланыстырылған. Билеушінің
алдына ... ... және ... соғыстарды жүргізу
үшін азық- түліктің үлкен қорын жасау міндеті қойылды. Шан Ян ... екі ... ... және соғыстың көмегімен жетеді деп атап
көрсетті. ... ... Шан ян ... ... ... ... ... санағын жүргізуді және жиналған астықтың көлеміне бірыңғай
салық енгізуді заң жүзінде енгізуді ... Ян ... ... ... сатуына және ірі астық
сатушылардың іс-әрекетіне қарсы болды. Ол бағаны ... ... ... ... бағаға сатып алып қуаңшылық ... ... ... болды.
Салық төлеуші еркін халықтың жалға алушыларға, жалдамалаы жұмысшыларға
және құлдарға айналуына қарсы шыға отырып Шан Ян жері аз және ... ... ... тиым ... ... ... жүзеге асыруды
ұсынды.
Ежелгі Қытайдың экономикалық ойларының тарихында «Гуань-цзы» трактаты
ерекше орын алды. Мұнда өз уақытына сай ... ... ... ... ... авторлары легистерге ... ...... ... ... ... керсінше оларды зерттеп
шаруашылықты тұрақтандырудың ... ... ... ... ... ұсынанады. Трактатта халық ... ... ... ... ... ... ... қорғау мәселесі
өткір қойылған. «Нарық бұл шаруашылық жағдайындағы қалыпты дамуды не ... ... ... нәрсе» мүмкіндіктерін өз қолында ұстаса,
онда ... ... ... ... ... ... маңызды шарты болып «егіншілікті күшейту»
және сонымен бірге мемлекеттің ... ... ... салуы табылады.
Бірақ легистер есептегендей сауда да, қолөнер де ... ... ... ... ... үшін мемлекет жердің табиғи қаситеттерін білу
қажет. Сонымен ... егін ... ... ... ... бөлу ... ... егіншілік жұмыстарын жүргізуге кедергі жасамау керек.
Салық жүйесі икемді, ал салық кадастарын ... ... ... ... отыр.
«Гуань-цзы» борыштардың сандық нормасын еңгізуді және оларды ... ... ... ... ... ... мемлектті қаржыны
тікелей салықсыз құру идеясы да бар. Бұл ретте қазынаға түсетін салықтарды
табиғи ... ... үшін ... ... алу ... «Гуань-цзы»
«қазынаға таулар мен теңіздерді алуға» кеңес берді. Тракттар мемлекеттің
алдына маңызды бір шарт – ... ... ... ... ... ... «бағаларды бақылау мүмкіндігінің саудагерлер мен алыпсатарлардың
қолына өтеу ... ... ... «шаруашылықты теңестіру қағидасын» ұсынады. Бұл үшін
билеушінің қолында астықтың жартысына ... қоры ... ... ... ... басқарады, олардың артықшылығын реттейді және
жеткіліксіздігін ... ... ... азық-түліктің арзан кезінде жинауы
керек және оларды тауар айналымына қымбатшылық ... ... ... ... табыс алуы қажет.
«Гуань-цзы» трактатты Ежелгі ... ... ... ... рөл ... Экономикалық құбылыстарға сандық талдау
жүргізумүмкіндігі және ... ... ... үшін ... ... ... ... ұсынады.
Трактаттың авторлы тауарлардың бағалары мен ақшаның ... ... қана ... сонымен бірге шаруашылықты тұрақтандыру
үшін ақша белгілерінің нормаланған эмессиясын қолдануды ұсынады.
Дао немесе «жол» (заттардың) туралы ілім б.э.д. VІ – V ғғ. ... ... ... ... ... идеологиясының тарихында үлкен ықпал
етті. Доасизмнің ... ... ... ... ... ... өмір
сүруге, табиғатқа ілесіп отыруға шақырған ежелгі ... ... ... ... ... ... Оның негізгі идеялары «Дао де цзин»
кітабында баяндалған. Барлық заттар өзінің «жолы» дао ... ... ... ... ... үрдісінде өзінің қарама–қарсы күйіне өтеді.
Лао-цзы билеушілерге мемелкетті ... ... ... ... ... ... кедей болуына» байланысты тиым салатын
заңдарды алып тастауға кеңес берді (А. Смиттің ... ... ... және ... ... ... алғашқы қауымдық өмірге ... ... ... ... ... қара).
Ежелгі Грек және Рим дәуірінің экономикалық ойлары
Құлдық құрылыстың ... ... ... ... барлық салаларына таралып өндірушілерді қанаудың негізгі формасына
айналды. Құл иеленуші құрылыстың генезисі гүлденуі және дағдарысы кезеңінің
экономикалық мәселелері оның экономикалық ... ... ... Афин ... ... – Ксенофонт, Афинаның саяси және
экономикалық құрылысын айыптап аграрлық ... ... ... ... ... ... «Домострой» да ол егіншіліктің артықшылықтарын
мадақтап қолөнер және саудамен айналасуды ... Оның ... ... ... ... еді. ... ол құл иеленушілердің баю үшін
суданы пайдалану мүмкіндігін ... ... ... қанаудың табиғи түрі деп ... ал ... ... ... ... ... ол құлдардың еңбек өнімділігінің
төменділігін түсінді, сондықтан құл иеленушілерге кім өзінің ынтасымен
көзге түссе оларға ... ... ... қолдануға кеңес берді.
Егіншілікті мадақтай отырып ол дене жұмысымен тек ... ... ал ... ... тек ... және бақылау функцияларын атқаруы
керек деп атап көрсетті.
Экономикалық ілімдер тарихына Ксенофонт еңбек бөлісін талдаған алғашқы
ғалымдардың бірі ... ... ... ... ... ... ол
«кім ең қарапайым жұмысты орындаса, сол оны ең ... ... ... ... бірге Ксенофонт еңбек бөлінісінің ... ... ... ... ... ... оның ... туралы айта отырып,
құндылықты тұтыну құны мағынасында да және айырбас құны ... ... ... Іс ... ол ... екі жағы туралы сұрақ
қойғандардың алғашқыларының бірі болып табылады. Ксенофонттың ақша ... ... ... Оның ... және ақша шаруашылығына деген теріс
көзқарасына қарамастан ол ақшаның экономикалық ... ... ... жылдарында да пайдалылығын таныды. Ксенофонт ақшаның (күміс)
ерекше ... ... ... ... ... оның одан да көп болғанын
қалағысы келмейтіндей, соншама мөлшердегі ақша ие ... ал ... ... ... ... бір шек бар. ... ... қызметтерінің ішінде
Ксенофонт тек екуін; ақшаның қор ретіндегі және айналым құралы ретіндегі
функцияларын таныды. ... ол ... яғни ... несие капиталы
ретінде пайдалануды айыптады.
Натуралды шаруашылық концепциясы Ертедегі Грекияның көрнекті ғалымы
Платонның экономикалық көзқарастарына да тән ... ... ... ... ... ... ал екіншісінде нақты шындыққа
неғұрлым жақын ... ... ... ... ... мемлекет
адамдардың қажеттіліктерінің көп түрлігі мен ... ... ... қарама-қайшылықты шешетін нысан рөлін атқарды.
Платонның идеалды мемлекетінде үш тап:
1) қоғамды басқаратын ... ... ... ... ... және ... ... ешбір тапқа жатпады.
Платонның пікірі бойыншафилософтар мен әскерилерде ешқандай ... ... Бұл ... ... алтын мен күміс ие болуларына тиым
салынады. Жеке меншікке, саяси қызметке ... ... яғни ... ... ғана ие бола ... болды. Олар тұтынулары қанағаттанарлық
дәрежеде ұйымдастырылатын ... мен ... ... ... ... ... мүмкін болды. Платон, қажетіліктерді ең ұтымды
қанағаттандыру кең еңбек бөлінісі жағдайында ғана мүмкін екенін дәлелдеді.
Тауарлы өндірістің сұрақтарын қарастыра ... ... ... ерекші
ережелер айтты. Ол айырбас үрдісінде бір өлшемдегі емес және әртүрлі
тауарлардың «бір ... және ... ... орын алатынына көңіл
аударды. Платонда ақша тек айырбас құралы және қор ... ... ... ... ... құн өлшемі функциясын да орындайды деген болжам болды.
Антикалық экономикалық ойлар тарихында, платон, бағаның деңгейі мен
негізі туралы ... ... ... бірі ... табылады.
Ол бағаны мемлекет реттеу керек деп есептеді және оның негізіне
біршама табыс табуға ... ... ... баға алуы ... ... ... ... дамуындағы маңызды қадам ұлы
ғалым Аристотельдің есімімен ... ... ... ... бар, оның ... ... болып «Никомахтың этикасы» және
«Саясат» табылды.
Байлық және ... алу ... ... ... ... ... және хрематистиканы бөліп көрсетті. Экономиканың мақсаты
өмірге, үй шаруашылығына, сонымен бірге мемлекетке қажетті ... ... ... ... ... қажеттілік заттарын тұтынуды
қанағаттандыруға керек болғандықтан шағын сауда да жатқызылды.
Хрематистика-бұл сауда ... ... ... ... ... «байлық
жинау өнерінде мақсатқа жетуде ешқандай шек болмайды, ал бұл ... ... ... пен ... ие болу табылады» деп атап көрсетті.
Хрематистиканың экономикадан айырмашылығы оның қажетті болып ... ... ... сай ... ... ... ... тұрарлық» ал хрематистика «әділдік боыйынша айыптауға ... ... ... дамуына ол өзінің құн формаларын талдаумен үлкен
үлес қосты. Ол зат екі ... ... ... бір ... үшін және ... үшін ... ... деп атап көрсетті.
Затты пайдаланудың бірінші жолын табиғи, екіншісін табиғатқа ... ... ... ... ... ... ... өзара қарым-
қатынас, теңіреусіз-айырбас, ал бір ... ... ... болмас
еді» деген өте маңызды тұжырым жасады. Оның пікірі бойынша ... ... ғана ... ... ... ... ... қажеттілік» табылады.
Бағаның терең негіздері туралы сұрақ өте күрделі сұрақтардың бірі.
Экономикалық ғылымда осы уақытқа ... ... ... ... жоқ.
Аристотель осы сұрақты қоя отырып, оған өзінің келесі жауаптарын ұсынады:
1)Тауарлардың өзінде оларды біріне-бірі теңеетіруге мүмкіндік ... ... ... ... ... – бұл екі ... ... ғана емес, сонымен
бірге олардың иелерінің арасындағы қатыеас;
3) Сондықтан айырбас келісімде төрт ... ... Дәл осы ... ... олардың өздерін біріне-бірін және
айырбасталатын тауарларды теңестіретін бір нәрсе тән;
5) Бұл ортақ «субстанция» ретінде олардың әрқайсысында жоқ нәрсеге
қажеттілік қызмет ... төрт ... ... ... ... А мен Б және ... Х пен Ү. А адамның Б адамның қолындағы Ү тауарына ... ... ... ... А ... Ү тауарының әрбір бірлігі үшін
өзінің тауары Х-ті соғұрлым көп береді. ... ... ... ... оның сауда формаларының дамуын талдауы табылады. Ол айырбас
саудасынан (Т-Т) тауар ... ... ... ал сонан кейін ақшаның
капитал ретіндегі айналымына (А-Т-А) өту ... ... ... ... ... бойынша адамдар айырбастың қолайлығы үшін ойлап тапқан.
Әлемде сан алуан халықтар ... ... ... ... ... айырбас жүргізіп, түрліше табиғи жағдайда өмір сүріп келеді. Адам
еміріндегі ең қажетті шарт — аш-жалаңаш, баспанасыз болмауы үшін ... ... ... ... ... айырбас қатынастарының болуы. Адам жападан-
жалғыз күн көре алмақ емес. ... ... ... табиғи ортада
хайуанаттардан белініп шығуының өзі бірлескен еңбекке байланысты. Тарихтағы
тұңғыш экономикалық ... ... ... бірлесіп тағы аңдарды
аулауы деуге болады. Экономикалық қатынас өмір қажеттілігінен туады. Ежелгі
дүниедегі ... ... ... мен ... ... Қытай,
Үндістан, Греция, (Ксенсфэнт, Платон, Аристотель т. б.) ... ... ... ... ... құны деген ұғымға
тоқталып, оның айырбас қатынасьгаан шығатынын байқаған. Бірақ ерте дүниеде,
орта ғасырларда экономикалық ой-пікір ғылым болып ... Оның ... ... ... ... сауда дамымады, шаруашылық негізінен тұйық
натуралды — заттай ... ... ... тұжырымдалып қалыптасуы сауда,
өнеркәсіп капиталының дами бастауына байланысты ... ... ... ... ... ... басым қатынаста болса, Оңтүстік
Шығыс, Орталық аудандарға Орта Азия, ... т. б. ... ... ... ... Тарихтагы белгілі «Жібек жолы» осының ... ... ... ... етуін белгілі ақын Шортанбай
төмендегіше ... ... ... күші жоқ,
Сауып ішер сүті жоқ,
Ақша деген мал шықты.
Бұдан, ақынның натуралдық тұйық ... ... ... тауар-
ақша қатынасының алғашқы қадамдарын бейнелегенін байқаймыз.
Алғаш рет өз алдына қалыптасқан ой-пікірдің ... ... ... ... Ол ...... сөзі ... пайда
табу) қоғамдық байлықтың ... ... ... деп ... ... ... шет елдерге мүмкіндігінше көп ... ... аз ... алу, ... ақша ... ... іздеуі. Демек, меркантелистер сауда капиталының мүддесін қорғаған.
Меркантелистер ... ... ... мен ... негізін
қалаушылар қатарына жатады. Олар ақша неғұрлым кеп болса, ... да мол ... ... ... ... алды. Әрине, сауда капиталы
тұрғысынан бұл ұғым дұрыс та шығар. Себебі ... ... ... ... ... көп ... ... қосылып, қоғамға қажет
тауарларды тасымалдау, сату ісі жанданады. Сауда капиталының ... ... ... үздіксіз жүргізу арқылы экономиканы ілгері
бастыруға көмектеседі. Бірақ сауда капиталы қоғам байлыгын, ... ... ... күш ... ... себебі айналыс, айырбас саласында тек
қана құн формасы ауысып тұрады, екінші ... ... ... ... бір ... екінші колға өткенде ешбір жаңа тауар, жаңа ... ... ... ... ... дәлелденбеген, ол халық
шаруашылыгын толық ... ілім ... жоқ. ... ... ... ... да ... байлық, саудада емес,
өндірісте екенін дәлелдеді. Бірақ физиократтар Ф. ... А. ... б. ... ... тек ауыл ... ... ... қоғам байлығының бірден бір кезі ауыл шаруашылығы өнімдері,
сондықтан өсімтал тап қатарына тек қана ... ... ... ... Ф. Кенэ тұнғыш рет ұдайы ... ... ... ... ... Бұл кестеде бір жыл ... ауыл ... ... ұдайы өндіріс процесі
зерттелінді.
Ф. Кенэнін «Экономикалық кестесі» қоғамдық өндірістің ... ... ... ... өз ... ... болжалған ғылыми
тұжырымдамалар қатарына жатады. Физиократтардың ... ... ... ... ... ... алга басу. Бірақ олардың
өндірісті тек қана ауыл шаруашылығымен шектеуі ... ... ... ... деп ... ... ... .Оны буржауазиялық саяси
экономиканың көрнекті өкілдері У. ... А. ... Д. ... С. ... ... ... Қоғам байлыгы жалпы өндіріс салаларында пайда
болатындығы дәлелденді. Ауыл шаруашылыгымен қатар ... ... ... ... ... жалғастыратын байлакыс, халыққа
қызмет көрсету салаларында да жаңа құн өндіріліп, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... жаңа дамып келе жатқан капиталистік
өндірістік қатьшастарды дәріптеуші, ... ... ... ... ... ... сатысы болды. Классикалық буржу-
азиялық саяси экономиянмң басты табысы еңбек құн ... ... ... ... ... және карыз-өсімқорлық капиталына
қарсы еіщірістік капиталдың қоғамдагы ерекше ... атап ... ... ... белгілі. Еңбек құн теориясын маркстік саяси экономия ілгері
дамытып, қосымша құн туралы ілімді жан-жақты ... ... ... XIX ... ... ... қалыптасып, XX ғасырдың алғашқы
ширегінде В. И. Лениннің еңбектерінде дамыды. Маркстік саяси ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да оған
қарама-карсы буржуазиялық тұрпайы (вульгарлық) ... ... ... ... капиталистік қоғамды дәріптеуші барлық экономикалық теорияларға
сьш козбен қарады. Оның ... ... ... ... екі тап: біріншісі, үстемдік жасайтын буржуазия болса, ...... тап емір ... ... ... ... қайшылық бар. Маркстік теория бойынша, пролетариат барлық еңбекші
қауымды капиталистік қанаудан азат етіп, қоғамдасқан социалистік ... ... ... 70 ... ... ... елінде, екінші дүниежүзілік
соғыстан кейін Еуропа, ... ... ... ... ... ... ... көбінесе кеңестік
моделі (үлгісі) жүзеге асырылды. Сонымен бірге XX ... ... ... ... ... де елеулі өзгерістер болды. Бір топ
дамыған елдер (АҚШ, Жапония, ФРГ, Англия, ... ... ... ... ... ... ... сияқты елдер қазіргі замангы ғылыми-
техникалық революцияға бейімделіп, әлемдік озық тәжірибені ... ... ... өндірістің тиімділігін айтарлықтай арттырып келеді.
Бұл елдерде ... ... ... жұмысшылардың тұрмыс дәрежесін көтеру,
олардың кәсіпорындарды басқаруға, демократияны дамытуға қатысуы сияқты
жаңалықтар Ресейдегі ... ... ... ... ... ... ... міндеті, оның ұсынған ұрандары капиталистік ... ... ... жоқ. ... ... өзгерістерді ескеріп,
жұмысшыларға қолайлы жағдай туғызу жолдарын іздеді. ... ... ... үй, ... қорғау мәселелерін шешу алдымен жұмысшы табының
еңбек өнімділігіне, өндірісте жаңа техника, ... ... ... ... ... ... ... елдерде еңбек өнімділігі
дәрежесі, еңбектің интенсивтілігі ете ... ... ... Мәселен, ФРГ-де
бұрынғы ГДР-мен салыстырғаңда еңбек өнімділігі дәрежесі 2 есе жоғары болды.
Сол сияқты ... ... ... ... ... 10—12 ... еңбек ететіні құпия емес. Капиталистік дамыған ... ... ... ... ... болған халықтардың еңбегін арзан
пайдаланудан ... ... ... ... Ресейдегі 1917 жылғы
Қазан төңкерісі экономикалық жағынан мешеу қалған елде жүзеге асырылды.
Қазақ халқының көшпелі ... ... ... ... ... салдарынан дүниежүзілік мәдениет пен ғылымнан шектеліп қалды.Қазан
теңкерісінің қазақ жеріне тарауына ... озат ... ... ... ... ... өту ... қолданылды.
Ұрандарында бәрі де адам үшін, адамның игілігі үшін дегеи сөз ... ... ... ... халқын дүниежүзілік ғылыми-техникалық
прогрестен шетте қалдырып, үлкен дағдарысқа ... Бұл өте ... ... ... Әңгіме ауыртпалық пен дағдарыс туралы сөзді қайталай
беруде емес, керісінше, осы дағдарыстан ... шығу ... ... ... бөлінісіне негұрлым ұйымдасқандықпен өтуде болып отыр.
Әр халықтың егемен ел ... ... ... ... деп ... сонғы
уақытта басқа республикалар тәрізді Қазақстанның ез алдмна ... ... ... ... ... ... орын алуы ... маңызы зор
оқиға. Экономикалық тәуелсіздік болмайынша саяси тәуелсіздіктің де ... ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді
пайдалану, өз экономикаынан құрылымын жетілдіру, сыртқы сауда, айырбас
қатынастарының заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... мақал бар, сондықтан халықаралык сауда-саттықтың, дүниежүзілік
рыноктың тәртібін ... ... ... ... ... ... ... арта бермек. Ежелден саудага шорқақ ... ... ... мен ... ... және ... ... міндеті тұр.
Қазіргі жоғары оқу ... ... ... оқып жүрген студент
жастардың экономикалык теория негіздерін үйрену ... ... ... ... ... болады. Республикамызда дарынды, шет
тілдерді білетін ... аз ... ... бір тобы ... ... ... ... Корея, Жапония, Түркия сияқты елдерде бизнес,
маркетинг, менеджмент, банк жүйесі, финанс-валюта, ... да ... ... ... ... ... үйренуде. Бұл
прогрессивті бағыт одан әрі дами ... ... ... ... ... ұшырап отыр. Бұл
дағдарыстың себептері көп, оның негізін экономика, саясат, ... т. ... емір ... байқаймыз. Қазіргі таңдағы көкейтесті проблемалар
еңбекші ... ... және ... ... ... ... ... өтеуге керек тауар қорларын молайтуга, әсіресе азық-
түлік мәселесін шешуге келіп тіреледі. Экономикалық ғылым адамдар ... ... ... ... Осы ... ... ... бүкіл халықтың мүдделеріне қызмет ететіні белгілі.
Экономикалық ілім қоғамдық өндірісті, адамдар арасында әлеуметтік-
экономикалық ... ... ол ... ... өмірге,
күнделікті тұрмысқа, адамдардын еңбек ету жағдайына ... сан ... ... ... ... Ал ... ... негізі —
өндірістік қатынастар. Оның ... ... ... ... өндіріс,
айырбас, бөлу, тұтыну қатынастары ... ... ... ... ... ... ... қатынастарын дамытып, жетілдіру аса маңызды.
1.2 Экономикалық теорияның ғылым ретінде қалыптасуы
Экономикалық ...... ең ескі және бай ... бар ғылымдардың
бірі. Экономикалық ойдың алғашқы көзін ... ... ... ... ... грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430-355 ж.ж.) пен
Аристотельдің (б.д.д. 384-322 ж.ж.) ... ... ... ... ... дамуы феодалдық тұйықтылықты
жоюға және мемлекеттің пайда болуына әсерін тигізді. Ол сол кездердегі ... ... ... ... ... мемлекеттік шаруашылықты
жұргізудің жалпы ережесін анықтаудың алғашқы талпыныстарымен ... ... ... ... ... ... ережесі «саяси экономия»
деген атка ие ... ... ... ... жылы ... ... ... Франция елінің шаруашылығын мемлекеттік ... ... ... ... ... мұны әлі де ... деп
айтуға болмайтын еді. Экономикалық ілімдер тарихы ғылым ретінде ХVІІ-ші
ғасырда пайда ... осы ... ... ... кең дамып, оның
даму заңдылықтарын қарастыру мен зерттеудің бастауы болып ... ... ... ілім ... ... Осы ілімнің
негізгі мазмұны мынада: меркантилистер байлықтың қайнар көзі мен ... ... ... ... емес, ол тауар мен ақша
айналымы саласында болады деп есептеді. ... ... ... ... ... сауданы реттеу, тауарды сыртқа шығару ... ... ... тұруы мен елдегі ақша капиталы (алтын, күміс) қорлануының
арқасында қол жеткізіледі.
Меркантилистік саясат елге ... көп ... ... мен күмісті
жинауды көздейді. Меркантилизмнің нағыз өкілдері — Вилья Стаффорд ... ж.ж.) және ... Мэн ... ж.ж) ... табылады.Қоғам байлығы
сауда да емес, ол ... ... ... ... идея ... рет
физиократтар мектебінің еңбектерінде пайда ... Осы ... ...... Кенэ ... ж.ж.) еді. Ол ... ... қайнар
көзі – ауыл шаруашылығының енбегі деп есептеді. Кейінірек бұл Уильям Петти
(1623-1687 ж.ж.), Адам Смит (1723-1790 ж.ж.) және ... ... ... ... де қарастырылды. Олар ұлттық байлықтың қайнар көзі тек
ауыл шаруашылығының еңбегі ғана ... ... ... ... ... (ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және құрылыс ... ... ... Осы ... ... ... ... атаққа ие болды,
сондықтан да бұл ... ... ... ... ... ... деп аталды.Саяси экономиканың классикалық ... одан әрі ... ... ... марксизм ілімі
қалыптасты.
К.Маркстың ашқан ... ... ... ... даму заңдылықтары, социализмнің (коммунизм) жаңа жүйе ретінде
пайда ... ... ... пен ... ... ... ... еңбектің екі табиғаттылығы, қосымша құн ... ... ... ... ... ... ... ашты.
К.Маркстың басты енбегі «Капитал» (1867-ші жылы 1-ші, 1885-шіж. 2-ші, 1894
ж. 3-ші томдары жарыққа шықты), осы ... оны ... ұлы ... ... Бұл ... жеке олкылықтар да кездеседі. Тарих К.Маркстың
капитализм кезеңіндегі пролетариаттың абсолютті кедейленуі ... ... ... ... капитализмді таза қанаушы қоғам деген
пікір де қателеу қөрінді. Әлемдік ... ... ... ... ... осы ілім ... теорияны дамытудағы ерекше дәуір болатындығын
мойындады.ХІХ-шы ғасырдың екінші жартысында «маржинализм» ... Бұл ... ... ... ... экономистері Карл
Менгер (1840-1921 ж.ж.), Фридрих фон Визер (1851-1926 ж.ж.), Эйген фон Бем-
Баверк (1851-1914 ж.ж.), сондай-ақ ағылшын ... ... ... ... ж.ж.) және ... ... ... басты категориялары:
шекті пайдалылык, шекті өнімділік, шекті шығындар.
Маржинализм экономико-математикалық тәсілдер мен ... ... ... ... ... белгілі теоретигі швейцар
экономисі Леон Вальрас (1834-1910 ж.ж.) болып табылады. Ол жалпы нарықтық
тепе-теңділік моделін жасады, онын ... - ... мен ... ... ғылым үш ғасыр бойы (XVII-XIX ғ.ғ.) саяси ... ... ... ... анықтамасында таптық көзқарастың
басымдылығын дәлелдей отырып, ... оны ... ... ... ... Маршалл (1842-1924ж.ж.) өзінің «Саяси экономия
принциптері» (1890 ж.) ... ... ... ... ... ... ұғымымен пара-парлығын айтты. Содан бері 100 жылдан
астам уақыт өтті және экономикалық ғылым жаңа ... ... ... ... ... кең тараған және ... ... ... ... ... Л.Брю және басқалары) типтес
оқулықтарда баяндалды.
Альфред Маршаллдың шекті пайдалылық теориясы орташа мөлшерден шекті
шағын шамаға өту ... ... және ... ... мен ... сондай-
ақ шығындар көлеміндегі өзгерістерге алып келді. Бұл талдау техникасы
процесі үшін өте ... ... ие ... ... ... математикалық
тәсілді қолдануға жол ашты.Қазіргі экономикалық ілімдер тарихының негізін
қалаушы ағылшын экономисі Дж.М.Кейнс болып табылады. Оның ... ... ... ... ... бен ... жалпы теориясы» (1936) деп аталады.
Нарық жағдайында сұранымның ынталандыру қабілеттілігі жаппай ... ... ... ... ... ... деңгейін мемлекеттік реттеу
жүйесіне көшіру Дж.М.Кейнстің жасаған негізгі ... ... ... 30-шыдан 80-шы жылдарына дейін «кейнстіліктің» ... ... ... ... ... ... 70-ші жылдарындағы экономикалық дағдарыс ... ... ... А.Смиттің мемлекеттік реттеудің
тиімсіздігі идеясына алып келді. Осы жағдайлардың толқынымен ... жаңа ... ... бола ... Осы бағыттағы экономистер ұсынымды
ынталандыру идеясын тілге тиек ... ... ... ... механизмі,
бәсеке негізінде өсуді баланстандыру қамтамасыз етіледі немесе сұраным мен
ұсыным арасында тепе-теңдік қалыптасады. Мемлекеттің ролі ... ... ... ... ... қажет. Бұл ... ... ... ... жекешелендіруге пайдаға салық өсімін
төмендету арқылы және ... ... жеке ... ... ... Мемлекет жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... бағдарламаны барынша қысқартады. Әлеуметтік
амортизаторлар ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын акцияларына иелік ... ... ... ... ... ... және сол сияқты бойын көтере
бастайды. Олардың қолдауынша, жеке кәсіпкерлік ... пен ... ... ... ... алып келеді, ұсынымды ынталандыру ... мен ... ... қалады.
«Неолиберализмнің» белгілі өкілдеріне американ экономисі Людвиг Мизес
(1881-1973 ж.ж.) Чикаго мектебінің экономисі Милтон ... (1912 ...... ... фон ... (1899-1964 ж.ж.) жатқызамыз.
Чикаго мектебі ... ... ... ... ... ... осы
бағытқа «монетаризмді» айтуға болады. Экономика тұрақсыздығының басты ошағы
ақша аясында жатыр және оны ... ... ... ... ... ... жоюда болып табылады.
«Монетаризмнің» басты стратегиясы – экономикалық ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттен экономикаға
ынталандыру салымын алмай жүзеге асыру.Осы тенденцияның айқын ... ... Пол ... ... (1915 ж.) ... ... ... табылады. Неоклассикалық синтез теориясының
түсіндіруінше «еркін бәсекеге ... ... ... ... және
ресурстар түгелдей игерілмейді». Мемлекеттің ... ... ... ... «толық жұмыстылықты» қамтамасыз етуі
қажет. ... ... ... ... болуын қалайды.
Кәсіпкерліктің жеке және мемлекеттік түрлерінің араласуымен – ... ... ... ... жұмыстылық» жағдайында «шекті ... және ... ... ... классикалық принциптер өзінің «заңды
күшіне» ие болып, ол Пол ... ... құн мен ... ... ... қарастырылған. Нарықтық коньюктура тұрғысынан қарастыра
отырып, Пол ... екі ... ... ... ұсынысын
қолданған. Оның неоклассикалық синтез теориясы ерекше жаңалыққа  жатпайды
және ол екі бағыттың ... ... ... ... ... ... реттеу теориясының басымды ролі атқаратындығын
көрсетеді. Пол ... ... ... ... ... Джон ... ... (1908 ж.) негізгі тұжырымдамаларын
қосқан. Дж.Гэлбрейт ... ... және ... ...... өзара ұзақ мерзімді келісімімен, ... мен ... ... ... мән ... ... ... мақсаты – мемлекеттік бақылауды күшейтіп,
әлеуметтік ұтымды тәсілін кеңірек ... ... ... ... айтканда, қазіргі кезде экономикалық ілімдер тарихы
мынадай төрт ірі ... ... ... ағым ... деп ... ол ... ... және «неолиберализм» теорияларымен жұптасады. Неоклассиктер —
А.Смиттің тікелей ізбасарлары былай деп есептеді: егер ... ... ... ... ... ... өте жақсы қызмет
аткарған болар еді;
– екінші ағым «капитализмді реттеу» теориясымен айкындалады. Оның
негізін қолдаушы ... ... ... (1883-1946 ж.ж.) болып
табылады;
– үшінші ағым «институционализм» теориясымен айқындалады. Оның ... ... ... ... Веблен (1857-1929 ж.ж.) болып
табылады. Оның 1899 жылы ... ... ... атты ... жарық
көрді. Осы ағым үшін капиталистік қоғамның дамуы мен түрінің өзгеруіне
арналған зерттеулер сипаты тән. ... ... ... ... ... ... ... Дж.Гэлбрейтті (1908 ж.)
және «конвергенция» (латынның жақындасу, ... ... ... ... ... ғалым-экономисі Ян Тинбергенді жатқызамыз. Американ ғалым-
экономисі Пол Самуэльсонның ... ... бұл ... «аралас
экономиканың» түп тұлғасы қарастырылған.
– төртінші ағым әлеуметтік бағытталған ... ... ... Осы ... ... ... неміс ғалымы, мемлекеттік
қайраткер Людвиг Эрхард (1897-1977 ж.ж.) және ... ... ... (1891-1950 ж.ж.) болып табылады.
«Экономика ғылымының ғылыми мақсатын терең түсіну үшін ең жақсысы ... ... ... ... және ... еңбектерін зерделеп
оқу жеткілікті» - дейді ... ... ... жаңа
институционалдық бағыттың өкілі ... ... ... ... берілер баға жоқ секілді. Себебі Роберт Хайлбронер келтірген бұл
үш атақты экономистер экономика ғылымында ... ... ... ... ... ... қалдырған ғалымдар. Олар экономикалық ... ... ... түрлерінің негізін қалаушылар.Экономика мен
экономикалық ілімдер ... ... ... ... - ... ... экономика) курсы. ... ... ... ... ... ... ... бірге дамып қалыптасты. Қалай өмір
сүру, қажеттіліктерін, игіліктерді ... бөлу ... ... ... ... ... ... ілім негізінде
қалыптасып, шаруашылықты жүргізудің белгілі бір әдісі түрінде ... ... ... ... ... ойлар мен ойшылдар көріне
қойған жоқ.Экономикалық ілімдердің ғылым ретінде қалыптасу кезеңі ... ... ... бірақ экономикалық қөзқарастар көне заманда да
кездеседі.Оның өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... тарихының пәні
төңірегінде алуан түрлі көзқарастар кездеседі. Экономикалық ілімдер ... ... ... ... ... ... ... арасында да ортақ пікір жоқ. ... ... ... жіктелуі, экономикалық ғылымның пәнін түсінуге мүмкіндік
береді. ... ... ... (олар экономикалық ғылым пәнін
қоғамдық ... ... ... деп ... ... ... экономика ғылымы шектеулі өндірістік ресурстар жағдайында ұтымды
шешімдерді іздестірумен ... ... ... ... ... ... және ... процесінде туындаған экономикалық қатынастарды
зерттейді); кейнсшілдерді (олар ... өсу ... ... ... ... ... макроэкономикалық реттеу ұсыныстарын жасаған);
маржиналистерді (олар «экономикалық адамның» ұтымды іс-әрекетін зерттеген);
монетаристерді ... ... ... және ... ету факторы ретінде монетарлық, яғни ақша несие саясатын алған);
институционалистерді (олар экономикалық қатынастарды әлеуметтік, саяси және
рухани ... ... ... және ... ... ... Дегенмен, жасалған әр түрлі тұжырымдарға қарамастан, қарама-
қайшылықтар жиі ... және олар ... ... ... ... ... ... кітабының авторы Титова И.Е.
осы ғылымның төмендегідей анықтамасын береді: экономикалық ілімдер тарихы
түрлі тарихи кезендердегі ғалымдардың ... ... ... ... ... дамуының тарихи процесін зерттейді. Бұдан
туындайтыны — экономикалық ілімдердің ... және ... ... ... ... – құл ... ... бастап барлық тарихи
кезендердің тарихи процесін қамтиды. (Титова Н.Е. ... ... - М.:; ... Изд. ... ... 1997, 3 ... ... Худокормов А.Г. курстың пәні тек қана қазіргі ... ... ... ... ... ... ... батыс экономистерін ортақ
пікірге әкеліп қана ... ... ... ... әрі ... ... ... дискуссиялар деп атап ... ... ... ... этап): Учебник/Под об. ред.
А.Г.Худокормова. - М.: ... 1998, 3 ... ... ... ... ... ... белгілі экономист алыс және
жақын шетелдердің ғылым ... ... ... ... ... ... авторы Я.С.Ядгаров берді. Ол былай деп ... ... ... ... ... ... теориялық
мектептерде, ағымдар мен бағыттарда орын алған экономикалық идеялар мен
танымдардын, ... ... ... және әлеуметтік саладағы
өзгерістерге сәйкес кұрылу, даму және ... ... ... ... ... Я.С. «История экономических учений: Учебник для ... 4-е ... ... - М.: ... 2000, 12 ... ... кітабының авторлар ұжымы ресейлік экономист ұлтшылдардың идеяларына
аздап талдау жасай ... курс ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикалық теорияның даму
зандылықтарын, әр дәуірдегі және әр ... ... ... болып, дамуының. күресуінің және ауысып отыруының тарихи ... ... ... ойдың негізгі бағыттарымен және нақты
экономикалық ... ... ... ... ... ... пікірінше, экономикалық ілімдер тарихының пәні —
бұл экономикалық ілімдердің ... ... ... ... және ауысуының тарихи ... ... ... және ... теориялармен мектептердің
қалыптасып, ... ... ... ... ... ... тарихының пәні деп есептейді. (Бартенов С.А. «Истории
экономических учений» - М.: Юрист, 2002, 15 ... курс ... ... ... көзқарастарын жүйелеумен және ашумен
шектеліп ... ... ... ... ... ... мен
қорытындылардың трансформациясын анықтауға ұмтылады.Экономикалық ілімдер
тарихы пәнінің қысқаша ... да ... ... ресейлік
ғалымдар (Борисов Г.В., Шишкин М.В., ... С.Ф.) бұл ... ... ... ... сатысындағы экономикалық теориясының пайда ... және ... ... процесі деп есептейді. (Борисов Г.В., ... ... С.Ф. ... ... ... - С-Пб., Изд. дом
«Сентябрь», 2003, 7 ... ... бір ... ... ... және ... ... ортақ нәрсе – экономикалық ой тарихының ... ... ... ... тарихын зерттеу, ол сонымен бірге
адам қоғамының эволюциясы барысындағы экономикалық концепциялардын (идеялар
мен ... ... ... ... және ... ... ... де қысқаша талдау жасағаннан
аңғарғанымыз, ... ... ... ... ... ... үлкен жұмыс
Батыста және Ресейде жұргізіледі.Қазақстанда аталған ... осы ... ... ... ... әдебиетте ғылым тұрғысынан
алғандағы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық ілімдер тарихын
кешенді тұрғыдан қарастыруға арналған ғылыми деңгейде зерттеулер әлі тиісті
жолға койылмаған. ... да осы ... ... әрі ... ... – экономикалық теорияның бір саласы
2.1 Микроэкономиканың пайда болуы
Маржиналистік экономикалық теория бағытының мәні - объективті заңдарды
зерттеуден бас ... және ... ... ... ... ... талдауға көшу, экономикалық іс-әрекеттердің себептерін,
адамдардың мүдделерін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... адамның «ұтымды тәртібі»
принципі, робинзон әдісі сияқты ... ... ... Маржиналистік
әдістің ерекшелігі шексіз қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ресурстардың
сиректілігі мен шектеулілігі принципін қолдану болып табылады.
Осы бағыттар мен ... ... ... қолданды, яғни олар
жекелеген экономикалық субъектілердің мінез-құлқы деңгейінде сұраныстың,
ұсыныс пен ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік үлгілерін құру мәселелерін терең зерттеу үшін
қолданады.
Маржиналистік ... ... ... аяғы мен XX ... ... ірі капиталистік
кәсіпорындар,олардың монополияға айналуы пайда болды.Ірі ... ... үшін жаңа ... ... ... ... туындауына осы жағдайлар,экономикалық теоридағы жаңа бөлім-
микроэкономиканың пайда болуына әсер ... ... ... ... ... ... ... салушы),Ф.Эджуорт,
А.Пигу секілді экономист ғалымдар жатады.Бұл мектептің негізінде маржи-
нализм доктриналары жатыр.Бұл ... ... ... ... ... ... теориясындағы қайшылықтарды жоюға
талпыныстар жасады.Осы мақсатта олар ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары оның негізін салушы Кембридж
университетінің профессоры Альфред Маршалл ... ... жылы оның ... «Экономика ғылымының принциптері» ... ... ... ... ... арқылы Маршалл экономика
ғылымында жаңа негізгі ... ... ... ... ... ... классикалық мектебі мен ... ... ... ... талпынды.
А.Маршалл қайтыс болғаннан кейін кембридж мектебіне Артур Пигу (1877-
1959) басшылық ... - ... ... теориясын» жасаушы.Ол әл-
ауқаттылықты ұлттық табыстың шамасына оның бір ... ... деп ... таза ... жеке және ... деп бөледі.Пигу рыноктың қоғамдық
әл-ауқаттылықты өздігінен қамтамасыз ете алмайтындығын айтады.Сондықтан
үкіметтің экономикаға араласуын қажет деп ... ... ... ... ... отыруды пайдалы,бағаны
төмендетілуі өнім шығаруды ұлғайтуға әсер етеді,демек ... ... ... жоқ жерде салық пен субсидия механизмі
жеткілікті.Ал монополияның ... ... ... ... бағаны,кейде
өндірісті де мемлекеттің бақылауға алуы қажет. Пигудың «Экономикалық әл-
ауқаттылық ... ... ... ... ... ... ... жалпы әл-ауқаттылықты оңтайландырудың
жеткілікті шарты бола алмайтындығынан деп есептейді.
Дегенмен ... ... ... ... ... теориясының негізін
салды,жеке тұлғаның,фирманың және қоғамның экономикалық мүдделерінің
үндестік мәселелерін шешуге жол ... ... ... ... ... ең ... австрия мектебі эканомика
ғылымын зерттеу ... ... ... ... эканомикадан
алшақтап кетті. «Құн» және «тауар» категорияларын маржиналистер «құндылық»
және «эканомикалық игілік» категорияларымен ... ... ... ... құн категориясы жатса, австриялық
мектеп назарын тұтыну құны, пайдалылық категорияларына аударды. Сол сияқты
классикалық ... үшін ... ... көзі ... болса, маржиналистердің
түсінігінде игіліктердің құнын жасауға өндірістің тең ... үш ... ... ... ... пайдалылық теориясы алады. Бұл
теорияның негізінде игіліктердің пайдалылығы жатыр. Пайдалылық – аса ... ... ... (қорына) байланысты. Игіліктердің қоры
артқан сайын ... ... ... ... ... мөлшері аз
болған жағдайда ғана игілік құндылыққа ие ... Міне ... ... эканомикалық категорияға жатқызады. Су игілік ... ... ... ... ... қатарына жатпайды.
Заттардың құндылығы олардың қорларының келесі бірлігінің ... ... Осы ... ... ... ... ... өкілі Ф. Визер шекті пайдалылық деп атады.
Маржинализмнің австрия ... ... мен ... К. ... ... Ф. ... ... және Е. Бем-Баверк (1851-1919) еңбектерімен
тығыз байланысты. Аталған мектептіңнегізін салушы К. Менгер «Саяси эканомия
негіздемелері» кітабын ... ... Адам ... ... ... ... ... қойды.
Менгердің талдауы жеке тұтыну саласындағы ... ... ... ... ... ... ... таңдауы. Кез
келген игіліктің құндылығы олардың адам қажеттілігін қанағаттандыра алатын
қабілетімен анықталады. Менгердің пікірінше, құндылық игіліктердің ... ... ... сол ... ... тұтынудың
маңыздылығынан байланысты (Меңгер «пайдалылық» терминін қлданбаған).
Меңгердің тұтынылатын ... он ... ... ... ... ... ... осы әртүрлі игіліктердің бағалануының ... ... ... осы әр түрлі игіліктер қажеттіліктерді
қанағаттандыру маңыздылығына қарай ... Өз ... ... қанағаттандырушы актілер тізбегі сараланады, яғни тұтынушы
үшін тұтынылатын алғашқы игілік бірлігі, ... ... ... ... ... ... осылайша толық қанығу процесіне шейін
яғни кезекті игілік бірлігінен ... ... ... тең ... мысал кейін Менгер кестесі деп аталынады). Нәтижесінде Менгер өз
мысалында белгілі бір игілік ... ... сол ... ... ... ... ... қатарға бөлінуді ... ... ... ... және жоғарғы қатарлы (тұтыну заттарын
жасауға қолданылатын) игіліктер деп бөлді. ... ... ... ... аса ... болған жоқ. Мұндағы жаңалық олардың
анықтамасында жатыр. ... ... ... заттарының құндылығы (құны)
оларды жасауға пайдаланылған өндіріс факторларының – шикізат, еңбек ... ... ... ... анықталуы тиіс. Ал Менгердің талдауы
бойынша керісінше, төменгі қатардағы игіліктердің құндылығы ... ... ... ... ғылымға өзінен кейінгі ғалымдардың
еңбектерінде даму алған бірталай идеялар енгізді.Мысалы өндіріс факторының
әр ... ... ... өнімді өндіріп шығару ... ... ... ... ... теориясы қалыптасты.
Австрия мектебінің ең осалдау жері- теориялар мен шаруашылық
тәжірибелердің ... ... ... объективті процестерді кейінге ысырды.Сондықтан да бұл мектепті
көп жағдайда субъективті-психологиялық ... ... ... ... ... ... да бар- олар тұтынушылық сұраныс пен
тауарлардың бағасы арасындағы өзара байланысқа,тұтас алғандағы ... ... ... ... салады.Бұл өз кезегінде баға құрылымы
мәселелерін шешуде тиісті рөлін атқарды.
Австрия мектебінің өкілдері еңбек категориясына аса көп ... ... ... еңбек категориясы басты орын ... ... ... ... еңбек тауар айырбасы теңдігіне
тікелей емес жанама түрде әсер ... ... ... игіліктер көлемі
өзгереді,демек, олардың шекті пайдалылығы да өзгереді.Ол игіліктерді өндіру
процессі сол ... ... ... ... ... ... ... өнімі
әкелетін қанағаттану сезімімен төмен болғанға дейін жалғасады деген пікірді
айтады.
Австрия мектебінің ... ... ... ... ... тәсілдерді кеңінен пайдаланды.Ол ... пен ... мен ... ... ... ... саяси экономиканың нақты ғылымға
айналуының қажетті шарты деп санады.
2.2 Микроэкономика пәні
Микроэкономиканың басты ерекшелігі - бұл пән ... ... ... үй шаруашылықтары) жұмыс істетудің ауқымы, олардың
нарықтағы мінез-құлқын зерттейтін бөлімі. ... ... мен ... ... ... ... олардың шешім
қабылдауының экономикалық негіздерін және өзара байланыстарын ... мен үй ... алға ... ... және оған ... үшін ... шектеулерді ескере отырып, олардың өз көзқарастары
тұрғысынан ең жақсы шешімдер ... ... ... Үй ... ... алар ... ... аса тиімділігін көздейді, ал
фирмалар өндіріс туралы шешім қабылдай отырып, таза ... мол ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі бола
отырып өзінің пәні ретінде шаруашылық етуші субъектілердің – сатушылар мен
сатып алушылардың, үй ... мен ... ... ... ... ... ... Бірақ
қазіргі заманғы микроэкономика нарықтық жүйені зерттейтін ... ... мен ... ... нарық және оның қызметтері туралы, нарықтық
экономиканың үлгілері, нарықтың құрылымы мен инфрақұрылымы, ... оның ... мен ... ... ... табылады.
Микроэкономиканы зерттеудің басты объектілері болып баға және ... ... ... ... ... қазіргі заманғы ғылыми
микроэкономикалық ... ... ... Баға ... ... ... игіліктер мен қызметтердің шығындары мен пайдалылығы
есебінен қалыптасады, нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың, бағалық және ... ... ... қалыптасады. Сондықтанда микроэкономиканың
келесі тақырыптары болып баға, сұраныс және ... ... ... бір ... ... ... мен пайдалылықтың өзара байланысы
ретінде, ал екінші жағынан, сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... мәселелерден тұрады.
Микроэкономика экономикалық теорияның жалпы ғылыми ... ... ... негізгі құрамдас бөліктері болып
экономикалық теориялар, экономикалық заңдар мен категориялар, экономиканың
әрекет етуінің ... ... ... ... ... ... тұрғыдан қарастырылады, яғни олардың дамуының
сапалық және ... ... ... ... Жалпы алғанда,
микроэкономиканың заңдылықтарын танып білу – бұл жалпыдын жекеге ... ... ... ... ... ... негізінде микроэкономикада позитивті және
нормативті талдаулар жүргізіледі. Микроэкономикалық ... ... ... үшін ... тәжірибемен тексеріледі және болжамдық
үлгілер ... үшін ... ... ... ... қолданылады. Бірінші үлгі шекті шамалар көмегімен өндірістің жеке
экономикалық агенттерін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... арасындағы өзара байланысты
зерттеу кезінде қолданылады. Тепе-теңдік жағдайы ... ... ... тұрақтандыру кезінде шешуші рөл атқарады.
Зерттеудің дербес объектісі болып ... ... ... Нақты құбылыстар мен үрдістерді және ... ... ... ... әртүрлі нұсқаларын ұсынуға, дәлелденген
шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Таңдау теориялары қолданылады ... ... аса ... ... ... ... ерекшеліктерін экономикалық теориядағы
жекелеген мектептер мен ... ... ... ... болады.
Неоклассикалық бағыт микроэкономикалық ... ... ... ... Ол нарықтық экономиканың гүлденуі, еркін бәсекенің
шарықтауы кезінде пайда болды. Оның пайда болуының нақты қажеттілігі еркін
бәсекенің ... ... және ... тепе-теңдік мәселелерін, сұраныс
пен ұсыныстың, бағаның өзара байланысын, ... ... ... ... мәселелерін ғылыми тұрғыда дәлелдеу болып табылады.
3 Микроэкономиканың зерттеу әдістері
Экономикалық теория ғылымын танып-білудің ... ... ... ... зерттеудің әдіснамалық негізі – диалектикалық
танып білу әдісі болып табылады. Бұл әдістің ғылыми мәні ... ... ... мен ... олардың дамуы тұрғысынан – ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Осы
процестерді қарастыру кезінде танып-білудің көптеген ... ... ... ... ... барлық ғылымда қолданылатын жалпы ... ... ... ... заңын қолдана отырып, экономикалық
ілімдер тарихы өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын зерттеу әдістерінің ең маңыздысы —
ғылыми абстракция әдісі ... ... ... терминін нақты
түсіндірер болсақ, жекеше тыс ойлау ... ... ... ... ... ... нақты болмыстан тыс және тек ойдан, елес
ретінде түсіндіріледі. Ал нақты нәрсе — бүл ... ... ... ... ... ... дегеніміз зерттеліп отырған
құбылыстардың мардымсыз, ... ... ... олардағы түрақты
қасиеттерді тауып көрсету процесі. К.Маркс айтқан болатын: «...экономикалық
форматтарға ... ... ... да, не ... ... де
пайдалануға болмайды. Бұл екеуінің орнына абстракцияның күші жүруге тиіс».
Көбінесе құбылыстың мәнін түсінуде, сол ... ... ... ... кедергі жасайды. Сондықтан да басты нәрсені шешіп алу үшін
— мәселенің ... ... оны ... ... ... жасайтын, екінші
дәрежедегі құбылыстардан дерексіздендіру қажет. ... ... ... ... ... ... ақша, капитал, пайда
және т.б.) калыптасады.
Экономикалық категория — логикалық ұғым және ... ... ... бір ... көрсетеді. Демек,
экономикалық ілімдер ... ... ... ... ... категориялар ретінде бейнелеу арқылы оқытады.
Кез-келген процесті зерттеуде экономикалық ... ... ... және ... ... бірлігін колданады. Осы тенденцияның
дамуын айқындау үшін, құбылыс пен процестің ... ... ... ... ... ... Демек, экономикалық ілімдер тарихи принципті
басшылыкка алады. ... ... ... ... зерттей
отырып, экономикалық ілімдер тарихтың соңынан ілесе алмайды. Себебі, тарих
кең жағдайда кездейсоқ факторлар, ... ... кері ... ... озып кетушіліктер іс әрекетіне бой алдырады. Осы ... ... ... ... ... ... да экономикалық
ілімдер тарихы әдісінің ең маңызды принциптері – ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Логикалық әдіс – деп жазды Ф.Энгельс, – бұл сол бір тарихи әдіс, тек
тарихи дамудың ... ... ... ... ... ... сатыдағы болмысты бейнелейді және «заңға сәйкес, шындықты тарихи
процестің өзі беріп ... ... ... ... және ... ... ... қатаң сақтау орын алады.Экономикалық
зерттеуде анализ (талдау) және синтез (жинақтау) тәсілі де ... да, ... да ... ... мен ... ... ... жиынтығына ие болады. Осы объектіні дұрыс түсіну үшін, оларды ең
алдымен құрамдас бөліктерге жіктеу кажет.
Зерттелетін құбылыс өзінің құрамдас ... мен ... ... ... мен ... ... тәптіштеп тұтас құбылыстың қажетті
бір бөлігі ретінде қарастыруды анализ (талдау) дейміз. Алайда ... тек ... ... ... ... ... ... соң, осы элементтерді қайтадан тұтас етіп біріктіру қажет.
Зерттелетін құбылыстардың бөліктерін жұптастыру және ... ... ... ... ... (жииақтау) дейміз.
Ғылыми болмыс экспериментті қолдануды, экономикалық процесс пен
кұбылыстардың математикалык әдістерін ... да ... ... жаңа ... тұжырымдамалар мен экономикалық заңдардың қалыптасуын
қамтамасыз етеді. Кез келген қоғамдық өмір мен табиғат сияқты экономикада
кездейсоқтықтың ... ... ... ... ... ... ... жол салады.
Ғылым мен оқу пәні арасында айырмашылық бар. Оқу ... ... ... жоқ ... өмірлік мысалдар, ... ... ... ... да, оқу ... де методология бірдей қажет.
Методология дегеніміз — ... ... ... ... ... ұйымдастыру
принциптері туралы ілім.
Экономикалық процестерді танып-білу әдістерінін ... ... ... айырмасы бар. Бірақ барлық жағдайда да
зерттеу мен білім ... ... ... ... Бұл ... ... гректер қаласа, ал оны гылыми жүйеге салуда ... ... ... зор. Шын ... ... адам барлық процестерді даму
үстінде ойлап қарайды, яғни ... ... ... ... сөз. ... ғылыми тану процестер мен құбылыстардын мәніне, олардың ... ... ... ... және ... күшін зерттеуге тиіс.
Ғылыми танудың нысаналары мен әдістері көп. Олар объективті ... ... ... ... ... және синтез,
индукция, жүйе (система) түрінде қарау, болжамдар жасау және оны тексеру,
экс-перименттер жүргізу, логикалық және ... ... ... ... ... ... — ғылыми абстракция. Ол басқа
да гуманитарлық, жаратылыстану, техиикалық ... ... ... дегеніміз зерттеу пәнін жеке, кездейсоқ қысқа мерзімді, дара
құбылыстардан біздің түсінігімізді окшаулап, оның ... ... ... ... ашу. ... ... жағдайда ғана объектіні
мүмкіндіғінше жан-жақты қамтуға, оның ... ... ... ... ... ... ... баға қозғалысын алсақ, бір
қарағанда ол түсініксіз, шегі жоқ, ... ... ... ... ... ... нақтылы факторлар: сұраныс пен ұсыныс, сондай-ақ
өндіріс және ... ... т. б. ... ... де шегі бар. Оны ... дарындылығы
белгілейді. Абстракциялау процесінде категориялар, үгымдар тұжырымдалады,
олар құбылыстар мен процестердің жеке-дара ... ... ... ... ... қозғалыс белгілі заңдылықтар тұжырымдалғанда жалпыдан
жекеге, абстракциядан нактылыққа қарай ... мен ... ... оның ішінде экономикалық ілімде жеке
процестерді білу ғана ... Ол ... ... Нақтылы өмірде бір-
бірінен алшақ заттар мен құбылыстар жоқ өмірде де ... ... ... ... ... жүйенің калыптасуы индукция және дедукция
деген методологиялық ... ... ... жеке ... ... ... ... жалпы қағидалар,
прннциптер шығарады. ... ... ... қағидалар негізінде
зкономикалық объектілердің, процестердің кейбір жеке алынған ... ... және ... ... ... экономикалық ғмлымда
орын алады. Әрбір экономикалық жүйенің логикалық байланысы бар. Біріншіден,
олар ... ... ... әсер ... ... ... ... (дәлел) болған зат, ертеңінде кызмет ... ... ... ... ... ... тарихи даму процесінде болады. Сондықтан
тарихи және ... ... ... ... ... зор. ... ... және оның элементтерінің пайда болуын білу үшін ғана емес, әсіресе
оның үрдісін (тенденциясын), сатыларын анықтауга қажет.
Қорытынды
Осы курстық жұмыстың ... мен ... ... ... ... ... ... Экономикалық теория ойларының қалыптасу тарихы;
- Микроэкономиканың ғылым ретінде ... және оның ... ... ... ... әдістері.
Жоғарыда көрсетілген тақырыптардың мазмұның ашу мақсатында мен
өзіме көптеген жаңа ... ... ... ... ... ғұлама көрнекті ғалымдардың экономика ғылымының ... ... ой ... жетік танысып,экономикалық теорияда микроэкономика
ғылымының алатын орны және оның ... ... ... ... ... ... ғылыми әдістерін
қолданатындығына,оның методологиясының құрамдас бөліктері ... ... ... мен ... ... жататындығына көз жеткіздім.Микроэкономиканың басты
объектілерін анықтап,оларға әсер ... ... ... ... ... ... ... мектептер мен бағыттары арқылы айқындадым.Сонымен орай ... ... ... ... ұшырау себебтері көп екендігін
ескере отырып, оның негізін ... ... ... т.б ... ... ... ... байқадым.Алған ақпараттар арқасында мен
осы курстық жұмыстың тақырыбын айқын аштым.
Сонымен экономикалық теорияның меркантилизм,физиократизм, класси-
калық саяси экономия,неоклассикалық ... ... ... даму ... осы ... жұмыс барысында әрқайсысын жеке
дара қарастырдым.
Курстық жұмыста экономикалық теорияның ғылым ретінде XVII-ші ғасырда
пайда болып,сол ... ... ... ... кең дамып,оның даму
заңдылықтарын қарастыру мен ... ... ... ... ... ... ... ішінде экономикалық бағыттар
қатарына бірінші болып «меркантилизм» мен «маржинализм» ... ... ... шолу жүргіздім.
Қорытындылай келсек, жалпы экономикалық теория ғылымы - адамдар
қажеттілігін өтеу ... ... ... ... ... ... ... халықтың мүдделеріне қызмет
ететіндігін естен шығармауымыз қажет.Экономикалық теория ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттей отырып,қоғамдағы барлық өмірге,күнделікті
тұрмысқа, адамдардың еңбек ету жағдайына байланысты сан алуан ... ... ... ... ... ... ... Ү. С .,Жүнісов Б. А ., Мүсірепов Ғ. М «Экономикалық
ілімдер тарихы» -Б :Ақтөбе-2005
2 Бартенов С.А. ... ... ... - М.: ... 2002,15 б
3 ... Г. В., ... М. В., ... С. Ф. «История экономических
учений» - С-Пб., Изд. дом «Сентябрь», 2003, 7 б
4 Вечканов Г. С., ... Г. Р. ... 3-е ... ... ... ... А. ... Ө. Қ «Жалпы экономикалық ілімдер тарихы»- Б:
Алматы - Ақтөбе - 2006
6 История экономических ... ... ... ... об. ... - М.: ИнфраМ, 1998, 3 б
7 Курс ... ... ... – 5-е ... дополненное
и переработанное издание/ Под общ. ред. Чепурина М. Н. и ... Е. А. ... ... 2006 (Раздел 2: Микроэкономика). Глава 6, 10.
8 Құдайбергенова К.С. Микроэкономика. Оқу құралы. – ... 2005. ... ... ... Н. Қ., ... Қ. С., Тілеужанова М. Ә. Микроэкономика:
Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2004. 6 тарау.
10 Нуреев Р. М. Курс микроэкономики: Учебник для ... – 2-е ...... ... 2005. Глава 5.
11 Пиндайк Р.С., Рубинфельд Д.Л. Микроэкономика. М., 2002. ... 7
12 ... Ю.В. ... ... для ... ... по ... специальностям. М.: Изд-во «Дело и Сервис»,
2006. Глава 5.
13 Темірбекова А. Б ... ... Б: ... - ... ... Н. Е. «Истории экономических учений» - М.:; Гуманит. Изд.
центр «ВЛАДОС, 1997, 3 б
15 ... Я. С. ... ... ... Учебник для вузов.
Изд. 4-е перерад. идоп. - М.: ИНФРА-М, 2000, 12 ... ... ... даму ... ... теорияның құрамдас бөліктері
Қосымша В
(ұсынылған)
Экономикалық ғылымдардың жіктелуі
Қосымша Г
(ұсынылған)
Экономикалық теорияның
функциялары
Қосымша Д
(ұсынылған)
Экономиканы тану әдістері
Қосымша ... ... ... ТАНУ ... ... ... үшін ... және методолоогиялық негіз
болады.
Дүниетанымдық
Ғылым негізінде қоғам өміріне ... ... ... ... және ... ... дамуының ғылыми болжамын жасау.
Практикалық
(прагматикалық»)
Іс жүзінде зерттелген ... ... ... Мемлекеттің
экономикалық саясатының негізін құру.
Танымдық
Экономикалық заңдаржы, құбылыстарды зерттеу
және түсіндіру.
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ... ... ... ... ... құқықт.
Экономикалық білімнің тарихы, экономикалық тарих және т.б.
Функционалдық қаржы, несие, маркетинг, бухгалтерлік есеп т.б.
Салалық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық ғылымдар
Біріктірілген ғылымдар.
Экономикалық теория
ЭКОНОМИКА ҒЫЛЫМДАРЫНЫҢ ЖІКТЕЛУІ
Экономикалық дамудың сипаттамасы, нарық бөлігіл болатын экономикалық
институттардың жүйесі болып табылады.
Институционализм
Т. Ведлен, У. ... ... М. ... ... ... - ... ... Макроэкономикалық
тәсілдеме.
Марксизм
К. Макрс, Ф.Энгельс
Қоғамдық нысанға тәуелсіз экономиканы зерттеу – «экономикалық адамның»
қылығы мен ... ... ... ... үшін шекті шаманы пайдалану.
Микроэкономикалық әдіс. .
Маржинализм
К. Менгер,
У.. Джевонс
Марксизм
К. Макрс, Ф.Энгельс
Қосымша құн теориясы. Қоғамның барлық ... ... ... ... ... ... Еңбек – барлық тауар құндылықтарының негізі мен
өлшемі. Экономиканы реттейтін заңдардың барлығы ... ... ... ... ... табыс көздерін анықтау.
Классикалық саяси экономика
У. Петти, Ф.Энгельс
Өндіріс аясын зерттеу. Бірақ өндіріс аясы түсінігіне ауыл шаруашылығы
жатқызылған.
Физиократизм
Ф.Кенэ, А. ... ... ... ... ... ... ... Зерттеу мақсаты –
айналыс аясы.
Меркантилизм
Т. Мен, А.Монкретьен
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯ
Макроэкономика
Микроэкономика
Экономиканың жеке субъектілері (фирмалар, салалар, т.с.с.) деңгейінде
шектеулі ресурстарды ... ... ... зерттеу
Экономиканы
жалпы зерттеу
Негізгі категориялары
Өндіріс факторлары, шығындар, баға, сұраныс, ұсыныстар
Ұлттық табыс, жиынтық сұраныс, инфляция, жұмыссыздық
ЭКОНОМИКА
Нормативті экономика
Оң экономика.
Елдің экономика туралы ... ... ... ... негізіндегі
кепілдемелер.
Дерек негізіндегі экономикалық қылық туралы болжаулар. Экономика – дәл өзі.
Экстраполяция
Болашаққа лайықталған тенденциялар негізінде экономикалық даму ... ... ... ... жалпы қорытынды жасау. .
Индукция
Жалпы ережелер негізінде жеке қорытынды шығару.
Дедукция
Алдын ала ... ... ... ... ... ... ... – теорияны фактілер арқылы тексеру.
Эмпиризм – бақылау, фактілерді жинақтау.
Синтез
Талдау
Үлгілер құрастыру ережесі
ДЕРЕКТЕР
Белгілі экономикалық мәселеге жататын ... ... ... ... ... моделін құру үшін деректер қолданылады
САЯСАТ
Экономикалық қылыққа ықпал ететін саясат құру үшін модельдер пайдаланылады

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік қызметтің теориясы және микроэкономика негіздері12 бет
Микроэкономика8 бет
Микроэкономика пәні,әдістемесі49 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Микроэкономикадағы сұраныс және ұсыныс моделі30 бет
Микроэкономикадағы өндiрiстiк функция27 бет
Микроэкономикадағы өндiрiстiк функция туралы17 бет
Микроэкономиканы зерттеу әдістері22 бет
Экономика және микроэкономика12 бет
Экономикалық теория ғылымы: микроэкономика және макроэкономика8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь