Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.

I Бөлім. Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары. ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.
1.1 Коммерциялық банктердің қызметтері. ... ... ... ... .4.
1.2 Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары. ... .7.

II Бөлім. Пассивтік операцияларды ашып,
анализдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11.
2.1. Уақытша бос ақшалай ресурстарды жинақтау ... ... ...11.
2.2. Пассивтік операциялар ... ... ... ... ... ... ... ..16.
2.3. Қазақстанның банктерінің мысалындағы пассивтік операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20.

III Бөлім. Банктердегі депозитті ресурстардың сипаты және пошталық операцияларды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ..23.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27.

Қолданған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... 29.
КІРІСПЕ

Банктер қызметінің мәні оларды басқа органдардан ажырататын функцияларды орындаудан көрініс табады.
Банк қызметін – банктің клиент мүддесі үшін белгілі бір іс-әрекеттерді орындауын сипаттауға болады. Кез келген банк өнімінің негізінде қандай да бір қажеттіліктерді қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту мен қарыздар беру жатады. Банктер өз пайдаларының көп бөлігін осы операциялар бойынша пайыздық айырмадан алады. Бірақ осы екі қызмет төңірегінде банктік өнімдердің көптеген нысандары жасалынып шығуы мүмкін.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк қызметтерінің және қаржылық қызметтердің барлық аспектілерін түгелдей қамтитын өнімдердің кең қатарын ұсынады. Осы кезде басқа банктер бәсекелестік артықшылықты жаулап алу және оны мықты түрде сақтандырып қалу мақсатымен қатаң түрде белгілі бір қызметтер түрлерін көрсетуге мамандануға тырысады.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығының қалыптасуына ықпал етеді, ал заңды және жеке тұлғалардың мемлекетте уақытша бос ақша қаражаттарының болуы және оны экономика мен халықтың қысқа мерзімдік қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдалану ақша нарығының экономикалық негізі болып табылады.
Коммерциялык банктер негізінен өз клиенттерінің шаруашылық қызметтеріне қызмет көрсетумен байланысты несиелік есеп айырысу және қаржылық операциялардың барлық түрлерімен айналысады.
Банктердің экономикадағы маңызын олардың атқаратын операциялары анықтайды. Сол операциялар ішіндегі пассивті операциялар – комерциялық банктің ең маңызды операцияларының бірі болып келеді.
Бұл курстық жұмысты таңдаған мақсатым мынада – бүкіл кәсіп орындар ішіндегі ең бай кәсіп орынның бірі – коммерциялық банк болғандықтан, олардың қаржы – қаражаттының қалай, қандай жолдармен ұлғайып, өсетіндігін білгім келді. Қаржы – қаражатсыз ешқандай жұмыс, операция өте алмайтындықтан, қор жинайтын операция немесе пассивтік операция ең басты және ең бірінші операция деп санаймын. Ақша ақшаны жасайды, қаражатың болмаса ісің де жүрмейді.
Курстық жұмыс міндеттері:
• Тақырыпты толығымен ашып қарастыру;
• Пассивтік операциялардың мәнін ашып түрлерін көрсету;
• Қазақстандағы банктердің пассивтік операцияларына көз жүгірту;
• Пассивтік операциялардың қаражат тарту амалдары мен принциптерін анықтау;
Қолданылған әдебиеттер

1. Көшенова Б. А., Ақша несие банктер валюта қатынастары. Қ.Р. білім және ғылым министірлігі. Т. Рұсқылов атындағы қазақ мемлекеттік басқару академиясы. Оқу құралы. Алматы «Экономика» 2000. 154, 159 -164 – беттер.
2. Сабырова М.Е., Назар А.М., Ежеквартальный научно – практический журнал. Алматы экономика және статистика академиясы. Статистика, учет и аудит. Алматы. 4 (21) / 2005. ББК 65.262.1 С 12. 33 – 34 – беттер.
3. Саниев М. С., Ақша несие банктер. Алматы экономика және статисика институты. Егемен Қазақстанның 10 жыл торқау тойына арналады.
Оқу құралы. Алматы 2001. 151-153 – беттер.
4. Сейітқасымов Ғ. С., - жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор ҚР ҰҒА-ның корреспондент – мүшесі. Ақша, несие, банктер. Қ.Р. білім және ғылым министірлігі. Т.Рұсқылов атындағы қазақ мемлекеттік басқару академиясы. Оқу құралы. Алматы «Экономика» 2001. 295-305 – беттер.
5. Ежемесячный финансовый журнал - Ассоциация банков Р.К. - Банки Казахстана. №11 (113) 2006. 54 – бет.
6. Жетписова А. Е., Инновациалық Евразиялық университет. Реферат.
http://www.sano.rupublikstud_konf2.doc
7. Танбаев А. С., реферат. http://www.mark5.ru10424252index1.1.html
        
        Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары
Мазмұны:
1 Кіріспе.___________________________________________3.
I Бөлім. Коммерциялық банктердің қызметтері мен
операциялары. ____________________________________4.
1.1 Коммерциялық банктердің қызметтері. _________________4.
1.2 Коммерциялық ... ... ... ... Бөлім. Пассивтік операцияларды ашып,
анализдеу._____________________________________________11.
2.1. Уақытша бос ақшалай ресурстарды жинақтау.__________11.
2.2. Пассивтік операциялар._____________________________16.
2.3. Қазақстанның банктерінің мысалындағы пассивтік
операциялар._____________________________________________20.
III Бөлім. Банктердегі ... ... ... және пошталық
операцияларды жетілдіру._________________________23.
Қорытынды.____________________________________27.
Қолданған әдебиеттер.___________________________29.
КІРІСПЕ
Банктер қызметінің мәні оларды басқа органдардан ажырататын функцияларды
орындаудан көрініс ... ...... клиент мүддесі үшін белгілі бір іс-
әрекеттерді орындауын сипаттауға ... Кез ... банк ... ... да бір ... қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша ... ... ... беру ... ... өз ... көп ... осы
операциялар бойынша пайыздық айырмадан алады. Бірақ осы екі ... ... ... көптеген нысандары жасалынып шығуы мүмкін.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк қызметтерінің және ... ... ... ... ... ... кең ... Осы кезде басқа банктер бәсекелестік артықшылықты жаулап алу және
оны ... ... ... қалу мақсатымен қатаң түрде ... ... ... ... мамандануға тырысады.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығының қалыптасуына ... ал ... және жеке ... ... ... бос ... ... және оны экономика мен халықтың қысқа ... ... ... ақша ... ... болып табылады.
Коммерциялык банктер негізінен өз клиенттерінің ... ... ... ... ... есеп ... ... операциялардың барлық түрлерімен айналысады.
Банктердің экономикадағы маңызын олардың ... ... Сол ... ішіндегі пассивті операциялар – комерциялық
банктің ең маңызды операцияларының бірі болып келеді.
Бұл курстық жұмысты ... ... ... – бүкіл кәсіп орындар
ішіндегі ең бай кәсіп орынның бірі – ... банк ... ...... ... ... жолдармен ұлғайып, өсетіндігін
білгім ... ...... ... ... операция өте
алмайтындықтан, қор жинайтын операция немесе пассивтік операция ең басты
және ең ... ... деп ... Ақша ... ... ... ісің де ... жұмыс міндеттері:
• Тақырыпты толығымен ашып қарастыру;
• Пассивтік операциялардың мәнін ашып түрлерін көрсету;
• Қазақстандағы банктердің пассивтік операцияларына көз жүгірту;
... ... ... тарту амалдары мен принциптерін
анықтау;
I бөлім. Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары
1. Коммерциялық банктердің қызметтері
Коммерциялық банктердін ... ... ... ақша ... ... және ... ... беру;
• шаруашылықтармен есеп және ... ... ... ... ... шығару;
• бағалы қағаздарды шығаруды және ... ... ... ... ... ... ... (яғни траст операциясын
жүргізу);
... ... ... бос ақша ... шоғырландырып оны ...... ... ... ... ... ... және
жеке тұлғалардың уақытша бос ақшасын банке тарту, бір ... ... ... түрінде табыс түсірсе, ал екінші жағынан банктің несие
операцияларын ... ... ... ... ... ақша ... экономикалық және әлеуметтік қажеттіктерге ... Тек ... ... ... ақша ... ... ... капиталға айналады.
Ұйымдасқан және жұмысы қалыптасқан есеп айырысу жүйесінсіз тұрақты
экономика болуы мүмкін емес. Сондықтан есеп және ... ... ... ролі зор. ... арасындағы есеп айырысудың
негізгі бөлігі қолмақол ... ... ... делдал ретінде клиенттердің
тапсырысы бойынша шотқа ақша қабылдап, ақшаның түсуін және ... ... ... дамыған мемлекеттердің ... ... ... ... есеп ... ... ... талап етеді. Сондықтан бұл елдерде есеп айырысудың әр ... ... ... есеп ... ... банктердің арасындағы
клиринг жүйесі немесе жиро жүйесі. Сондай-ақ банктер арасында ... ... ... ... ашылғанда есеп айырысу корреспондент-
банктер арқылы да ... ... ... орталықтандыру айналыс
шығындарын азайтады, ал есеп айырысуды ... үшін және ... ... үшін қазіргі кезде есептесудің электрондық жүйесі
енгізілуде.
Коммерциялық ... ... ... төлем құралдарын шығару арқылы
айналымдағы ақшаны көбейту немесе артығын жою, яғни ақша ... ... ... ... ... ... олардың депозиттік және несиелік
қызметтеріне тікелей байланысты. ... екі ... ... ... ... ... ... немесе қарыздарға банктің несие беруі арқылы жүргізіледі.
Бұл операциялар ... ақша ... ... әр ... ... ... егер ... банкке 10 мың долл. Салып, оны ... ... ... ... ... Бұл операцияның нәтижесінде банк
балансының активінде кассалық қалдық 10 мың ... ... ал ... де осы сомаға артады. Шаруашылықтағы ақшаның жалпы ... ... ақша ... ... ... емес формасына
ауысты. Келесі мысал, Банк қарыздарға 10 мың долл. Сомаға несие ... ... ... ... ... Онда ... ақшаның жалпы көлемі
10 мың долл. өседі, себебі банк өзінің ... ... жаңа ... яғни чек ... Осы ... ... ақша массасы артты.
Коммерциялық банктердің депозиттерді (сонымен бірге ақша массасын)
ұлғайту немесе кеміту мүмкіндігін орталық банктер ... ... ... ... ... басқаруда кеңінен пайдаланады. Банктердің
резервтерін ... ... ... банк ... ... ... ал ... ұлғайту депозиттердің өсуін
ынталандырады. Бірақ экономикаға айналымдағы шамадан тыс ақша ... ... ... ... ... ... ... орталық банк
бекіткен шама шектеуімен (міндетті резервтер ... ... ... ... ... және облигация түріндегі бағалы кағаздарды
шығарып және орналастырып эмиссиялық-құрылтайшылық қызмет ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар. Сөйтіп
бағалы қағаздар нарығы несие жүйесін толықтырып әрі онымен тығыз ... ... ¥зақ ... ... ... ... кәсіпорындар
акция және облигациялар шығарады. Бұл ... ... ... ... ... қағаздардың көлемін, шығару
жағдайы мен ... ... ... олардың типін таңдауды, сондай-
ақ оларды ... және ... рет ... ... міндетін
өзіне алады. Шығарылған бағалы ... ... ... ... Ол үшін ... ... өз ... сатып алуды-сатуды
ұйымдастырады немесе сатып алушыларға қарыз ... ... ... ... ... ... ... алады және оларға жазылу операцияларын жүргізеді. Мемлекеттік
облигацияларды қайта сатуда ... ... ... ... ... Бұл
нарықтағы операцияларды сату курсы мен ... алу ... ... аса көп ... ... алып, оларды аса ірі банктер тобы монополды
түрде ... ... ... онымен 6 ... және ... ... ... ... ... ... мүлкін басқару қызметін де
атқарады. Жеке тұлғаларға: осы ... ... ... ... жасы ... ... уақытша басқару;
ізбасарларының ... үшін ... ... ... ... ... табу
мақсатымен капиталды басқару (ақшаны акцияға, қозғалмайтын мүлікке салу);
құндылықтарды сейфте сақтау және т.б. қызметтер ... Ал ... ... бұл ... өзгеше: банктің облигациялар
бойынша кепілші болуы; нарыққа шығарылған ... және ... үшін ... ... ... ... ... құқын басқаға беру) өкіл
болуы; корпорацияның зейнетақы қорының қаржысын басқарушы болуы және ... ... ... бұл ... ... ... ... ретінде атқарғанмен,
шын мәнінде сенімхатпен қызмет ... ... ол ... ... және экономикалық хабарларды өзіне жинақтауға мүмкіндік алады.
Мысалы, ... ... және ... ... үшін өкіл ... ... акционерлер мен бақылау қызметін бөлу туралы кұпия мағлүматтарға ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады. Банктер кәсіпорынның қаржылық қызметіне,
бухгалтерлік есебіне ... ... ... ... ... және
табысты ұлғайту мүмкіндігін анықтаумен шұғылданады. Банктер клиенттің жаңа
акциялар шығару болашағын және оларды нақты орналастыруды қарастырады.
Банктер төмендегідей ... ... шот ашу, есеп – ... ... ... ... бастап, ақша және тауар нарықтарында операциялар
жүргізуге дейін нұсқау береді.
Бағалы ... ... және ... ... ... - ... ... нарығы конъюнктурасы, олардың
бағасының ... ... ... ... ... ... тәртібі және олардың айналыс ережесі туралы хабар;
Соңғы кездері коммерциялық банктермен ... ... ... бәсеке күшейе түсуде. ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрлерін
өсіруге және қызмет көрсету сапасын ... ... ... ... өз ... нығайту үшін олар банктерге тән
емес операцияларды батыл меңгеріп, қаржылық кәсіпкерлікте кең қолдануда.
Сайып ... ... ... ролі ... ... ... ... операциялары
Банктердің экономикадағы маңызын олардың атқаратын операциялары
анықтайды. Коммерциялық банктердің ... ... мына ... ... ... тарту); актив (қаражатты орналастыру);
комиссиялық – делдалдық (клиенттің тапсырысы ... ... ... ... ... операциялары – олар өз қарауына әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... қағаздарын шығарып
және с.с. басқа да қаражат тарту операцияларын жүргізіп, банк ... және оны ... ... Олар банк балансының
пассивінде ... ... ... ... ... ... ... қарағанда алдымен жүргізіледі, себебі актив
операцияларын жүргізу үшін ... бір қор ... ... ... мыналар жатады:
• салым кабылдау (депозиттер);
• клиенттерге ... ... ... ...... және ... ... өзінің бағалы қағаздарын шығару (облигация, ... ... ... ... ... ... алу, оның ... орталықтанған несие
ресурстарынан;
• репо ... ... ... алу.
Банктің капиталы өз қаражаты, тартылған қаражат және эмиссияланған
каражаттардан кұрылады. ... өз ... ... резерв капиталы, сонымен бірге ... ... ... ... ... жарғылық кор бағалы қағаздар ... ... ... жинақталады. Жарғылық қордың
мөлшері, оны ... және ... ... ... ... капиталдың ... ... ... ... ... ... ету үшін орталық банк оның
томенгі аз мөлшерін бекітеді. Батыс ... ... ... ... 10-15 млн. ЭКЮ ... ... ... ұлғайту акционерлер
қаражаты есебінен, сондай-ақ өз қаражаты (резерв қорынан), акционерлердің
дивидендтері және ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы пайдадан бөлінген сомадан құрылады.
Ол ойда ... ... және ... ... ... ... ... жабуға арналады. Оның мөлшері жарғы қорына байланысты
процентпен белгіленеді.
Бөлінбеген пайда шоты деген – ол арадағы транзит шоты. Онда ... ... ... ... және ... ... пайда
жинақталады. Пайданы резервке бөлу ... ... ... әдісіне
жатады, себебі резервтердің көп түрі ... ... ... банктердің ресурс қорында өз қаражатының үлесі 10% шамасында.
Коммерциялық банктердің өзгешелігі - олардың ... ... ... Банк ... 90% - ке ... ... ... каражаттың үлкен мөлшері ... ... ... ... Әр ... өз ... мен ... арақатынасы әр түрлі болады. Ол ... ... 1:100 ... ... ауытқиды. Мысалы,
Швейцариада ол 1:12 ... ... ал ... ... ... банк ... ... мекемелердің,
халықтың және басқа банктердің ... ... ... ... ... ... ... басқарылатын ресурстар
және ағымдағы пассивтер болып бөлінеді.
Басқарылатын ресурстар банкке тартылған мерзімді ... ... ... біріктіреді.
Ағымдағы пассивтер есептесу, ағымдағы және ... ... ... ... – ол ... бір шартпен иесінің банкке сақтауға салған
ақша қаражаты. Ол қолма-қол ақша немесе ... ... ... ... ... ... ... салынуы мүмкін.
Ақша қаражаттарын салымға тарту депозиттік ... ... ... үшін ... ... ... ... басты түрі,
сондықтан ол активтік ... ... ... ... ... әр түрлі белгілерге байланысты жіктеледі. ... ... жеке және ... ... депозиттері болып бөлінеді.
Банктен алу ... ... ... және ... ... алынатын
депозиттер болып бөлінеді. Талаппен алынатын ... ... ... ... және ... ... ... сол сияқты жолмен алынады. Бұл депозиттер клиент ашқан әр ... ... ... ақша және қолма-қол ... ... ... мүмкін.
Талаппен алынатын салымдарда есептесу, ағымдағы және ... ... бір ... ... кориспонденттік шоттарда
басқа банктермен ... ... ... есеп ... арналған қаражат сақталады. Салымның бұл ... ... ... ... өз ... ... үнемі
пайдаланатындықтан, ондағы қалдық мөлшері әркез өзгеріп ... ... бұл ... ... ... өсім ... өзіне тарту үшін бәсекелестік жағдайында коммерциялық
банктер ... ... және ... алынатын салымдарды
ұлғайтуды ... ... шот ... ... қызмет көрсетіп,
сондай – ақ олардың сапасын ... ... ... ... өз ... чек ... немесе несие карточкаларымен алады
(атаулы ақша құжаты).
Мерзімді ... - ол ... ... және процентік
өсім төлеу ... анық ... ... ... салынған
ақша қаражаты. Төлем мөлшері салымның көлемімен мерзіміне байланысты
анықталады. Егер ... ... иесі ... ... ... ... келсе, онда салым бойынша ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге
салынатындықтан, олар ... ақша ... ... банктер
салымшылардың қаражатын ұзақ ... ... ... ... салымның бір түрі – депозиттік ... ... рет ... ... 1961 ж. АҚШ банктерінің бірі енгізді. Шот иесіне өтеу
мерзімі және ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Депозиттік сертификат – ол белгілі бір ірі соманы
банкке салғандығы туралы берілетін жазбаша куәлік. Онда ... ... ... кері ... алу ... және ... өсім ... Мысалы, АҚШ банктерінің іс-тәжірибесінде депозиттік сертификат
кемі 100 мың долларға, ал Үлыбританияда 50 мыңнан 250 мың ф. Ст. ... ... ... тек ... тұлғаларға беріледі. Ол атаулы
және атаусыз (яғни иесі ұсынушы) ... ... ... ... салымды алу құқы басқа жаққа «беру жазуы» көрсетіліп берілуі
мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... бойынша
берілетін етіп банктер шығарады.
Жеке тұлғаларға ... ... алу үшін ... ... ... ... ... бір мерзімге және талаппен ... ... ... ... ... жинақ салымдары маңызды роль
атқарады. Жинаққа толық сома ... ... сома ... ... толық сомасы, ия біртіндеп бөлек-бөлек сомасы алынуы мүмкін.
Салушыға жинақты куәландыратын жинақ кітапшасы ... Бұл ... ... дамыған елдерде кең тараған. Әдетте жинақ ... ... ... ... ... ... бойынша банк оның
жинақ шотынан электроэнергияны, телефонды және газды ... ... ... ... ... ... және т.б. ... аударады. Сондай-ақ бұл салымдар белгілі бір мақсатты уақытта алу
үшін, мысалы, демалысқа, ... ... жаңа ... ... ... ... ... - коммерциялық банктер ... ... ... оның кұрылымы ақша нарығындағы конъюнктураға қарай
әрдайым өзгеріп ... ... банк ... ... ... ... кемшіліктер де тән. Банк клиенттерден қаражат ... ... және ақша ... тап ... Одан ... ... тарту көп жағдайда банкке емес, клиентке (салымшыға) байланысты.
Сондықтан несие ресурстары нарығындағы банктер ... ... ... ... ... беретін қызмет түрлерін дамытатын
шараларды жүргізуге мәжбүр етеді.
Қазіргі кезде коммерциялық банктер қосымша ақша ... ... ... ... ... ... ақша қаражаты сатылатын банкаралық несие
ресурстары нарығының мүмкіндігін пайдаланады. ... ... ... ... ... яғни бір банк ... ... тапсырысы бойынша төлем және есептесу операцияларын жүргізу
үшін корреспонденттік шот ашады. Банкаралық ... ... ... ... ия ... ... делдалдары арқылы жүзеге асырылады. Егер банктер
өзара банкаралық ... ... ... онда ол ... арнаулы шартпен
рәсімделеді. Бұл келісімдердің көбісі белгілі бір мерзімге ... ... ... ... ... орталықтанған
несие ресурстарынан несие алуы жатады. Орталық банк ... ... ... ... негізінде кайта қаржыландыру (рефинансирование)
ретінде, сондай-ақ ломбардтық несие формасында береді.
Коммерциялық банктердің қаражат тартуының келесі бір ...... алу ... ... репо операциясы. Бұл келісім банк пен ... ... ... ... қағаздар сатушыларымен (дилерлермен)
жасалады. Егер фирма қолма-қол ақшаның ірі ... өте ... ... ... келсе, онда ол банктен бағалы қағаздарды сатып алады да,
кейін ... кері ... алуы ... келіседі. Фирма қаражатты келесі күні
қайтаруы мүмкін, онда ... ... ... ... ... ... болады. Бұндай келісім уақытша бос қаражатты тартудың бір
жолы.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... кең өрістеуде.
Еуровалюталық несие – ол шетел банктерінен еуровалютамен ... ... ... ... ... басты валюта болып доллар
есептеледі.
II Бөлім. Пассивтік операцияларды ашып, анализдеу.
2.1 УАҚЫТША БОС АҚШАЛАЙ ҚАРАЖАТТАРДЫ ... бос ... ... ...... ... дәстүрлі-базалық қызметі. Бұл банктің пассиві меншікті капиталы мен
тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал – ... ... ... және ажырамас бөлігі, бірақ ол оның барлық
ресурстарының, айтып кетендей, тек 10%-ын ... ... ... ... ... құрамында меншікті капиталдың ... ... ... ... ...... банктер
қаржылық нарықтарда қаржы делдалы ретінде ... ... және ... уақытша бос каражаттар сомасын депозит түрінде
жинақтайды, осы жағдайда оларды тиімді басқарады, ... ... ... ... және ... ... ... қарыз алушыға
ұсынады. Екіншіден, депозиттерді мемлекеттік сақтандыру жүйесі ... ... ... кері алу ... ... ... банктерге
тартылатын депозиттер басқа кәсіпорындардың материалдық обьектілерінде
орналастырған активтеріне қарағанда қондырғы ... ... ... ... оңай ... кәсіпорындармен салыстырғанда осы ... ... ... ... ... ... ресурстарға өзара
қатынасында өз міндеттерін жүзеге асыруға және дұрыс қызмет ... ... Ең ... ... ... банк ... бастау үшін
қажет. Сонымен қатар, офисті, жабдықтарды сатып алу және ... ... ... ... дамытудың келесі кезеңдерінде шығындарды
төлеу үшін қажет. Меншікті капитал – ... ... ... қоры. Осы
сипатты меншікті капитал маңызды, сөзсіз міндетті кор болып табылады,
банктің тұрақтылығы мен оның ... ... ... ету ... қаражаттар құрылымында оның ролі өте жоғары.
Жоғарыда айтылып өткендей, банктер өздерінің ... ... ... үшін тартылған қаражаттардың 90%-нан ... ... ... ... өз ... ... бос ақшалай
қаражаттарын жинақтайды. Дәстүрлі түрде осы қаражаттардың негізгі ... ... ... пен банктің клиенттерінің жинақ салымдарынан
басқа мерзімді және мерзімсіз ... ... ... ақшалай қаражаттарды салымдарға тарту және оларды пайда табу
мақсатында орналастыру ... ... ... деп ... ... коммерциялық банктердің несиелік ресурстарының негізгі
бөлігі құралады.
Соңғы уақыттарға дейін республикамызда ... ... ... ... жоқ. Банк ... ... ... несиелік ресурстардың меншігі мен ... ... ... беруді камтамасыз ету міндеттері орындарына қойылған жоқ
болатын. ... ... мен ... ... баланстары КСРО Мемлекеттік
банкісінің бөлімшелерімен кұрастырылған, қарыздық қор өз кезегінде КСРО
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ол ... ... бойынша несиелік жоспар негізінде бөлінген,
ал республикалық облыстық қеңселер бойынша, облыстық бөлімшелер бойынша
бөлінген, ... ... ... ... ... ... ... айналыспаған. Осы себептерге байланысты елде ... ... ... ... ... теориясының
жасалмағандығынан біз щетел тәжірибесіне назар аудара ... ... ... ... ... компаниялар, жеке кәсіпорындар,
коммерциялық емес ұйымдар, үкіметтік ... ... ... ... ... ... ... банктерге ынтамен
орналастырады. Бұл бірнеше себептерімен түсіндіріледі. Біріншіден, банктер
салымдардың үлкен сенімділігін қамтамасыз етеді, ... ... ... кез ... ... ... ... етіп қана қоймай, одан асатын
сомада қарыз ала алады, үшіншіден, бұл ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылады:
- банктік пайда алуға немесе болашақта ... алу үшін ... ... ... ... ету ... банк ... оперативтік өтімділігін демеу мақсатында икемді
депозиттік саясат ... ... банк ... ... ... дәрежеде демеп отыратын мерзімдік
салымдарға ... ... ... процесінде
ерекше назар ... ... ... ... ... бойынша операциялардың арасында мерзім және сомалар бойынша өзара
байланыс пен ... ... ету ... ... тартуға әрекет ететін банктік қызметтерді дамытуға шаралар
қолдану;
Шетелдік банктік тәжірибеде алып ... ... ... ... дейінгі депозиттер, мерзімді және жинақ салымдары деп ... ... ... депозиттер белгісіз уақытта ... есеп ... ... ... ақшалай қаражаттар, олар банкті
алдын ала ескертусіз кез келген ... ... ... ... ... ... ... Әдетте банк талап еткенге дейінгі салымдар бойынша
ең ... ... ... ал ... ... олар ... сыйақы мүлдем
төленбейді. Кейбір мемлекеттерде пайыздарды есептеуге заңды тәртіппен тыйым
салынған. Талап еткенге ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін арналған. Шот иесі оларды әр ... ... ... ... ... ... алады.
Осындай шот ашып клиент ... ... ... ... ... сенім білдіреді. Банктерде күнделікті төлем операцияларын жүргізу
біраз шығындарды талап ... ... ... ... ... ол біршама азайды, әйтседе ол банктердің шығындарының маңызды
факторы болып ... ... шоты ... ... ... ... мыңдаған бухгалтерлік өткізбелер жасалынады. Талап еткенге дейінгі
шоттарды иеленуші клиенттерді жалпы ... ... олар ... бар ... ... ағымдағы есеп айырысулар ... ... ал бұл банк ... көп ... аз ... ... ... мақсаттары үшін банкімен
пайдаланылатын тұрақты ... ... ... ол ... табу мақсатымен
қарызға берілуі мүмкін. Ол банктің көптеген ... ... ... ... ... алып және оны бірнеше күннен немесе аптадан
кейін қайтадан толтырып отырулары нәтижесінде қалыптасады. Бірақ көптеген
клиенттер өз ... ... үшін ... ... ... ... экономиканың айналымдық сипатына негізделеді. Осы каражаттар қалдықтары
мен талап еткенге дейінгі ... ... ... 60, 90, 120 ... ... нақты несие бере алады.
Талап еткенге дейінгі салымдар депозиттік ... ... ... орналастыруы мүмкін. Олардың арасында ... ... шот ... клиеит шоттағы қалдық сомасын ғана алуы ... ... ... ол өз ... ... ... ... есеп шоттарда теріс немссе оң қалдықтар болуы мүмкін.
Клиент кез ... ... ... өз ... алып кана ... ол ... ... несие алуы мүмкін. Алайда, тәжірибеде бұл айырмашылық бірте-
бірте шегеріледі. Қазіргі кезде клиент келісім ... ... ... алуы ... Бұл шоттар АҚШ-та трансакциялық немесе чектік шоттар деп
аталады, сондай-ақ ... чек ... ... ... шоттардын жоғары өтімділігі, төлем құралы ретінде оларды ... ... ... ... ... ... табылады, негізгі
кемшілік (салымшы үшін) – шот ... ... ... немесе пайыздарды
төлеудің жоқ болуы. Бұл ... ... банк ... ... ... ... ең төменгі резервтерді көбірек сақтауға міндетті
және ол шоттардың иелері шотты пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... шоттарға пайыздарды коммерциялық банктерге
төлеуге заң бойынша тыйым салады. Коммерциялық банктер өз салымшыларын
сақтап қалу ... ... ... жаңа түрін салымшыларға ұсынады,
ол бір жағынан ... ... ... ... есеп ... ... ... қамтамасыз етсе, ал екінші жағынан салымшыларға
белгілі бір табыс алуды камтамасыз етті. Бұл шот – ... деп ... ... жеке ... ғана ... Бұл ... тұлғаға төлемдер үшін
пайдалануы мүмкін есеп айырысу траттасы немесе ... алу ... ... ол чектер сияқты есеп айырысу тратталарын беруге ... шот, ол ... ... ... ... төлемдер түрінде
табыс алуға болады. 1981 жылдан бастап заң ... ... ... ... бұл ... рұқсат етілді.
Депозиттердің екінші тобын мерзімді салымдар кұрайды. Терминнің өзінен
көрініп тұрғандай, мерзімді салымдар белгілі бір ... ... ... ... үшін ... ұзақ мерзімге салудың мәні жоғары
пайыздарды табу болып табылады. Сондай-ақ банк үшін бұл ... ... ол ... ... ... қандай да бір қарыз ... ... үшін осы ... ұзақ ... бойы иемдене алады. Мерзімді
салымдар талап ... ... ... орын ... ... ... үшін
пайдаланылмайды. Мерзімді салымдар меншікті мерзімді салымдар және кері
алу туралы ескертуі бар ... ... ... бөлінеді. Меншікті мерзімді
салымдар шот иелеріне алдын ала белгіленген күні қайтарылады, ал осы ... банк ... өз ... ... иемденеді. Егер шот иесі белгіленген
күні соманы кері ... онда оны сол ... ... ағымдағы шот секілді
пайдаланады, сондай-ақ ол өз ақшаларын кез келген ... ... кері ... бар ... ... салымшының ақшаларды кері алу
туралы арнауы арызын банкке алдын ала түсіруі талап етіледі. Әдетте ... – 1 ... 3 айға ... 3 ... 6 айға ... 6 ... 12 ... және 1 жылдан жоғары. Ескерту мерзіміне байланысты сәйкес пайыздық
мөлшерлемелер белгіленеді. Көбінесе ... ... ала ... бар) ... ... қолданылады.
Депозиттердің үшінші түрі – жинақ салымдары. Олардың кеңірек тараған
түрі кәдімгі ... шоты ... ... ... бар шот деп ... жинак
салымы. Шот иесі шотқа ақша салу немесе одан кері алу үшін ... ... ... ... керек. Депозиттердің басқа түрлеріне
қарағанда жоғары пайыздарды төлеуінің жинақ салымдарын құнтты демеу ... ... ... ... ... үшін ... пен ... емес ұйымдар кәдімгі жинақ ... ... ... ... ... және басқа да ... үшін ... ... ... 150 мың долларға белгіленген.
Халықтың салымдарын тарту ... ... ... формалары
қолданылады: ұтысқа, сыйлыққа, жастарға мақсатты және т.б. ... ... ... ... (почталық, телеграфтық, саудалық және т.б.)
ұсынулармен бірге жүреді. Жинақ шоттарының тұрақты ... ... ... ... ... кері алу ... ... ала ескерту талап етілмейді, олар
бойынша чектер берілмейді.
Жинақ ... ... ... ... ең ірі ... құрайды.
Мерзімдік салымдардың басқа бір түрі – ... ... ... ... Ол ... ... пайыздық мөлшерлемемен
белгілі бір ... ... ... ... ... ... Оларды компанияларға, фирмаларға және өте бай иемденушілерге
100 мың доллардан кем емес сомада беріледі. Олар ... ... ... және басқа тұлғаға етуі мүмкін – берілетін және ... ... ... болады. Акшаны мерзімінің аяқталуымен, тек
сертификаттарды ұсыну арқылы ... ... ... ал ... – 14 ... айға ... болуы мүмкін.
Халықтын көбірек бөлігіне 500, 1000 және 2500 ... ... ... 5 ... ... ... ұсақ жинақ сертификаттары шығарылуы мүмкін.
Коммерциялық банктер өз ... ... ... ... жинактайды. Бұл каражаттар тартылған қаражаттар немесе жай
міндеттемелер деп аталады. ... ... ... займ алу ... кері ... алу шартымен сату, вексельдерді есепке алу және
орталық банктен қарыз алу, кепілге салу ... ... ... және т.б. ... ... ... ... резервтік шотында сақтандырылатын
депозиттер сатылады және сатып алынады. Міндетті ... ... ... ... ... бар ... банктер олардың қосымша
пайда алуы үшін қысқа мерзімді қарызға ұсынады.
Қайта сатып алумен ... ... ... алу ... келісім банк пен
қарыз алушы арасындағы келісім болып табылады. Бағалы ... ... ... қарыз алушы банктен бағалы қағаздармен қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... шарты – қарыз алушының бағалы
қағаздары қатаң белгіленген түрде және алдын ала ... баға ... ... алу ... ... табылады. Бұл банктердің өтімділігін
реттеу үшін ақша нарығында қаражаттарды қысқа мерзімді ... ... және ... ... ... ... ... жетіспеушілігінің орнын
толтыру үшін Орталық банктен қарыз алады. Біздің республиканың банктік
тәжірибесінде бұл жиі ... ... ... жылдары коммерциялық
банктер өздерінің ресурстарының 60%-ын Ұлттық ... ... ... толтырды. Сөйтіп Үлттық банкінің ... ... ... көзіне айналды.
Депозиттік емес пассивтерге банктік облигацияларымен және кепілге салу
парақтарымен жасалатын ... ... Бұл ... мәні ... қағаздардың орнына банктермен ақша қаражаттарын жұмылдырудан тұрады.
Кепілхаттық қағаз парақтары мен операциялар жер учаскелерін сатып алуда
қаржыландырумен ... ... ... ... ... үшін
қамтамасыз етілуі жер, құрылыс, яғни ипотека болып табылатын кепілхаттық
қағаз ... ... ... ... ... ақша ... ... үшін шығарылатын
коммуналдық облигациялар әр түрлі ... ... ... қарыздар
бойынша талаптардың қамтамасыз етілуі болады. Бұл бағалы ... ... және ... ... 25 жылға дейінгі мерзімде шығарылады.
Осылайша коммерциялық банктердің дәстүрлі ... ... бірі ... және ... ... ... бос ақша қаражаттарын жинақтау және ... емес ... ... ... ... ... ... табылады. Депозиттік және депозиттік емес ... ... ... оларға есеп айырысу төлемдік кызметтер
көрсетумен, оларды банктердің шоттарында сақтандыруды ... ... ... ... операциялардың басқы мақсаты, ... ... және оны ... ... бұл ... банктің
өзінің, несиелік мекеме ретінде жұмыс ... үшін ... ... ... ресурстары дегенде ойымызда болатыны, басқаларға уақытша
пайдалануға беріле алатын, ... ... да ... ... пайдалануға болатын банктің бос қаржысы.
Мұндай бос қаржы (ресурстар) банкінің меншікті капиталы мен ... ... ... ... ... капиталы бастапқыда сатылған акциялардан түскен
ақшадан немесе акционерлердің кіріс ... ... Олар ... ... ... ... арналған. Сондықтан оны, кейде
акционерлік капитал деп те атайды. Жаңадан ... ... ... ... ... 1997 жыл 5 ... № 412 қаулысы бойынша,
меншікті капиталдын төменгі шегі 300,0 миллион тенге. ... ... ... ... кем ... 50% ... керек. Қалғаны банк есепке тұрғаннан
кейінгі, бір календарлық ... ... ... ... Бұл ... ... ұлттық банк есепке отыруға өзінің тұжырымын бермейді.
Қазақстан Республикасының заңдарының бір ерекшелігі — ... мен ... ... ... ... ... ақшалай
төлеулері керек деген талап. (аталмыш заңның 16 бабының 2 тармағы). Басқа
елдерде банктің меншікті капиталы тек ақшалай ... ... да ... ... емес ... мен ... ... құнды қағаздарымен де
төленуі мүмкін. Мысалы, кезінде, кейбір Ресейлік банктердің ... 70%-ке ... ... активтер болды. Бірақ, мұны
қолайлы жағдай деп айтуға ... ... ... ... ... ... көзі ретінде пайдалану мүмкіншілігі азаяды. Сондықтан
Ресейдің Орталық банкісінің 1994 жылы ... ... ... ... меншікті капиталының 10,0%-ке дейінгі бөлігі материалдық
емес активпен құралуы мүмкін.
Банкттің меншікті капиталының әрі карай көбеюі ... таза ... ... ... жаңадан акция шығарып, оны орналастырумен іске
асырылады. Банктің меншікті капиталын көбейтудің тағы бір ... оның ... ... ... ... ресурстарының құрамында меншікті капиталдың үлесі онша ...... ... 88-90%-ті жүмылдырылған қаржылар. Мұның өзі
банктің пассивтік операциясының қандай маңызы бар ... тағы ... ... ... ... ... орын ... депозиттік
ресурстар. Олар мерзімді және талап ... ... ... ... бұл екі ... ... айырмашылықтары бар, Оның бастысы:
мерзімді депозит белгіленген ... ... Сол ... ... ... ... ... ол депозитті алу өте тиімсіз, онда ол көп ... ... ... бұл қаржыны мерзімі өткенге дейін, ешбір
қауіпсіз ... ... ... ... талап етілмелі депозитте олай істеуге болмайды. Өйткені, ... кез ... ... ... ... ... жартылай талап етуі
мүмкін. Сондықтан банк, қаржысын сұрап келген депозиттердің талабын орындау
үшін, талап етілмелі депозиттың сомасын ... бос ... ... құру ... де ... бірі ерекшеленеді. Егер мерзімді
депозит банкіге табыс табу үшін, арнаулы шарт ... ... ... ... ... банктегі есеп, немесе алымдағы және басқа да
арнаулы ... бос ақша ... ... Бұл шот ... ... ісі ... ал шаруашылық жүргізуші субъектілердің бос ақшаларын
банкіде сақтау керек деген талаптан туатын іс.
Банктер бос ақша ... ... және ... ... ... ... ретінде анықталған. Осы арқылы олардың ... және ... ... бөліп қарастыруға болмайды.
Пассивтік операциялардың көмегімен банктер өзінің ресурстарын
қалыптастырады. Оның мәні ... ... әр ... ... ... ... алу, ... кұнды қағаздарының эмиссиясы, сондай-ақ банк ресурстарын
көбейтетін басқа да операцияларды ... ... ... ... ... маңызды роль атқарады. Себебі активтік операцияларды
жүзеге асыру үшін жеткілікті түрде ресурстар болуы ... ... ... түрі ... меншік қаржылары болып саналады.
Меншік капитал банк дамуындағы ... база ... ... Ол ... және шығындалуы жағдайында салымшылырға, ... ... ... ... асыруға, банктің міндеттерімен сәйкес
операциялардың түрлері мен көлемін қолдауға мүмкіндік береді.
Банктің меншік капиталы құрамына ... ... ... ... және
басқа да арнайы қорлар , сондай – ақ жыл бойындағы бөлінбеген табыс.
Меншік капиталының ... ... – бұл ... қор ... Банктің ұйымдастыру формасына қарай жағылық қор әр түрлі жолмен
қалыптасады. Егер банк акционерлік банк ... ... онда оның ... ... ... ... акционерлердің қаражаты есебінен құралады.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып кұрылған ... ... ... ... ... есебінен қалыптасады. Банктің
ұйымдық-құқықтық формасына ... ... ... қор ... (заңды және жеке тұлғалар) салымдары есебінен қалыптасады
және олардың міндеттемелерін қамтамасыз етуге қызмет атқарады.
Жарғылық ... ... оны ... ... және оған өзгеріс
енгізу банк жарғысымен анықталады. Жарғылық капиталдың сомасы ... ... ... банк ... қамтамасыз ету үшін Ұлттық банкпен
олердың ең төменгі мөлшері белгіленеді. ... ... ... ... қаржыларының есебінен, сондай-ақ оның ... ... және ... ... ... ... дивиденттері,
пайда есебінен жүзеге асырылуы мүмкін.
Резервтік қор ... ... ... ... ... ... жабу үшін арналады. Резервтік қордың мөлшері жарғылық ... ... ... ... ... ... қалыптасуының
негізгі көзі табыстан алынған айырым болып табылады.
Банктер басқа да ... ... ... амортизациялық аударым
жолы арқылы құралатын негізгі қорлардың тозу қоры, ... – ақ ... ... реттеу қорлары банктің арнайы қорларына жататын
қаржылар: үкіметтің шешімі бойынша жүргізілген ... ... ... ... қаржы; банкпен акциялардың олардың бірінші иеленушісіне
жоғары номиналды құнымен сатудан түскен қаржы және т.б.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... маңызды емес үлесі арқылы сипатталады. Нарықтық қатынастарды
дамыған елдерде ... ... ... қаржыларының үлесі 10-15
пайызы болып табылады, бұл ... ... ... ... ... етіледі.
Банк ресурстарының негізгі бөлігін тартылған қаржылар қалыптастырады.
Олар банктің активтік ... ... ... үшін ... ... 80-90 ... береді. Тартылған қаржының ең жоғарғы ... ... ... ... банктер кәсіпорындардан, ұйымдардан, мекемелерден,
халықтан және ... ... ... ... ... бар. Тартылған
қаржылардың бекітілген мерзімі бойынша басқарылатын ресурстарға ... ... ... ... ... банкпен тартылған
шұғыл депозиттер және банктік несиелер ... ... ... есеп ... ... және ... шоттардағы қалдық қаржылары арқылы
қалыптасады.
Шұғыл түрдегі салымдар – бұл банктермен белгілі бір ... ... ... ... ... негізінен қаржының келісім
шарт жағдайында және белгілі бір мерзімге банктің толық иелігіне берілуін
білдіреді, ... ... ... ... ... кез ... ... алынуы мүмкін. Шұғыл салым бойынша клиентке төленетін сыйақы
мөлшері ... ... ... ... және ... ... ... орындауына байланысты.
2.3 Қазақстанның банктерінің мысалындағы пассивтік ... Әлем ... ... ... несие.
Банк Тұран Әлем Deutsche Bank AG ден Екібастұз кремни зауотын салу үшін
несие алды.
Металлдық кремниді шығаратын зауот 2007 жылы 4 ... ... ... Әлем ... 65 млн. EUR алған несиесі ThyssenKrupp
Mannex GmbH – ... ... ... промышлдік концерн –
ThyssenKrupp Mannex GmbH-тен жаңа зауот салуға қажетті құралдар импортын
алуға жұмсалады.
2006 жылдың 23 ... ... Әлем ... Deutsche bank ... ... ... қол қойылды. Германиядағы – Euler Hermes
экспорттық несиелік агенствосының сақтандыруы , ... ... 7 ... ... ... 10 ... саудалық келісімнің соммасының
85 % қаржыландыруын өзіне алып, келісім шарт бойынша прецедент құрылды.
Euler Hermes ... ... ең ірі ... болып келеді. Ол
Қазақстандағы 1 лимит транзакциясынан асып тұрған сомманы сақтандырып қана
қоймай, индуидуальдік ... БТА дағы бұл ... 70 ... 150 ... ... көбейтуге келісім берді. Бұл қадам батыс елдерінің мемлекеттік
қаржылық ... ... ... ... ... айтқанда
Қазақстанның қаржылық жүйесіне және ең алдымен БТА ... ... ... ... ... ... ... – бір мерзімге алынған немесе шақырылған құралдар бойынша кәсіп
орынның міндеттемелері, ... ... орын ... да ... ... үшін басқа да коммерциялық құрылымдар сияқты, ... ... ... мен ... көрсететін кәсіпкерліктің ядросы болып
табылады.
Коммерциялық банктердің пассивтік операцияларының төрт түрі ... ... сөр. ... банктердің пассивтік операциялары.
Бұл жұмыс Қазақстанның он ең дамыған банктердің бірі АҚ «Темiрбанк»
материалдары бойынша жасалған.
Оның кәсіпкерлігінде іздену ... ... ... ... Коммерциялық банктердің пассивін басқару мақсаты мен есептері жүйеленді;
➢ Банк пассивтері анализденді;
➢ Пассивті басқару негізгі амалдары ашылды;
➢ Банктік пассивті басқаруға ... ... ... ... ... өз активтері мен пассив ... ... ... Олар ... банк ... ... ортақ
мақсаттарға жетуге көмектеседі – жоғарғы пайда ... және ... ... ... мақсатына – дисбалансқа ұшырамау үшін немесе оны
түзеу үшін, баланс және оның ... ... ... ... ... банк кәсібіндегі тәуекелден қорғау.
Негізгі пассивтік басқарудың қажеттілігі – ұзақ мерзімді және қысқа
мерзімді банк ликвидностімен ... банк ... ... ... ... ... ... төлеуге жұмсалмайтын банк шығындарын,
актив сапасын, салықты төмендетуін және оны жақсартуын, банктік ... бір ... ... ... ... ... пассивтер жоғары (жиі максималды – активтік операциялар
көлеміне ... ... ... аз шығынмен алуға талпынады. Сонымен
қатар ... ... ... банк ... сәйкес болуы керек,
ал ресурстар алудың дамуы – ... ... пен ... ... ... ... сапалығы ресурстық базаның
қалыптылығында, ресурс алу құнында, банк пассивтерінің процент ставкасының
өзгеруіне сезімділігінде, банкаралық ... ... ... ... ... ... ... қарауында.
Коммерциялық банктердің пассивтерді басқаруы – оларды ресурстық база
құрылу мүмкіншіліктерімен барынша ... ... және ... база ... оны ... ... ... Бұл
процесстер диалектикасы – құрылу мен қолданудың «алтын ортасын» табу арқылы
жүзеге асады.
АҚ ... ... ... ... ... роль
атқарады. Тек олар арқылы банк рынокта несиелік ресурстарды ... ... ... ... ... және эмитеттелген құралдары
арқылы құралады.
2005 жыл АҚ «Темiрбанк» үшін тез даму жылы ... ... Бұл ... ... ... ... ... негізгі кәсібінің теріс
тенденцияларын жоюмен көрінді. Бұған дәлел болған, қаржы ... ... ... ... ... өсуі.
АҚ «Темiрбанк» балансының берілгені және өткізілген міндеттеме
анализі бойынша, банк 2004 – 2005 ... тез ... және ... өзгергенін көрсетті. (2 сөр.)
2 сөр. 2004 және 2005 жылдардағы АҚ «Темiрбанк» міндеттемелер құрлымы.
Жалпы ... ... 63,33 % ... АҚ ... ... құрылымында екі статья бойынша күрделі өзгерістер ... ... елде ... ... ... ... тек банкке салатын заңды
тұлғалар құралдары банктің негізгі құралдары болып саналады.
Сөреттен көрініп тұрғандай, 2004 және 2005 ... ... ... ... ... ... - 53,19 % және 68,09 %. ... 2005 ... ... оның ... екі есе өсті және 41 587 415 мың
теңгені құрады. Бұның бәрі ... ... ... және ... ... өскеніне дәлел бола алады. Екінші орынды банкаралық несие
алады. Бірақ оның ... 2005 жылы 11,57 % ... ... ... ресурстардың сипаты және пошталық операцияларды
жетілдіру.
Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә. Назарбаев ... 1 ... ... ... ... ... үшін ... қорларды пайдалану дұрыстығына, тиімділігіне және оның
қажеттілігіне халықтың көзін ... ... ... ... шыға ... Тек ... ... бірге қаржылық айналымға
өте ірі сома тарта аламыз. Ол жалпы игілікке – елдің экономикасын ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейді деген еді.
Нарықтық экономиканың маңызды, және негізгі кұрылымы – банк ... есеп ... ... жүргізе отырып, шаруашылық жүргізуші
тұлғаларды ... ... ... ... ... ... делдал
ретінде, өндірістің жалпы тиімділігін арттыруға зор үлес қосып келеді.
Қазіргі ... ... ... және ... ... ... банк
жүйесінің кұрылымы жақсы қалыптасты. Қаржы мекемелерінің жаңа ... ... ... мен ... камтамасыз етудің жаңа әдістерін банктер
жүйесі кеңінен колданып келеді.
Шетелдің банктік ісі тәжірибелері жаңа ... жүйе ... ... ... мен ... да ТМД елдерінде үлкен қызығушылық
тудыруда. Қазіргі уақытта коммерциялық ... ... ... ... мен ... нарығында тиімді жұмыс істейтін механизмдерден тұратын
несиелік жүйенің институтционалды кұрылымының ұтымды нысанын іздестіру ... ... ... ... Сонымен бірге, жеке тұлғалар мүддесін
камтамасыз етуді ... және де ... ақша ... ... жұмыстары
жүргізілуде. Тұрақты, икемді және тиімді банктік инфрақұрылымды құру ... ... ... маңызды (күрделі) міндеттерінің бірі. ... ... ... ... ... ... көпғасырлы
тәжірибесіне сүйенетін, өркениетті әлемде қабылданған, ... ... ақша ... ... депозиттерге тартудың күрделілігі бұл
кейбір мемлекеттік кәсіпорындар және коммерциялык ... ... бос ... ... үшін ... ... ... тіпті олардың
ағымды кызметінің қажеттіліктерін камтамасыз ете ... ... ... шоттарға сырттан ақша қаражаттарын тарту ісіндегі
басымдылық ретінде банктегі депозиттік шоттардағы ... ... ... ... ... ... алып отыратын жеке түлғалар ... ... ... бұл ... қолданғаны үшін алынатын пайданың депозиттер
үшін пайыздар бойынша төленетін шығындардан артатындай деңгейде басқарулары
қажет.
Банктік шоттарда ... ақша ... ... ... ... жеке ... бос қаржыларын банктік шоттарда орна-ластыруға
әлі де болса ұмтыла қоймайтындығында. Бұған себептердің ... бұл ... ... әлі де ... банкке сенімсіздік танытумен калыптасып қалған
консервативті ... және ... ... ... ... Бұл ... ... жағдай бұл нарықтық экономиканың дамуы,
оның калыптасуындағы алғашқы жолдары көптеген киыншылыққа ... ... ... ... ... ... салымдар құнсызданды,
клиенттер өздерінің көп сомадағы ... ... ал ... ... ... ... катар бүтін үкіметке сенімсіздікке ие болды.
Банктердің депозиттік операцияларды ... ... ... ... бос ақша құр ... ... ... да, эконо-микаға
да пайда әкеліп, үнемі айналыска түсуін және сол арқылы банктердегі ... ... ... беру ... ... коммерциялық банктердің кызметінде банктер әлемдік
банктік тәжірибе жетістіктерін пайдалану және ... ... ... ... тәуекелін кайталауы мүмкін екендігін куаттайды.
Нарық қатынастарының қалыптасуымен республикамызда банктік жүйе үлкен
дербестікке және өзінің даму бағдарламасын ... ... ... ...... ... тартылатын ресурстардың негізгі
түрі. Банктер халықтың уақытша пайдаланылмайтын ... ... ... ... Ақша қорларын салымдарда сақтау халық үшін ... үшін де ... ... ... Д. ... еңбегінде, банк меншік
капиталында ғана емес, бөтеннің капиталымен де операцияны жүзеге ... ... қана ... және де ... ... Сол себепті банктің
«бөтеннің капиталы» банк ресурстары ... және ... ... «депозитті нарық» түсінігі категориясына кіреді. Банк
пассивін ірі екі ... ... банк ... және ... ...
депозитті және депозитті емес корлар.
Елдің депозитті нарығының дамуының қазіргі ... ... ... ... ірі банктерді бөліп көрсетуге болады.
Олардың ... ... ... ... ел ... ... көптігі және де клиенттер тарапынан сенімге ие болуы. Мұндай
банктерге жататындар: «Жинақтаушы ... ... АҚ, ... ... Әлем ... АҚ, ... АҚ. ... уақытта Халық банкі
мен Тұран Әлем банкі ... ... және ... кассалық қызмет
көрсетуде негізгі бәсекелестер болып табылады.
Халық ... ... ... ... ... негізгі бәсекелік
артықшылығы республика бойынша филиалдарының болуы ... ... жоқ. ... ... 35 ... 24 ... филиалдары бар және
ел территориясы бойынша олардың саны – 355, соның ішіндегі Халық банкінің –
149 филиалы және 378 есеп ... ... ... ... 11 Конгресінде Г.А. Марченко былай деді:
«...барлық банк жүйесінің негізгі міндеті – банкке жинақтарды тарту....
Ірі потенциал – ... ... ... ... тартуға
кабілетті пошталық-жинақтаушы жүйені дамыту...».
Қазақстанның пошталық саласы ... ... жеке ... ... ... 1993 жылы ... айында электробайланыс және
поштаға бөлінді. Кейінірек, 1995 жылы караша айында мемлекеттік пошта жеке
шаруашылық ... ... ... ... кейінгі дамуы Қазақстан
өкіметінің 1999 жылғы «Қазпошта» ААҚ Республикалык мемлекеттік кәсіпорынға
айналуы.
Тұрғындардың бос ақшаларын ... ... жеке ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың депозиттері бойынша
табыстылықтын өсуі көрінуде. Халық пен кәсіпорындардың қаржысын ... ... ... сонымен бірге жеке тұлғалардың тездетілген
депозиттері бойынша Ұлттык Банктің сақтандыру жүйесін кұруы ... ... ... ... 2003 жылғы халыктардың салымдарының
өсімі, олардың отандық қаржылық ... ... ... ... ж. Жеке және ... ... ... тартылған салым
сомасының жағдайы бойынша 971,3 млрд тенгені кұрайды. Ол 2003 ... 12 ... 39.1 ... ... ... ... ... салымдары – 628,1 млрд
тенгеге (өткен жылдан 42,4 пайызға), ал физикалык ... ... ... ... Теңгеге (өткен жылмен салыстырғанда 33,3 пайызға) артқан.
2003 ағымында тенгенің ... ... ... долларлану ден-
гейінің төмендеуін байқаймыз. Ұлттық валютадағы депозиттер 60,1 пайызға,
386,7 млрд теңгеге артып, шетел валютасындағы ... 4,8 ... ... тенгеге төмендеді. Еліміздің ... ... ... 79 ... ... ... кеткен 4 ірі банктерде шоғырланған. Ал
«Қазпошта» АҚ-ның депозитті нарықтағы үлесі 0,41 ... ... ... өте ... ... болу ... бірі бұл коғамның халыққа
депозитті қызмет көрсетуге ¥лттык ... ... ... ... уақытта
болуы және де пошталық-жинақтау жүйесінің қызметі бұрын поштаның үйреншікті
кызметі болмаған. Қазіргі уақытта депозитті ресурстарды өсіру ... ... ... ... ... қатарына кіреді. Банктердің тартылған
ресурстарын басқарудағы оңтайлы бағыттарды таңдау және ... ... ... ... ... міндетке айналып отыр.
Банктердін депозиттік саясатын жетілдіру, олардың дамуының деңгейін көтеру,
әлемдік қаржылық ... ... ... ... күшейту
бағыттарын жетілдіру жағдайлары көзделу кажет.
Аталған қызмет түрлерінің ішінен банктер өз ресурстарын неғүрлым
өзіне тиімді және ... ... ... ұтымды, жағымды
түрде канағаттандыратып операцияларды таңдай білуі ... Бұл ... ... оның ішінде кадрлық саясаты мен қаржылық менеджмент
маңызы зор роль атқарады.
Қортынды
Сонымен пассив ... – өз ... әр ... ... ... ... ... алып, өзінің бағалы қағаздарын
шығарып, сенімхат бойынша клиенттердің мүлкін басқарып және с.с. ... ... ... ... ... банк ... кұру және ... операциялары болып табылады. Сондықтан, бұл ... ... ... ... ... ... ... үшін төтенше маңызы
бар. Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау – ... ... ... ... және ... ... салыстырғанда,
пассивтік операциялардың барлық міндеттемелері - коммерциялық банктерге
меншікті ... ... ... өзара қатынасында өз міндеттерін
жүзеге асыруға және ... ... ... ... береді. Ең алдымен
меншікті капитал банк қызметін бастау үшін қажет. Сонымен қатар, офисті,
жабдықтарды ... алу және ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде шығындарды төлеу үшін қажет.
Меншікті капитал – банктің қорғаныс кепілдік қоры. Осы ... ... ... ... ... қор ... ... банктің тұрақтылығы
мен оның жұмысының тиімділігін қамтамасыз ету үшін банктік қаражаттар
құрылымында оның ролі өте ... ... ... ... «Отандық экономикамыздың дамуы
үшін жиналған қорларды пайдалану дұрыстығына, тиімділігіне және ... ... ... ... ... ... ... шыға аламыз. Тек жалпылама, халықпен бірге қаржылық айналымға
өте ірі сома тарта аламыз. Ол ... ...... ... ... ... ... мемлекеттің каржы жүйесінің бекуіне ... ... ... - ... де, ... да, мемлекетке де
өте қажет және үлкен пайда әкелетіндігіне көз жеткіземіз.
Коммерциялық банктердің дәстүрлі базалық қызметінің бірі – жеке ... ... ... бос ақша ... жинақтау және де депозиттік
емес операцияларды ... ... ... ... жұмылдыру
болып табылады. Бұдан пассивтік операциялар ... ... ... қажет екенін көреміз, пассивтік операциялар көп болған сайын жұмысы
табыстырақ және жеңілірек бола түседі. ... ... ... ... ... ... ... соң, олар да күшейе түседі,
мемлекеттік экономика дамыйды, халық байиды.
Банктердің депозиттік ... ... ... ... ... бос ақша құр ... жатпай, адамдарға да, эконо-микаға
да пайда әкеліп, үнемі айналысқа түсуін және сол арқылы банктердегі қаржыны
молайтып, экономикаға несие беру мүмкіндігін ... ... ... ... қиыншылықтарға,
бақытсыздықтарға ұшырауына байланысты - банктік шоттарда ... ... ... ... ... жеке ... бос ... шоттарда орналастыруға әлі де болса ұмтыла қоймағаны көрініп тұр.
Әлі де ... ... ... ... шамалы көрсеткіш көрсетіп
тұр. Соған байланысты олардың операциялары да ... ... ... халық банктерге сеніп бастап жатыр.Тұрғындардың бос
ақшаларын тарту бойынша жеке ... ... банк ... ... жеке тұлғалардың депозиттері ... өсуі ... ... пен ... қаржысын тартудағы
банктердің белсенді іс-әрекеті, сонымен бірге жеке ... ... ... ... Банктің сақтандыру жүйесін кұруы банктердің
депозитті базасының артуына әкеледі. Нарық қатынастарының ... ... жүйе ... ... және ... ... жүзеге асыру мүмкіндіктеріне ие болғаннан кейін
коммерциялық банктердің қаржы тарту операцияларының жақсы жүргендігіне
байланысты 2003 ағымында тенгенің долларға қатысты нығайып, долларлану
деңгейінің төмендеуін ... ... ... егер ... дамып, олардың ... ... ... ... ... да жақсы жүріп, дамуға
бастайды. Коммерциялық банк кәсіп ... ... ... ... оларға да жақсы септігін тигізеді, ... ... ел ... ... ... Б. А., Ақша несие банктер валюта қатынастары. Қ.Р. білім
және ... ... Т. ... ... ... ... ... Оқу құралы. Алматы «Экономика» 2000. 154, 159 -164 – беттер.
2. ... М.Е., ... А.М., ... ...... ... экономика және статистика академиясы. Статистика, учет и ... 4 (21) / 2005. ББК 65.262.1 С 12. 33 – 34 – ... ... М. С., Ақша ... ... Алматы экономика және статисика
институты. Егемен ... 10 жыл ... ... ... ... Алматы 2001. 151-153 – беттер.
4. Сейітқасымов Ғ. С., - жалпы редакциясын ... ... ... ... ...... Ақша, несие, банктер. Қ.Р. білім және
ғылым министірлігі. Т.Рұсқылов ... ... ... ... Оқу ... ... «Экономика» 2001. 295-305 – беттер.
5. Ежемесячный финансовый журнал - ... ... Р.К. - ... №11 (113) 2006. 54 – ... Жетписова А. Е., Инновациалық Евразиялық университет. Реферат.
http://www.sano.rupublikstud_konf2.doc
7. Танбаев А. С., ... ... ... ... ... үлкеюіне қарай банк қаражатының
азаюы
Депозиттік операциялар
Басқа заңды тұлғалардан несие алу
Бағалы қағаздардың бастапқы эмиссиясы
Пассивтік операциялар

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары жайлы75 бет
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары және олардың дамуы69 бет
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары туралы13 бет
Коммерциялық банктердің пассивтік операцияларын басқару7 бет
Коммерциялық банк операциялары33 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы және коммерциялық банктердің операциялары21 бет
Коммерциялық банктер операциялары-қоғамдық экономикалық дамуында негізгі факторы19 бет
Коммерциялық банктер туралы36 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері26 бет
Коммерциялық банктердің пассивті операциялары36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь