Дина Нүрпейісова

Дина Нүрпейісова – қазақ музыка мәдениетінің аса көрнекті қайраткерлерінің бірі. Оның есімі Қазақстанның түкпір-түкпіріне, тіптен Одақ көлеміне де кеңінен мәлім. Халық Динаны күйлері ел арасына кең тараған дәулескер күйші әрі тамаша домбырашы ретінде біледі. Улы Құрманғазының қадірлі шәкірті, лайықты мұрагері Дина музыканттардың жаңа жас буынына халықтың аспаптық творчествосының тамаша дәстүрін табыс еткен ғажайып дарын.
Дина 1861 жылы қазіргі Орал облысының Жаңақала ауданында кедей шаруаның семьясында дүниеге келді. Оның бойына музыкаға деген құштарлық, ынта-ықылас домбыраны жап-жақсы тартқан өз әкесінен дариды.
Дннаның домбырашылық қабілеті ерте байқалады. Қаршадай қыз 4-5 жасында-ақ қолына домбыра алып, белгілі бір күйлердің сазын өз бетінше пернеге түсіруге талпынып талаптанады. Тоғыз жасында Дина домбыраны жап-жақсы игеріп алады. Осы кезде аса көрнекті халық композиторы Құрманғазы Динаның өнер жолындағы тұсауын кеседі. Алғыр қыз композитордың көп күйлерін үйреніп қана қоймайды, сонымен бірге онын орындаушылық тәсілдерін, мәнері, оң және сол қолдарының қайталанбас ерекше қағыс әдістерін бұлжытпай қағып алуға машықтанады.
Дина бұдан әрі Құрманғазы күйлерімен ғана шектелмей, өз репертуарын Дәулеткерей, Соқыр Есжан, Баламайсан, Әлікей, т.б. аса көрнекті халық композиторларының шығармаларымен байыта, толықтыра түседі. Жас домбырашы сол кезде қазақ даласында дәстүрге айналған домбырашылар сайысына қатысып, атақты ер күйшілерден кем түспей, шоқтығы биіктей береді.
Домбырашылар сайысы туралы Дина кезінде мынадай естелік айтқан еді: «Осындай бір кездесуде елге аса белгілі домбырашылар бас қосқан еді. Олардың ішінде Дәулеткерей де бар болатын, бірақ ол бұл кездесуге төреші ретінде қатысқанды. Сөйтіп, домбыра тартысы да басталды. Әр рудың ақсақалдары домбырашылардың ең тәуір дегенін жарысқа салды. Ысқақ
        
        Дина Нүрпейісова
Дина Нүрпейісова – қазақ музыка мәдениетінің аса ... ... Оның ... Қазақстанның түкпір-түкпіріне, тіптен
Одақ көлеміне де кеңінен мәлім. Халық ... ... ел ... кең тараған
дәулескер күйші әрі тамаша домбырашы ретінде ... Улы ... ... лайықты мұрагері Дина музыканттардың жаңа жас буынына
халықтың аспаптық творчествосының ... ... ... ... ғажайып
дарын.
Дина 1861 жылы қазіргі Орал облысының Жаңақала ... ... ... ... ... Оның бойына музыкаға деген құштарлық,
ынта-ықылас домбыраны жап-жақсы тартқан өз әкесінен дариды.
Дннаның домбырашылық қабілеті ерте байқалады. Қаршадай қыз 4-5 ... ... ... ... белгілі бір күйлердің сазын өз бетінше пернеге
түсіруге талпынып талаптанады. Тоғыз ... Дина ... ... ... Осы ... аса көрнекті халық композиторы Құрманғазы Динаның
өнер ... ... ... ... қыз ... көп ... ... қоймайды, сонымен бірге онын орындаушылық тәсілдерін, мәнері, оң және
сол қолдарының қайталанбас ... ... ... бұлжытпай қағып алуға
машықтанады.
Дина бұдан әрі Құрманғазы күйлерімен ғана шектелмей, өз репертуарын
Дәулеткерей, Соқыр ... ... ... т.б. аса ... халық
композиторларының шығармаларымен байыта, толықтыра түседі. Жас домбырашы
сол кезде қазақ ... ... ... ... ... қатысып,
атақты ер күйшілерден кем түспей, шоқтығы биіктей береді.
Домбырашылар сайысы туралы Дина ... ... ... ... еді:
«Осындай бір кездесуде елге аса белгілі домбырашылар бас қосқан еді.
Олардың ... ... де бар ... ... ол бұл ... ... қатысқанды. Сөйтіп, домбыра тартысы да басталды. Әр ... ... ең ... ... жарысқа салды. Ысқақ руынан
Түркеш сайысқа түсіп, Құрманғазының ... ... ... ... ... өте қиын да күрделі күй еді, сондықтан оны Түркештен кейін
қайталап тартуға ешкімнің жүрегі дауаламады. Жиналған ел: «Бұл ... ... алар ... – деп елеңдесіп қалды. Жұртшылық күйді тартуымды қалады.
Мен орындаған «Терісқақпай» оларға қатты ұнады».
Дина 19 жасында күйеуге ... Ескі ... ... ... ... шыққаннан кейін өнермен, әсіресе домбырашылықпен айналысуы
ел арасында ұят саналған. Бірақ ... өнер ... Дина ... ескі ... ... бас ... Ол ... бетінен қайтпай,
бойындағы дарынын, домбырашылық шеберлігін асқан қайсарлықпен, өжеттікпен
жетілдіріп, дамыта береді.
Динамен соңғы бір кездескенде ... оған күй ... ... ақыл
береді. Ұстаз ақылын қабыл алған Дина ... ... бір күй ... қалап
алып, соны импровизациялайды, оны өзіндік соны музыкалық образдармен байыта
түседі. Оның жұртшылықты таңдай қаққызған табиғатынан ... ... ... ... ... тән ... мәнер айшықтар, штрихтық
техникасының шексіз ... ... осы ... ... өз ... ... ... Жалпы Динаның композиторлық творчествосы мен оның
ғажайып орындаушылық өнері ... ... ... ... еді.
Дина домбырашылық өнердің Батыс Қазақстанда сол кезде қалыптасқан
дәстүрлі екі бағытын, атап ... ... де ... әрі ... ... мен ... жылы тиер ... әсем сазды Дәулеткерей
дәстүрін тамаша меңгерді. Дина өзінің күйшілік өнерінде асқақ шабыт пен ... толы ... ... нәзіктікпен, әуезділікпен шендестіре
отырып, тыңдаушысын таң қалдырды.
Динаның ... ... ... атты ... ... ... халықтық дәстүрдің үздік нұсқалары болды. Бұл тұрғыдан алғанда
жарқын да тамаша ... ... ... ... ... ерекше назар аударады.
«Бұлбұл» күйінің бір варианты домбырашы Махамбет Бөкейхановтың
орындауыңда А.В.Затаевичтің ... да ... ... ... ... ... ... А.В. Затаевич шығармаға былайша баға берді:
«Халықтың үлкен өнерінің ... ... ... ... тек ... тән
характердегі ойшыл речитативімен, жұмсақ, дірілді ... ... ... ... ... және интерлюдияларымен ерекше поэтикалық және
бейнелі рухқа бөленген. Жігерінің нажағай ... ... ... ... ... үніне балқыған сиқырлы түнінен ләззат
алғаннан рақатқа бөлеуі қандай ғажап! ... ... жан ... ... толы бұл ... ... ... алуан түсте құлпыру
үшін өзінің Римский-Корсаковын күтіп тұрғандай. Бірақ, бұл – ... қос ... ... ... арқылы берілген тамаша көңіл
күйінің, жан дүниесінің ғажайып үні».
А.В.Затаевич ... ... ... ... бұл ... Дина
Нұрпейісованың күйімен интонациялық байланысы шалғайлау болса да, соның
өзіңде де тамаша домбырашының творчестволық ерекшелігінің ... ... Ал бұл ... ... ... тапқан бұлбұл образын қаз қалпында
жеткізе білу Динаның тек өзінің ғана ... ... ... ... ... ... ... арасына тараған мына бір аңызға назар
аударайық. Қазақстанның батысында тумысынан дарын-таланты ерекше, бірақ ... ... ... кемтарлық көрген жанның қайғылы тағдыры туралы «Соқыр
қыздың әні» атты ән кең ... Жан ... бай, ... ... ... ... тап болған сорлы қыздың образы қорғансыз құстың жай-күйімен
парапар. Егер А. ... ... ауыз ... ... ... ... ... сезімінің психологиялық негізі сияқтандырылып ...... ... еске алсақ, Дина күйінің де ән авторының ішкі жан
дүниесімен, терең тебіренісімен ... хақ. Дина ...... ... мазмұнмен суарылған, жарқын поэтикалық және
образды дүлдүл күй. Ол адамның ... ... ... ... ... куанышты
көңіл күйін суреттейді. Күйдегі эмоциялық мазмұн жиынтығы ... ... ... ... ... ... табады. «Бұлбұл»
күйінің метр-ырғағының әрбір екі такт сайын өзгеріп отыратын ерекшелігі,
алуан ... ... ... ... бейнелі дыбыс элементтерін
еркін пайдалану, екпіннің, регистрдің жиі алмасуы, міне, осының бәрі ... ... ... терең мазмұнды туындыларының деңгейіне көтереді.
«Байжұма» күйі – халықтың ең сүйікті шығармаларының бірі, мұны ... ... ... Қаршыға Ахмедияров сияқты белгілі
домбырашылар жиі орындайды. «Байжұма» атты күй ... ... ... халық композиторларының творчествосында да ... ... ... ... ... есімі. Осы домбырашының құрметіне арналған
және соның есімінен «Байжұма» деп ... ... ел ... кең ... аса ... орындаушылық өнерін құрметтеген ... ... бәрі де оған ... ... ... ... ... дүлдүлдікті талап етер техникаға құрады. Осылардың ... ...... ... ... қолданған
бейнелеу тәсілдерінің, көркемділігімен ерекшеленетін көрнекті, шоқтығы
биік, жеке-дара туынды.
Дина ... бірі ... ... осы ... күйінің
әсерінен туған тәрізді. Осы күйді сипаттай отырып А. Жұбанов былай ... ... ... – Бапастың (Дәулеткерейдің) «Жігерімен» шалыса
түсетін сияқты. Динаның «Жігері» Бапастың «Жігеріндей» ... ... ... ... ... ... отырады. Бұл арада да Дина өзінің
ұстазы Құрманғазы ... ... ... ... беріліп, музыкамен
араласады».
Орындаушылық өнердің осындай ғажайып негізінде, ... мен ... ... ... ... ... Дина ... төл шығарма
тудырды.
Қазақтың домбыра күйлерінде 1916 ... ... ... «Он ... жыл» ... ... атты ... көп кездеседі.
Орта Азия мен Қазақстанда болған бұл көтеріліске қара ... адам ... ... ... ... мен ... ... осы оқиғаны
пайдаланып елден пара алуы, халықты қанауы, шексіз әділетсіздігі түрткі
болды.
1916 ... ... ... ... ... бейнесі халық
творчествосында, әдебиет пен музыкада тамаша көрінісін тапты. Осындай
шығармалардың бірі – Дина ... «Он ... жыл» ... ... ... ... ... дәстүрінде, баяндау мәнерінде
шығарылған бұл күй қалың бұқараның аяулы арманы мен ... ... ... ... осы ... арналған күйлеріндегі ауыр азапты,
қайғы-қасіретті бейнелейтін ... Дина ... ... ... ... ... ... өтеді. «Он алтыншы жыл» күйінде
халықты кескілескен күреске, қарсылыққа шақырған ... пен ... ... Октябрь социалистік революциясының 20 жылдығын тойлау дайындығы
барысында республика астанасында халық творчествосы ... ... ... өткізу туралы шешім қабылданды. Оның негізгі мақсаты
байтақ республиканың түкпір-түкпірінен халық таланттарын ... табу ... ... ... бірі, қазақ халық аспаптары әркестрінің
дирижері Ахмет Жұбанов халық таланттарының байқауына ... ... ... ... әрі композитор Смағұл Кешекбаевты арнайы
жібереді.
Көп ойланып-толғанған атақты домбырашы Алматыға біржола келуге ... ... ... ... ... оңай ... емес еді. Әйтсе де, күйші
тәуекелге бел буып, жерлестерімен, ... ... ... «Ұлы
Құрманғазының домбырасын сыйға алғанда оның өсиетін қалтқысыз орындауға ант
етіп едім. Енді Құрекеңнің және басқа күйшілердің асыл ... ... ... ... Мен жас талаптардың ұстазы болуға тас түйін боп
бекіндім», – ... 1937 ... ... ... келген Дина халық таланттарының
II республикалық слетіне қатысады. Дина байқауда ... ... ... ... ... ... орындайды. Ол өзінің
ғажайып күйшілік-орындаушылық шеберлігімен жұртшылық жүрегіне жол тауып,
тыңдаушыларын таңдай қақтырып, таң ... ... ... сыйлығына
ие болады.
Кейіннен жемісті творчсстволық достыққа айналған ... ... ... де осы ... ... Олар өнер, оның халық өміріндегі орны,
жас таланттарды тәрбиелеп түлету, өнердегі халықтық, дәстүрді ... ... ... ... ұзақ ... ... ... Бірі домбыра
тартып, екіншісі өлең ... ... ... ... олардың
болашақ жаңа шығарма туралы да ойлары ұшқындайды...
Динаның нәзік ... ... ... және салтанатты
«Тойбастары» – халықтың аспаптық музыкасының бейнелеу ... ... ... ... мен өмір тынысын тамаша суреттеген алғашқы төл
туындылары еді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ойының табиғи дамуы Динаның творчестволық күш-
қуатының молдығын, дарынының түпсіз тереңдігін айғақтады. Аты ... ... ... ... қызының есімімен аталған «Әсемқоңыр» ... ... ... халқының қазіргі аспаптық музыкасындағы озық туындылар
екені ... ... ... ... бай ... ... жиі алмасуы, ырғақтық суретінің алуан түрлілігі, варианттық
өзгерістердің молдығы, сезім тереңінен пайда болған әуен «Әсемқоңыр» ... ... ... Күй музыкасы жарқын ... ... мен ... ... Бұл – тек қана жас ... тән ... ... айқын мақсаттан туған дүние екені даусыз.
Еске алар бір жайт, халық музыкасын ... ... КСРО ... ... ... Төлебаев «Әсемқоңырды» тек Дина Нұрпейісованың ғана емес,
халық композиторларының совет заманында шығарған күйлерінің шырқау ... ... ... өнер ... Дина ... филармониясы мен Каз.ЦИК
атындағы халық аспаптары әркестрінің солисі ... ... ... ... ... шексіз сый-құрметіне бөленеді. ... ... жас ... Дина ... ... көп күйлері өз орындауында күйтабақтарға жазылады, домбырашы қазақ
радиосының эфиріне жиі ... 1937 жылы ... ... ... ... ... ... сіңірген өнер қайраткері деген құрметті
атақ берді.
1939 жылдың ... ... ... ... ... Бүкілодақтық байқауы өтті. Бірінші ... екі мың ... ... ... ... ... ... Үшінші турға өткен ең
таңдаулы 53 адамның және ... ... ие ... ... ... қатарында
Дина Нұрпейісова болды. Дина ... ... ... ... ... ... Атай Огонбаев /комузшы/ сияқты аса көрнекті
орындаушы-музыканттармен бірге бөлісті.
Дина Нұрпейісованың Бүкілодақтық ... ... ... шын
мәнісінде, музыка әуесқойлары мен мамандарының назарын ... ... ... еді.
1940 жылы Қазақ республикасы өзінің жиырма жылдығын тойлады. Осы
даңқты оқиғаға Дина ... ... атты күй ... Бұл ... аспаптың барлық көркемдік мүмкіндіктерін пайдалана отырып, еліміздің
сол кездегі ... паш ... Отан ... ... Дина ұлын ... ... ... шағында Дина «Ана бұйрығы» деген күй шығарды. Күйшінің қаһармандық
тақырыбынан Отан қорғаушыларын жауды талқандауға шақырған отты үн де, ... ... жылы ... те ... жылдың ақпан-наурыз айларында Ташкентте Қазақстан мен Орта Азия
республикалары ... ... ... ... Бұл өнер ... ... шәкірті, сексен үш жастағы қазақстандық домбырашының
асқақ өнері тыңдаушыларды таң қалдырып, ... ... ... мамандар
Динаның суырыпсалма өнерінің сиқырлы әсер күшіне, асқан ... ... ... аударды. Оның орындаушылық өнеріндегі қиял
байлығы, творчестволық тапқырлығы, ой ... ... ... интонация тазалығы таң қалдырды. Динаның сирек кездесетін өнері бір
ғана кинолентада – «Науаи» күйін орындаған ... ... ... ... ... Дина ... ... әдістері оның бұдан бұрынғы домбырашылық
өнерінде байқалмайтын-ды. Динаның осы ... оң ... ... ... ... және өзбек халық музыканттарының тәсілдеріне тән ... Бұл ... ... күйі ... өткен онкүндік кезінде
туысқан халықтардың өнерін бағалап, құрметтеу сезімінен туған болар деген
ойға мегзейді. ... ... ... ұлы ақыны әрі ойшылы Науаидың
туған жерінде өткендіктен Дина жаңа шығармасын – ... ... ... жылы ... ... ... аспаптар әркестрінің онжылдық
тойына орай республика үкіметі Дина ... ... ... халық
артисі деген құрметті атақ берді.
Бүкіл совет халқымен бірге Дина 1945 жылы 9 ... ... ... ... алды. Қиян-кескі ссғыста қол жеткен, көптен асыға күткен Ұлы Жеңіс
көптеген совет ... ... ... Осы ... ... қарт ... Дина Нұрпейісова да үн қосты, Бүкілхалықтық
шексіз куанышты Дина ... ... ... ... ... ... ... жылдарында шығарған -«Сегізініші март», «Енбек
ері», «Сауыншы» күйлері замандастарының тірлік-тынысынын қарт ... тыс ... ... ... ... күніне дейін творчество тұғырынан тайған емес.
Оның өмірінің мән-мазмұны да осында еді. Дина өмір бойы ... ... ... жоқ. Оның ... ... ... ... кетті.
Профессор А.Жұбанов өзінің «Ғасырлар пернесі» кітабында мынадай бір
дерек келтіреді: «Қайтыс боларынан бұрын, кешкі сағат бесте ... ... ... «кәрі жолдасымды» – әкелші деді. Баласынан домбырасын алып,
Құрманғазының «Қайран шешемінің» кіріспесін тартты. ... ... ... Динаның есі ауып қалды. Түнгі сағат тоғызда Дина ... ... ... ақырғы минуттары да музыкаға айналды».
Дина творчествосын әңгіме еткенде, біріншіден, оның ... ... ... ... ... астасып жатқанын айрықша ... ... ... оның творчествосына заманына сай сонылық, ... ... өз ... ... ... ... байытып, оның
көкжиегін кеңейтіп, жаңа мазмұнмен молықтыра түсті.
Жоғарыда Дина Нұрпейісованың творчествосы мен ... ... ... астасып, өзектесіп жатқанын атап өттік. Шынында да, ... ... ... ерекшелігі өз алдына бір төбе.
Өзіндік жеке-дара ... ... ... ... және ... ғана тән жарқын музыкалық стилімен Дина халық
музыкасының көп шығармасына ... ... соны ... ... ... ... байыта отырып, әр күйді өзінше орындайатын.
Дина Нұрпейісованың репертуары өзінің төл шығармаларымен бірге халық
музыкасының, ұлы ... ... ... ... ... орындауында
Құрманғазының «Төремұрат», «Қайран шешем», «Серпер» күйлері ... ... ... ... ерекшеленеді. Тамаша халық
композиторының күйлеріне тән батыл ... ... ... ... Дина
толыққанды түрде үлкен шеберлікпен суреттей алды.
Дина домбыра ойнаудың барлық әдіс-тәсілдерін түгел меңгерген суреткер
десек, асырып айтқандық ... Оның ... ... қашанда асқақ
шабыттылығымен, үн-бояуымен тыңдаушысын еріксіз баурап алатын.
Әдетте, домбырашылар күй тартқанда бастан-аяқ ... ... ... ... Ал Дина Нұрпейісованың орындаушылық өнеріне әр алуан
динамикалық және ... рең, ... ... ... ... /тыныс/,
глиссандо, мәнерлеудің тағы басқа да ... тән еді. Оң ... ... отырып, бірде тиекке таяп /forte - қатты/, бірде ішекті домбыраны
мойнына таяу жерінен /ріаnо - ... ... ... ол домбыра үнін ... ... ... домбыра
шанағынан көтеріп әкететін, ал ... ... ... ... қыса ... Осы тәсілдердің бәрін орындаған шығармалардың
сипатына орай мән-мазмұнын жан-жақты айқын аша түсу үшін ... ... ... ... 1000 әні» атты ... ... ... аспабы қазақ арасына аса кең тараған және олардың ең
сүйікті музыкалық аспабы екенін айта ... оған ... ... береді:
«Қарапайым домбыра шебер күйшінің қолына түскенде, былай ... ... ... ... ... асып ... өзгеше биікке көтеріледі.
Домбыра бірде үнді /дыбысты/ үрмелі аспаптардай ұзақ созып, ... ... ... ... тасқындатып, енді бірде дыбыс пунктирлерінің
жылдамдығымен /бір нотаны ойнаудағы оң қол ... ... ... ... тандырады».
Дина Нұрпейісованың қолына тиген домбыра нақ осындай үнге бөленді.
Бұл ерекше үнділік дарынды музыканттың орындау штрихтарының ... ... ... ... ... ... домбырашы күй тартқанда аспаптың ішегін саусақпен қыспай,
қолды жылдам ... ... ... ... Оң қолдың қағу ... ... ... ... ... ... ... кейде нәзік,
кейде үздік-создық, кейде асқақ үн шығару үшін оң қол алуан түрлі штрихты
қолдануы керек. Мәселен, ... ... ... ... ... ... алмастыру /деташе/, бір рет төмен, екі рет жоғары қағу, керісінше екі
рет төмен, екі рет ... ... ... рет ... ... және жоғары
қағу, қозғалысты бірде ақырындатып, бірде шапшаңдату, т.б.
Бұл әдіс-тәсілдермен бірге Дина домбыра ... ... оң ... аспап ішегінде сәл аялдағандай /яғни ішекті шымшылағандай/ әдіс
те қолданды. ... деп ... осы ... ... кейбір мәнді
бөлімдеріне ерекше рең беретін.
Динаның ерекше айшық тудырудағы алуан тәсілдерінің ішінен мына ... атап өту ... ... Дина ... ... қағысынан кейін іле-
шала домбыра мойнының орта шенінде ішекті сұқ қолдың жұмсақ ... ... ... ... ... ... күй ... толық үн шығару үшін ... оң ... ... ... ... ал енді ... күйдің кейбір эпизодтарында екі-ак
саусақпен /бармақ пен сұқ қол/ тартатын, кейде Дина үшін бір ... қағу да /сұқ қол ... ... ... ... сол ... аппликатурасы да ерекше болатын, мәселен, ол күй
әуенін көбінесе төменгі ішекте жүргізетін. Домбырашы форшлагтарды /аралық
ноталарды/ жиі ... ... ... ... емес ерекше сұлулық
дүниесін тудыратын. Ал кейде ол тек сол қолының перне басуы ... ... үнін ... ал ... оның оң қолы ... ... ... орындаушылық өнерінде көркемдік тәсілдердің бірі
– паузаның ерекше роль атқарғанын атап өту орынды. Ол ... ... ... күй өрісінің одан әрі дамуына тыңдаушылардың назарын аудару
үшін әдейі қолданатын. ... бұл ... емес еді, ... ... ... ... әр пернесінің өз мәні бар, домбыра тартқанда олардың өз
мән-мазмұнын ... ... ... шарт. Домбыра шерткенде оны адамша
сөйлетіп, сол арқылы ... бір ... ... ... ... керек», – дейтін Дина. Шындығында, оның шығармаларындағы
динамикалық айшықтар мен ... ... ... ... ... ... ниетінен туған емес, мұның бәрі ... ... ... ... ... ... орындаушылық стилінің
қайталанбас ерекшелігін ... ... ... А.Қ. ... былай деп
жазды: «...Бұған дейін Құрманғазының, Дәулеткерейдің, басқа да ... ... ... ... ... ... ... ешкім кездескен емес. Талантты домбырашы домбыра тартудың өзіндік
жолын салып кетті. Құрманғазыдан басқа домбырашы ... ... оң ... ... ... басынан аяғына дейін бір қалыпта қосылып
отыратын болса, Динада ол әлсін-әлсін өзгеріп, шығарманың майын ... ... ... ... өрнегін жасап отырады. Ал оң қолдың өнері
күйдің формасы мен ... ... ... ... атқарады десе де
болады.
Динаның сол қолының ерекшелігін де айта кетуіміз ... ... ... ... ... кеткен. Динаның қолының жаратылысы да
ерекше еді. Оның ... өте ... ... өте ... ... Ол ... ... домбырашының саусақтары жетпейтін алшақ жатқан
пернелерді баса алатын. Дина домбыра ... ... ... ... ... кетті. Соның арқасында Дина ... ең ... ... ... Оның күйлерін пластинкадан үйреніп тарту қиын.
Динадай тарту үшін оның өзінің домбыраны қалай тартатынын көру керек».
Қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ... кездесетін орындаушылық ... атай ... «Осы ... Динаның өз орындауында таспаға жззылып,
нотаға түспеген болса, онда оның шығармалары ... ... ... ... еді. Дина ... ... ... жеке-дара стиль
шыңдарының бірі болып қалуының себебі – оның күйлерін өзгеден емес, өзінен
тікелей жазып алып ... ... – деп ... ... ... ... ... болған үлкен суреткер,
қайталанбас тамаша орындаушылық өнердің шебері Дина ...... ... бір ... ... өз ... ... музыкасын жомарттықпен
байытты. Қазақ ССР-інің Халық артистері Қ.Жантілеуов, Р.Омаров, М.Хамзин,
Ә.Есқалиев, Қ.Ахмедияров, КСРО халық ... ... ... ... ... ... ... Ә.Шәріпов, т.б, оның күйлерін
мұралана ... ... ... ... одан әрі ... Нұрпейісованың шығармалары республикамыздың түкпір-түкпіріне
кеңінен тараған. Оларды мектеп оқушылары да, көркемөнер әуесқойлары ... ... ... де орындайды. Дина күйлері радио
және теледидар ... жиі ... ... музыка училищелері мен
консерватория студенттері тәрбие-тағылым алады. Өз ... бар ... ... Дина күйлері өзінің мазмұндылығымен, маңыздылығымен, сұлу
сазымен қазақ ... ... ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Домбырашының концерттік орындаушылық репертуары10 бет
Саз әлемінің сардары9 бет
Құрманғазының шығармашылық кезеңі4 бет
Нұрпейіс келіні Дина (1861-1955) – қазақтың әйгілі күйші композиторы3 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Есте сақтау құрылғыларының классификациясы.динамикалық жад контроллері»5 бет
Автоматты реттеу жүйесінің динамикасын талдау6 бет
Алматы облысының ұлттық құрамының динамикасын картографиялау61 бет
Ақпаратты өрнектеудің динамикалық тәсілдері24 бет
Ақша айналымы және ақша агрегаттарының динамикасы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь