Экономикалық өсудің кейнстік үлгілері

ЖОСПАР
КІРІСПЕ
I. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Экономикалық өсу концепциялары,
факторлары және кезеңдері туралы теориялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1. 2. Экономикалық өсудің типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
II. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІҢ НЕГІЗГІ ҮЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.1 Экономикалық өсудің кейнстік үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2. Р. Солоудың неоклассикалық өсу үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
III. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІҢ ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ПАРАДИГМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
КІРІСПЕ
Осы замандағы эконимикалық теорияда, әдетте экономикалық өсу деп, өндіргіш күштердің ұзақ мерзімдік дамуымен байланысты өндірістің нақты көлемінің табиғи дәрежесінің ұзақ мерзімдегі өзгерістерін атайды. Осы жағдайда талдаудың пәні өндірістің потенциалдық көлемінің өсуі болып табылады. Ал осы өсу, тепе-теңдіктің бір ұзақ мерзімдік болмысынан, оның келесі болмысына қозғалыс деп тұжырымдалады.
Осындай жағдайда экономикалық өсуге және ұсыныс факторларына басты назар аударылады. Нақты экономикалық өсуді талдағанда зерттеу пәні тек экономикалық динамиканы белгілейтін факторлармен шектелмейді, оған салалық және ұдайы өндірістік пропорциялар, экономикалық өсу процесіндегі институционалдық құрамдардың пропорциялары, өсу қарқынын өсіру немесе тежеудің мемлекеттік саясаты, өндірістің нақты көлемінің оның потенциялдық көлемінен аз болуының себептері және т.б. жатады. Нақты экономикалық өсудің мәні – экономикалық негізгі қайшылығын жаңа дәрежеде шешу және ұдайы өндіру болып табылады: өндірістік ресурстардың шектелуі мен қоғамдық қажеттердің шексіз болуының арасындағы осы қайшылықты шешудің негізгі екі түрі бар: біріншіден, өндірістік мүмкіндіктерді көбейту арқылы, екіншіден, бар болған өндірістік мүмкіндіктерді пайдалану тиімділігін жоғарылату және қоғамдық қажеттіктерді дамыту арқылы. Бірақ осымен процесс бітпейді: дамудың әрбір жаңа кезеңінде өндірістік мүмкүндіктердің молаюымен байланысты қоғамдық қажеттердің барлығы қамтамасыз етілмейді. Қоғамдық қажеттіктер, оларды қамтамасыз ететін өнімдердің өндірісін осы елдің өндірушілері немесе импорт жасалған өнімдердің жеткізушілері игергеннен кейін пайда болады. Бірақ осыған қарамастан, қоғамдық қажеттіктер өндірістік ресурстарға қарағанда біріншілік, жетекші болып табылады. Өйткені, пайда болған қажеттілік бірте-бірте жаппайлыққа айналады, ал бұл жағдай өндірістің үздіксіз дамуын талап етеді.
Экономикалық теорияда экономикалық өсудің дамуын көрініс формалары туралы екі бағыт орын алған. Экономикалық өсу деген жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) ұлттық табыс (ҰТ) нақты көлемін өсу шапшандығымен өлшенетін немесе осы көрсеткіштердің бір адамға шаққандағы өсуінің (көбеюінің) шапшандығымен өлшенетін, белгілі мерзімде ұлттық экономиканың дамуының қорытынды сипаттамасы деген түсінік кең тараған.Әдетте экономикалық өсуді мақсатарымен байланысты болады. Экономикалық өсудің бірінші әдісі көбінесе елдің экономикалық потенциалының молаю шапшандығын бағалау үшін қолданылады, екінші-халықтың әл-ауқатының динамикасын талдағанда, немесе әр елдер мен аймақтардағы тұрмыс дәрежесін салыстырғанда қолданылады.Бүгінгі күні өсу теориаларында өлшеудің екінші әдісі көбірек қолданылыды. Экономикалық өсу деп Халықтың санының өсу шапшандығының артық болуына әкелетін, ұлттық экономиканың дамуы деп түсініледі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.

1. Нұрсултан Назарбаев Қазақстан Республикасының Президенті
2. Очерки экономической истории /Под ред. академика С.Б.Баишева. Алма-Ата, 1974.
3. Прошлое Казахстана в источниках и материалах. /Под ред. проф. С. Д. Асфендиярова. 2-е издание. Алматы: «Казахстан». 1998.
4. Теоретическая экономика: Учебник. /Под ред. д.э.н. проф. У. К. Шеденова. Алматы-Актюбинск. 1999.
5. Титова Н.Е. История экономических учений. Курс лекций. М. 1997.
6. Толыбеков С. Е. Кочевое хозйство казахов в XVIII- начале XX века. Алма-Ата: Наука, 1971.
7. Экономикалық ілімдер тарихы пәнінің үлгі бағдарламасы. Алматы: Қазақ университеті, 1999.
8. Экономикалық ілімдер тарихы. Алматы: Қазақ университеті, 1997.
9. Экономическая энциклопедия. Политическая экономия. М.: Советская энциклопедия, 1972-1980. Т. 1-4.
10. Энтони Б. Аткинсон, Джозеф Э. Стиглиц. Лекции по экономической теории государственного сектора. М.: Аспект Пресс, 1995.
11. Юность науки. Жизнь и идеи мыслителей экономистов до Маркса. М., 1985.
12. Ядгаров Я.С. История экономическихучений. М.: ИНФРА-М., 1997.
13. Жанагулов А.Ш., Сүіндіков Ж.С. Нарықтық экономиканын казіргі терминологиялық түсіндірме сөздігі. Караганды: КЭУ баспасы, 2003
14. Жанагулов А.Ш., Сүйіндіков Ж.С., Ускенбаева А.Р., Cтепаницкая О.А «Экономика ілімдерінің тарихы» Қарғанды 2004
15. www.google.kz.
16. Новейшая история Казахстана. Сборник документов и материалов. т.1 (1917-1939г.г.). Алматы: «Санат». 1998
17. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. Алматы: Дәуір, 1992.
18. Назарбаев Н.Ә. Қазакстан-2030. Алматы, 1997.
19. Назарбаев Н. Ә. Тарих толқынында. Алматы: Атамүра, 1999.
20. Аникин А.В. Путь искании. Социально-экономические идеи в России до марксизма. М., 1990
21. Аубакиров И. А. Извлечение из опубликованных работ в разные годы. Алматы: Қазақ университеті, 2000.
22. Ашимбаев Т. А. Экономика Казахстана на пути к рынку. Тенденции и размышления. Алматы: Казакстан. 1994.
23. Баликоев В.З. Общая экономическая теория. Новосибирск, 1999
        
        Қазтұтынуодағы
Қарағанды экономикалық университеті
«Экономикалық теория» пәнінен
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ»
Орындаған:
Тексерген:
Қарағанды 2011ж.
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
I. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІҢ ... ... өсу ... және ... ... 2. Экономикалық өсудің
типтері.....................................................................
......6
II. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІҢ НЕГІЗГІ
ҮЛГІЛЕРІ..........................................10
2.1 Экономикалық өсудің кейнстік
үлгілері...........................................................10
2.2. Р. ... ... ... ... ... ... ... замандағы эконимикалық теорияда, әдетте ... өсу ... ... ұзақ ... ... байланысты өндірістің нақты
көлемінің табиғи дәрежесінің ұзақ ... ... ... ... ... пәні өндірістің потенциалдық көлемінің өсуі болып
табылады. Ал осы өсу, ... бір ұзақ ... ... ... ... ... деп тұжырымдалады.
Осындай жағдайда экономикалық өсуге және ұсыныс факторларына басты
назар аударылады. Нақты экономикалық ... ... ... пәні тек
экономикалық динамиканы белгілейтін факторлармен шектелмейді, оған салалық
және ұдайы өндірістік ... ... өсу ... ... ... өсу ... ... немесе
тежеудің мемлекеттік саясаты, өндірістің нақты көлемінің оның потенциялдық
көлемінен аз болуының себептері және т.б. ... ... ... ... – экономикалық негізгі қайшылығын жаңа дәрежеде шешу және ұдайы өндіру
болып табылады: өндірістік ресурстардың шектелуі мен ... ... ... ... осы ... ... ... екі түрі бар:
біріншіден, өндірістік мүмкіндіктерді көбейту арқылы, екіншіден, бар болған
өндірістік мүмкіндіктерді пайдалану тиімділігін жоғарылату және ... ... ... Бірақ осымен процесс бітпейді: дамудың әрбір
жаңа кезеңінде өндірістік мүмкүндіктердің молаюымен байланысты ... ... ... ... ... қажеттіктер, оларды
қамтамасыз ететін өнімдердің өндірісін осы елдің өндірушілері немесе импорт
жасалған өнімдердің ... ... ... ... ... ... қарамастан, қоғамдық қажеттіктер өндірістік ресурстарға қарағанда
біріншілік, жетекші болып табылады. Өйткені, пайда болған қажеттілік бірте-
бірте жаппайлыққа ... ал бұл ... ... ... ... ... теорияда экономикалық өсудің дамуын көрініс формалары
туралы екі бағыт орын ... ... өсу ... ... ... өнім (ЖҰӨ)
ұлттық табыс (ҰТ) нақты көлемін өсу шапшандығымен ... ... ... бір ... ... ... (көбеюінің) шапшандығымен
өлшенетін, белгілі мерзімде ұлттық ... ... ... ... түсінік кең тараған.Әдетте экономикалық өсуді
мақсатарымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... потенциалының молаю ... ... ... ... ... динамикасын талдағанда, немесе әр
елдер мен аймақтардағы тұрмыс дәрежесін салыстырғанда қолданылады.Бүгінгі
күні өсу теориаларында өлшеудің ... ... ... ... өсу деп ... ... өсу шапшандығының артық ... ... ... ... деп ... – тарау Экономикалық өсудің теориялық негізі.
1.1 Экономикалық өсу концепциялары, факторлары және кезеңдері
туралы ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі
(Кейнс кресі, ІS-ІМ үлгісі). Жиын-тық үсыныс қысқа ... ... ... пен үсыныс талдырмасы (шок) жоне циклдік
тербелістерге ... ... ... ... ... ... ... тырысады. Бірақ онім көлемінің қысқа
мерзімді ауытқуы, ... ... ... жалпы өсуінің
қозғалысымен берілген, оның есуінің ... ... ... өсумен
байланысты. Эко-номикалық өсуді жиынтық үсыныстың үзақ ... ... ... ... немесе өнім көлемі-нің осуі ретінде қарастыруға
болады. Оның факторларының және заңдылықтарының ... ... ... сұрақтарының біреуі болып табылады.
Экономикада нақты пайданың өсуі "экономикалық өсу" деп түсіндіріледі ... адам ... ... ... ... өсу есебі болып табылады.
Сондықтан эко-номиканың өсуін өлшеу үшін абсолютгік ... ... ... көлемі өсуінің екпініне немесе адам басына шаққандағы көрсеткіштер
қолданылады. Мысалы:
∆Ү = Үt – Үt-1 ... Үt = ∆Үt / ...... индексі.
Экономикалық өсуді өндірістің нақты көлемінің өсуі ... ... ... экономикада күрделі құрылымдық немесе
институтционалдық өзгерістер орын алмайды деп ... ... мен ... орта ... болған және өзгерістер жоқ,
тұрақты деп есептеледі.Дамудың осындай сипаты, тұтастық қасиеттері бар және
сыртқы ортамен үйлесімді ... әсер ... ... ... ... Ұзақ мерзімді уақыт деп әдетте негізгі капиталдың өмірлік циклына
тең уақыт түсініледі. Осындай тұжырым экономикалық өсудің неокейнстік ... ... тән ... Басқаша тұжырым экномикалық даму,
ұдайы ... ... және ... теориаларда
қолданылады. Бұл теориалар «тым ұзақ» мерзімдегі эконмикалық ... ... ... Осы ... ... негізгі институттары,
басқару, инфрақұрылым ... ... ... ... және оның ... ортамен байланысы – ... ... ... ұзақ ... ... өсуді зерттеудің екі негізгі
ерекшеліктері болады:
1. Экономикалық өсу ... ... ... элементі деп
есептеледі. Ол, бір жақтан, дамудың циклдық сипатына дем ... ... өзі ... мен ... ... ... өзгерістердің
нәтижесі болып табылады. Сондықтан негізгі назар экономикалық ... ... ... ... ... жаңа ... ... тенденциялары мен заңдылықтарына аударылады.
2. Макроэкономикалық өзгермелі көрсеткіштермен қатар, экономикалық
дамудың ... ... және ... ... ... ... тұтынушылар және мемлекеттің және
үкіметтің мүдделерінің қайшылықтары, жаңа ... ... ... ... ... ... және ұлттық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету-экономикалық өсудің негізгі түпкі мақсаттары ... ... ... ... мақсаты материалдық әл-ауқаттың
жоғарылауы болып табылады, осының ... Орта ... бір ... келетін ұлттық табыстың өсуі. Бұл мақсатқа
жетуді ұлттық табыстың (ҰТ) жан басына шаққанда ... өсу ... Бос ... ... Бұл ... ... ЖҰӨ немесе ҰТ көрсеткіштерінде
орын алмаған. Сондықтан, осы мақсатқа жету дәрежесін бағалағанда, байқалып
отырған мерзімде жұмыс аптасы мен ... жылы ... ... ... ... ... ... ұзақтығына назар удару керек.
3. ҰТ халықтың әр топтарының арасында бөлінуін жақсарту.
4. Шығарылған тауарлар мен қызметтердің ... ... ... ... ... ... ... барлығының жақсартылуы экономикалық өсудің тиімділігі болып
табылады. Осыған ... ... мен ... ... ... олардың отандық және
әлемдік нарықта бәсекелік қабілетінің жоғарылауы;
- бұрын қанағаттандырылмаған қажеттерді қамтуға мүмкіндік беретін, немесе
оларды тым ... ... ... ... жаңа ... өндірісін игеру;
- халықаралық еңбек ... ... ... артықшылығымен есептесе отырып, өндірістің ... ... ... ... шеберлігін жоғарылату арқылы және фирманың ішіндегі еңбек
өнімділігін ... үшін ... ... ... ... ... ... ресурстардың салалық және елдің аймақтары бойынша аллокациясын
жақсарту;
Жаңа технологиялар игеру. Экономиклық теорияда ... ... ... ... оның ... бағытталуының күшеюімен байланыстырылады.
Экономикалық өсудің сапасын құрушылар:
- ... ... ... ... адамның гармониялық даму негізі деп қаралатын бос уақыттың көбеюі;
- әлеуметтік инфаркұрылым салаларының даму дәрежесінің ... адам ... ... ... адамдардың еңбек және өмір жағдайларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
- жұмыссыздар мен жұмысқа қабілеті жоқтарды әлеуметтік қорғау;
- еңбек ... ... ... өсуі ... ... ... қамтуды
қолдау.
Экономикалық өсудің факторлары деп ... ... ... ... ... құбылыстар мен процестер белгілейтін ... мен ... ... ... ... ... өсуге әсер етуіне байланысты тікелей және
жанама деп ... ... ... ... өсудің физикалық
мүмкіндігін белгілейтіндер жатады. Жанамаға осы ... ... ... ... бес ... факторлар құрайды, олар жиынтық өндіріс ... ... ... ... ... ... ... көбеюі және сапасының жоғарлауы;
- негізгі капитал көлемінің өсуі және сапалық құрамының жақсаруы;
- өндіріс технологиясы мен ұйымдастырылуының жетілдірілуі;
- ... ... ... ... ресурстарының саны мен сапасының
өсуі;
- қоғамдағы кәсіпкерлік қабілеттердің өсуі.
Жанамалар құрамына мынадай ұсыныс фаторлары жатады: ... ... ... ... ... салықтың азаюы,
несие алу мүмкіндіктерінің көбеюі және т.б. ... ... пен ... да ... факторлары өсіп келе жатқан өндіріс көлемінің өткізу
мүмкіндігін ... ... ... ... ... және мемлекеттік шығындардың өсуі, жаңа нарықтар игеру
нәтижесінде немесе әлемдік нарықта ел ... ... өсуі ... кеңеюі.
Егер сұраныстың динамикасы нақты өндіріс көлемінің табиғи
дәрежесінің ұлғаюынан ... ... онда ... өсу шапшаңдығының
құлдырауы немесе өсудің рецессиясы ... ... орын ... өсуге әсер ететін бөлу факторлары:
өндірістік ресурстардың салалар, кәсіпорындар және елдегі ... ... ... орын алып ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер
арасында болу тәртібі.
Бұл факторлар экономикалық жүйенің өсу қабілетіне және ... әсер ... өсу ... жүзеге асыруда табыстарды бөлу тәртібі
де маңызды рөл атқарды. Ол осы қызметін тек ... ... ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда, экономикалық
потенциалдың мүмкін қарқынмен өсуі үшін ... ... ... ... өсу ... олардың өңімділігінің өсу шапшандығына
тең болуы қажет.
1. 2. ... ... ... ... ... ... өнімнің өсу шапшандығы мен
өндіріс факторлары ... ... ... ... әр түрлі
болуы мүмкін. Теория жағынан экономикалық өсудің негізгі екі типі ... және ... ... ... олардың біліктілігін арттырусыз жұмыс істейтіндер санын арттыру;
- өндірістің материалдық факторын ұлғайту (шикізат, материалдар, ... ... және ... ... ... капитал жұмсауды көбейту жолымен өндіріс
факторларын сандық тұрғыдан кеңейту есебінен өндірісті көбейту.
Экономикалық өсудің ... ... ... игіліктер мен
қызметтер көлемінің молаюы ... ... ... ... ... ... жұмыскерлерді, еңбек құралдарын, жерді, шикізатты,
отын-қуат ресурстарын және т.б. Экстенсивтік ... ... ... өсу ... мен оны ... жұмсалған жиынтық шығындардың ... ... ... ... ... ... ... өсу:
- негізгі қорларды (өндіріс құралдарын) жаңарту, ҒТП арқылы жаңа, неғұрлым
тиімді технологияларды енгізу ... ... ... ... өндіруді кеңейту;
- өндірісті ұйымдастыруды жақсарту (шаруашылық байланыстарының ... ... ... ... негізгі және айналым қорларын пайдалануды жетілдіру, олардың
айналымдылығын, амортизациясын ... және ... ... ... ... тұрақты өсіру, еңбегі ғылыми ұйымдастыруды
жетілдіру жолымен өндірістің ... бар ... ... тиімді
(интенсивті) пайдалану есебінен өндірістің өсуі.
Интенсивтік жол - ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылығы аз өндіріс. Мысалы, КСРО-да соңғы қырық ... ... ... ескі техника негізінде, экстенсивті жолмен, тың
игеру ... 2,5 есе ... ... бір ... Батыста астық өндіру
тура сол көлемде өсті, бірақта ол ... ... ... ... жер көлемін қысқарту жағдайында болды. Қазіргі уақытта әлемде ... екі ... ... орта есеппен интенсивтік факторлар
есебінен өндіріс дамуының 70-75%-ын береді, экстенсивтілік есебінен - 25-
30%. ХІХ ... ... ... ... және кең ... ... кезде,
экономиканың дамуы керісінше болды.
Экономикалық өсудің экстенсивті үлгісі жағдайында өндіріс көлемін
кеңейтуге өндіріс ... ... ... ... ... ... ... есебінен қол жеткізіледі. Аталған жағдайда өндіріс ... ... ... өзгеруімен қоса жүреді. Әдетте, қандай да ... үлес ... ... осы ... ... ... ... түрде экстенсивті және интенсивті үлгісі туралы айтады. ... ... ... ... ... ... өмір ... соған қарамастан, әрбір мемлекет өз дамуының қандай да бір
сатыларында экстенсивті немесе ... ... ... ... ... ... ... өсу үлгісінің басым екендігімен айқындалады.
Нақты ҰЖӨ-нің үлестік өсуіне қатысты экономикалық ... оның ... ... қабылданған: егер интенсивті факторлардың есебінен ҰЖӨ-нің
жартысынан көбі өндірілетін болса, онда мұндай экономика ... ... ... және оған керісінше болады.
Экономикалық өсудің интенсивті типі керісінше сипатталды - өңдірістің
кенеюі ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады: прогресивтік технологияларды қолдану, жоғары квалификациясы ... ... ... бар ... ... ... арқылы және т.б. Осы
жағдайда өндірістің нақты ... өсу ... ... ... ... ... артық болып отырады.
Экономикалық өсудің типтерге бөлінуіне сәйкес, ... ... ... екі ... ...... және интенсивттікке.
Осы жағдай 1. сурете көрсетіліп отыр.
1. Сурет. Экономикалық өсудің ... ... ... ... ... бөлу, өсудің интенсивтік
факторларының нақты ЖҰӨ (ТҰӨ) өсіміндегі ... ... ... ... ... ... нақты ЖҰӨ үлесі 50% артық болса, онда
экономикаға өсудің басымырақ интенсивтік типі тән ... ... ... ЖҰӨ ... ... 50% ... болса, онда экономикалық динамикаға
өсудің басымырақ экстенсивті типі тән болады.
Өндірісте қолданылатын еңбек пен ... ... ... ... өзгерістеріне әсер етуіне байланысты, ҒТП
бірнеше типке бөлінеді.
Егер ҒТП дамуында еңбектің ... ... ... ... ... ... факторларының шекті өнімділігінің ылғи бір
ғана ... ... ... ... онда Хикс ... бейтарап ҒТП орын
алады.
Егер еңбектің капиталмен жабдықталуы белгіленген жағдайда шекті еңбек
өнімділігі ... ... ... тез өсіп ... ... үнемдейтін техникалық прогресс тән болады. Керісінше жағдайда ... ... ... өсу ... мен ... ... өнімділігінің
арақатынасы керісінше болғанда, ҒТП капитал үнемдейтін типі орын алады.
Егер ҒТП дамуында ... ... ... орта дәрежесіне
еңбектің шекті өнімділігінің бірдей ... ... ... (Yt/Lt-const,
сондай-ақ Dyt/DLt-const), онда осындай тип Солоу бойынша бейтарап деп
аталады. Егер ... ... ... ... болғанда (DYt/DKt-const)
оның орташа өнімділігі де (Yt/Kt еұрақты болса), Харродтың пікірі бойынша,
техникалық ... ... деп ... ӨСУДІҢ НЕГІЗГІ ҮЛГІЛЕРІ.
2.1 Экономикалық өсудің кейнстік үлгілері.
Экономика өсуінің негізгі үлгілерін қарастырайық. ... ... ... үлгісі абстракты, экономика үрдісінің нақты түрі график ... ... ... ... ... барысында пайдаланылатын болжамдар нақты
үрдістің нәтижесін жоққа шығарады, бірақ экономиканың өсуі сияқты ... ... және ... ... таңдауға мүмкіндік береді.
Өсу үлгісінің көбі өнімнің нақты көлемінің көбеюі, негізгі ... өсу ... яғни ... пен ... ... пайда
болады.
Өсу үлгісінің көбі шығынның нақты көлемінің көбеюі, негізгі ... өсім ... яғни ... пен ... ... ... факторы
сырттың ықпалына қарсы тұра алады, ал ... ... ... саясат арқылы тез өзгертуге болады. Уақыт өте ... ... ... ... ... және таза
инвестиция есебінен көбейетіні белгілі. Біз ... ... өзі ... айта ... оның ...... ... көтеруге негіз
болғанында. Сондықтан экономиканың сапалы өсуіне баға беру үшін, тұтыну
бағасының динамикасын қарастыру ... ... ... ... ... толық қамтылған жағдайда,
макроэкономикалық тепе-теңдікке жету үшін, егер ЖҰӨ-нің ... ... үшін ... сұраныс жетімсіз болса, мемлекеттік бюджеттің тапшылығын
көбейту ... және ... ... өсуі ... ... инвестициялар
жасау қажет.
Қосымша инвестициялар мультипликатор негізінде қосымша тұтыну заттарына
туынды сұраныс ... Бұл ... ... барлық табиғи көлемін
өткізуге және жұмыспен толық қамтуға мүмкіндік береді. Осыдан ... ... Дж. ... ... тыс ... ... оның
зерттеуі қысқа мерзіммен шектелген болатын.
Кейнстік өсу үлгісі негізінде логикалық ... ... ... ... ... мерзімдік тепе-теңдік үлгісі.
Сұраныс талдаудын ұсыныс динамикасын анықтайтын факторларды қоса отырып
қарастырамыз. Бұл арқылы эконмикадағы ... пен ... ... анықтауға болады.
Бұл мәселелермен экономикалық өсу ... ... ... ... Олар ... ... аударды: егер инвистициялар
қосымша тұтыну заттарына сұраныс тудырса, онда осы сұраныс, туынды байланыс
ретінде, жаңа өндіріс құрал-жабдықтарына, жаңа ... да ... ... Осы ... сату көлемі маңызды рөль ... ... ... онда осы ... ... инвестициялар бұдан жоғары
шапшандықпен өседі және сатудың ... ... ... ... ... ... жағдай мультипликатор принципін
акселератор принциптерімен толықтыруға ... ... өсу ... ... түрі Е. Домар үлгісі болы табылады,
бұл ... ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылады. Домар үлгісі еңбек нарығында ұсыныстың артықшылығынан
шығады, бұл бағаның ... ... ... ... ... жоқ, ... (К) Ү-ке қатынысы (К/Ү) және қор ... ... ... брлып
келеді. Өнім тек 1 ресурсқа ғана тәелді деп айтуға болады, ол – капитал.
Инвестицияның өсуі эконмикада ... пен ... ... ... болып
табылады. Егер берілген мезгілде инвестиция және І-ға ... ... ... ... сұраныс келесіге өседі:
∆ Ү АD = ∆І · m = ∆I (1 / 1-b) = ∆ I ...... ...... ... ... – қор ... шекті беймділік;
∆Ү АS =α ∙ ∆K - жиынтық ұсыныстың өсуі;
α – ... ... ... ∆К ... ... І ... ... осыдан ∆Ү АS =α ∙ І
Экономиканың өсуінің тепе-тендігі сұраныс пен ұсыныстың теңестірілуінің
шартында ... ... ∆I / s = α ∙ І ... ∆I / I = α ∙ s, ... ... ... ... өнімділігі мен қор жинағының шекті
бейімділігіне тең болуы ... ... ... ... қор ... тең болғандықтан,
І = S, S = sY; s = const болғанда, табыс деңгейінің көлемі ... ... ... ... ∆Ү/ Y = ∆І / I = α ∙ ... Е. ... ... сай, ... ... ... тепе-
теңдік өсу қарқыны және қолда бар өндірістік қуаттың барлығы қолданылады.
Ол капиталдың шекті өнімділігіне және қор ... ... ... ... ∆Ү / ∆K – ... қайтарылуының өсімшесіне тура
пропорционал болады. Инвестиция мен табыс ... ... ... ... ... ... жеке сектордың жоспарлы инвестицияның
өсу қарқыны ауытқыса, мұндай динамикалық тепе-теңдік тұрақсыз болуы ... ... ... өсу ... сай келе ... Бұл ... мерзімді тепе-теңдікті ұзақ мерзімді кеңейтудің әрекеті және ... ... жүйе үшін ... ... ... ... эндогендік функциясын қоса отырып Р.Ф. ... ... ... ... ... ... сай, ... кез келген өсуі капитал
салымының өсуіне алып ... бұл ... ... ... = v (Yt – Yt -1 ... v – ... ... кезендегі сұраныс туралы болжамдары ақталып, cұраныс
ұсынысқа теңелсе, онда өнім ... ... ... ... ... ұсыныстан көп болса, онда олар өндіріс көлемін кеңейтеді.
Егерде керісінше ұсыныс сұраныстан көп болса, онда олар ... ... Осы ... формула арқылы былай өрнектеуге болады.
Yt – Yt -1 / Yt -1 = a ∙ (Yt -1 – Yt -2 ) /
Yt ... а = ... онда ... ... сұраныс (t-1) ұсынысқа тең болады
егер а < 1 болса, онда сұраныс ұсыныстан көп ... ... ... ... ... ... тең:
Yt = Yt -1 ( ( a ∙ (Yt -1 – Yt -2 ) / Yt -2
) + ... ... табу үшін ... ... ... ... ... І = S):
Yt = It / s = v(Yt – Yt-1) ... өсуі ... ... пен ... ... (Yt – Yt-1) /s = Yt-1 (a ∙ (Yt-1 - Yt-2 / Yt-2) ... келесі формуланы алуға болады:
v / s (Yt – Yt-1/ Yt-1 ) = a ∙ (Yt-1 - Yt-2 / Yt-2) ... ... ... пен ... өзара тең болады дейік, немесе
а =1. Сонда қабылданған шарттарға сай кәсіпкерлер берілген кезінде
өңдірістің өсу ... ... ... - Yt-1/ Yt-1 = Yt-1 - Yt-2 / Yt-2 = ∆Үt/ ... айтылып кеткенді келесі түрде көрсетуге болады:
v / s (∆Yt / Yt-1 ) = (∆Ү/ Yt-1) ... ... ... өсу ... ... ... Yt-1 = s / v – ... s / v – s формуласын «кепілділік» өсу қарқыны деп ... ... ... кәсіпкерлер өздерінің шешімдеріне ... ... ... тең ... ... ... растала бастайды. Бұндай
экономикалық өсу толық өндірістік ... ... ... ... жұмыссыздықты жою әрқашанда жүзеге аса бермейді.
Кепілдік пен ... өсу ... ... ... мынадай
қорытынды жасауға мүмкіндік береді: егер ... өсу ... ... онда жүйе ... ... жағдайынан алыстайды.
Кепілдік өсу қарқынымен қатар Харрод «табиғи» өсу ... ... ең ... өсу ... ... табылады. Осындай өсу қарқыны кезінде еңбек
пен капитал факторларының толық қамтылуы байқалады.
2.2. Р. Солоудың неоклассикалық өсу ... ... ... ... ... неоклассикалық өсу
үлгілері көптеген шектеулерден айырылып, макроэкономикалық үрдістердің
ерекшіліктерін дәл ... ... ... ... ... ... өндіріс факторларының бірін-бірі алмастыра
алмайтындығында екендігін Р.Солоу ... ... ... Ол ... ... ... ... өндіріс функциясын пайдаланды.
Бұл функцияда өндіріс факторларының бірін-бірі ... ... ... ... ... капиталдың кемімелі шекті өнімділігі;
• масштаб әсерінің тұрақтылығы;
• ығысудың (капиталдың тозуы) тұрақты нормасы;
... ... ... бірін-бірі алмастыруы (капиталмен қаруланудың өзгерісі)
технологиялық шарттармен ғана түсіндіріліп ... және ... таза ... ... ... ... болады. Экономика жүйесінің тепе-теңдікте болуы үшін қажетті
шарт ол жиынтық сұраныс пен ұсыныстың теңдігі.
Ұсыныс тұрақты масштаб ... бар ... ... ... ... = F (K, L) және кез ... z > 0 ... zF (K, L) = F (zK, zL ... егер z = 1/L, онда Y/L = F (K/L, 1) Y/L = y; K/L = k деп ... ... ... ... = f ... функция өнімділік мен капиталмен қаруландыру арасындағы
тәуелділікті көрсетеді. ... ... ... сайын капиталдың шекті
өнімділігі кеміп отрады.
Солоу үлісіндегі жиынтық сұраныс инвестиция және тұтынумен анықталады:
у = i + c. ... і – бір ... адам ... ... ... – бір ... адам ... шаққандығы тұтыну. Табыс қор жинағының
нормасына байланысты тұтыну мен қор ... ... ... Тұтынуды
төмендегідей өрнектеуге болады:
c = (1- s) y
s – қор жинағы
y = c + i = (1-s) y + i, ... i = s ∙ ...... ... ... қор жинағына тең және табысқа
пропорционал болады.
Сұраныс мен ұсыныстың тепе-теңдік шарты төмендегідей өрнектеледі:
f (k) = c + i ... f (k) = ... ... ұсынысты өндіріс функциясы анықтайды, ал капиталдың
жиналуын өндірілген өнімге деген ... ... ... ... ... ... тәуелді. Капитал көлемі
инвестиция мен капиталдың ығысуы әсерінен өзгереді. ... ... ... ал ... – азайтады.
Инвестиция қордың қорлануы мен ... ... ... ... ... пен ... теңдігінен туындайды: i = s · ... кез ... мәні ... жинақ нормасы өнімді ... ... ... ... мен ... ... = f(k), i = s • f(k), c = (1-s) • ... ... ... ... ... толзуының салдарынан капиталдың тұрақты бір бөлігі ығысып
отырады (d – ығысу нормасы ), онда ығысу көлемі капитал көлеміне
пропорционал болады және ... ...... ... мына ... ... Капиталдың ығысу көлемі
Инвестицияның және ығысудың капитал қорының динамикасына әсерін
төмендегідей өрнектеуге болады:
∆k = i - ... ... мен қор ... теңдігінен төмендегіні алуға болады:
∆k = s ∙ f (k) - dk
Капитал қоры (k) (∆k > 0), инвестиция ығысу шамасына тең ... ... ∙ f (k) = ... ... ... бір ... ... капитал қоры
өзгермейді, өйткені әсер етуші екі күш ... ... (∆k = ... ... тең ... ... капитал қорының деңгейі еңбектің
қормен қаруландыруының ... ... деп ... және к* ... ... к* ... кезде ұзақ мерзімдегі тепе-тендікте
болады.
Тепе – тендік тұрақты деп ... ... ... алғашқы мәнінен
тәуелсіз экономика тепе-теңдік к* мәніне ұмтылады.
Егерде алғашқы к1 < k* ... онда ... ... (s ∙ f (k)) ... (dk) ... ... және ... қоры таза инвестиция ... k2 > k* ... , бұл ... ... ... ... ... қоры азаяды және к* деңгейіне жақындайды .
Қор жинағының нормасы қор мен қаруландырудың тұрақты ... ... Қор ... ... өсуі S1-ден S2 инвестиция қисығын жоғары оңға,
S1 ∙ f (k) – дан S2 ∙ f (k) ... ... ... ... ... тұрақты қор жинағына, к1* - ге
тең, бұл жерде ... ... ... Қор ... ... ... қор жинағы нормасының (i ́1 - i1) деңгейіне өскеннен
кейін, ... қоры (k1*) тең және ... (dk1)- ге тең ... ... қалды. Мұндай шарттарда инвестиция ығысуды үлкейтеді, демек
капитал қорының ... ... k2* ... деген сөз.
Қор жинағының нормасы неғұрлым жоғары болған сайын, солғұрлым ... мен ... қоры ... ... ... ... ... нормасының өсуі қысқа мерзім кезеңіндегі экономиканың
өсуін ... Бұл ... ... жаңа тепе-тендік нүктесіне
жетеді.
Дегенмен, қор ... ... де, қор ... ... ... ... өсуі механизмін түсіндіре алмайды. Экономиканың бір
тепе-тендік жағдайдан екінші ... ... ... көрсетеді.
Солоу үлгісін жетілдіру үшін, екі алғышартты ... ...... саны тұрақты және жұмыспен ... ...... ... жоқ деп ... саны ... n қарқынымен өседі. Бұл қормен қаруландыруға
инвестиция және ығысумен ... әсер ... жаңа ... ... есептеледі.
Бір жұмысшыға шаққандағы капитал қорының өзгерісі төмендегідей ... = i – dk – nk ... ∆к = i – ... ... ... өсуі ... ... қормен қаруландыруды төмендетеді.
Капитал қорының төмендеуі ... ... ол ... ... бөлу ... Бұл ... ... ығысуын қамтамасыз ететін және пайда болған
жаңа жұмыс орындарын капиталмен қамту үшін қажетті инвестиция ... ... n ∙k мәні бір ... ... ... ... капитал қажет
болатындығын көрсетеді.
Экономикадағы тұрақты тепе-тендік шартын тұрақты қормен қаруланды-
ру (k*) жағдайында төмендегідей ... ... = s ∙ f (k) - (d+ n) k = 0 ... s ∙ f (k) = (d+ n) ... ... ... қамтылған жағдайды бейнелейді.
Экономиканың тұрақты жағдайында капитал және бір жұмысшыға шаққандағы
өндірілетін ... ... ... ... ... (к) және еңбектің
өнімділігі (у) тұрақты болады. Бірақ халық саны өскенде қормен ... болу ... ... ... ... өссе, капитал соншалықты өсуі
керек.
∆Y / Y = ∆L / L = ∆K / K = ... ... өсу ... ... тепе-теңдік жағдайы
Сонымен, халық санының өсуі ... ... ... ... негізгі бір себебі болып есептеледі.
Халықтың өсу қарқынының ... ... ... ... ... ... ... жағдай тепе – теңдік қормен қарулану деңгейінің
(к*) ... ... ... ... әсер ... ... ... прогресті ескеру өндіріс функциясының
берілген түрін өзгертеді. Технологиянық прогрестің еңбекті қорғау формасы
пайдалынады.
Өндіріс функциясы ... ... (К, L ∙ ... Е – ... ... ал (L∙Е) – тұрақты Е тиімділігі болған
кездегі бірлік еңбектің саны.
Неғұрлым Е неғұрлым ... ... ... осы ... ... ... көп өндіреді.
Технологиялық прогресс еңбектің тиімділігінің өсуі Е, тұрақты ... ... деп ... ... үлгіге енуі, тұрақты тепе – теңдік жағдайының
талдауын өзгертеді.
Еңбектің бір ... ... ... ... бар ... ... ... белгілесек, онда
k’ = K / L*E ал у` = Y ... тепе – ... ... ... қормен қаруландыру деңгейі
к* бір жағынан қормен қаруландыруды өсіретін инвестицияның әсерін, ... ... ... қамтылғандар санының өсуін және технологиялық
прогреске ығысудың әсерін қарастырады, онда ... бір ... әсер ... капитал деңгейі төмендейді:
s ∙ f (k’) = (d+ n +g) k’
Тұрақты жағдайдағы (k’*), (К) ... ... ... тең болғанда
технологиялық прогрестің болуы және өнімі көлемі (У), (n +g) ... ... ... ... ерекше, өзгеше қормен қаруландыру
(K/L)g қарқынымен өседі, ал бір адам ... ... ... ... ... ... халықтың әл-ауқатының көтерілгенін көрсететін шама.
Демек, Солоу үлгісі бойынша бір адам басына шаққандағы өнімнің ... өмір ... ... ... бір ғана ... ... технологиялық
прогресс есептеледі.
Сонымен, Солоу үлгісі арқылы ресурстар толық қамтылған кездегі ... ... ... ... ... ... ... Тұрақты тепе-тендік жағдайындағы ... ... ... ... ... ... санының n |Халық санының санының n |
|және ... ... ... өсу ... өсу және ... жағдайда |жағдайында ... ... |
| | |g ... өсуі ... | Өсу ... | Өсу ... | Өсу |
| ... | |қарқыны | ... |
|L |0 |L |n |L |n |
| | | | | | |
|K |0 |K |n |L ∙ E |n + g |
| | | | |K |n + g |
| | | | | | |
|k = K/L |0 |k = K/L |0 |k' = K/L*E |0 |
| | | | |k = K/L | |
| | | | | |g |
| y | 0 | y | n | y | n + g |
| | | | | | |
| | | | |y' = Y/L*E |0 |
| | | | | | |
|y = Y/L |0 |y = Y/L |0 |y = Y/L |0 |
| | | | | |g ... ... қор ... ... экзогенді беріледі және табыстың
тепе – теңдік жағдайдағы өсуінің қарқынын анықтайтындығы белгілі.
Ал неоклассикалық Солоу үлгісінде қор ... кез ... ... ... ... ... (к*) ... деңгейіне және
балансталған өсуге ұмтылады. Бұл жағдайда табыс пен капитал (n + g)
қарқынымен өседі.
Қор жинағы ... ... ... саясаттың зерттеунысаны және
экономиаканың өсуін талдайтын әр түрлі бағдарламаларда ... ... өсуі қор ... нормасының әр түрлі
деңгейінде қарастырыла береді, сондықтан ... қор ... ... ... ... ... нормасының оңтайлы көлемі Э. ... ... ... ... ... Экономика өсуінің тепе-тендік жағдайында, тұтыну
жоғары шекті деңгейде ... ... ... ... нормасының оңтайлы көлеміне сәйкес келетін қормен
қаруланудың тұрақты деңгейін (к**) деп ... ал ... ... қамтылған бір адам ... ... кез ... ... ... деңгейінде (к*) тұтыну деңгейін ... ... ... ... = c + ... ... c = у – ... = f (k*) – dk* i = s ∙ f (k) = dk
6 – ... ... ... тұрақты деңгейі
Егерде к* < к** болса, онда өнім көлемінің өсуі ығысу ... ... ... жоғары болады, демек олардың арасындағы айырма тұтыну мәніне
тең және өседі.
Егер к* > к** болса, онда өнім ... өсуі ... ... ... ... ... ... өсуі к** нүктесіне дейін болады, бұл нүктеде ол ... ... ... ... ... бір ... өсуі ... шекті
өніміне (МРК) тең және ығысуды d мәніне ... ... ... ... ... ... жабуға
пайдаланылса, онда тұтынудың өсуі болмайды. Сонымен, «алтын ережеге» сәйкес
келетін капиталмен қаруланудың ... (к**) ... ... ... ... =d, бұл шарт орындалғанда МРК = d + n + g ... ... ... қоры ... ... ... ... болса,
онда қор жинағының ... ... ... ... ... ... үлкейтеді және инвестицияны төмендетеді.
Экономика тепе-тендік қалпына шығып, «алтын ... ... ... ... ... қарастырылып отырған кезеңде капитал қорының мөлшері
к** төмен болса, онда қор жинағының ... ... ... ... Бұл бағдарламаның басында инвестиция өседі және ... ... ... қоры өскен соң, белгілі бір ... ... өсе ... ... ... жаңа ... ... бұл жағдай "алтын ережеге" сәйкес болады, де-мек ... ... ... ... ... үлгісі экономиканың өсуінің ұзақ мерзімдегі
механизмін сипаттайды. Мұнда экономика тепе-теңдікте болады және ... ... ... ... негізі ретінде техникалық ... және ... ... ... ... ... вариантты
табуға мүмкіндік береді.
Қарастырылған үлгіде кемшіліктер жоқ емес.
Үлгіде түрақты ... ... ұзақ ... ... қарастырады,
бірақ өмір деңгейі мен өндіріс динамикасының қысқа мерзім кезеңіндегі
жағдайы экономикалық ... үшін ... ... ... ... ... — s, d, n, g-ді ... ішінде анықтау керек еді,
өйткені олар басқа параметрлермен тығыз байланысты және соңғы нәтижеге әсер
етеді.
Үлгіде бірқатар өсудің ... жоқ, ... ... ... ... ... ... өндіріс функциясы өндіріс
факторларының кейбіреуінің бір-бірімен ... ... ... ... ... жағдайын көрсетпейді. Осы және ... ... ... ... жаңа теориясы ескеруге тырысады.
Неоклассикалық үлгіде өнім көлемі экономиканың тұрақты жағдайында (n+g)
қарқынымен өседі, ал адам басына ... өнім — g ... ... түрақты өсу қарқыны экзогенді анықталады. Эндогенді ... ... ... ... ... ... өсу қарқынын анықтауға ұмтылады.
Эндогенді түрде барлық факторлар мен сандық және сапалық ресурстық,
институционалдық байланыстыруға тырысады.
"Ұсыныс ... ... ... ... ... ... жағдайында өсу қарқынының ұлғаюы нарықтық жүйеге сырттан
реттеуді қысқарту нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... президенті өзінің Қазақстан халқына 2006 жылғы 1-
ші ... ... ... «Қазақстан бүгінгі таңда әлеуметтік-
экономикалық жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа кезеңіне ... ... ... ... қол жеткен жетістіктерін және
алдындағы жыл мен таяу ... ... ... тұрған стратегиялық
маңызды мәселелер мен міндеттерді тұжырнамалап берді. Сол міндеттерді сайып
келгенде ... ... ... ... ... даму ... түсіру арқылы, әлемдік бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... 50 ... ... қосу деп ... ... болады.
Қазақстан парламентарийлері Елбасының Қазақстанды әлемнің ... ... 50 ... ... қосу ... ... ... мақсатында жасалған Үкіметтің 2006-2008 жылдарға арналған іс – қимыл
бағдарламасын ... ... ... ... ... 2006 ... Парламенттің сол бірлескен отырысында жасаған баяндамасында
Премьер-Министр Д.Ахметов 2003-2005 жылдардағы ... ... атап ... ... ішкі ... өсу қарқыны болжамдағы 7-7,5
пайыздың орнына аталған мерзім ... 9,4 ... ... яғни 1,3
есеге өскен. Жалпы алғанда макроэкономикалық ақуал ... ... ... ... ықпал еткен. Алдын-ала деректерге қарағанда,
2005 жылдың ... ... ... жан ... ... көлемі 3620
АҚШ долларына жеткен көрінеді. ҚР-ң ... ... ... ... бойынша 2005 жылғы қаңтар-желтоқсанда өндірілген ІЖӨ-
ң көлемі 7453,0 млрд. теңге соммасында анықталды. Оның нақты ... ... 2004 ... тиеселі кезеңге қарағанда 9,4 пайызға өскен.
Халықаралық және ... ... ... ... өсу ... жылы да жоғары болады (кем дегенде 8-9%), бұл көрсеткіш жағынан ол
Азия мемлекеттерінің арасында ел ... деп ... ... ... ... соңына қарай ІЖӨ-нің көлемі1,7 трлн. тенгеге (64 млрд. АҚШ
доллары) жетеді. Жан ... ... ... 4200 АҚШ ... жетіп,
халқымыздың жалпы сатып алу қабілеті 138 млрд. АҚШ доллары көлемінде болады
деп болжам жасалады. Салыстыру ... 2006 жылы ... ... 5,7%, ІЖӨ-10 млрд. долларға, халықтың сатып алу қабілеті -55 млрд.
долларға жетуі мүмкін деп болжамдалады.
Қазақстанды ... ... ... ел» деп алдымен АҚШ конгрессі,
содан кейін Еуропа Қауымдастығы елдері ресми мойындады. ... деп олар ... ... ... тағы бір ... – ол ... ... дамуы. Қысқа мерзім аралығында республика
елеулі жетістіктерге жетті, терең құлдырау ... аман ... өсу ... түсті. 90-шы жылдардың орта кезеңінде біздегі терең
дағдарыстық жағдайда ... ... ... ... ... ... рыноктық экономика құруға 50-80 жыл
кетуі мүмкін» деген болжамын еліміздің рыноктық экономика құру тәжірибесі
теріске шығарды. ... ... ... ... ... ... және Қазақстанның даму үлгісін БҰҰ басқа дамушы елдерге
басшылыққа ... ... ... ... ... және жауапты істі жүзеге асыру оңай болған
жоқ. Көптеген қиыншылықтар мен тосқауылдар ... ... ... тәжірибесінің жеткіліксіздігінен туындаған қателіктер де орын ... ... ... ... жаңа ... назар
аударылмай, шетелдердің тәжірибесіне, халықаралық ұйымдардың, әсіресе ХВҚ-
ның, ... ... ... рецептерін «соқыр қабылдау», шетелдік
инвестицияларға үлкен үміт арту, экономикалық саясатта ... ... ... ... ... ... мектептің либералды принциптерін
ұстану сияқты үлкен қателіктер жіберілді. Классиктердің «еркін экономика»
тұжырнамасының теориялық абстракция, ... ... ... ... ... ... Басқа да елеулі ... орын ... ... танымал профессор, «Тұран» университетінің ректоры Р.А.Алшанов
бастапқы, «романтикалық» кезеңде экономиканы басқаруда орын ... ... ... ... деп жазды: «мемлекеттің экономикадан жылдам шегінуі
ыңғайында жарияланған жаппай ырықтандыру ... тыс ... ... ... ... ... мен өсуі сияқты келеңсіз
жағдайларға ... ... ... де ... ... ... тым ... тұрғыда келу шынымен де жөн болмай ... ... ... ... орын ... ... ... құлдырау (40%-дан астам), ұшқыр инфляция, жаппай жұмыссыздық,
халықтың едәуір бөлігінің кедейленуі сияқты негативті ... ... ... ... ... ... ... теорияның «экономикалық
либерализм» принципі мемлекеттің қазіргі таңдағы экономикалық саясатының
теориялық негізі бола ... ал ... ... ... ... жоқ ... айқын дәлелдеді. Осыны дер ... ... ... ... рыноктық типтегі үлгілерін
және саяси-экономикалық парадигмаларды сараптап, шұғыл іс-шаралар жүйесін
қалыптастырып, ғылыми ... жаңа ... ... асыра бастады.
Мақсат айқын және түсінікті ... ... ... ... ... ... байыппен жүзеге асырды. Елімізде өз
кезегімен жүзеге асырылған глобальді ... ... ... ... болады:
«Аман қалу» стратегиясы. КССРО ыдырап, кеңестік біртұтас экономика
күйреп, егеменді ұлттық ... ... ... ... ... шаруашылық байланыстары мен ... ... ... ... арасында Қазақстанда да терең дағдарыстық жағдайдың
орнауы, рыноктық экономика құру тәжірибесінің ... ... ... ... ... Ресей Федерециясы, Қытай мен АҚШ арасында
бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... локальді соғысты тудыру кауіпі жағдайында ең ... ... ... ... заманда құрып кетпей, аман қалу мәселесі ... ең ... ... ... ... де сауатты
жүргізген саясатының арқасында бұл ... ... ... ... ... ... ел ... әлемдік қауымдастықтың тең
құқықты мүшесіне айналды.
«Тұрақтандыру стратегиясы» . ... ... ... ... өте ... атап айтқанда әлеуметтік-экономикалық негативті құбылыстарды
жою (экономиканың құлдырауын тоқтату, инфляцияны, ... ... ... ... деңгейге жеткен коррупциямен және
ұйымдасқан ... ... ... күресу ) осы стратегияның басты
нысаналары болды. Себебі қоғамның ... ... алға ... ... ... емес еді. Ол үшін ... ... жасалды да, негативті құбылыстармен күрес заңдастырылған
негізде жүргізілді. ТМД ... ... ... ең ... ... ... ... заң қабылдады. Инфляция, коррупция, жұмыссыздық
пен кедейшілік «ұлттың жауы» (-америкалықтардың терминологиясын қолдансақ)
ретінде қарастырылды. ... ... ... осы ... ... ... ... нәтижелерге әкеліп, жаңа стратегияны жүзеге
асыруға негіз қаланды.
«Экономикалық өсу стратегиясы». ... ... ... соң ғана ... ... ... еді. 1998 жылдың соңына
қарай ... ... ... ал 1999 ... ... ... ... өсу сатысы басталып ... ... ... ... үшін ... және шетелдік білікті мамандар бас қосып,
жұмыс тобы құрылып, олар 6 ай бойы ... ... ... ... өзі ... ... жұмыс тобына барлық қажетті
жағдайларды жасап берді. ... 1997 жылы ұзақ ... ... ... ... тәжірибесінде болмаған, ғылыми-бағдарламық
сипаттағы «Қазақстан-2030» деген атпен жаңа ... ... ... ... ... ... компас пен «қойын дәптер» ... ... ... ... ... алғашқы күндерден бастап ... мен ... ... сараптаушылары, танымал ғалымдар
бұл құжатты жоғары бағалап, ... ой мен ... ... деп ... дейін барды. Асқақ мақсаттар мен ... ... биік ... ... ... басымдылықтар айқын
анықталған бұл құжат Қазақстанның кейінгі жылдардағы бүкіл әлемнің ... ... ... негізі бола алды.
«Қазақстан-2030» стратегиясын басшылыққа алып дамығын кезең тек ... яғни ... өсу ... ... ... жылдары ІЖӨ-
нің орташа жылдық өсу қарқыны 110,4%-ды құраған, ол 1,6 есе өскен. Рыноктық
қоғам орнату, ... даму мен ... ... ... ... Қазақстан ТМД елдерінің көшбасшысына айналды. Қазақстанның әлемдік
қауымдастықтағы рейтингі едәуір көтерілді. ... ... ... ... ... ... әлемдік рейтингінде
Қазақстан ТМД елдерінің барлығының алдына шығып, 76-шы орыннан 61-ші орынға
дейін көтерілді.
Экономикамыздың бес жарым жыл аралығында ... ... ... ... 1990 ... деңгейінен асып түскені туралы 2004
жылдың соңына қарай ресми ... ... ... елімізің экономикасын
бұрынғы деңгейге дейін көтеру сатысы аяқталып, таза өсу сатысы басталды
деген сөз. Мұндай ... ... ... ... ... келді деп
түсінбеу керек. 90-шы жылдардың алғашқы жылдары экономикамыз басқа сапалық
сипатта болатын – ... ... жүйе ... ... ... ... басқа сипатқа ие болып ... ... да ... ... ... ... аралығында қоғамымыз жеделдетіп
рыноктық экономиканың негізін құрып ... ... ... ... 2005 ... Қазақстан халқына арнаған Жолдауында: «Біз
ойдағыдай жұмыс істеп жатқан нарық ... ... ... ... ... ұстап, біз қысқа мерзімнің ішінде нарықтық
реформаларды жүргізе білдік, тиісті заңнамамызды жасауға қол ... ... ... ... айта отырып, біз
еліміздің алдында бұрынғыдан да күрделі ... ... ... ... ... қарқынды өсу сарапшылар тарапынан негізінде конъюнктуралық өсу
әділ деп ... ... ... ... ... ... рыноктағы
шикізат ресурстарының, атап айтқанда мұнай мен металлдардың бағасының өсуі
үлкен ықпалын ... ... ... ... ... қалу үшін ... басып дамытылып, инвестициялардың басым бөлігі сол ... ... ... ... ... ... экономиканың біржақты
дамуына, «голландия кеселіне» шалдығуына ... ... ... ... ... ... ... бері айтылып келеді. Дегенмен, қалыптасқан
үрдіс әлі өзгерген жоқ, ресурстардың едәуір бөлігі өңдеуші және ұқсатушы
салалаларға ... ... ... кен ... ... ... нақты
өндірістердің ІЖӨ-гі үлесі өте төмен. Табиғи тозған (кейбір сарапшылардың
есебі ... -80-85%) және ... ... ... капиталдың
алмастырылу қарқыны өте төмен. Экономиканың тірегі болып саналатын «үлкен
өндірістердегі» негізгі капиталдың алмастырылуы коэффиценті шамамен ... ... жүр. ... ... ... ... толық алмастыру үшін
бізге 90-100 жылдан артық уақыт қажет болады. Ол ... ... ... ... ... сатысына және сапасына өтіп кететіні күмәнсіз. Сондықтан
біздің экономикамыздың негізгі ... ... ... Инновациялық-
индустриялық бағдарлама мен экономиканы модернизациялау шеңберінде толық
алмастырып алуымыз қажет. «Ашық ... ... ... кезеңдегі
«шетелдік инвесторлар негізгі капиталды жаңалауға жәрдемдеседі» деген үміт
ақталмай, керісінше, олар барды ұнаса пайдаланып, ұнамаса сатып ... ... ... ... ... ... ... жасырмайды. Демек,
мемлекет тікелей араласып, шетелдік және отандық инвесторларды ынталандырып
немесе тікелей мәжбүрлеп, ... ... жаңа ... ... ... Теоретиктер дәлелдеген бір ақиқат бар: негізгі капиталдың
ендірілуін оның шығарылуынан еселеп асырмайынша экономика «ұдайы өндірістік
құлдырау» жағдайынан шыға алмайды, ... ... өсу ... өсуге жалғаспайды. Бұл жерде автор «ұдайы өндірістік құлдырау»
жағдайы деп негізгі қорлардың тозып, ... ... ... жағдайды айтады. Негізгі ... ... ... ... яғни жоғары технологиялар негізінде, өнімнің
әлемдік бәсекеге ... ... ... етіп ... Міне, осындай шарттар елбасының Жолдауында шеңберленген экономиканы
модернизациялау іс-шараларында ерекше аталған.
Әлемдік тәжірибе шикізаттық сипаттағы дамудың ... жоқ ... ... ... ... ... Латын Америкасы мен Африканың
біраз мемлекеттерінің даму үлгісінен көрсетіп ... Бұл ... ... мен ауқымды шетелдік инвестициялар қолданылып, шикізаттық
салалар дамытылып, бастапқыда әжептәуір экономикалық өсуге кол ... ... 80-ші ... ... «Бразилия кереметі», ол 15-20
жылдан соң ... ... ... ... деп те жиі ... бұл ... ... дейін дамыған қуатты елдердің қатарына қосылмақ
тұрмақ, өздерінің ... ... ... келеді. Борышқа белсесінен
батып, банкрот-мемлекет жағдайына дейін ... де бар, ... ... ... ... тәуелсіздікке түскені соншалық,
белгілі бір ... ... ... ... шешу үшін ... Франциядағы инвесторларының рұқсатын алуы тиісті. Осы елдердің
тәжірибесі мынадай ақиқаттың бетін ашады:
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... Өзін-өзі асырай алатын экономика құрылып, ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, табиғи және моральді тозған негізгі капитал
алмастырылып, жоғары технологиялар ендірілсе, солардың нәтижесінде әлемдік
бәсекеге төтей ... ... мен ... ... ... ... мығым орнайды. Сонымен қатар инвестициялық саясатты жүргізуде,
әсіресе жоғары технологияларды қуалауда ... ... ... ... ... ... ескеру кажет. Мысалы, Гана мен ... кең ... ... ... ... ... қарамастан, ол елдер
бүгін де ... ... ... ... ... ... ... қайтарым болмай, борыштары өтей алмайтын
қауіпті деңгейге жетті.
Екіншіден, америкалық Пол ... ойы ... ... ... ... ... ... елдердің пайдасына жүргізілмейді.
Жетекші елдердің әлемдік рыноктық кеңістікте билік орнатқан ... ... ... ... ... ... ... емес. Керісінше, үнемі үлкен пайда тауып отыруы үшін ... ... ... ... ... және экономикалық артта қалғаны
пайдалы. «Вашингтон консенсусының» ... ... ... ... және ... ... ... өңдеуші
салаларды құруды немесе оларды жаңартуды, ғылыми ... ... ... ету арқылы өндіргіш ... ... ... ... ... ... тек трансұлттық
компаниялардың шеңберінде ғана ... ... Олар ... ... ... ... өндірістерді орналастырғанның
өзінде де моральді ескірген түрлерін және толық емес, тек фрагменттерін
шығарады, ... ... ... ... ... ... (ҒЗТКЖ - НИОКР) бөлімшелерін немесе
орталықтарын ... ... ... ... ... ұйымдардың
және трансұлттық компаниялардың осындай біржақты саясатының (дамыған
елдердің мүддесі тұрғысында) біртіндеп ... ... ... ... ... себептерінің бірі болып табылады. Осылай ойлайтын
себебіміз, 1961-2003 ... ... ... экономикалық өсу былай
қалыптасты: 1960-шы жылдары ... ... өсу -3,4% ... ... -2,1%; ... жылдары -1,3%; 1990-шы жылдары -1%.
Қазақстандағы экономикалық өсудің конъюнктуралық ... айта ... ... ... оқыс ... жасайды: «... бізді экономикалық өсудің
бәсеңдеуі күтіп тұр. Экономика биік бағаларға ... ... ... ... ... экспорттауға бағытталған даму үлгісі
өзінің ресурстарын уақытша сарпыды, құрылымдық өзгерістер баяу жүргізілуде.
Өнеркәсіп ... ауыл ... ... ... ... ... үйлер салудың және тағы басқалардың көлемі бойынша
Қазақстан әлі де болса 1990 жылдың ... ... жоқ. Тек қана ... 1990 ... ... шықтық»,- дейді. Шындығында, әлемдік
рыноктардағы шикізаттардың бағасының уақытша ... рас. ... ... 2006 ... ... қайтадан көтеріле бастады. Әсіресе АҚШ-тың
Иранға экомикалық санкция ... ... ... ... ... ... ... жетті – 2006 жылдың қаңтар айының
ортасында 1 баррелі 67 ... ... ... ... ... ... биыл да ыңғайлы болатынын ескеріп, экономикалық өсу қарқыны ... деп ... ... 2005 жылы ... өсу ... бәсеңдегені
рас -4,5% болған. Бірақ қоғамымыз экономикалық өсудің жаңа сапасына өту
үшін ... ... ... ... ... ... мен технополистер,
кластерлер ашу арқылы нақты өндірістерді, ... ... ... ... ... ... экономиканы модернизациялауға белсенді іс-
әрекеттер жүргізіп ... ... ... көздері анықталды. Тіпті
сыртқы факторлардың бізге ... ... ... ішкі факторлардың
өзі-ақ таяу арадағы экономикалық өсудің себебі бола алады. Жуық ... ... ... ... ... мен жаңа ... деп ... ... шығыс Азия елдеріндегі экономикалық
өсу ... ... ... отыр. Демек, жоғарыдағыларды ескере отырып,
бізді экономикалық өсудің бәсеңдеуі күтіп отыр деп ... ... ... ... ... шексіз емес, ерте ме кеш пе олар
тауысылады. ... ... ... экспорттаушы елдердің табыс көздері де
тауысылады. Демек, ұлттық өндірісін диверсификацияламаған, ... ... ел ... ... ... байланысты бір
мезгілдері үлкен қиындықтарға соқтығысады, борыштан ... ... ... ... мен ... елдердің трансұлттық
компанияларына тәуелді болып қалады. Мемлекет ... ... ... даму тәжірибесінде қолданылған екен деп басқа
елдердің даму үлгісіне ... ... ... ... деп ... ... дәлелдеп отыр. Әрбір елдің тарихи, ұлттық, географиялық-
климаттық, ...... және тағы ... ... ... ... бар. Мысалы, АҚШ-та, Чилиде, Оңтүстік Кореяда, Жапонияда және
тағы біраз ... Азия ... ... нәтижелерге қол жеткізген
макроэкономикалық тұрақтандырудың теориялық үлгілері мен ... ... ... ... ... ... бәрінде қолданылды. Бірақ
бәрінде терең экономикалық құлдырау орнап, біреудің ... ... оңды ... ... ... ... тау мен ... соққаннан
соң ол үлгілер мен рецепттерді көптеген ішкі факторларды ескеріп, терең
ойластырып барып қолданған дұрыс екендігі ... ... Х1Х және ХХ ... даму ... ХХ1 ... деп ... ... бар. Себебі қазіргі әлеуметтік – экономикалық
дамуда техникалық емес, институционалды-әлеуметтік факторлар алға ... ... ... ... Сонымен қатар жаһандану мен ұлттық
шаруашылықтардың интернационализациялануы процестері де ... ... ... ... ... ... ... байланысты қазіргі экономикадағы мемлекеттің
ролі туралы мәселе туындайды.
Мемлекеттің экономикадағы ролі мен орны ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... 30-шы ... бері) жүйелі
теориялық ізденістер жүргізіліп келеді. Бұл мәселе ХХ-ғасырдың соңы мен ХХI-
ғасырдың бас ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтардың интернационализациялануына, әлемдік
бәсекенің күш алуына, постсоциалистік мемлекеттерде рыноктық экономикаға
өтпелі ... ... ... даму ... ... ... және ... аса маңызды сипатқа ие болды.
Мемлекеттің экономикаға ... ... ... ... ғылымның өкілдері қарама-қарсы пікірлер ұсынуда.
Классикалық мектептің ... ... ... ... экономикаға араласуын барынша шектеуге мүдделі. ... ТМД ... мен ... ... ... рыноктық
реформалардың бас кезінде мұндай көзқарас басым болып, өздігінен реттеуші
рыноктық тұтқалардың қасиетін ... ... жиі ... ... да либерализм орнап, рыноктық реформалаудың тәжірибесінің
жетіспеушілігінен мемлекетіміз ... ... тыс ... экономикалық құлдырау мен гиперинфляцияға жол беріп алды.
Кемелденген экономикасы бар Батыс елдерінде экономикалық демократияның
елеулі шектелгенін, ... ... ... ... өзі тікелей
шешетінін аңғару қиын емес. Тіпті негізгі рыноктық тұтқа болып табылатын
баға белгілеу ... де ... ... ... қызметімен араласып
отыр. Мысалы, А.Амосов Батыс елдерінде мемлекеттерінің баға белгілеу ... ... ... айта ... ... дейді: «АҚШ пен Еуропалық
Қауымдастық ... ішкі ... ... ... ... жерде рыноктық өздігінен реттеудің ізін де таппайсың». А. ... ... ісін ... реттеу қажеттілігін қысқаша былай түсіндірген:
«егер мемлекет баға белгілеу ісіне араласып, оны ... онда ... ... ... ... мемлекеттің орнын монополиялық, алып-сатарлық
құрылымдар немесе криминалды топтар басады». Автордың ... ... ... болған немесе кейбірінде орнаған жағдай ... ... ... ... демократияны жүзеге асыру барысында
абайсызда монополисттік және ... ... ... жол ... Ал ... Республикасында «түсті революциядан» кейін ... ... ... алу ... ... ... ... бүкіл ел азамат ... ... ... мемлекет ондай қауіпті құбылысқа жол бермеді.
Батыс елдері бірнеше ғасырлар бойы даму үлгілерін шыңдап, ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі
таңдағы ақиқат – капиталисттік рыноктық жүйе ешқашан абсолютті еркіндікке
ие болған емес. Азды-көпті ... да ... ... процесстерді
реттеуге әрқашан қатысып отырған, бірақ оның араласу ... әр ... де ... даму ... ... ... әрқалай болған. Ал,
жаһандану және ҒТР процестері мен әлемдік бәсеке күресі күш алған ... ... ... кең ... және ... араласуы керек.
Мұндай ойды ұсынған К.Поппер: «Егер біз ... ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикаға жоспарлы араласуы
саясатымен алмастырылуын талап етуіміз керек»-деп жазған болатын. Өмір ... ... ... ... ... өркениетті елдерге тән сипаттар,
ол- әлеуметтік өмір мен қатар экономикалық өмірді де мемлекеттің ... ... жеке ... ... ... шығарылуы, әртүрлі
серіктестіктер түріндегі, солардың ішінде корпоративті және ... ... ... ... рольге ие болуы; еркін рыноктық реттеудің
жоспарлы-бағдарламалы реттеумен толықтырылуы.
В. Осипенко және тағы ... ... ... ... болашағы
«жоспарлы экономика» деп ұйғарым жасап отыр. Ал, жоспар ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Егер болашақта мұндай қоғам орнайтын болса, онда ... ... ... ... ... ... және ... үйлестіру
мәселелері теориялық зерттеулердің пәніне айналуы керек. Себебі қазіргі
қалыптасқан ойдың стереотипі- жоспар (директивалы) бар ... ... пен жеке ... орын жоқ. ... ... ... ақшалы-
рыноктық қатынастар, менеджмент, мемлекеттік басқару сияқты ... ... ... ... ... қажет болады.
ҚОРЫТЫНДЫ.
Мен бұл тақырыпта осы әлеуметтік жағдайда экономикалық өсудің негізгі
принциптерін қарастырдым. Халықтың әл-ауқатын көтеру және ұлттық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету- экономикалық ... ... ... ... ... ... өсудің негізгі мақсаты материалдық әл-ауқатын
жоғарылауы болып табылады.
Егерде экономикада қарастырылып отырған кезенде капитал қорының мөлшері
к** төмен болса, онда қор ... ... ... ... ... Бұл ... ... инвестиция өседі және тұтыну
төмендейді, бірақ капиталдың қоры өседі және тұтыну төмендейді, бірақ
капиталдың қоры өскен соң, белгілі бір уақыттан кейін ... өсе ... ... жаңа ... ... ... бұл жағдай «алтые
ережеге» сәйкес болады, демек тұтыну бастапқы жағдайынан жоғарылайды.
Жоғарыда қарастырған Солоу үлгісі экономиканың өсуінің ұзақ мерзімдегі
механизмін сипаттайды. Мұнда ... ... ... және ... ... ... өсуінің негізі ретінде техникалық прогресс
қарастырылады және жоғары тұтынуды қамтамасыз ететін оңтайлы вариантты
табуға мүмкіндік береді.
Қарастырылған үлгіде кемшіліктер жоқ емес.
Үлгідегі тұрақты тепе-тендік ... ұзақ ... ... ... өмір деңгейі мен өндіріс динамикасының қысқа мерзім
кезіндегі жағдайы экономикалық саясат үшін ... ... ... ... ... – s, d, n, g – ді ... ішінде анықтау
керек еді, өйткені олар басқа параметрлермен тығыз байланысты және ... әсер ... ... ... шектеулері жоқ, мысалы, ресурстық,
экологиялық, әлеуметтік. Үлгідегі пайдаланған ... ... ... ... ... бір-бірімен байланысын бейнелейді, бұл
байланыстар экономиканың нақты жағдайын көрсетпейді. Осы және басқа да
кемшіліктерді экономиканың өсуінің жаңа теориясы ... ... ... ... ... көшу ... ... ХХғ. жылдар
ортасында басталады, ал «жаңа индустриалдық елдер» деп аталатындар (Корея,
Бразилия, Мексика және басқалар) оны 80-90-шы жылдарда ... ... ... ... ... ... ... осы замаңдағы
даму сатысы және экономиканың интернациялануы. Субъективтікке жататындар:
мемлекеттік ... ... ... ... – экономикаға
мемлекеттік инъекциялар жасау арқылы жиынтық сұранысты өсірудің кейнстік
рецептінен бас тарту және осы саясатты ұсынысты жандандыруға бағыттау.
Қазақстан ... ... ... жаңа ... ... ... белсенділікті жандандыруды көздейтін, нарықтық
реформалар жүргізуде жүзеге асырылатын глобалдық өзгерістердің орындалуымен
тығыз байланысты.
Нарық экономикасында өндіріс көлемінің өсуіне шек қою тек ... ... ғана ... ... пен бөлу ... да ... ... мын сыртқы сауда реттелгеннен кейін жиынтық сұраныстың көлемінде ғана
емес, оның құрылымындада елеулі өзгерістер пайда болды.
Сондықтын Қазақстан Республикасы экономикасының ... ... ... ... ... кәсіпорындардың ҒТП-тің
жетістіктеріне икемді болуын жоғарылату және ҒТП-ің экономиканың ... ... ... қысқарту. Осы проблемалар экономикалық өсудің
басым экстенсивтік типінен басым инвенсивтік типіне көшу процесінде
шешіледі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.
1. ... ... ... ... ... ... ... истории /Под ред. академика С.Б.Баишева. Алма-
Ата, 1974.
3. Прошлое Казахстана в источниках и материалах. /Под ред. ... С. ... 2-е ... ... ... ... ... экономика: Учебник. /Под ред. д.э.н. проф. У. К.
Шеденова. Алматы-Актюбинск. 1999.
5. Титова Н.Е. История экономических учений. Курс лекций. М. ... ... С. Е. ... ... казахов в XVIII- начале XX века. Алма-
Ата: Наука, 1971.
7. Экономикалық ілімдер тарихы пәнінің үлгі бағдарламасы. Алматы: Қазақ
университеті, 1999.
8. Экономикалық ілімдер ... ... ... университеті, 1997.
9. Экономическая энциклопедия. Политическая экономия. М.: Советская
энциклопедия, 1972-1980. Т. 1-4.
10. Энтони Б. ... ... Э. ... Лекции по экономической теории
государственного сектора. М.: Аспект Пресс, ... ... ... ... и идеи мыслителей экономистов до Маркса. М.,
1985.
12. Ядгаров Я.С. История экономическихучений. М.: ... ... ... А.Ш., Сүіндіков Ж.С. Нарықтық экономиканын казіргі
терминологиялық түсіндірме сөздігі. Караганды: КЭУ ... ... ... А.Ш., ... Ж.С., ... А.Р., ... ... ілімдерінің тарихы» Қарғанды 2004
15. www.google.kz.
16. Новейшая история Казахстана. Сборник документов и ... ... ... «Санат». 1998
17. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен
дамуының стратегиясы. Алматы: Дәуір, 1992.
18. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... Н. Ә. ... ... ... Атамүра, 1999.
20. Аникин А.В. Путь искании. Социально-экономические идеи в России до
марксизма. М., ... ... И. А. ... из ... ... в разные годы.
Алматы: Қазақ университеті, 2000.
22. Ашимбаев Т. А. ... ... на пути к ... ... ... ... Казакстан. 1994.
23. Баликоев В.З. Общая экономическая теория. Новосибирск, 1999

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
AD – AS үлгісі4 бет
Жиынтық сұраныс және жиынтық ұсыныстың мәні10 бет
Негізгі макроэкономикалық тепе-теңдіктер10 бет
Негізгі макроэкономикалық тепе-теңдіктер жайлы4 бет
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
Ақпараттық жүйелер үлгілері3 бет
Ақпараттық жүйелер үлгілері жайлы3 бет
Бетон үлгілерін алу және қалыптау3 бет
Диспансеризациялық іс шаралардың озық үлгілері4 бет
Дүниеге көэқарас, оның құрылымы және негізгі үлгілері (типтері)6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь