Негізгі құралдар есебіне жалпы түсінік

Жоспар

Кіріспе

I.Негізгі құралдар есебіне жалпы түсінік.
1.1. Негізгі құралдардың мәні және жіктемесі.
II.Негізгі құралдардың есебі.
2.1.Негізгі құралдардың кіріске алу есебі.
2.2.Негізгі құралдардың істен шығарудың есебі
2.3.Негізгі құралдардың амартизациясы мен тозуын есепке алу.
2.4.Негізгі құралдарды жөндеудің есебі.
2.5.Негізгі құралдарды жалдау жөніндегі операциялардың есебі.
III. Негізгі құралдардың бағалау,қайта бағалау және түгендеу есебі.
3.1.Негізгі құралдарды бағалау және қайта бағалау есебі.
3.2.Негізгі құралдарды түгендеу

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе
Қандай да болмасын өнім өндіру еңбек күшімен өндіріс құралдарының бірігуі арқасында болады.Өнім өндіру ерекшеліктеріне және атқаратын функцияларына байланысты, өндіріс құралдары екі топқа бөлінеді:
- еңбек заты (шикізат, материалдық ресурстар) еңбек күшінің әсерімен бастапқы қалыптарын өзгертіп, дайын өнімге айналатын заттар;
- құрал-жабдықтар – олардың қатысуымен дайын өнім өңделіп шығарылады.
Аталған құралдар мен еңбек заттары өндірістік қордың негізгі мазмұнын құрайды және өндірістің экономикалық негізі болып табылады. Өндірістік қор негізгі және айналым қоры болып екі топқа бөлінеді. Бұлай бөліну себептері олардың өндіріс саласында атқаратын қызымет сипатын және өз құндарын дайын өнімге аудару түріне байланысты.
Негізгі құралдар деп – өндірістік процеске көп жыл қатарынан,бірнеше қайтара қатыса отырып,өзінің бастапқы формасын жоғалтпайтын және құнын дайын өнімге,тозуына байланысты бірте-бірте енгізіп отыратын құндылықты айтамыз.
«Негізгі құралдарға»-қозғалмайтын мүлік,жер учаскелері,үйлер мен ғимараттар,өткізгіш тетіктер,машиналар мен жабдықтар,өлшеуіш және реттеуіш аспаптары мен құралдары,агрегатты аспаптар,өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары,өнім және жұмыс малдары,көп жылдық көшеттер,тағы да басқалар жатады.
Қолданылып жүрген топтастыруға сай негізгі қорлардың құрамына өндірістік және өндірістік емес зерзаттар кіреді. Біріншіге жататындар–өндірістің,құрылыстың, ауыл шаруашылығының, автомобиль көлігінің, байланыстың,сауданың және де басқа материалдың өндіріс түрлерінің негізгі қорлары. Өндірістік емес негізгі қорға–тұрғын үй,коммуналдық шаруашылық,денсаулық,білім,мәдениет,спорт салаларына арналған қор жатады.Негізгі қорды ажыратуда түрі,өндірістік процестегі ролі, құрылымдық ерекшеліктері,тегі және басқа ерекшеліктері,белгілері орын алады.Негізгі қордың түрлері,олардың жұмыс істеу ұзақтығы және көпшіліктің қолданылуы орталықтан бекітілген бүтіндей натуралдық заттық жүктеуді қажет етеді.
Қолданылған әдебиеттер
1. «Бухгалтерлік есеп туралы заң» Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығы.бухгалтерлік бюллетенъ-2005ж
2. Бухгалтерлік есеп стандарттары және оларға әдістемелік нұсқау 1,2 бөлім.қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы.Алматы-2000ж.
3. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы» ҚР заңы №2732 26.12.95ж.
4. «Бухгалтерлік есептің үлгі есеп шоттарының жоспары»-22 желтоқсан 2005жыл,№ 426
5. Пачиоли Л. Соколов Я.В. “Шоттар және жазбалар жөніндегі трактат” М: Финансы и статистика,1994ж.
6. Әбдіманапов А. Раимов С.
«Бухгалтерлік есеп принцптері» Алматы-2005 ж.
7. Глушков И.Е., «Қазіргі кезеңдегі кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп»Москва: 2001-ж.
8. Мэтьюс М.Р. Перера М.Х.
«Бухгалтерлік есеп теориясы». Москва-1999 ж.
9. Сейдахметова Ф.С.«Қазіргі кезеңдегі бухгалтерлік есеп»-Алматы:Экономика-2000.
10. Н.Радостовец В.К. және басқалары «Кәсіпорындағы қаржылық және басқару есебі» Алматы, НАК “Центр-аудит” 1997.
11. Кирьянова Э.К. «Бухгалтерлік есеп теориясы» Москва-1995ж.
        
        Жоспар
Кіріспе
I.Негізгі құралдар есебіне жалпы түсінік.
1.1. Негізгі құралдардың мәні және жіктемесі.
II.Негізгі құралдардың есебі.
2.1.Негізгі құралдардың кіріске алу ... ... ... ... ... ... ... мен тозуын есепке алу.
2.4.Негізгі құралдарды жөндеудің есебі.
2.5.Негізгі құралдарды жалдау жөніндегі операциялардың есебі.
III. Негізгі құралдардың бағалау,қайта ... және ... ... ... ... және ... бағалау есебі.
3.2.Негізгі құралдарды түгендеу
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе
Қандай да болмасын өнім өндіру еңбек ... ... ... арқасында болады.Өнім өндіру ерекшеліктеріне және атқаратын
функцияларына байланысты, өндіріс құралдары екі топқа ... ... заты ... ... ресурстар) еңбек күшінің әсерімен
бастапқы қалыптарын өзгертіп, дайын өнімге айналатын заттар;
- құрал-жабдықтар – олардың қатысуымен ... өнім ... ... құралдар мен еңбек заттары өндірістік қордың негізгі мазмұнын
құрайды және өндірістің экономикалық негізі болып табылады. ... ... және ... қоры болып екі топқа бөлінеді. Бұлай бөліну себептері
олардың өндіріс саласында атқаратын қызымет сипатын және өз ... ... ... ... ... ... деп – ... процеске көп жыл қатарынан,бірнеше
қайтара қатыса отырып,өзінің бастапқы формасын жоғалтпайтын және ... ... ... ... ... отыратын құндылықты
айтамыз.
«Негізгі құралдарға»-қозғалмайтын мүлік,жер учаскелері,үйлер мен
ғимараттар,өткізгіш тетіктер,машиналар мен жабдықтар,өлшеуіш және реттеуіш
аспаптары мен ... ... және ... ... және ... ... ... көшеттер,тағы да басқалар
жатады.
Қолданылып жүрген топтастыруға сай ... ... ... және ... емес зерзаттар кіреді. Біріншіге
жататындар–өндірістің,құрылыстың, ауыл ... ... ... және де ... материалдың өндіріс
түрлерінің негізгі қорлары. ... емес ... ... ... салаларына
арналған қор жатады.Негізгі қорды ажыратуда түрі,өндірістік процестегі
ролі, құрылымдық ... және ... ... ... ... ... ... істеу ұзақтығы және көпшіліктің
қолданылуы орталықтан бекітілген бүтіндей натуралдық заттық жүктеуді қажет
етеді. Бұл топтастырылу есепке алудың ... ... ... ... ... ... ... бірлігі болып,белгілі
бір қызметтерді атқаруға арналған, ... ... зат ... зерзат немесе жекеленген заттардың белгілі бір жұмысты
орындайтын ерекшелінген жиынтығы болып табылады.
I.Негізгі ... ... ... түсінік.
1.1. Негізгі құралдардың мәні және жіктемесі.
Негізгі құралдар ... ... ұзақ ... бойы (бір ... уақыт) пайдаланылатын, өзінің бастапқы заттай ... ... ... отырып, құнын шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа,
көрсетілген қызметке біртіндеп ... ... ... ... ... ... қызметте пайдалануға арналған
негізгі құралдарды. Қайта caтyға немесе ақшаға ... ... ... ... ... ... құралдар деп аталады. Олар
бухгалтерлік есепте осы ... ... және ... ... ... ... құралдар ұзақ уақыт бойы, көптеген өндіріс циклы барысында
пайдаланылады, олар бірте-бірте тозады және өзінің қасиеті мен ... ... өз ... ... ... ... ... аударады.
№ 16 ХҚЕС бойынша негізгі құралдар-бұл еңбек құралы ретінде
материалдық өндіріс ... және ... емес ... ұзақ ... ... ... болатын материалдым активтер.
Оған мыналар жатады:
-жылжымайтын мүліктер(ғимараттар, көпжылдық ... ... ... және ... мақсатына зиян шектірмеу басқа
объектілер);
-көлік құралдары;
-жабдықтар, өлшеуаспабы, өндірістік және шаруашылық құрал- ... және өнім ... ... ... ... басқа да негізгі қорлар
(кітапхана қор,мұражай құндылықтары,жануар әлемінің экспорттары ... және ... ... ... құралдар бойына пайдаланатын қасиетімен
нысаның сақтай отырып, жанама ... ... ... ... ... ... ... көшіреді.
Жіктелу топтарында өндіріс процесіне қатысу сипатына қарай негізгі
қорлар былай ... ... ... ... ... ... ... қатысатын немесе
өндірістің негізін құрайтын негізгі ... Оның ... ... ... ... мен ... машинамен жабдықтар,өлшеуіш және
реттеуші құралы өндірістік және басқа да ... ... ... ... ... көпжылдық өсімдіктер енеді.
Өндірістік емес-бұл тұтыну мақсатындағы негізгі ... ... ... ... Ол ... ,мәдини,тұрмыстық қажеттігін
қамтамасыз етуге арналған,(үйлер, ғимараттар, керек ... ... ... ... ... ... былайша бөлінеді: меншікті және
жалданған.
Меншікті- бұлсубъектіге тиісті оның ... ... ... ... ... ... онда ... мерзімге басқа
субъектілердің алынған негізгі құралдар.
Пайдалану сипатына қарай негізгі ... ... ... ... ... ... сатысындағы негізгі құралдар.
Қолданылмаған (тоқталған)-консерватцияға немесе басқа ... ... ... ... ... ... жүрген негізгі құралдар жөнделу, жойылу,
апатқа ұшырау жағдайында олар алмастырудағы негізгі құралдар.
Түріне қарай негізгі құралдар 13 топқа ... ... ... ... ... етуіне және материалдық
құндылықтардың сақталу жағдайынан тұратын сәулет құралдар.
3.Ғимараттар-еңбек заттарының өзгеруіне ... жоқ ... ... атқару жолымен өндіріс процесін жүзеге асыруға арналған
инжинерлік құрлыс ... ... ... өткізгіштер және т.б.)
4.Беріліс құрылғылар-электронды жылулық және ... қуат ... ... (электор тарату желісі) құбырлы өткізгіштер т. басқалар.
5.Машиналар мен ... ... егер оның ... ... ... басқа инвегтардың бөлігі ... ... ... дегеніміз-түгендеу. Бұл тобы 5 ішкі топтан
тұрады:
а)Күш беретін машиналар мен ... жылу және ... ... ... және ... электр қозғалтқыштар) және
т.с.с.
б)Жұмысшы машиналар мен жабдықтар.Бұл еңбек өнімдерін жасау процессіне
механикалық, техникалық және ... әсер ... ... ... және ... ... ... маторлар және т.б.
в) Өлшеу және реттеу аспаптары (микроскоп, монометр, амперметр және т.б.
г)Есептеу техникасы. Процесті жылдамдату мен ... ... ... мен ... ... конкульятр мен есептеу
машиналары.
д) Өзге де ... мен ... ... өрт ... ... мен ... қозғалуына арналған қозғалыс
құралдары. (теміржол, автомат, су көлігінің қозғалмалы құрамы және т.б.
7.Құрал-сайман. Темірді ... ... ... қол ... және ... ... машиналарға бекітілген заттар
(балға, тесетін,тұратын және с.с. ... ... және ... ... ... ... немесе жеңілдетуге қызмет ететін басқа мақсаттағы заттар (жұмыс
үстелі және т.б.)
9.Шаруашылық инвентаръ. ... және ... ... және ... және өнім беретін малдар(ірі қара, қошқар және с.с.
11.Көпжылдық өсімдіктер(жүзімдіктер, жеміс жидектер, роза және с.с.
12.Жерлерді(ғимаратсыз) ... ... ... ... тастардан
тазарту және т.б.)
13.Өзге де негізгі құралдар(кітапхана қорлары, спорт ... ... ... ... ... алу есебі.
Халық шаруашылығының қай саласында ... ... ... ... ... құралдардың көбейюі мен олардың сапасына ... ... ... ... ... ... ... оларды сапасы және өнімділігі жоғарыларымен ауыстырып отырғаны
дұрыс.
Шаруашылық ... ... ... ... алу, ... үлес қосуы, басқа субъектілер мен ұйымдардың және
адамдардыфң ... яғни ... ... ... ... ... орындарының
беруі, тағы басқа жағдайлар арқылы келіп түседі. Бұл келіп түскен, кіріске
алынған негізгі ... ... ... ... ... ... бір ... құны бірдей құрладарының немесе
жабдықтардың бірнешеуі бір уақытта келіп түссе, яғни кіріске алынса ... ... ... ... бір ... ғана ... Салынып біткен, яғни аяқталған құрылыстар үшін ол ... ... ... ... алдымен олардың іске ... ... ... ... бұл ... ... мәліметтер көрсетілуі
тиіс:
- объектінің аты;
- объектіні алушы мен тапсырушы субъектілер;
- салынып біткен құрылыстың қабылданған кездегі ... ... ... біткен уақыты;
- бастапқы құны;
- басқа да шартты белгілері.
Негзгі құрладардың салынып біткен аса ірі ... ... бас ... ... ... ... Негізгі
құралдарға төлқұжат толтыру олардың есебін дұрыс ұйымдастырудың негізгі
шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілген уақыты, техникалық сипаттамасы
(көлемі, материалдық өзгешелігі, агрегаттардың қуат күші, тозу нормасы,
істен ... ... тағы ... ... жазылады. Осы төлқұжаттардың
негізінде негізгі құралдарға түгендеу жүргізіліп тұрады.
Негізгі құралдарға толтырылған қабылдау-тапсыру ... ... ... бухгалтериясына тапсырылады. Актімен бірге
объектінің техникалық ... да ... ... ... негізінде тиісті инвентарлық карточкалар мен негізгі құрладарды
есептейтін кітапшалардың тиістілерін толтырып, кейіннен бұл ... ... ... ... ... ... Актіні
шаруашылық субъектісінің басшысы бекітеді. Бұрын салынған үйлер ... ... ... және ... ... ... өсіретін
қосымша салынған құрылыстар, орындалған жұмыстар қабылдау актісі ... ... ... ... құны ... ... алынады. Жоғарыда
айтылғандай, негізгі құралдардың өзіндік ... оны ... ... орнатуға кеткен шығындар да кіреді.
Негізгі құралдар кәсіпорынға ... ... ... ... өтеусіз, жарғылық капиталға салым ретінде және т.б.
жағдайларда келіп ... ... ... ... құралдардың есебі.
I.Үйлер мен жеңіл автомобильдерді сатып алу.
1.Баланстық құнына Дт 2412-2414 Кт 3310
2.Тозу сомасына ... ... ... ... сатып алынса)
Дт 2412-2414 Кт 2422, 2425 ... қоса ... ... ... шығындар Дт 2414
Кт 1010,1020,1050,1060 – 350,0
II. Сатып алынған басқа НҚ (бухгалтерлік жазбаларды ақша ... ... ... ... алуға арналған ҚҚС бөлініп көрсетіледі).
1.ҚҚС-сыз салық шот-фактураларына ... ... ... біз мынандай жазба
жасаймыз: Дт 2413-2416 Кт 3310 ... ... ... ... ... ... алу (бюджетке ҚҚС бойынша
төлемдерді ... алу сәті ... ... берешекті кемітуге
ҚҚС-ты жатқызу сәті болып ... ДТ 3130 Кт 1420 - ... ... ... шоттар: Дт 3310 Кт 1010,1020,1050,1060- 360,0.
III. Объект ... ... ... ... НҚ.
Үйлер мен ғимараттарды тұрғызу, жабдықтарды монтаждау жөніндегі шығындар
мен ... ... ... сметалық-қаржылық есептеулермен
көзделген басқа шығындар (құрылыстың мердігерлік немесе ... ... ... ... ... (аяқталмаған құрылыс)
ескріледі.
IV.НҚ өтеусіз келіп түсуі.
Егер НҚ демеушілік ретінде алынса, онда оларды ... ... ... Кт 6280- 1200,0
V. НҚ жарғылық капиталға салым ретінде келіп ... ... ... ... Дт 5020 Кт 5010 – 5 ... ... ... салым ретінде келіп түскен НҚ келісім (келісілген )
құнына Дт 2412-2416 Кт 5020- ... ... ... ... НҚ келіп түсуі (тауар беріліп,
орнына НҚ алынған).
Босатылған тауарлардың сатып алу құнына
Дт 7010 ... ... ... ... ... түскен кезде
кіріске алынбағандары) мынандай бухгалтерлік жазбамен ... ... Кт ... ... ... шығарудың есебі
Негізгі құралдарды есептен шығарған кезде «Негізгі құралдардың есептен
шығару актісі»толтырылады.Актіні субьектінің басшысы тағайындаған комиссия
немесе соған уәкілетті адам екі дана етіп ... ... ... негізгі құрал-жабдықтардың сақталуына
жауапты тұлғада ... және ол ... ... ... ... ... ... және басқаларын ... ... ... ... ... жұмсалған,сондай-ақ жоюдан және үйлерді,ғимараттарды
бұзғаннан,құрал-жабдықтарды бөлшектегеннен түскен ... ... ... ... есептен шығару нәтижелерінің
есебі»деген бөлімінде қарастырылады.
Негізгі құралдарды есептен шығарудың қабылданған тәртібін ... жою ... ... ... құндылықтарға жауапсыздықпен
қарау анықталса,онда оған кінәлі лауазымды адамдар ... ... ... ... құрал-жабдықтарды,көлік-
құралдарын,приборларды,құрал-саймандарды,мүлікті,жұмысқа пайдаланатын және
өнім алатын малдарды заңды немесе жеке ... ... ... ... бір ... ... кәсіпорынға беру
кезінде екі дана етіп акт жасалады.акт негізінде мүліктік түгендеу тізіміне
негізгі құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... құралдарды есептен шығару актісінің негізінді өндіріс құрал-
жабдықтары есептен шығарылды:
-обектінің пайдалану ... ... тозу ... 2423 Кт ... ... ... 7410 Кт ... жүргізуші субьект қолданылып жүрген заңдарға сәйкес өзіне
тиісті үйлер мен ғимараттарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдары мен құрал-
саймандарды ... ... ... ... жалға бёруге, уақытша
тегін пайдалануға беруге немесе заң актілері мен субьект жарғысында бұл іс-
әрекеттер көзделмеген болса, оларды баланстан шығарып тастауына болады.
Негізгі ... ... ... ... және ... ... ... жою қажет болғанда, құрылыс жүргізгенде,
кәсіпорындарда, ... ... ... ... техникалық жағынан қайта
жарақтандырып, кеңейткенде, негізгі ... ... ... ... ... қиыншылықтар мен апаттардың нәтижесінде ... ... ... ... ... бергенде, сыйлағанда,
шаруашылықаралық және басқа кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға бергенде
/сатқанда/, өткізгенде және ... ... ... ... және ішінара /объектіні қайта жабдықтау және жаңалау
кезінде/ болады. ... ... жою ... ... ... ... табиғат зіл-заласы мен апаттардың нәтижесінде өзінің
өндірістік мәнін жойған, қайта қалыпқа келтіру ... ... ... ... ... жағдайда жөне оларды іске ... ... ... ... ... беруте болмайтын тозығы жеткен ғимараттар,
құрылыстар, құрал-жабдықтар, сондай-ақ ... да ... ... мүліктер
шығарылып тасталынады.
Негізгі құралдардың синтетикалық ... ... ... бір ... ... ... және ... өндірістік
немесе шаруашылық жұмыстарға арналған, ... ... ... ... ... мен тозуын есепке алу
Негізгі құралдар өндіріс процесінде бірте-бірте тоза бастайды, яғни
өзінің бастапқы сапасын жоғалтады. Олар ... бір ... ... ... ... ... да, бұл ... орнына жаңа негізгі
құралдарды ... тура ... ... ... табиғи және сапалық тозу – деп ... ... ... ... тозуы олардың матералдық жағынан тозуы
болып табылады, яғни жұмыс істеу процесінде машиналар мен ... ... ... ... ... мен ... ... жетіп
құлайтындай дәрежеге жетуі. Негізгі құралдардың табиғи тозуы олардың, көп
уақыт бойы пайдаланылғандығына ғана байланысты емес, оған ... ... да ... ... әсер ... ... құралдардың табиғи тозуы /физикалық тозуы/ оларды ... және ... ... ... әсер етуі нәтижесінен болып
табылады.
Негізгі құралдардың сапалық тозуы олардың толық табиғи тозуы жетпей-
ақ құнсызданып, өндірістің даму ... ... ... яғни ... мен ... дамуының бүгінгі күнгі талаптарына сәйкес келмейтін
жағдайда болуынан пайда болады.
Осы ... ... ... ... ... құралдың тозуын -
олардың табиғи және ... ... ... деп ... ... құралдардың сапалық тозуының бірінші себебі – өндіріс
салаларында ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... өсуі болып табылады. Еңбек өнімділігі өскен сайын белгілі бір
дайын бұйымды, құрал-жабдықты, тағы да ... ... ... ... ... да, оның құны ... төмендейді /арзандайды/. Сөйтіп, еңбек
өнімділігінің өсуіне байланысты жаңа құрал-жабдықтардың, ... ... ... ... ... ... алынған осындай негізгі құралдардың
бағасына қарағанда арзан болады.
Негізгі құралдардың сапалық ... ... ... ... өркендеуіне байланысты толық жетілген, өнімділігі жоғары әрі
тиімді негізгі құралдардың ... ... ... Шаруашылық
субъектілерде өнімділігі төмен негізгі құралдардың орнына, ... ... ... ... ... ... ... әр
уақытта тиімді болып табылады. Сондықтан өнімділігі жоғары машиналар мен
құралдардың пайда болуы және ... ... ... бұрынғы
пайдаланылып келген негізгі құралдардың сапалық /моральдық/ тозуына әкеліп
соқтырады. Барлық шаруашылық ... ... ... ... ... ... акционерлік, тағы басқалары/ өздерінің негізгі
құралдарының тозу ... ... және оны ... ... ... ... ... ішінде мына төменгі аталған ... ... ... және оларға амортизация есептелмейді: ... ... ... ... ... және ... өнімді малдарға, музейлік заттарға, көлік жолына.
Сапалық тозуы ескірген негізгі қорлар өзінің конструкциялық,
өнімділік, үнемділік, шығарылған өнімнің ... ... жаңа ... ... ... ... ... қорды, әсіресе олардың ... ... ... ... ... ... ... табиғи және сапалық тозуы олардың құнының экономикалық
орнын ... ... ... ... өнім өндіруге кеткен
шығындарға ... ... ... – бұл ... ... негізгі
өндірістік қор құнының ... ... Ол ... ... ... ... толық және ішінара қалпына келтіру үшін ... ... ... ... және ... балансында тұрған
негізгі құрал-жабдықтардың баланстық құнына сәйкес кәсіпорын ай ... ... ... аударымы мөлшері (%) төмендегі ... ...... амортизация мөлшері
– негізгі қорлардың бастапқы құны, тенге
– негізгі қордың мөлшері ... ету ... ... ... ... ... мөлшерде есептен шығару
әдісі / ... ... ... ... емес, оны
пайдалану нәтижесіне негізделген. Егер жоғарыда, яғни ... ... ... ... 5 жыл ішінде пайдаланылатын уақыты аралығында 1
миллион дана өнімді жасауға негізделген болса, онда ол ... жыл ... ... ... ... бұл әдіс бойынша станок арқылы
өндірілетін бір дана өнімге тиісті амортизациялық аударымды әр ... ... ... ... өнім ... көбейту арқылы табылады.
Станокқа құнды орындалған жұмыстың ... ... ... мөлшерде есептен шығару әдісі бойынша-амортизациялық
аударым есептеу кестесі.
Кесте-1
| ... ... ... ... |
| ... /тг/ |өнім |амортиз-қ |н тозу |құны /тг/ |
| | ... ... ... | |
| | ... ... |/тг/ | |
| | | |/тг/ | | ... алынған |1 600 000 |- |- |- |1 600 000 ... | | | | | |
|1 ... ... |1 600 000 |3 000 000 |360 000 |360 000 |1240 000 ... ... |1 600 000 |3 000 000 |360 000 |720 000 |880 000 ... ... |1 600 000 |2 000 000 |240 000 |960 000 |640 000 ... ... |! 600 000 |1 000 000 |120 000 |1080 000 |520 000 ... ... |I 600 000 |1 000 000 |120 000 |1200 000 |400 000 ... ... ... әдісті/ қолдануда әр жылғы амортизациялық аударым
сомасымен орындалған жұмыс көлемінің - яғни ... ... ... өнім
санының арасында тікелей байланыс бар. Бұл әдісті қолдану ... тозу ... жыл ... ... ... көлеміне, өндірілген
өнімнің санына қарай өсіп, көбейіп отырады. Ал объектінің ... ... ... ... ... ... жұмыстың көлеміне,
өндірілген өнімнің санына тікелей үйлесімді /пропорционалды/ түрде азайып
отырады. Жалпы бұл әдісті ... ... ... оның істейтін
жұмысының көлемін, ол арқылы өндірілетін өнімнің санын ... ... ... ... ғана ... болады.
Жеделдетіп есептен шығару әдісі.
Жеделдетілген амортизациялык аударым әдістері негізгі ... ... ... мөлшерінен бұрын есептен ... ... Бұл ... қолдану барысында негізгі құралдарды алғашқы
пайдалану жылдарындағы есептелетін амортизациялық аударым сомасы, оның
соңғы ... ... ... ... аударым
сомасынан анағұрлым асып түседі. ... ... ... ... яғни ... ... ... өнім өндіру қабілеттілігі соңғы
жылдарға қарағанда едәуір жоғары болып табылады. Осыларды ескеретін болсақ
амортизациялық аударым есептеудің жоғарыда ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына сәйкестендіріліп ... ... ... ... ... ... қатар
техника мен технологияны мейлінше жетілдіруге яғни жаңартуға орай
жабдықтардың, яғни ... ... ... ... ... тез жоғалтып
алуына байланысты бұрын сатып алынған, сапалық жағынан тозған негізгі
құралдарды жаңа өнімділігі ... ... да ... ... ... келетін
құралдармен ауыстыруды көздейді. Жылдамдатып есептеп шығару әдісін
қолдануға әсер ететін тағы да бір ... ... - ... ... ... ... Оларды пайдалану кезеңдерінің бастапқы
уақытына қарағанда пайдаланудың соңғы уақытына қарай өсе бастауы.
Коммулятивтік әдісі.
Бұл әдістің ... яғни ... ... ... ... деп
аталуының себебі осы әдіс бойынша негізгі құралдарға амортизациялық ... ... ... ... ... ... пайдалану
мерзімінің қалған жылдар санына тең болып, ал бөлімі ол ... ... ... мерзімі сандарының қосындысына тең болуына
байланысты. Бұл ... мына ... ... Мысалы: станоктың пайдалану
мерзімі 5 жыл деп ... ... онда ... ... ... ... 15-ке тең, яғни /1+2+3+4+5/. Бұл 15 саны -
коммулятивтік сан. Әр жыл үшін ... ... ... ... яғни осы ... жылы |5/15 ... жылы |4/15 ... жылы |3/15 ... жылы |2/15 ... жылы ... тең ... ... бастапқы құны 1 600 000 теңге, қалдық құны 400 000 теңге болағн
жағдайда оның амортизицияланатын аударым мөлшері 900 000 теңгені ... ... 000 - 400 000/. Ал ... ... ... ... былайша
анықталады:
1 жыл АА = 5/15 х /1600 000 - 400 000/ = 400 000тг 2жыл АА = 4/15 х ... - 400 000/ = 426 ... ... ... сай ... ... ... құнын есептен
шығару әдісімен негізгі құралдарға амортизациялық аударым есептеу кестесі.
Қалдық құнының кемуі /қалдықты азайту/ әдісі.
Кесте-3
| ... ... ... ... |Негізгі |
| ... ... ... |-ған тозу ... ... |/тг/ ... ... құны|
| ... /тг/ | |/тг/ |/тг/ ... ... |1 600 000 |- |- |1 600 000 ... | | | | ... ... |1 600 000 ... |1200000 |
|2-жылдың соңында |1 600 000 ... |774000 ... ... |1 600 000 ... |534000 ... ... |! 600 000 ... |374000 ... ... |1 600 000 ... |1306000 |294000 ... әдіс бойынша негізгі құралдарға амортизациялық аударым есептеу
алдымен құнды бірқалыпты ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Ол үшін негізгі құралдың бастапқы құны оның жұмыс істейтін мерзімінің, яғни
пайдаланылатын уақыт жылы ... ... әр ... ... ... ... ... Бұл жерде бастапқы құнын 100% деп
аламыз. Одан ... ... ... ... /100% бөлінген пайдаланылатын
жылы/ екі еселеніп, ... ... ... ... ... әр есепті жыл
басындағы амортизацияланбаған қалдық құнына, яғни ... ... ... жөндеудің есебі
Негізгі құралдарды жұмыс жағдайында ұстау үшін оларды мерзім сайын
жөндеу қажет.Мұның өзі ... және т.б. ... ... ... ... ... біркелкі еместігіне
байланысты болады.Бухгалтерлік есеп орындалған жөндеу жұмыстарының ... оның құны ... ... жөндеуге жұмсалатын қаражаттарға
бақылау жасауды ... етуі ... ... жөндеу:
➢ күрделі жөндеу;
➢ шағын (ағымдағы) жөндеу болып бөлінеді.
Күрделі жөндеу дегеніміз-жалпы объектіні салыстырғанда тозу ... аз ... ... ... келтіру.
Ағымдағы жөндеу дегеніміз-НҚ жұмыс жағдайындаустау үшін оның тозған
тетіктерін алмастыруды немесе түзетуді ... ... ... ... құжатпен рәсімделуін,жұмыстардың
көлемі мен өзіндік құнын анықтауды,жөндеуге арналған қаражаттардың мақсатқа
сай пайдаланылуына бақылау жасауды қамтамасыз ... ... 3 ... ... ... ... әдіс ... құралдарды арнайы субъектілер
(автожөндеу,жөндеу-шаруашылық субъектілері) жүргізеді.
Шаруашылық әдіс ... ... өз күші жіне ... ... әдіс кезінде-жөндеу жұмыстарының бір бөлігін өз күштерімен,екінші
бөлігін арнайы ұйымдар жүзеге асырады.
Мысалы ретінде,жөндеудің бір әдісіне есеп ... ... ... ... әдісі:
1.Егер субъект жөндеу қорын жасама.
Орындалған акт бойынша қабылданған НҚ ... ... ... ... ... төлеуге келісім берілді,олар ... ... ... құрылыс Дт-2930 ... ... ... ... ... ... өндіріс Дт-8044(кө) Кт-3310-62,0
➢ Әлеуметтік сала ... ... ... және әкімшілік шығындарға жататындар Дт-7210 Кт-3310-42,0
➢ Тауарды сату орны Дт-7110 ... ҚҚС ... ... 20%) ... Кт-3310-96,0
2. ҚҚС сомасына бюджет төлемдерін кемітуге жатқызылды (ҚҚС-ны есепке
алу) Дт-3130 Кт-2160-96,0
3. Орындалған ... үшін ... ... ... Дт-3310
Кт-1040,1010,1020-576,0
4. Жыл қорытындысы бойынша шығыстар жиынтық табыстың ... ... ... ... ... ... операциялардың есебі.
Шаруашылық жасаушы субъект үшін өзінің қаражылық жағдайын және төлем
қабілеттілерден ... ... ... ... ... ... тиімді болуы мүмкін.
Жалға жасалатын келісім-шартта: жалға берілетін ... ... ... жол ақысының мөлшері; жалдық мерзімі; жалға алынған мүліктің жөндеу
шарт және қалпына келтіру бойынша тараптардың міндеттері; жол ... және ... ... ... және ... ... ... , жалға алу нысаны оның мәнін белгілейді, демек,
жалға алу нысаны мен жал ... ... ... ... ... ... да әсер етеді.
Жалгерлік есеп №7-ші «Жалгерлік есеп» деп аталатын бухгалтерлік
есептің стандартымен ұйымдастырып ретеледі және ... жол ... ... және ... болып бөлінеді.
Жал келісім-шарты қол қойылған күннен бастау ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді
және сол жалға алынған мүлік ... ... ... ... келесі кезеңге оның ақысы төленіп немесе ... ... деп ... жалгерліктен басқа кез ... ... ... ... ... ... төлемі бүтін
жалгерлік мерзімінің боцында жүйелі түрде әрбір есеп алушының мүлікті тек
уақытша иемденуі деп түсіндіріледі. Жалға берілген ... ... ... ... ... 2400 ... ... бөлімшесінің
тиісілі субшоттарында, яғни негізгі құралдардың құрамында көрініс табады.
Алынуға жататын жал ақысы келісілген келісім-шартқа сәйкес ... ... ... және 3280,705 (жалға субъектінің негізгі қызметі
болса шоттарының кредитінде көрініс табады.
7210.егер де ... ... ... ... ... үшін
пайдаланылса 3210 шоттың кредитінде ... ... жал өз мәні ... ... ... есебінен ұзақ
мерзімге алынатын несиелеудің нысаны болып табылады.
Қаржыландырылатын жал-мүлікке меншіктік құқымен байланысты, жалға
берушінің алжасымен ... ... ... ... ... ... бір бөлігін жалға алушы өз жауапкершілігіне алады.
Қаржылық лизинг-бұл ... ... ... ... ... мүліктің түрін
жалға алу, онда уақытша пайдалануға берілген мүліктің мерзімі шамамен
мүліктің ... және ... ... жақын болады.
Лизинг өз нысаны бойынша ішкі және халықаралық болып бөлуі мүмкін.
Ішкі лизинг беруші де, лизинг ... да және ... да ... резиденті
болып табылады.Халықаралық лизинг, негізінен ҚР-ның резиденттері емес
тұлғалары жүзеге асырады.
Жалға берушіде
1.Бұрын пайдалануда болған ... ... ... берген кезде Дт 7410
Кт 2412-2416
2.Есептелген жалдау ... ... Дт 2940 Кт ... ... ... ... ... % кіріс ретінде есептен шығарылады
Дт 4420 Кт 6110
4.Жалгерден жалдау ақысы келіп ... ... ... Дт ... Кт ... ... % бөлігінде Дт 1010,1020,1050,1060 Кт1270
Жалгерде
Жалгердің есебінде мынандай бухгалтерлік жазбалар жасалады:
Жалдау мерзімінің соңында НҚ ... ... ... көрсетіледі: жалға
берушінің шоты бойынша өтемін төлеп қайтарылмаса Дт2412-12116 Кт 3310
Егер НҚ ... ... ... ... ... ... тозудың сомасына Дт 2421-2428/2 Кт2412-2416/2.
III. Негізгі құралдардың бағалау,қайта бағалау және түгендеу есебі.
3.1.Негізгі құралдарды бағалау және ... ... ... көрсету мерзімі мен күйіне байланысты негізгі қорды ... ... ... толық бастапқы құны, яғни жаңа құрал-жабдықтың өндіріс ... және іске ... ... ... қайтадан қалпына келтіру құны, яғни өндірістің қазіргі заманғы
жағдайындағы негізгі қорлардың әрбір түрін қалпына ... ... ... алып тастағандағы бастапқы құны.
4. тозуды алып тастағандағы қайтадан қалпына келтіру құны.
Негізгі қордың толық бастапқы құны тасымалдау мен ... ... ... әрбір түрін сату немесе иемдену процесінде төленген
нақты ... ... Оған ... ... ... ... мен жаңартылу шығындары кіреді. Егер негізгі құралдар қаржы
төлемін кейін төлеу ... ... ... ... онда ... ... төленетін пайыз сомасы да кіреді. Толық бастапқы құн бойынша
негізгі қор кәсіпорының негізгі іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... бағалау сәтіне дейін өзгермейді.
Бағалаудың бұл түрі ... ... ... ... және
амортизациялық төлемдерді анықтауға қолданылады.
Еңбек құралдарын жасауға және ... ... ... әр түрлі
уақыттарды жүзеге ... және бұл ... ... ... зерзаттардың бастапқы құнын түрлендіруге әкеледі.
Толық бастапқы құн бойынша ескерілген негізгі қорды сатып алу бағасы
инфляция кезінде уақыт өткен ... ... ... ... ... сәйкес
теңестіріледі. Бұл негізгі қордың динамикасын, өндірісін ... ... ... өнім ... ... ... табысқа қатысты
алынған көрсеткіштерді сәйкессіздендіреді.
Осылайша, бастапқы құнның бағалар тұрғысынан ... бұл ... ... ... ... ... жарамсыз
етеді.
Толық қалпына келтіру құны бағалауды қайта орындау процесінде ... жаңа ... ... өндіруге қажетті шығындарын анықтайды. ... ... ... ... ... төлемдердің мөлшерін
дәл анықтау, негізгі қорлардың көлемдерін және динамкасын зерттеу барысында
барлық кәсіпорындарды тұтас экономикалық жағдай жасауға ... ... ... ... ... құны ... қордың іс-әрекетке келу уақытындағы
бастапқы ... ... ... ... әрі ... және қалпына келтіру
құндарының айырмашылықтары негізгі қордың және элементтердің өзгеруіне
байланысты ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру
құнының алшақтығы неғұрлым айқын болған сайын, ... баға ... да ... көп ... алып ... бастапқы құн дәл сол кезеңде пайда болған
тозудың сомасын алып тастағандағы ... ... ... ... ... ... қордың қызмет ету процесінде өнімге ... ... ... Ол ... құны деп ... оны ... ... тозудың сомасы
бухгалтерлік баланстың пассивінде көрсетіледі, ... ... ... құны
жылдық есепке енгізіледі.
Негізгі құралдарды қайта бағалау №6 БЕС сәйкес,негізгі ... ... ... бір ... ... етіп ... ... сәйкес
келтіру үшін объектілерге қайта бағалау ... соң ол ... есеп ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықтардың
нақты бары және құрылымы, олардың нақты ... ... құны мен ... ... дәл де ... ... ... Негізгі құралдарды қайта
бағалау кәсіпорынға өнімнің өзіндік құнын, ... ... ... жағдайларын тудырады, сондай-ақ нарықтық қатынастар
жағдайында ете маңызды болып табылады. Негізгі ... ... ... ... ... есепке ала отырып амортизация
нормаларын нақтылауға негіз бола ... ... ... ... ... қажетті жағдайларды жасап, негізгі құрал-жабдықтарды сақтау мен
тиімді пайдалануға жол ... ... ... ... негізгі құралдарды қайта
бағалау негізгі құрал-жабдықтарды бағалауды реттеу мақсатын және ... ... және ... ... ... ... ... көздейді.
Негізгі құрал-жабдықтарды қайта бағалауды өткізу үшін ... ... ... ... ... ... бағалауды
өткізердің алдында мүліктік түгелдеу жүреді. Негізгі ... ... ... ... ... құны негізгі мәлімет болып табылады.
Қайта бағалау меншік түріне, қызметіне және ... ... ... ... ... ... бір рет негізгі құралдардың жыл басындағы
күйі ... ... ... ... өз ... және ұзақ мерзімге
жалға алынған ... ... ... ... ... қоймадагы құрал-жабдық, бітпеген күрделі құрылыс та қайта
бағаланады. ... ... ... ... шығарушы кәсіпорындардың
көтерме бағасына белгіленген салалық индекстер бойынша ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
үкіметінің тапсыруы бойынша коэффиценттерді Статистика ... ... ... есеп пен есеп берудің деректерінің дұрыстығын қамтамасыз ету
мақсатында шаруашылық субъектісі жылына кем ... бір рет ... ... ... ... есептің 24 «Бухгалтерлік қызметтің жұмысын ұйымдастыру» деп
аталатын стандартқа сәйкес әрбір шаруашылық жүргізуші субъект өз бетінше
жүйелі ... ... ... жүргізіп отыруды көздейді.
НҚ түгендеудің негізгі міндеті болып табылатындар:
1. Есепте тіркелмегенобъектілерді қоса алғанда,НҚ нақты қолда барын
анықтау;
2. ... ... ... ... есеп ... салыстыру арқылы Нқ
сақталуын бақылау;
3. Жиынтығы бұзылған және ... және ... ... ... әрі пайдалануға жарамсыз НҚ объектілерін анықтау;
4. Машиналарды,механнизмдерді,жабдықтарды,көлік құралдарын және НҚ басқа
объектілерін ұстау және пайдалану тәртіптерін сақтауды ... ... ... есептемені жасамас бұрын,бірақ есепті жылдың
бірінші қарашасынан кешіктерместен,
➢ Кәсіпорын ... ... ... ... шаруашылық субъектісі жүргізген кезде
түгендейді;
Негізгі құралдарды мүліктік түгендеу ... ... есеп беру ... ... алдында,жылына ең аз дегенде 1рет қараша ... және ... ... ... 3 ... ... беретін және жұмысқа пайдаланатын малды тоқсан сайын және ... ... ... ... жылдың 31 желтоқсанында)түгендеу жүргізіледі.
Қорытынды
Сонымен қорыта айтатын болсақ,субъектідегі негізгі құралдар есебі ... ... ... ... ... ... Бұл стандарт
меншік, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... құралдар есебінің әдістемесін айқындайды.
Негізгі құралдар олар ұзақ уақыт жұмыс істейтін материалдық-заттық
құндылықтар /ғимараттар, ... ... ... жабдықтар көлік
құралдары, құрал-саймандар, өндірістік және шаруашылық мүлкі, ... жөне өнім ... мал және ... ... ... арналған негізгі құралдарды. Қайта ... ... ... ... Ақшалай бағаланған негізгі қорлар негізгі ... ... Олар ... есепте осы бағамен көрінеді және ... ... ... Негізгі құралдар ұзақ уақыт бойы, көптеген
өндіріс циклы барысында пайдаланылады, олар бірте-бірте тозады және ... мен ... ... отырып, өз құнын бірте-бірте жаңадан өндірілген
өнімге аударады
Негізгі құралдар көптеген құралдар бойына ... ... ... ... ... ... ... Өзінің жолдан жасалған өнімге
біртіндеп көшіреді.
Айналым құралдары бір ғана өндірістік процесте тұтынылады. ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдар ғылыми
негізделген жіктемесі алға қойған мақсатқа жету үшін маңызды шарт ... ... адам ... процесіеде еңбек құралдарының көмегімен әсер
ететін заттар. Олар бір рет қана ... ... ... ... құнын өнім құнына көшіреді
Қолданылған әдебиеттер
1. «Бухгалтерлік есеп туралы заң» Қазақстан Республикасының Президентінің
жарлығы.бухгалтерлік бюллетенъ-2005ж
2. Бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... ... ... ... есеп жөніндегі Ұлттық
комиссиясы.Алматы-2000ж.
3. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы» ҚР заңы №2732 26.12.95ж.
4. «Бухгалтерлік есептің үлгі есеп ... ... ... ... ... Л. ... Я.В. ... және жазбалар жөніндегі трактат” М:
Финансы и статистика,1994ж.
6. Әбдіманапов А. Раимов С.
«Бухгалтерлік есеп принцптері» Алматы-2005 ... ... И.Е., ... кезеңдегі кәсіпорындардағы бухгалтерлік
есеп»Москва: 2001-ж.
8. Мэтьюс М.Р. Перера М.Х.
«Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... кезеңдегі бухгалтерлік есеп»-
Алматы:Экономика-2000.
10. Н.Радостовец В.К. және басқалары «Кәсіпорындағы ... және ... ... НАК ... ... ... Э.К. «Бухгалтерлік есеп теориясы» Москва-1995ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлкеттік мекемеде негізгі құралдарды бағалау44 бет
Негізгі құралдар есебі жайлы түсінік9 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
Акционерлік капитал және оны басқарудың құқықтық негізі4 бет
Акционерлік қоғамның қаржылық жағдайына жүргізілген талдау4 бет
Алматы облысында 2007-2011 жылдарға арналған туризм даму бағдарламасының анализі37 бет
Банк ресурстарын жоспарлау және реттеу6 бет
Басқарушлық және қаржылық есептіліктер айырмашылықтары5 бет
Биопрепараттар - пробиотик, пребиотик, синбиотик3 бет
Битум және оны өндіру жолдары, құрылыстағы орны4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь