Итмұрын


I. Кіріспе

Өсімдік жайлы не білеміз?

II. Негізгі бөлім

а) Дәрілік өсімдіктер
ә) Дәрілік өсімдіктерді өсіру
б) Дәрілік өсімдіктерді жинау
в) Дәрілік өсімдіктер құрамында болатын биологиялық әсерлі заттар
г) Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспалар

III. Қорытынды.
Итмұрын, раушан, қоңыр раушан – жабайы және қолдан өсірілетін өсімдік. Қазақстанда өседі. Өсімдіктің жемісінде С және басқа да витаминдер көп. Одан жасалған дәрілер витамин ретінде және ас қорытуды жақсартуға, сон-дай-ақ бауыр және өт қалтасы қабынуына қарсы дәрі ретінде қолданылады. Итмұрынның жемісінен және ұрығынан “Раушан майы” және “Каротолин” препараттары жасалады. Олар күйген жерді және тері ауруларын емдегенде, сондай-ақ рентген сәулесімен емделгенде қолданылады. Итмұрынның рау-шан атты түрінен “Холосас” препараты дайындалады.
Адам баласы кейбір өсімдіктерді әр түрлі ауруларды емдеуге пайдалануға болатындығын алғашқы қауымдық кезеңнен бастап-ақ білген. Одан бірнеше мың жылдан кейін дәрілік өсімдіктерді емге пайдаланудың мән-жайы халық арасында ауыздан ауызға таралып, кейіннен қағазға жазыла бастаған. Өсім-діктерді ауру-сырқауларды емдеуге пайдалану туралы ілім біздің эрадан алты мың жыл бұрын Ирак жерінде өмір сүрген Шумер мемлекетінен басталғаны айтылған. Онда шумерлік дәрігерлердің емдік қасиеті бар өсімдіктердің жа- пырақтарынан, тамырларынан, сабақтары мен дәндерінен ауру емдейтін әр түрлі ұнтақ, тұнба дайындайтындықтары жазылған. Осымен қатар сол уақыт- тың өзінде-ақ дәрілік өсімдіктерді кептірген кезде күн көзінен олардың дәрі- лік қасиеті жойылатыны анықталып, кептіру жұмысы күн көзінен таса жерде жүргізілуі тиіс екені дәлелденген. Осы себептен шумерліктер кейбір өсімдік- терді түнде жинау керек екендігін ұсынған. Ассирия мемлекетінде дәрілік шөптер өсірілетін арнайы бақ та болған. Египеттіктер даладағы дәрілік өсім- діктерді жинаумен қатар ассириялықтар сияқты оларды қолдан егіп өсірумен айналысқан. Египет мамандары тұңғыш рет осы дәрілік қасиеті бар өсімдік- терге классификация жасаған. Олар дәрілік өсімдіктердің фармакологиялық әсеріне қарай іш өткізетін, құстыратын, қақырық түсуін жеңілдететін топтар- ға бөлген.
Өсімдіктерді ауру-сырқауды емдеуге пайдалану әр елде өздеріне керек ба- ғытта, әр түрде жүргізілген. Осыдан келіп жалпы дәрілік өсімдіктерді емдеу ісіне пайдалану жолдарын өрістетуде үлкен мүмкіндікке жол ашылды. Дәрі- лік өсімдіктерді ауруларды емдеуге қолдануда Грекия елі біраз рөл атқарған. Грекия дәрігері Гиппократ дәрілік өсімдіктердің екі жүзден астам түрін жа- зып, оларды ауруларды емдеуге қалай пайдалануға болатындығы туралы то- лық ғылыми тұрғыдан түсінік берген.
Дәрілік өсімдіктер. Өсімдіктердің бұл тобынан емге керекті дәрі алумен қатар құрамында әр түрлі витаминдер, стероид, тритерпен, алкалоид, глико- зидтердің, микроэлементтер, ақуыз, май, соның ішінде эфир майы болуына байланысты оларды тағамдыққа және басқа да халық қажетіне пайдаланады. Әдетте өсімдіктің осындай заттар көп жиналған бөліктері дәрі ретінде пайда- ланылады. Дәрілік өсімдіктер кептірілген шөп, тұнба, қайнатынды, шай, ұн- тақ т.б. түрінде қолданылады. Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пай- даланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі. Дәріні көбінесе жабайы өсімдіктерден алады. Дәрілік шөптермен, сондай-ақ синтетикалық медицина- лық препараттармен емдеу дәрігердің бақылауымен жүргізілуі керек.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Мақсаты: 1) жергілікті жердегі дәрілік өсімдіктерді қорғау;
2) емдік қасиетін ашып көрсету;
3) дәрілік өсімдіктерді медицинада және күнделікті өмірде қолдана
білуге, табиғатты сүюге және қорғауға баулу;

Міндеті: 1) дәрілік шөптерді ажырата білу;
2) оларды жинау, кептіру, сақтау тәсілін білу;
3) өсімдікті тану, оның ерекшеліктерін білу.

Жоспар
I. Кіріспе

Өсімдік жайлы не білеміз?

II. Негізгі бөлім

а) Дәрілік өсімдіктер
ә) Дәрілік өсімдіктерді өсіру
б) Дәрілік өсімдіктерді жинау
в) Дәрілік өсімдіктер құрамында болатын биологиялық әсерлі заттар
г) Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспалар

III. Қорытынды.

Кіріспе
Итмұрын, раушан, қоңыр раушан – жабайы және қолдан өсірілетін өсімдік.
Қазақстанда өседі. Өсімдіктің жемісінде С және басқа да витаминдер көп.
Одан жасалған дәрілер витамин ретінде және ас қорытуды жақсартуға, сон-дай-
ақ бауыр және өт қалтасы қабынуына қарсы дәрі ретінде қолданылады.
Итмұрынның жемісінен және ұрығынан “Раушан майы” және “Каротолин”
препараттары жасалады. Олар күйген жерді және тері ауруларын емдегенде,
сондай-ақ рентген сәулесімен емделгенде қолданылады. Итмұрынның рау-шан
атты түрінен “Холосас” препараты дайындалады.
Адам баласы кейбір өсімдіктерді әр түрлі ауруларды емдеуге пайдалануға
болатындығын алғашқы қауымдық кезеңнен бастап-ақ білген. Одан бірнеше мың
жылдан кейін дәрілік өсімдіктерді емге пайдаланудың мән-жайы халық арасында
ауыздан ауызға таралып, кейіннен қағазға жазыла бастаған. Өсім-діктерді
ауру-сырқауларды емдеуге пайдалану туралы ілім біздің эрадан алты мың жыл
бұрын Ирак жерінде өмір сүрген Шумер мемлекетінен басталғаны айтылған. Онда
шумерлік дәрігерлердің емдік қасиеті бар өсімдіктердің жа- пырақтарынан,
тамырларынан, сабақтары мен дәндерінен ауру емдейтін әр түрлі ұнтақ, тұнба
дайындайтындықтары жазылған. Осымен қатар сол уақыт- тың өзінде-ақ дәрілік
өсімдіктерді кептірген кезде күн көзінен олардың дәрі- лік қасиеті
жойылатыны анықталып, кептіру жұмысы күн көзінен таса жерде жүргізілуі тиіс
екені дәлелденген. Осы себептен шумерліктер кейбір өсімдік- терді түнде
жинау керек екендігін ұсынған. Ассирия мемлекетінде дәрілік шөптер
өсірілетін арнайы бақ та болған. Египеттіктер даладағы дәрілік өсім-
діктерді жинаумен қатар ассириялықтар сияқты оларды қолдан егіп өсірумен
айналысқан. Египет мамандары тұңғыш рет осы дәрілік қасиеті бар өсімдік-
терге классификация жасаған. Олар дәрілік өсімдіктердің фармакологиялық
әсеріне қарай іш өткізетін, құстыратын, қақырық түсуін жеңілдететін топтар-
ға бөлген.
Өсімдіктерді ауру-сырқауды емдеуге пайдалану әр елде өздеріне керек ба-
ғытта, әр түрде жүргізілген. Осыдан келіп жалпы дәрілік өсімдіктерді емдеу
ісіне пайдалану жолдарын өрістетуде үлкен мүмкіндікке жол ашылды. Дәрі- лік
өсімдіктерді ауруларды емдеуге қолдануда Грекия елі біраз рөл атқарған.
Грекия дәрігері Гиппократ дәрілік өсімдіктердің екі жүзден астам түрін жа-
зып, оларды ауруларды емдеуге қалай пайдалануға болатындығы туралы то- лық
ғылыми тұрғыдан түсінік берген.
Дәрілік өсімдіктер. Өсімдіктердің бұл тобынан емге керекті дәрі алумен
қатар құрамында әр түрлі витаминдер, стероид, тритерпен, алкалоид, глико-
зидтердің, микроэлементтер, ақуыз, май, соның ішінде эфир майы болуына
байланысты оларды тағамдыққа және басқа да халық қажетіне пайдаланады.
Әдетте өсімдіктің осындай заттар көп жиналған бөліктері дәрі ретінде пайда-
ланылады. Дәрілік өсімдіктер кептірілген шөп, тұнба, қайнатынды, шай, ұн-
тақ т.б. түрінде қолданылады. Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пай-
даланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі. Дәріні көбінесе жабайы
өсімдіктерден алады. Дәрілік шөптермен, сондай-ақ синтетикалық медицина-
лық препараттармен емдеу дәрігердің бақылауымен жүргізілуі керек.
Дәрілік өсімдіктерді өсіру. Дәрілік қасиеті бар өсімдіктердің
кейбіреулерін үйде егіп өсіруге болады. Егер осы істі дұрыс қолға алатын
болсақ, бірінші- ден, бұл табиғатқа жасаған көмегіміз, яғни табиғаттағы
өсімдік байлығына аз болса да қосымша қор болады. Екіншіден, дәрілік
өсімдіктер қысы-жазы қол астымызда болып, керек уақытында еш жақтан іздемей-
ақ пайдалануға бола- ды. Өсімдіктер санын көбейту бұл жұмысқа ынта қоюға
байланысты. Үй ішінде өсімдіктерді өсіруге алдын ала жәшік, қыш құмыра,
полиэтиленнен іс- телінген ыдыстарды дайындау керек. Осымен қатар құнарлы
топырақ, құм, қарашірік, ұсақталған тастар әзірленуі тиіс. Бұдан кейін
қажетті өсімдік егіл- ген ыдыстарды қоятын орын дайындап алған дұрыс.
Өсімдіктерге жарық то- лық түсетін болуы керек. Жарық жеткіліксіз болса
люминесцентті шамды тәулігіне 8-10 сағаттай жағып, қосымша жарық беріледі.

Өсімдікті үйде өсіргенде ең жауапты жұмыстың бірі – ыдыстардағы топы-
рақтан ылғал үзілмеуі керек. Оларға пайдаланылатын суды біраз тұндырып алып
құйған дұрыс. Дәрілік өсімдіктерді өсіргенде олардың әрқайсысының
биологиялық ерекшеліктеріне көңіл аударып отырған жөн. Бұл өсімдіктердің
біразы тек вегетативтік жолмен, ал кейбіреулері тұқымынан немесе тамыр
түйнектерінен өсіп-өнеді.Сонымен қатар олардың өсіп-өнуі табиғат жағдайы-
ның әр түрлі өзгерістеріне орай құбылмалы келеді.
Мысалы, итмұрынды тамыр бөлшектерінен, сабақ кесінділерінен, болмаса
дәнінен егіп өсіруге болады. Сабақ кесінділерін дайындау үшін
өсімдіктің жас, бір жылдық бұтақтарының жоғарғы жағынан алады. Осы алынған
кесін- ділерді 10х3 см схемасымен отырғызу керек. Бұл өсімдіктер
тамырланғаннан кейін 20х30х8 см схемасымен қайтадан отырғызылуы тиіс.
Осылай өскен екі жылдық көшет қайтадан 40х40х40 см схемамен шұңқырларға
отырғызылады.
Дәрілік өсімдіктерді жинау. Өсімдіктерді жинауға шығар алдында олар
туралы толық мағлұмат беретін нұсқауларымен жете танысқан жөн. Сонымен
қатар күрек, пышақ, секатор, қайшы сияқты құралдардың болғаны дұрыс.
Өсімдік жапырағын, гүлін және тамырын жинаған кезде осы жоғарыдағы
аталған құралдарды ұқыпты әрі орынды түрде пайдаланып, кесіп болмаса қа-
зып алған дұрыс. Бұлай болмаған күнде өсімдіктер қатты зақымданады. Неге
десеңіз, өсімдік гүлін я жапырағын қолмен жұлғанда оның тамырынан жұлы-нып
қалуы мүмкін. Жиналған өсімдіктерді салатын рюкзак, себет, кішігірім
қаптар ала шыққан жөн. Өсімдікті бір жерден бірнеше жыл қатарынан жи-
науға болмайды. Дәрілік өсімдік өсіп тұрған жерлерде сол өсімдіктің бола-
шақта өсіп-өнуі үшін әр маусымда белгілі бір мөлшерін қалдырып отырған
дұрыс. Сонымен қатар өте жас өсімдіктерге тимей, толық пісіп жетілгендерін
алу керек. Себебі бұларда биологиялық белсенді заттар мөлшері басымырақ
болады, яғни бұл қасиет өсімдіктердің өсу кезеңі мен мөлщеріне байланысты
деген сөз. Сондықтан өсімдіктің қай мүшесін қай мезгілде жинау керек екен-
дігін де білген дұрыс. Өсімдік тамырларын толық пісіп жетілген уақытта, күз
айларында жинайды. Ал жазғытұрым жинауға тура келетін болса, онда та-
мыр өсіп өнуі басталмай тұрған кезде жинау керек. Өсімдік жапырағын то-
лық гүлдеу мезгілінде жинайды. Ондайда төменгі және ортаңғы жапырақтар
жиналады. Зиянды жәндіктермен, аурулармен зақымданған жапырақтарды жинауға
болмайды. Гүлдерді өсімдіктер гүлдей бастағанда жинайды. Зақым- данған және
қатты ластанған гүлді де жинамаған дұрыс. Бүршіктерді жазғы- тұрым ерте, ол
ашылмай жаңа бөртіп тола бастағанда жинайды. Өсімдік қа- бығын бүршік
толығып, сөл жүре бастағанда уақытта жас бұталардан жина- ған дұрыс.
Олардың қабығын жинау үшін пышақпен екі жерден көлденең, арасын 20-30
см етіп жарты сақина жасап тіледі. Содан кейін олардың арасын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Өсімдіктер жүйесі. Раушангүлділерге сипаттама»
Дәрілік өсімдіктер жайлы
Іле Алатау мемлекеттік ұлттық табиғи бағында дәрі жеміс-жидек өсімдіктерін тиімді пайдалану
Дәрілік өсімдіктердің биологиясы
Ауыр еңбекпен және спортпен айналысатындардың тамақтану ерекшелігі . Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау
Қазақстанның табиғи зонасы
Хан шыңғыс флорасы және экологиялық сипаттамасы
Менің ауылымда өсетін гүлді өсімдіктер
Алтай таулы аймағына сипаттама
Өсімдіктер әлемі туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь