Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп берудің теориялық аспектілері мен негіздері

КІРІСПЕ 3

1 АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ЕСЕП БЕРУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ МЕН НЕГІЗДЕРІ
5
1.1 Қаржылық қорытынды есеп берудің маңызы мен нысандары 5
1.2 Ақша қаражаттар есебі мен олардың қозғалысы туралы есептіліктің теориялық аспектілері 11

2 «ЕМИР.ОЙЛ» ЖШС.ГІ АҚША ҚАРАЖАТТАР ЕСЕБІ МЕН ОЛАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ЕСЕПТІЛІГІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
22
2.1 «Емир.Ойл» ЖШС.тің ұйымдастыру.экономикалық сипаттамасы және оның қызметіне баға беру
22
2.2 «Емир.Ойл» ЖШС .де ақша қаражаттар есебін ұйымдастыру 32
2.3 Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беруді тікелей әдіспен құрастыру 38
2.4 Жанама әдісті қолдану арқылы ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беруді құрастыру
43
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50

ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 52
КІРІСПЕ

Экономиканың нарықтық жолмен даму барысында кәсіпорын қызметiнiң қаржылық мәселелерi күшейе түсуде. Осыған сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдар басшылығының ерекше көңiлi бухгалтерлiк есептiң ұйымдастырылуына мән берiлiп отыр. Әсiресе, елiмiзде халықаралық стандартқа сәйкес жаңа бухгалтерлiк есеп стандартының енгiзiлуi ел экономи-касының дамуына оң әсерiн тигiзуде. Бұл елiмiздiң қазiргi даму кезеңiнде, оның шетел инвесторларымен қарым-қатынастарының нығаю кезеңiнде маңызды болып саналады.
Бүгiнгi таңдағы ауқымды өзгерiстер кезеңi қоғам өмiрiнiң барлық саласын жан-жақты қамтуда. Сол себептi қалыптасқан құрылымды мүлдем жаңартып, экономикалық-әлеуметтiк және рухани дамуға жол ашатын демократиялық қоғам құруға сай экономикамызда нарықтық қатынастарға бет бұрды. Осы негiзде әлеуметтiк, күрделi мәселелердi шешу – бүгiнгi күннiң басты талаптарының бiрi болып саналады. Әсiресе, соңғы жылдары экономика iлiмiнде түбiрлi өзгерiстер орын алуда. Мұның өзi қоғамдық және өндiрiстiк қатынастарда болып жатқан жаңа құбылыстар мен процестерге тiкелей байланысты.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның басқарушы тұлғалары өз қызметін дұрыс жоспарлау мен басқару үшін кәсіпорынның және нарықты зерттеу мақсатымен басқа да кәсіпорындардың қаржылық жағдайы туралы ақпаратқа ие болуы маңызды. Сонымен қатар Қазақстан Республикасының нарықтық қатынасқа өтуі барысында нарықтық қатынас заңдарына сәйкес өнiмдi кәсіпорын табысын анықтау өте маңызды орын алады. Осындай негізделген басқару шешімдерін қабылдауға мүмкіндік беретін аса ақпараттандырылған нысан болып ақша қаражаттар қозғалысы туралы есептіліқ болып табылады.
Кез-келген нысандағы ұйымдарды құру үшін ең қажетті актив – ақша қаражаты болып табылады. Ақша қаражаты шаруашылық қаржысы болып қана қоймай, сонымен қатар ең өтімді есеп айырысу құралы болып табылғандықтан ақша қаражаттарының қозғалысы туралы жеке есеп беріледі. Осы ақша қаражаттарымен жүргізілетін операцияларда заңды бұзу жағдайлары көптеп кездеседі.
Ал 7ХҚЕС (IAS) «Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы» халықаралық қаржы есептілігі стандарттары бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептер халықаралық қаржы есептілігі стандарттарының талаптарына сай жасалуы және есепті кезеңге қаржылық есептіліктің құрамында ұсынылуы тиіс деп көрсетілген. Ақша қозғалысы туралы есепті жасау қажеттілігі мен негізгі мақсаты қаржылық есептілікті пайдаланушыларға ұйымның ақша мен олардың эквиваленттерін және ұйым қажеттіліктерін бұл ақша ағымдарын қолдану мүмкіндіктерін бағалауға мүмкіндік беру, сондай-ақ ұйымның қаржылық жағдайындағы өзгерістері және есепті кезеңдегі ақша түсімдері мен кетуі туралы ақпарат беру
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері, Экономика, Алматы , 2006 жыл
2 Алибекова Б.А. «Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарына негізделген бухгалтерлік есеп принциптері» Оқу құралы Астана Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті 2006 ж
3 Алибекова Б.А. «Бухгалтерлік есеп принциптері», «Еуразиялық Ұлттық университеті» - Астана: 2007
4 Нурсеитов Э.О. Бухгалтерский учет в организациях. – Алматы: Издательство «LEM», 2009-444с.
5 Мақыш С.Б.Ақша айналысы және несие.Оқу құралы.- Алматы:ИздатМаркет,2004.248б.
6 Көшенова Б. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары», Алматы –2007c-320,
7 Шеденов Ө.Қ., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория», Алматы -2008- 253
8 Типтік шоттар жоспары, ҚР Қаржы министірлігімен бекітілген 23.05.2007. № 438
9 Халықаралық қаржылық есеп стандарттары- www.Минфин.kz
10 Қаржы есептiлiгiн әзiрлеу және ұсыну тұжырымдамасы – www.Минфин.kz
11 Мырзалиев Б.С., Сәтмырзаев А.А., Әбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп теориясы және тәжірибесі: Оқу құралы.-Алматы:Экономика, 2008 -832бет
12 Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А. Қаржылық есеп, А., Экономика. 2001ж-400б.,
13 Радостовец В.К., Ғабдулин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы 2003ж.
14 Тасмағанбетов Т.А.,Д.О.Әбленов. Бизнестегі есеп пен талдау: Оқу құралы./Жалпы ред. басқарған Тасмағанбетов Т.А.-Алматы: «Дәуір»,2002. 416 бет.
15 Кеулімжаев К.К., Ажибаева З.Н. Қаржылық есеп - Алматы, Экономика, 2003
16 Байдақов А., Исмайлова А., Қаржылық талдау –Алматы, 2006
17 Анализ хозяйственной деятельности в промышленности: Учебник./ И.А.Богдановская, - Минск: Высшая школа, 2005.
18 Дюсембаев – Анализ финансовой деятельности. Алматы: 2009ж,
19 Нүрсейітов Е.О. Үйымдардағы бухгалтерелік есеп/Оқулық құралы. –Алматы, «Издательство ЛЕМ»ЖШС,2009
20 Тулешова Г.К. «Учет и отчетность по международным стандартам». Алматы, 2005 г.
21 Сейдахметова Ф.С. Қазіргі замандағы бухгалтерлік есеп: Оқу құралы. Алматы: LEM, 2007.-336б.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 |
| | |
|1 АҚША ... ... ... ЕСЕП БЕРУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ | |
|АСПЕКТІЛЕРІ МЕН НЕГІЗДЕРІ |5 ... ... ... есеп ... ... мен ... |5 ... Ақша қаражаттар есебі мен олардың қозғалысы туралы есептіліктің |11 |
|теориялық аспектілері | |
| | |
|2 ... ... АҚША ... ЕСЕБІ МЕН ОЛАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ | ... ... ... |22 ... ... ЖШС-тің ұйымдастыру-экономикалық сипаттамасы және оның| |
|қызметіне баға беру |22 ... ... ЖШС –де ақша ... ... ұйымдастыру |32 |
|2.3 Ақша ... ... ... есеп ... ... ... |
|құрастыру | ... ... ... қолдану арқылы ақша қаражаттарының қозғалысы туралы| ... ... ... |43 ... ... | |
| | ... ӘДЕБИЕТТЕР |52 ... | ... ... ... даму барысында кәсіпорын қызметiнiң
қаржылық мәселелерi күшейе түсуде. Осыған сәйкес кәсіпорындар мен ... ... ... бухгалтерлiк есептiң ұйымдастырылуына ... ... ... ... ... ... сәйкес жаңа
бухгалтерлiк есеп стандартының енгiзiлуi ел ... ... ... ... Бұл ... ... даму кезеңiнде, оның шетел
инвесторларымен қарым-қатынастарының нығаю ... ... ... таңдағы ауқымды өзгерiстер кезеңi қоғам өмiрiнiң барлық ... ... Сол ... қалыптасқан құрылымды мүлдем жаңартып,
экономикалық-әлеуметтiк және рухани дамуға жол ашатын демократиялық қоғам
құруға сай ... ... ... бет ... Осы ... күрделi мәселелердi шешу – бүгiнгi күннiң басты талаптарының
бiрi болып саналады. Әсiресе, ... ... ... ... ... орын ... Мұның өзi қоғамдық және ... ... ... жаңа ... мен процестерге тiкелей байланысты.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның басқарушы ... ... ... ... мен ... үшін кәсіпорынның және нарықты зерттеу
мақсатымен басқа да кәсіпорындардың қаржылық жағдайы туралы ақпаратқа ие
болуы ... ... ... ... ... ... қатынасқа
өтуі барысында нарықтық қатынас заңдарына сәйкес өнiмдi кәсіпорын табысын
анықтау өте маңызды орын ... ... ... ... ... ... ... аса ақпараттандырылған нысан болып ... ... ... ... ... ... нысандағы ұйымдарды құру үшін ең ... ...... ... табылады. Ақша қаражаты шаруашылық қаржысы болып қана
қоймай, сонымен қатар ең ... есеп ... ... ... ... қаражаттарының қозғалысы туралы жеке есеп ... Осы ... ... ... заңды бұзу жағдайлары көптеп
кездеседі.
Ал 7ХҚЕС (IAS) ... ... ... ... ... ... стандарттары бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... ... ... сай
жасалуы және есепті кезеңге қаржылық есептіліктің ... ... ... ... Ақша ... ... ... жасау қажеттілігі мен негізгі
мақсаты қаржылық есептілікті пайдаланушыларға ұйымның ақша мен олардың
эквиваленттерін және ұйым ... бұл ақша ... ... бағалауға мүмкіндік беру, сондай-ақ ... ... ... және ... кезеңдегі ақша түсімдері мен кетуі
туралы ақпарат беру
Бұл каржылық есептілік ... ... ... ... кез келген
мүдделі заңды тұлғаны, акционерлерді ... ақша ... ... ... қай қызметтен және қандай мөлшерде болғанын
туралы ақпараттармен қамтиды. Бұл ... ... ... ... уақытылы қажетті шаралар қолдануға мүмкіндік береді.
Пайдалы ақпараттар критерийлерін бағалаудың халықаралық жүйесі ... ... ... ... ... нақты ақпарат таңдау
мүмкіндігі), ақпарат орындылығы (уақытылығы, маңыздылығы, болжау ... ... ... ... ... мүмкіндігі),
түсініктілігі талаптары қойылады. Қаржылық жағдай туралы ... ... ... ақша ... ... ... есептілік мәнін қарастыра
отырып таңдалған курстық жұмыс тақырыбы өте өзекті деуге болады.
Бұл курстық ... ... мен ... ... ... ... ... оны игеруге мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда ақша қаражаттар ... ... ... ... Бұл
шаруашылық жүргізуші субъектілердің тұрақты жүріп отыратын ақша қаражаттар
айналымына байланысты. Өйткені барлық ... ... ... ... ... мен ... сату және сатып алу арқылы
өз жұмыстарын атқарады.
Ақша қаражаттар есебінің негізгі мақсаты: толық және шынайы ... ... ... ету, ал оны ақша ... ... туралы
есептілік арқылы жүргізуге болады. Осы жоғарыда айтылғанның бәрі курстық
жұмыстың тақырыбын ... әсер ... ... ... ... «Ақша
қаражаттарының есебі». Курстық жұмыстың мақсаты – ақша ... ... ... ... ... мен ... оны ... зерттеу және оны тәжірбиеде қолдануын қарастыру.
Мақсатқа жетуде келесідей міндеттерді атап көрсетуге болады:
- қаржылық қорытынды есеп беру: маңызы, ... және ... ... ХҚЕС сәйкес ақша қаражаттар қозғалысы туралы есеп ... ... ... ақша қаражаттар есебімен, олардың қозғалысы туралы есептілік ... ... ... ... ... зерттеу объектісі болып кәсіпорынның экономикалық
қызметінің ақпараттық тасымалдаушысының бірі Ақша ... ... ... ... ... ... - «Емир Ойл» Жауапкерлігі
Шектеулі Серіктестігі. Жұмысты орындау барысында тақырып ... ... ... есеп пен ... ... ... нормативті-құқықтық құжаттар, әдістемелік нұсқаулар, шетел және
отандық экономистердің ғылыми еңбектері қолданылды.
АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ЕСЕП БЕРУДІҢ ... ... ... ... ... есеп берудің маңызы мен нысандары
Есеп беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржылық-шаруашылық қызметін
кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін ... Есеп ... ... есеп ... ... ... болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына ... ... ... туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып
табылады. ... есеп ... ... қатарына инвесторлар,
кредиторлар, жабдықтаушылар, ... ... ... ... ... т.б. ... есеп беру ... органдардың жұмысын және субъектінің
ресурстарын, міндеттемелерін және ақша қаражаттарының болашақтағы ағындарын
бағалауға, ... беру ... ... және ... ... ... ... береді.
Есеп беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын қызметінің нәтижесін
анық және ... ... ... ... ... ... түрде
үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел-статистикалық есеп берудің сабақтастығын
(үйлесімділігін) сақтау, әдістемелік және ... ... ... болып
табылады.
Қаржылық есеп берудің негізгі қағидалары төмендегілер:
Есептеу. Қаржылық есеп беру есептеу ... ... ... сәйкес өнім жөнелтілген, жұмыс атқарылған кезінен бастап,олардың
төлену нәтижесіне қарамастан табыс болып танылады, ал ... мен ... ... ... ... танылады.
Үздіксіздік. Кез-келген кәсіпорын ұзақ уақыт ағымында үздіксіз қызмет
етеді. Бұл егер кәсіпорын жабылып жатса, оның ... ... ... ... ... ... болады дегеннен туындаған. Жұмыс ісгеп ... ... ... мұның қажеттігі шамалы. Бұл қағида егер
кәсіпорын ... ... ... ... та баланстар
жасалмайды дегенді меңзейді. Меншік иесі ауысқанмен кәсіпорын ... ... ол ... есеп ... толығымен сақтайды[1,б.258].
Қаржылық есеп берудің мақсаты пайдаланушыларды есептік ... ... мен ... ... туралы пайдалы, әрі мәнді және
/әрі сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету ... ... ... ... пайдаланушылар кәсіпорынның қызметі туралы
әрқилы мәліметтерді қажет етеді, мысалға:
- инвесторлар – салған инвестициясының ... ... ... ... ... пара – пар ... ... үшін;
кәсіпорынға салған инвестициясын ... ... ... ... ... ... немесе өз үлесін сақтаудың қажеттілігін
анықтау үшін; кәсіпорынның келешектегі күтілетін дивиденттерді төлеу
қабілеттілігін анықтау үшін ... ... ... етеді;
- кредитор – алған қарызын және төленетін пайызын өтеу қабілеттілігін
анықтау үшін ... ... ... етеді;
- жабдықтаушылар – кредиторлық қарызды дер кезінде өтей алатын қабілетін
тексеру үшін ... ... ... ... ... алушы – кәсіпорын қандай кезеңде өз ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлер – кәсіпорынның тұрақты әрі рентабелді ... ... ... олар ... ... ... саясатты (салық
шараларын қоса алғанда) ... ... ... ... ... ... – жұмыс орнын табу мақсатында ... ... ... ... ... керекті ақпараттарды жинауға мүдделі болып
келеді[2,б.45]. Қаржылық есеп беру өзара байланысты, өйткені ... бір ғана ... ... ... ... табады.
Әрбір есеп беру әртүрлі ақпаратты береді, ал оны сол ... ... ... ... ... ... ... есеп
пайдаланушылар үшін айқын, түсінікті болуы және ... ... ашуы ... ... ... ... ... хаттамасында
баптардың жіктемесі ме ақша қаражаттары туралы қосымша мәліметтер
арқылы олардың мазмұнын түсіндіруі ... ... ... ... беру ... |Пайдалылығы ... ... ... ... алу қабілетін бағалау және |
| ... ... ақща ... ... ... ... ... келешекке қажеттілігін бағалау |
|(кәсіпорынның қарызы мен|және болашақта алынатын пайда мен ақша қаражатын |
|меншікті капиталының ара|мүдделі тараптардың ... ... ... ... ... ... ... потенциалдық |
| ... ... ... пен ... |Өз ... жауап беретін кәсіпорынның ұзақ|
|қабілеттілігің ... ... ... ... төлеу ... ... ... ... пен ... ресурстарды пайдалану тиімділігін |
|іскерлік белсенділігінің|бағалау ... | ... ... ... ... ... қызметінің |
|өзгеруі ... ... ... ақша ... |
| ... ... келешектегі ақша қаражатына|
| ... ... ... есеп беруде заңды тұлғалардың атауы, тұрған жері, есеп ... мен күні ... ... ... ... қызмет түрі, заңды
нысаны, өлшем бірлігі келтірілуі тиіс. Қаржылық есеп беру өткен ... ... Есеп беру ... ... жасалады, өлшем бірлігі – мың теңге. Жылдық есеп берудің
есептік ... ... ... ... жыл ... ал ... құрылған
субъектілер үшін – заңды тұлға ретінде статусын алған күннен бастап есепті
жылдың 31-ші желтоқсанына ... ... ... ... есеп ... ... ... құқығы бар(жылына бір реттен кем болмау керек).
Қортынды есеп сандық және ... ... ... және ақшалай
өлшеуіштерден құралады. Қорытынды есеп Қазақстан Республикасының қаржы
министірлігі және ... ... ... ... ... формаларда және арнайы нұсқауларға сәйкес құрастырлады.
Кәсіпорын бойынша қортынды есепті құрастыру бухгалтерлік есеп ... ... ... ... есеп ішкі және ... ... бөлінеді.
Ішкі қортынды есеп кәсіпорын үшін, сыртқы қортынды есеп пайдаланушылар
үшін құрастырылады.
2) мерзіміне байланысты ... есеп ... және ... ... Ағымдағы қорытынды есеп – есепті кезең басында құрастырылады
немесе күн ... апта ... ... ... жарты жыл бойынша құрастыратын
қорытынды есеп болып бөлінеді.
Жылдық қорытынды есеп – ... жыл ... ... және салық
инспекциясына тапсырылады. Қорытынды есеп тапсыру келесі есепті жылдық 31
науырызға ... ... ... ... ... ... қарай жалпы және жеке болып бөлінеді.
Жалпы қорытынды есеп – ... ... ... ... ... ... есеп – кәсіпорынның жеке бөлімшелер жұмысына сипаттама
береді.
Кәсіпорын жылдық ... ... ... барысында келесі
бухгалтерлік есеп принциптеріне сәйкес жұмыс істеді:
1) Есепті жылы қабылданған есеп ... ... ... және есеп
саясатында орын алған өзгерістерге толық түсініктеме жазу.
2) Есепті кезенде орын ... ... ... операцияларың
құжаттарда толық көрсету.
3) Есепті кезеңнің шығындары мен табыстарың дұрыс айырып ... ... ... ... мен күрделі қаржы салымдарын
ажыратып көрсету.
5) Аналитикалық және синтетикалық есеп деректерін ... ... ... және соңғысы бухгалтерлік, қаржы есепте ешқандай
түзету операциялары орындалмауы керек.
Осы принцептерге сәйкес қортынды есепке қойылатын талаптар:
1) Кәсіпорынның ... ... ... ... ... есеп
мәліметтерінің нақтылығы және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың
қортындылары арқылы ұйымдастру керек.
2) Қортынды есеп ... ... өз ... ... ... Қортынды есеп мәліметтері тек кәсіпорын емес, сонымен ... ... ... және ... ... бөлімшелердің қаржылық
шаруашылық қызметіне толық сипаттама беруі керек.
4) Қортынды есеп мәліметтерін барлық пайдаланудың қажетілігі ... ... ... ... ... есеп ... жоспарлы көрсеткіштерімен салыстыру
мүмкіндігі болуы керек.
Қаржылық қортынды есеп беру мәліметтері акционерлерге, кредиторларға
осы кәсіпорында ақша қаржаттары ... ма, ... ма, - ... ... көмектеседі. Кәсіпорын басқарушыларына ... ... үшін ... ... есеп ... ... шешу ... Инвесторлармен несие берушілерге түсінікті.
2) Инвесторлар осы ақпараттардан қанша кіріс табатындығын қанша ... ... ... ... ... ... ... қаржаттардың және міндеттердің құрлымы және
өзгерулер ... ... алу. ... ... есеп ... ... және жіктелінген ақпараттар.
Кәсіпорындар келесідей қаржылық қортынды есеп нысандарын толтырады:
1) бухгалтерлік баланс;
2) пайда және зиян туралы есеп ... ақша ... ... ... есеп ... ... капиталдың қозғалысы туралы есеп беру;
5) түсініктеме хат.
Бухгалтерлік баланс - кәсіпорынның жылдық есеп беруінің негізгі ... ... ... ... алу ... барлық синтетикалық
шоттары бойынша толтырылған айналымдар мен қалдықтарды ... ... ... ... ... басындағы және аяғындағы баланстардың
деректерін салыстыру үшін жыл ... ... ... ... жыл ... ... үшін бекітілген номенклатурамен және
бөлімдер мен ... ... ... баланс баптарының
номенклатурасында өзгерістер болса) сәйкестендірілуге тиіс.
Халықаралық қаржылық есептілік ... ... ... активтермен, пассивтерді ... ... ... ... ... Қысқа мерзімді активтер;
2) Ұзақмерзімді активтер
Пассивтер 3 топқа бөлінеді
1) Қысқа мерзімді міндеттемер;
2) Ұзақ мерзімді міндеттемелер;
3) ... ... мен зиян ... есеп беру – ... қызметтен түскен пайда мен
зиянға қамтылуы тиіс есептік бағалаудағы өзгерістер. Сыртқы пайдаланушылар
үшін кірістер мен шығыстар туралы есеп беру қысқа ... ... мен зиян ... есеп беру есептеу ... шыға ... ... ... ... ақша құралдарына және олардың
ликвидтілігіне әсер етуі есеп ... ... ... мен ... ... кемуімен немесе көбеюімен ілесіп отырмайды. Ақша
құралдары ... ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Кірістерді мойындау өнімді (қызметті) ... ... ... ... алуды тіркеудегі тиянақтылықты анықтайтын ... ... іске ... Мойындау, сонымен қатар, тауардың
сатылған күні заң күші бар ... ... ... ... ... кезде орын алады. Мойындау мүмкіндігі тауарға немесе қызметке
айырбастау кезінде алынған ... емес ... ... ... бір ... ... айналуы кезінде пайда болады.
Кіріс алынған кезде көрініс табады, яғни келісім-шартқа сәйкес ұйым
кіріс алуға құқық беретін ... ... ... ... ... ... ... – ұйымның капиталы мен пайдасының ... ... ... нәтиженің маңызды факторы. Қаржылық есеп беруді құру
жөніндегі әдістемелік рекомендацияда кіріс деп сальдоланған ... ... және ... жалпы кіріс және жалпы шығыстарының арасындағы
әртүрлілік ретінде анықталады.
Бухгалтерлік баланс сияқты, Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... мен зиян ... есеп ... қаржылық есеп беруді ұсыну
үшін аса маңызды.
Солармен қатар, ... есеп ... ... роль ... ... қамтылады, қанша дегенмен олар кіріс пен шығыс ... есеп ... ... жеке статьяларына талдамалық қосымша мен шешу жолдары туралы
мәліметтерге ие. Көпшілігінде ҚЕХС сәйкес рекомендацияланатындар ... беру ... ... қозғалысының есебі» кіреді.
Бұл есеп берудің негізгі мақсаты ішкі және сыртқы ақша қозғалысы туралы
ақпаратты ... ... ... ... ... ... және қаржылық
қызметі белгілі бір есеп беру ... оның ... және ... қозғалысына әсер етеді және осы кезеңдегі қаржы құралдарының
өзгерісін түсінуге мүмкіндік береді. Одан басқа, бұл есеп ... ... есеп ... ... ... ... кезінде басқа
ұйымдарға салынатын қосымша иевесициялардың ұйымның ... ... ... ... ... және ... да бір бағдарламаны қаржыландыру кезінде
қолданады.
Есеп ақша қозғалысының есебі шоттары бойынша мәліметтер негізінде
құрылады және есеп беру ... ... және ... ... ... ақша ... ... мәліметтерді қамтиды. Ақша ағымы туралы мәліметтер
есеп беруде операциялық, инвестициялық және ... ... ... ... ... ... ақша қозғалысы туралы есеп беруді
құрудың екі әдісі бар – тура және жанама. Құру әдісі ... ... ... Екі ... ... қай елде ... жалғыз
емес, әрі міндетті емес. Қазақстан Республикасындағы ақша ... ... ... ... қолданумен операциялық қызмет арқылы іске асады.
Меншікті капиталдағы өзгерістер туралы есеп беру ... ... ... мен жағдайы туралы, жарияланған капиталдағы,
төленбеген және қосымша төленген капиталдағы ... ... ... ... капиталдағы және үлестірілмеген табыстың (залалдың) құрылуы
туралы көрсеткіштерді қамтиды. Резервтің немесе капиталдың әр түрі ... ... ... ... ... + По – Ио = ... Осн – есеп беру ... басындағы әртүрлі капитал,
резервтер, және қор ... ...... ... ... беру ... ... – капиталдың кемуі (есеп беру кезеңінде жұмсалған);
Оск - есеп беру ... ... ... ... ... және
қор құралдарының қалдықтары.[4,б.259]
Жылдық қаржылық бухгалтерлік есептемеге түсіндірме жазба – бұл негізгі
аналитиалық құжат, оны кәсіпорындар ... ... сай, ол ... ... жайлы, оның қаржылық жағдайы туралы, берілген
мәліметтерінің есеп беру ... мен ... ... ... ақпараттарды жинақтайды. Бірінші кезекте ол түсіндірме жазбаларда
есеп беру кезеңдерінде субъект ... оң және ... әсер ... ... ашу арқылы бизнес жоспардың барлық бөлімдері бойынша орындалуына
қысқаша бағалау жүргізіледі. Одан басқа, онда ... ... ... ... ... керек, яғни өткізудің
географиялық ... және ... ... ... ... ... ... туралы қосымша мәліметтерді қамтиды.
Сонымен қатар, түсініктеме жазбаларында ... ... ... ... әсер ... ... жылдық
бухгалтерлік еептемені қарастырудың қорытындылары және ... ... ... ... жөніндегі шешімдер қамтылады. Басқаша
айтқанда, түсініктеме жазбаларында келесі жылдағы жұмыстарды жақсарту
жөніндегі ... ... ... және қаржылық жағдайлар туралы
объективті және неғұрлым толық шынайы ақпараттар көрініс табады.
1.2 Ақша қаражаттар есебі мен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар өнімді өткізумен, жабдықтаушылардан
материалдардың келіп түсуімен, қаржылық ... ... ... ... ... әр ... ... – қатынасқа түседі. Осыған
байланысты ақшалай есеп айырысулар не ... ... есеп ... ... қолма – қол ақша айналымы түрінде жүргізіледі. Ақшалай есеп айырысу
жүйесінің дұрыс және ... ... ... ... ... роль ... ертеден адамзат пайда болуымен қатар өмір сүріп келеді. Ақшаның
өндіргіш күштер мен ... ... бір шама ... ... ... болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақшаның ... ... анық ... ол оның ... шығу тегіне
байланыстылығын көрсетеді. Тауар сатуға немесе айырбастауға арналған еңбек
өнімі. Осы еңбек ... ... ... ... ... ... алғы шарттарын туғызады.
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар тауар ... ... шарт және өнім ... ... Ақша ... ... барысында
екі түрге бөлінеді: нағыз ақшалар (толық бағалы) және құндық белгілері
(толық бағалы ... ... ... ... – бұл ... оны ... нақты құнымен сәйкес келетін металл ақшаларды білдіреді. ... ... ... ... және ... жасалады. Металл ақшалардың
монета түріндегі формасы – бұл олардың соңғы формасы болып табылады. ... ...... құны ... ... яғни ... ... қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін ақшаларды білдіреді.
Оған мыналар жатады:
- құнның металлдық белгілері – арзан ... ... ... ұсақ
монеталар, мысалға жез, алюминий т.б. монеталар;- құнның қағаздан жасалған
белгілері. Құнның қағаздай белгілері екіге ... ... ... және
несиелік ақшаларға.
Қағаз ақшалар – бұл нағыз ақшалардың өкілдері болып табылады. Қағаз
ақшалар тек қана ... ... және ... ... ... ... ... қағаз ақшаға ауысуының мынадай өзіндік себептері
болған:
- металл ақшалардың тасымалдап алып жүру қолайсыздығы;
- металл ақшалардың мемлекеттік ... ... ... ... яғни қазынаға қосымша табыс алу мақсатында металлдық құрамын
төмендетуі барысында бүлінуі;
- ... ... ... ... ақшаларды шығаруға қарағанда өте
қымбатқа түсуі;
- эмиссиондық табыс ... ... ... құны мен ... ... ... алу мақсатында қазынаның қағаз ақщаларды шығаруы;
- қате бюджет тапшылығын жабу ... ... ... ақшалар – тауар өндірісінің дамуымен, яғни тауарларды сатып
алу және ... ... ... төлеуге (несиеге) берілуімен байланысты
пайда болады. Олардың ... ... ... ... қызметін атқаруымен
де байланысты келеді. Бұл ақшалардың экономикалық мәні – ақша ... ... ... ... үнемдеуі; қолма-қолсыз ақша айналымының
дамуына мүмкіндік жасауымен сипатталады.
Несиелік ақшалардың мынадай түрлері бар: вексель, ... ... ... ...... бір ... ... ала келісілген мерзімде және
белгіленген жерде төлейтіндігі туралы борышқордың ... ... ...... шот ... чекті ұстаушыға белгілі бір ақшалай соманы
төлеу туралы немесе басқа ағымдық шотқа аудару туралы ... ... ... ... ... – компьютер торабының, ақпараттарды автоматты түрде
өңдеу құралдарын қолданатын байланыс жүйелері арқылы ... ... және ... ... ... мен ... алушылар арасындағы
төлемдер жиынтығы.
Электронды ақшалар пластикалық карточка формасында болады. Олар ... ... ... (төлем) карточка – банкте арнайы карточкалық ... ... ... ... ... ... қаражатты пайдалануға,
банкомат арқылы қолма-қол ақша алуға, сондай-ақ тауарлар мен қызметтер үшін
төлеуге арналған төлем құралы.
Кредиттік ... – оның ... ... иесі ... ... несиелік көлемінде тауарлар мен қызметтер үшін
төлемді жасауға, не қолма-қол ақша алуға арналған ... ... екі ... бірлігі, олардың бір түрінің екіншісіне
ауысуы жалпы ақша жиыны құрамын анықтауды қажет ... ақша ... ақша ... ... көрсеткіші. Белгілі бір
мерзім аралығында және белгілі бір ... ... ... ... талдау үшін, сол сияқты ақшаның жиынының көлемін және оның өсу
қарқынын реттейтін іс – шаралар жүргізу үшін әр ... ... ... ... ... ақша ... ... кіретін ақша
агрегаттары: М0 айналыстағы қолма-қол ақша ақша, М1 тар ақша ... ... плюс ... ... ... ... мен ... ұлттық валютадағы
аудармалы депозиттері), М2 кең ақша массасы (М1 плюс ... ... ... мен халықтың ұлттық валютадағы басқа депозиттері және ... ... ... және М3 ақша ... (М2 плюс ... ... ... мен халықтың шетел ... ... ... ... ... атқаратын негізгі қызметтері арқылы
орындайды. Ақшаның әр ... ... ... ... ... ... ... ретінде ақшаның әлеуметтік және экономикалық
мазмұнының белгілі бір ... ... ... ... ... қызметтеріне мыналар жатады:
- Құн өлшемі және баға масштабы;
- Айналыс (айырбас) құралы;
- Төлем құралы;
- Қорлану және қор ... ... ... ақша.
Ақшаның құн өлшемі қызметі. Ақша жалпыға бірдей балама ретінде барлық
тауарлардың құнын өлшейді.Ақша құн өлшемі ... ... ... ... ... салыстыруға келетін тауарлар құнын бейнелеу үшін тауарлар
дүниесіне материал беру» қызметін ... ... та ... ... ақша ... ... өндірісіне кеткен қоғамдық қажетті еңбек
олардың бірінің біріне өлшеуіне жағдай жасады, Барлық ... ... ... ... ... ... ... құны бар нақты ақшалар
өлшей алады.
Тауарлар құнының ақшамен бейнеленуі оның ... деп ... ... ақша ... ... ... ... болған жоқ. Ақшаның өз
бағасы болмайды, олардың құны өздерімен анықталуы мүмкін емес. Баға ... және ... ... ... ... шығынымен анықталады.
Ақшаның айналыс құралы қызметі. Ақша ... ... ... ... ... процесінде делдалдық рөл атқарады. Тауар айналысы мынадай
процестерді қамтиды: ... ... яғни оның ... айналуы және тауарды
сатып алу, яғни ... ... ... Бұл процесті арнайы формулада
мынадай түрде беруге болады: Т ... – А ... – Т ... ... ... айналысынан айырмашылығы ақша тауарды біртіндеп
айналыстан шығара отырып, өзі ... ... ... ... айналыс құралы ретіндегі ... ... ... бұл ... ... бағалы емес құнның белгілері: қағаз және
несиелік ақшалар атқарады, екіншіден, ... және ... ... ... ... қызметі. Әр түрлі жағдайлардың болуына ... тек ... ... ғана ... белгілі. Себебі әр түрлі
тауарларды өндіру кезеңі мен айналыс мерзімінің ... ... ... ... тауарлардың өндірісі мен сатылуының маусымдық
сипатта болуы ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде тауарлардың төлемін кешіктіріп
сатып алу және сату, яғни ... беру ... ... ... ... ... ... қызметі кезінде ақша мен тауардың
қарама – қарсы бір уақыттағы қозғалысы орын алса, ал ақшаның төлем ... бұл ... ... уақыт бойынша алшақтық болады, яғни қарыз
алушы тауарды несиеге сатып алып сатушыға қарыз міндеттемесін береді, ол
белгіленген ... ғана ... ... ... ретінде ақшаны пайдалануды
К. Маркс былайша сипаттады: «Бір тауар иесі қолма – қол тауарды сатады, ... ақша ... ... ... ақша иесі ... ... ете ... сатып
алады. Сатушы кредит беруші болса, сатып алушы – ... ... ... қор ... және ... ... Ақша ... бірдей балама ретінде,
оның иесіне тауар алудың қамтамасыз етумен ... ... ... ... табылады. Сондықтан. да адамдар оларды жинақтауға немесе қорлануға
тырысады. ... үшін ақша ... ... ... тауарды сату және
сатып алу қозғалысы үзіледі.
Ақшаның қор жинау қызметін толық бағалы емес ... ... ... олардың меншікті құны жоқ. Бұл қызметті атқару қашаннан алтынға
жүктелген.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың ағымдық және жинақ ... ... ... ... ... шоттардағы ақшалай қаражат қалдықтары түрінде
қоғамдық қорлану формасында. Банктердегі халық салымдарында, облигацияларда
жинақталған жеке ... ... ... ... сауда байланыстары, халықаралық заемдар,
сыртқы серіктестерге қызмет көрсету ... ... ... ... ... болды. Дүниежүзілік ақшалар жалпыға ортақ ... ... ... ... алынатын құрал және жалпыға ортақ қоғамдық байланыстың
материалдану құралы болып табылады.
Халықаралық төлем ... ... ... ... ... есеп ... қолданылады. Халықаралық сатып ... ... ... ... ... ... нақты ақшамен төленетін
тауарлар және көрсетілетін қызметтер айырбасындағы тепе-теңдік бұзылған
жағдайда қызмет ... ... ... қоғамдық байлықты құрау ретінде
дүниежүзілік ақшалар бір елдің ... бір елге займ ... ... барысында қызмет етеді.
Егер де еліміздің ішіндегі ақша мемлекетпен заңдастырылған ұлттық ақша
бірлігі формасында қызмет ... ... ал ... ... ... К.
Маркс өз еңбегінде: «Ақша өзінің ұлттық ... ... де, ... ... ретіндегі металл құймасына, яғни жалпылама балама тауар формасына
өтеді» - деп жазады. Сондай-ақ бұл ... ... ақша ... ... етуі сипатталады.
Қазіргі дүниежүзілік ақша қызметін: АҚШ – доллары, ... ... ...... сол ... Халықаралық валюталық қордың СДР-і
(арнайы қарыз алу құқығы) атқарады.
Ақша қаражаты есебі ХҚЕС  бойынша   шот  ... ... 1000 ... шотында жүргізіледі. 1000 «Ақша қаражаты» кіші бөлімі ақша
қаражатын есепке алуға арналған.
Осы кіші бөлім мынадай шоттардың ... ...... ақша ... онда ... ... және шетел
валюталарымен ақша қаражатының қозғалысы ... ...... ақша ... онда ... ақша ... қозғалысы
есепке алынады;
1030 – «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша ... онда ... ... ... және ... валюталарындағы ақша қаражатының
қозғалысы есепке алынады;
1040 – «Карт-шоттардағы ақша қаражаты», онда ... ... ... ... ақша ... ... ... алынады;
1050 – «Жинақ шоттарындағы қаражаты», онда жинақ шоттарындағы ұлттық
және шетел валюталарындағы ақша ... ... ... ...... ақша ... онда ... топтарда көрсетілмеген өзге
ақша қаражаты есепке алынады[8].
Ақша қаражаты – бұл ... ... ... және ... бірдей айырбас
құралы, сонымен бірге барлық қалған активтерді бағалау мен есептеу негізі
болып табылады. Ақша ... ... тез ... өтеуге қабылетті
болуы керек.
Компанияның ақша қаражаттарының қозғалысы ҚЕХС 7 осы ақпарат ... ... ... ақша қаражаттарын жасау қабілеті
мен олардың баламаларын, сондай-ақ ақша ... ... ... ... беретіндігімен пайдалы. Пайдаланушылар қабылдайтын экономикалық
шешімдер ақша қаражаттары мен олардың ... ... ... ... оларды уақытқа қарай бөлу мен оларды жасау айқындылығын қажет етеді[10].
  Бұл ... ... ... ... ... ішіндегі ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру арқылы ақша қаражаттары мен ақша
баламаларындағы тарихи ... ... ... ... ... етуде болып
табылады, онда кезең ішінде операциялық, инвестициялық және ... ... ақша ... ... мен төлемдерін жіктеу
жүргізіледі.
Бухгалтерлік есептің №7 «Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндегі есеп»
деп аталатын халықаралық ... ... ақша ... ... ... шоттардағы ақша, қолма-қол купюралар, монеталар, валюта
және айналымдық ...... ... ... қаражатының эквиваленті деп ақша, қаражатының белгілі бір сомасына
жеңіл айнала алатын және құндылығын өзгерту қаупіне аз ... ... ... ... салымдарды айтады. Мысалы, банктік ... ... ... қалдықтан асатын сомаға төлем жасағанда активті
шотта пайда ... ... ... ... банк ... сома ... ақшадан асып түссе овердрафт туындайды. Овердрафт әдетте қысқа
мерзімді міндеттеме ретінде есепке алынады. [9]
№ 7 ... ... ... ... ... ... қаржы
есептілігінің стандартына сәйкес:
Ақша қаражаттарына ұйымның кассасындағы және ағымдағы ... ... Ақша ... ... болып алдын ала белгілі ақша
қаражаттары сомасына тез айналатын және ... құны ... ... ... ... ... ... салымдар танылады. Ал ақша
қаражаттарының қозғалысы - бұл ақша қаражаттары мен ... ... және ... ... ... ... және ... да мақсаттардан
гөрі, ең алдымен қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеуге арналған. Ақша
қаражаттарының ... ... ... үшін ... ... белгілі бір сомасына оңай айналуына және құн өзгерісінің
болмашы тәуекеліне ұшырауы тиіс. ... ... ... ... ... ретінде, оның қысқа мерзімі, айталық, үш ай ... алу ... ... одан аз өтеу ... ... ... ғана жіктеледі.
Меншікті капиталға салынған инвестициялар, егер олар, ... ... ... ... табылмағанда ғана, мысалы, оларды өтеу
күніне дейін көп ... ... ... ... ... болған және
сатып алудың нақты күні көрсетілген жағдайда ақша ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Алайда,
кейбір елдерде талап ету ... ... ... ... (банк
берешектер) ұйымның ақша қаражаттарын басқарудың ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары мен
баламаларының құрамдас бөліктері ретінде енгізіледі.
Банктегі шот ... ... оң ... ... ... жиі ретте
өзгеріп тұруы банктермен осындай келісімдердің өзіне тән ... ... ... ... ... ақша ... немесе ақша
қаражаттары баламаларының құрамында бөліктері арасындағы қозғалыс жатпайды,
өйткені бұл құрамдас бөліктер ... ... ... пен ... ... емес, ұйымның ақша операцияларын бақылаудың және
реттеудің бір бөлігі болып ... Ақша ... ... ... ақша қаражаттарының баламаларына артық ақша қаражаттарын
инвестициялау ... ... ... мен оның ... ... ... ... Ұйымның ақша қаражаты кассадағы қолма-қол ақшадан және банктегі
нақты ақшадан тұрады.
Ұйым өзінде бар, ... ... үшін қол ... ... мен ақша қаражаттары баламаларының елеулі қалдықтарының сомасын
басшылықтың түсіндірмесімен бірге ашуы тиіс.
Ұйымның ақша ... мен ақша ... ... қалдықтарын
топтың пайдалануы үшін қол жетпейтін түрлі жағдайлар бар. ... ... ... ... ... осы қаражаттарды бас ұйымның немесе басқа да
еншілес ұйымдарының ... ... жол ... ... да заңдық
шектеулер қолданылатын елде жұмыс істейтін еншілес ... ... мен ақша ... ... ақпарат ұйымның қаржы жағдайы мен өтімділігін түсіну тұрғысынан
алғанда пайдаланушылар үшін ... ... ... ... ... осы ... ашу ... және оларға мыналар
жатуы мүмкін:
- осы ... ... ... орын ... ... ... ... операциялық қызметке және инвестициялық міндеттемелерді
реттеуге бағытталуы мүмкін іріктелмеген несиелердің сомасы;
- бірлескен қызметке қатысу үлестеріне ... ... ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарының түсімдері мен төлемдерінің жалпы ... олар ... ... шоғырлану әдісі бойынша беріледі;
- ақша қаражаттарының түсімдері мен төлемдерінің жалпы өлшемі, ... ... ... үшін ... ақша ... мен ... бөлек операциялық мүмкіндіктердің ... ... ... ... саланың немесе географиялық сегменттің
операциялық, инвестициялық және қаржы ... ... ... ... мен ... сомасы.
Ақша қаражаттарының қозғалысы 7-ХБЕС «Ақша қарашаттарының қозғалысы
туралы есептер» деп аталатын стандартқа ... ... ... кәсіпорындар ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп әзірлеуі
және оны ... ... ... ... кезең үшін өзінің ... ... ... ... ... керек. Олардың өткен ... ақша ... ... ... есеп беру ... ... мен ақша баламаларындағы өзгерістер туралы ... ... ... ... ... онда ... ішінде операциялық, инвестициялық
қызмет пен қаржыландыру жөніндегі қызметтен түскен ақша қаражаттарының
қозғалысын ... ... ... ... - бұл ақша ... мен олардың
баламаларының түсімдері және төлемдері болып табылады. ... ... ... туралы ақпарат қаржы есептілігін пайдаланушыларға
ұйымның ақша қаражаттарын жасау қабілеті мен олардың баламаларын, сондай-ақ
ақша қаражаттарына қажеттілікті ... үшін ... ... ... қабылдайтын экономикалық шешімдер ақша ... ... ... ... қабілетін, сондай-ақ оларды уақытқа қарай бөлу
мен оларды жасау айқындылығын қажет етеді[10].
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпарат ұйымның ақша ... ... ... ... бағалау кезінде пайдалы болады ... ... ... ақша ... болашақтағы
түсімдері мен төлемдерінің дисконтталған құнын бағалауға және салыстыруға
арналған үлгілерді әзірлеуге ... ... Ол ... ... ... ... ... есептіліктің салыстырмалығын
жеңілдетеді, бұл бірдей операциялар мен оқиғалар үшін есептің әр алуан
әдістерін ... ... ... ... ... ... туралы ақпарат, оны
пайдаланушыларға ... ақша ... және ... ... ... ... ... болады.
Ұйымның ақша ... және оның ... ... ... пайдаланушыларға экономикалық шешім қабылдау
үшін қажет .
Ұйымдар ақша ... ... ... есеп беруді №7
ХҚЕС-ке сәйкес дайындауға ... және оны ... ... ... ... ... ... тиіс.
Қаржылық есептілікті пайдаланушылар ұйымның ақша мен ... ... ... ... мүдделі. Бұл ұйым
қызметінің ... ақша ... ... ... ... Ұйымдардың ақша қаражаттарына мұқтаждығы, олардың негізгі
қызметінің ... ... ... ... себептерге
байланысты. Оларға ақша өз ... ... ... өтеу ... өз ... ... ... үшін қажет.
Ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп беру ... өзге ... ... пайдаланған кезде ұйымның
таза ... ... ... оның қаржылық ... пен ... ... қоса) және ... түсу және ... ... ... ету
тиімділігін бағалауға мүмкіндік беретін ... ... ақша ... ... ... есеп беру ұйымның
есепті кезеңдегі операциялық, ... ... ... бойынша қызметінің оның ақша ... ... Ол ... ... ... таза ... (немесе
кемуін) түсіндіреді.
Ақша қаражаттары ұйымның кассасы мен есеп ... ... ... қаражаттарының эквиваленттері - ақша ... ... ... ... ... ликвидті салымдар.
Ақша қаражаттарының қозғалысы – ақша ... мен ... ... ... ... ... ... нарықтық құнды қағаздарды
ақша қаражаттарының эквиваленттерімен шатастыруға ... ... ... ... алу ақшаның жұмсалуы, ал ... ... ... көрсетіледі.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп ... ... ... 4 ... қамту керек:
1) Операциялық қызметтен түскен ақша ... ... ... ... ақша қаражаттарының ағынын
анықтау.
3) Қаржылық ... ақша ... ... Алғашқы үш кезеңде ... ... ... қаражаттарының қозғалысы ... есеп ... ... ...... ... ақшалай
қаражаттарының ағынын анықтау. Пайда мен залал ... ... ... ... ... көрсеткенімен, ақша қаражаттарының
түсуін немесе жұмсалуын сипаттай ... Оның ... ... ... туралы есеп беру есептеу қағидасының ... ... ... ...... шығыстар ақшаның төленген –
төленбегеніне ... ... ... ... ақша қаражаттарының ... ... үшін ... ... ... есептіліктегі сандарды ... ... ... алмастыру қажет. Ол үшін алынған ... ... ... ... ... ... түзету керек. Оны 3-
суреттен көре аламыз(12,102б.(.
Сурет 3 - ... ... мен ... әдіс ... ... мен залал туралы есептілікті ... ... ... ... екі ... ... тікелей
және жанама.
7 ХҚЕС-те былай деп көрсетілген - компания ... ... ақша ... ... ... деректерді, не:
(а) тікелей әдісті, бұл әдіс кезінде жалпы ақша түсімдерінің негізгі
түрлері мен төлемдері туралы ақпарат ... ... ... ... пайдалана отырып беруі тиіс, бұл әдіс кезінде таза
пайда мен залал ақшалай емес сипаттағы операциялардың, ... ... ... ... ... ... ... өткендегі немесе
болашақтағы ақша түсімдерінің немесе төлемдерінің және инвестициялық немесе
қаржы қызметінен ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ескеріле отырып түзетіледі.[9]
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... ... ... ... сомасының, уақытының және айқындығының
индикаторы ретінде жиі ... Ол ... ақша ... ... ... ... ... тексеру кезінде
және пайдалылық пен ақша қаражаттарының таза ... және ... ... арасындағы байланысты зерттеу кезінде пайдалы болады
[13,б.124]
Ақша қаражаттарының ... ... есеп ... ... ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы деректерді оларды ... ... ... қаржы қызметі бойынша жіктей отырып ұсынылуы
тиіс.
Операциялық ... ... ... ақша ... мен ... және ... мүмкіндіктерді қолдау үшін
қажетті түсімдері мен төлемдер туралы деректерді бөлек ашу пайдаланушыларға
ұйымның ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді. Өзінің операциялық мүмкіндіктерін
қолдауға жеткілікті қаражат бөлмейтін ұйым ... ... ... арасында қаражаттар бөлу үшін өзінің болашақ пайдаларын қиюы
мүмкін.
Сегменттер бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысы
және оның құрамдас бөліктері арасындағы өзара ... ... ақша ... ... мен ... ... және
өзгермелілігін жақсы түсінуге мүмкіндік береді.
2 «ЕМИР-ОЙЛ» ЖШС-ГІ АҚША ҚАРАЖАТТАР ЕСЕБІ МЕН ОЛАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ... ... ... ... ... ... және ... баға беру
«Емир-Ойл» жауапкешілігі шектеулі серіктестігі Қазақстан Респуликасының
заңнамалары бойынша заңды тұлға болып табылады, ол өз ... ... ... кодексі, «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша
жауапты серіктестіктер» туралы Қазақстан ... ... ... ... да ... құқықтық актілер және Жарғысына сәйкес
атқарады.
«Емир-Ойл» ЖШС ең алдымен наурыздың ... 2002 жылы ... ... ... ... тіркеу туралы Куәлік 46678 -1910 алған,
және Қазақстан Республикасының 1994 ... 27 ... ... ... Республикасының 1998 жылдың 22 сәуірдегі «Жауапкершілік
шектеулі және қосымша жаупкершілігі бар серіктестіктер туралы» Заңы, ... ... және осы ... ... ... істеді.
Серіктестіктің қызметінің негізгі мақсаты таза кірістерді алу болып
табылады.
Серіктестіктің келесідей негізгі ... ... ... ... мен газ ... ... ... дайындау мен монтаж;
- мұнай мен газ кең орнын барлау мен ... ... және ... май мен ... материаалдар сатып
алу және ақшаға айналдару;
-бензин қуылатын станциялар ашу;
- бензин қуылатын станцияларды техникалық қызмет ету;
- маркетинг ... ... ... ... ... ... халық тұтынатын тауарларды өндіру мен ақшаға айналдыру;
- сыртқы саудалық операциялар;
- баспа мен жарнама қызметі;
- автотұрақтар, автожуулар;
- ... ... және ... ... ұйымдастыру;
- дүкендер, супермаркеттер, сауда орындары мен сауда үйлерінің жүйесін
ұйымдастыру;
-құрылыс, жөндеу, ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
-Қазақстан Республикасының заңымен тиым салынбаған басқа да әрекеттер
атқара алады[14].
Серіктестік қатысушылары болып ... ... ... ... Толмақов Төлеуіш Қалмұқанұлы
2) «ВМВ Holding, Ins» Корпорациясы, ... мен ... ... ететін Президент, Алексаандр Агаян мырза атындағы,
мекен: 1210, North Market Street. Suite 606. ... ... County of New Castle, State ... ... ... банк JPM ordon Chase Bank ABA ... банктін
мекен – жайы: 255 East, 86 th Street, New York, NY ... ЖШС өз ... ... ... мүліктік және мүліктік
емес құқыққа ие болады, міндеттер атқарады, сот органдарында жауапкер және
талапкер бола алады.
Серіктестік өз ... ... ... ... ... өз Жарғысын басшылыққа алады.
ЖШС өзіне тиісті дербес балансы, банк мекемелерінде есеп айырысу ... да ... өз ... ... ... ... ... фирмалық
бланктарын иеленеді және иелене алады.
Серіктестік өз қызметін өзін-өзі қаржыландыру негізінде және тауарлы-
ақшалы қатынас негізінде ... ЖШС өз ... ... ... ... ... асыруда толық шаруашылық дербестікті иеленеді.
Серіктестік өз міндеттемелері бойынша ... ... ... ... өз ... жауапкершілік
атқарады.Серіктестік қатысушысы
«Емир-Ойл» ЖШС қызметіне байланысты ... оның ... ... тәуекел етеді.
Серіктестік қызметін қамтамасз ету үшін қатысушы салымынан 82300
(сексен екі мың үш жүз) ... ... ... ... ... ... жарғылық капитал 100 пайызға құралады.
Серіктестіктің мүлкі қатысушының ... ... жеке ... ... ... және ... қаржыдан өндірген өнімнен,
шаруашылық қызмет нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... жол берілетін негіздер бойынша алынған ... ... ... ... қатысушы шешімі бойынша көбейтілуі немесе
азайтылуы мүмкін. Жарғылық капитал ҚР заңнамасында белгіленген ең ... ... жол ... Серіктестік өзінің шаруашылық қызметін
қамтамасыз ету үшін сату-сатып алу, жалгерлік мәмілелерін және ҚР азаматтық
заңнамаларында қарастырылған ... ... ... Серіктестік
белгіленген тәртіпте өз мүлкін қамтамасыз етілген ... ... ... ... ең ... ... ... болып табылады.
Қатысушы серіктестіктің атқарушы органы болып табылатын ... ...... ... ... ... ... еңбек ұжымы қызметкерлері қатарынан тексеруші тағайындалуы
немесе аудиторлық фирмалар тартылуы мүмкін.
Директор:
-серіктестік атынан сенім қағазсыз әрекет ... ... ... құқына сенімхат, оның ішінде қайта сенім білдіру
құқына сенімхат береді;
-серіктестік қызметкерлеріне қатысты ... ... ... ... және босату туралы бұйрықтар шығарады, еңбек ақы жүйесін
анықтайды, лауазымдық жалақылар мен дербес ... ... ... мәселелерін шешеді, ынталандыру шараларын ... ... ... ... ... мен ... қабылдау қабылдау тәртібі Жарғымен; сонымен
қатар қатысушымен қабылданған ережелер және басқа құжаттармен анықталады.
«Емир-Ойл» ЖШС –ті басқарудың жоғарғы органы – ... ... ... ... – Бас ... ... ... – Тексеру
комиссиясы болып табылады.
Серіктестіктің ішкі қызметін реттейтін ішкі ... мен ... ... ... өкілетті органымен дайындалады және ұсынылады ... ... ... бекіткеннен кейін заңды күшке ие болады.
Серіктестіктің ... ... ... жиналысқа қатысуға, күн
тәртібі мәселелерін талқылауға ... және ... ... кезінде
дауыс беруге құқылы. Жалпы жиналыста дауыс беру кезінде «Емир-Ойл» ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін
дауыс санына ие. Серіктестіктің Бас ... тек қана ... ... ... ол ... ... болмауы да мүмкін. Бас директорды жалпы
жиналыс бес жылға сайлайды, оны алдағы уақытта бірнеше рет сайлауға болады.
«Емир-Ойл» ... Бас ... Нин Деюй ... Бас директор:
1) Серіктестіктің атынан сенімхатсыз әрекет ете алады;
2) Серіктестік қызметкерлеріне қатысты ... ... ... ... ... жұмысқа ауыстыру туралы, жұмыстан шығару
туралы бұйрықтар ... ... ақы ... ... ... ... мен дербес ... ... ... беру ... ... ... ... және тәртіптік жазалар қолданады. Жарғылық
қызметке қарсы келмейтін түрлі келісімдер ... ... ... ... ... ... ... негізіне
бір-бірімен байланысты экономикалық көрсеткіштердің тобы ... ... және ... ... ... ... ... абсолютті көлемді білдіреді. Ол қызмет
көрсету көлемі ... саны мен ... ... құралдар мен
материалдардың қажеттілігі және кәсіпорын қызметінің басқа да ... ... ... әрі ... даму ... өте
қажет ғылыми жүйе. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің жүйесімен жұмыс жасауға ... ... ... ... және ... болу үшін есеп ... ... жоғары болуы қажет, мұнда әрине ішкі және ... ролі ... ... ... ... анықтайды, кәсіпорын
қызметінің жағдайын сипаттайды, еңбек ... ... ... ... ... ... қызмет бірлігіне анықталған
материалдық және басқа да шығындарды көрсетеді[15, 46 б].
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып,
оларды көптеген өндірістік және қаржылық ... өз ... ... ... ... ... жағдайында кәсіпорынның ... ... ... өте зор. Бұл ... ... ие ... оладың меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестіктер
және басқада контрагенттер алдында өзін ... ... үшін ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдаудың ақпарат көздері болып
қаржылық есептілік үлгілері болып табылады.
Кәсіпорынның ... ... ... үшін ... ... қолданамыз.
Кесте 1
2012 ж. «Емир-Ойл» ЖШС-ң активтер құрамы мен құрылымың талдау
|Кәсіпорын ... ... ... % ... | | |
| ... ЖШС-ң активтері кесте1 негізінде көріп отырғандай қысқа
мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... ... жылдың соныңда жыл басымен
салыстырғанда -1260607 мың теңгеге ... оның ... 5308768 мың ... ... ... жыл ... 39644366 мың ... болса, жыл
сонында +7951969 мың теңге көбейген, яғни оның ... ... жыл ... мың ... ... ... ... келетін болсақ, активтерде ең үлкен үлес салмагы ... ... ... Жыл басында оның үлес салмағы 85,8 пайыз болса
жыл сонында 90,0 пайызға көбейген.
Жалпы «Емир-Ойл» ЖШС-ң ... есеп беру жылы +6691362 мың ... ... өсу ... 114,5 ... болып отыр. Есеп беру ... ... 52905103 мың ... ... ... қажеттi қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... табылады. Кәсiпорын басшылығы
кәсiпорын қызметi ресустардың қандай көздерiнен ... ... ... iске ... ... бiлуi ... себептi капиталдың құрамын, құралу көздерiн және орналасуын талдау
үлкен мәнге ие және келесiлердi қамтуы тиiс:
- кәсiпорын ... ... ... ... құрылымы мен
динамикасын оқу;
- олардың көлемiнiң өзгеру факторларын анықтау;
- капиталдың жеке көздерiн ... ... ... қаржылық тәуекел деңгейiн бағалау;
- меншiктi және заемдық капиталдың қатынасының ... ... – бұл ... ... ... алу ... өз қызметiнде
пайдаланатын (иеленетiн) қаражаттары. Кәсiпорын капиталы меншiктi (iшкi)
және қарыздық (сыртқы) көздерден қалыптасады. Қаржыландырудың негiзгi ... ... ... ... ... ... ... шектеулi екенiн
ескерсек, қаржыландырудың келесi көзi - қарыздық капитал болып саналады.
Кәсiпорын ... ... ... ... қаржыландыру келесi
жағдайларда тиiмдi:
1) Өндiрiс маусымдық сипатқа ие болса. Бұл жағдайда кей кезеңдерде
ақша қаражаттары ... ... ... ... ол
жетiспейдi.
2) Егер кәсiпорын заемдық ... ... ... табыстылықты
қамтамасыз ете алса, онда қарыздық капитал есебiнен өз жағдайын
тұрақтандыра алады[18, 79 б].
«Емир-Ойл» ЖШС-ң ... ... ... талдау жасау үшін
бухгалтерлік баланс мәліметтерін қолданамыз
Кесте 2
«Емир-Ойл» ЖШС-ң 2012 ж авансталған капиталының құрамы мен құрылымы
| Көрсеткіштер ... ... ... % |
| ... ... ... 2012 ... басында 46213741 мың
теңге болса жылдың соныда 52905103 мын ... ... ... ... ... +6691362 мың ... болды.
Авансталған капитал меншікті капитал мен қарыздық капиталдан тұрады.
«Емир-Ойл» ... ... ... есеп беру жылы +3693400 мың ... өсіп
отыр, ал қарыздық капитал +2997962 мың теңгеге көбейді. Авансталған
капиталдың құрылымын ... ең ... үлес ... ... ... отыр. Былтырғы жылы олардың үлесі 60,3 ... ... есеп беру ... ... ... немесе оның азайғаны көрініп отыр.
«Емир-Ойл» ЖШС-те тәуелсіздік коэффициенті 0,397-ден ... ... ... отыр.
Қаржыландыру коэффициенті кәсіпорын қызметінің ... ... ... ал қандай бөлігі қарыз қаражатымен қаржыландырылатындығын
көрсетеді. Бұл коэффициент жоғары ... ... ... ... мен
инвесторлар қаржыландыруға соғұрлым сенімді кіріседі. Біздің серіктестікте
қаржыландыру коэффициенті былтырғы жылы 1,657 болса есеп беру жылы ... ... ... ... ... ... ... орташа деңгейде, есеп беру
жылдың соңында оның үлес салмағы 41,6 ... ... ... яғни жыл
басындағыдан (39,7%) бір шама көтерілген. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы
өскенің көріп отырмыз.
Кәсіпорынның ... ... осы ... ... ... тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі
мен өзінің ... ... ... өтеуі үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Сондықтан да негізгі қызметтен алынатын табысқа жүргізілетін ... ... ... ... ... табыспен үздіксіз
байланыста жүргізу қажет. Өндірістік өзіндік құнның калькуляция баптары
бойынша мәліметтері коммерциялық құпия ... ... және де ... ... ... және ... ... дәл бөле
алмайтынына байланысты, жалпы ... ... ... ... ... және оны талдаудың прогрессивті әдісін қолдануға болады.
Өткізілген өнім мен көрсетілген қызметтен түскен кіріс немесе залалға
баға беру үшін келесі ... ... ... ... ... жж. өнімдерді өткізу мен көрсетілген
қызметтерден түскен кіріске баға ... ... |Iс ... ... |
| ... ... | |(+, -) |
| | | |2011ж. |2012 ж. | ... |Өнімді сатудан түскен табыс |мың тг. |15123,0 |16042,0 |+919,0 ... ... ... ... |мың тг. |11200,3 |12236,2 |1035,9 |
| ... | | | | ... ... ... |мың тг. |3922,7 |3805,8 |-116,9 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 ... |Өзгеде табыстар |мың тг. |12564,6 |28157,5 ... ... ... ... |мың тг. |10250,2 |13091,3 |+2841,1 ... ... ... түскен |мың тг. |6237,1 |18872,0 |+12634,9 |
| ... ... | | | | ... с к е р т п е - ... ... ... есептілігі негізінде |
|құрылған ... ... ... ... ... ... қызметтен
2011 жылы да – 6237,1 мың. теңге ... ... ал 2012 жылы ... ... мың ... ... және есепті жылы ол 18872,0 мың ... Екі ... да ... өткізілген өнімнің өзіндік құны,
көрсетілген қызметінің өзіндік құны ... ... ... ... жоқ, ... жалпы табыс пайдамен анықталып отыр. Өзіндік құн шығындарды есепті
жылмен салыстырғанда +1035,9 мың. Тг ... ... ... мен қызмет көрсетуден түскен табысқа мерзімдік ... ... ... ... ... ... шығындарға баға беру үшін келесі
кестені құрамыз.
Кесте 4
2011-2012 жж. «Емир-Ойл» ЖШС-нің ... ... ... ... ... |Iс ... |Ауытқу |
| | | |(+, -) |
| | |2011 ж. |2012ж. | ... ... ... |10250,2 |13091,3 |+2841,1 ... ... және ... шығыстар |9597,8 |12265,6 |+2667,8 ... ... ... ... |652,4 |825,7 |+173,3 ... |Сыйақылар бойынша шығыстар |- |- |- ... с к е р т п е - ... ... ... ... ... |
|құрылған |
| ... ... ... мерзімдік шығындар 2012ж. салыстырғанда
+2841,1мың теңгеге немесе 127,7% ... ... ... ... және ... ... ... өссе, сату бойынша шығыстар
+173,38тенгеге өскен. Кәсіпорында сыйақылар бойынша ... ... ... 2012ж. салыстырғанда едәуір артқанын байқаймыз.
Негізгі қызметтен түскен пайдаға бұл көрсеткіштің көлемінің өсуі ... әсер ... ... ... нарықтық экономика
жағдайындағы ... ... ... қаржыландыру көздерін ынталандыру және
оларды тиімді пайдалану сияқты ... ... осы ... ... ... ... ... Олар кәсіпорын
қызметін түрлі бағытта белгілейді және олар ... ... ... сай ... ... ... ... мен кәсіпорынның қаржы жағдайын ... ... ... ... ... олар кәсіпорын табысын қалыптастырудың
факторлық ортасын сипаттайтын маңызды көрсеткіштер.
Табыстылық көрсеткіштері үш ... ... ... ... және ... ... ... өнімдер;
- ақша қаражаттарының таза ағымы негізінде ... ... ... ... ...... кәсіпорынға
қаражаттар салудың дұрыстығы туралы шешімдер қабылдауда қажетті әрі ... бірі ... ... ... ... ... бірден-бір дұрыс, танылған
әрі ең таралған қорытындылаушы көрсеткіштерінің бірі – ... ол таза ... ... ... қатынасын көрсетеді.
Активтердің табыстылық деңгейін капиталды пайдаланудың таңдау жолдарымен,
мысалы, кәсіпорынның алған ... ... ... ... ... жүргізушілер:
- басқару тиімділігінің көрсеткіштері;
- кәсіпорынның инвестициялау мақсатында қажетті табысты жеткілікті түрде
ала алу ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау және бақылау құралы ретінде пайдаланады[18].
Басқару тиімділігінің көрсеткіші ретінде, авансталған капиталдың
табыстылық ... оның ... ... болып табылады. Кәсіпорынның
инвестициялауға қажетті табысты жеткілікті ... алу ... ... ретінде, авансталған капиталдың табыстылық деңгейі
кәсіпорынның ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығының ... ... ... ... ... ол, ... ұзақ ... несиелер, заем
берушілердің үлкен назарына ие болады.
Бұл көрсеткішті табысты болжау мақсатында ... ... ол ... ... ... табысын активтермен
байланыстыруға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... ... ... кәсіпорындарды инвестициялық, қаржылық
жоспарлауда, үйлестіруде, сондай-ақ шаруашылық қызметі мен оның нәтижесін
бақылау мен бағалауда маңызды роль атқарады. ... ... ... ... оның ... ... үшін ... түрде бақылап
отырады және сәйкесінше осы нәтижелер негізінде ... ... ... ... ... ... жаңа ... салымдарын салу
қажеттілігін бағалаған кезде, олардан алынатын табыс есептеледі және бұл
есептер, ... ... ... ... ... ... ... деңгейі мына формуламен есептеледі:
Дт = Таза табыс / Барлық актиетер (авансталған, жиынтық капитал = баланс
валютасы)
(3)
Бұл көрсеткіштің ... ... әсер ... факторларға және
оларды есептеуге қатысты екі түрлі көз қарас кездеседі. ... ... ... етіп бөлу және ... ... дәстүрлі көзқарас болып
табылады. Сандық фактор сомасы бойынша жыл ... және жыл ... ... ... ... ... ... құны жатады, ал
сапалық факторға кәсіпорынның таза табысы жатқызылады.
Таза ... ... ... ... табыстылық деңгейі – активтер
құнының бірлігінен ... ... ... ... алынғанын көрсетеді.
Осыған қарағанда, неғұрлым кәсіпорын кеңейген сайын және оның ... ... ... ... активтер тиімділігі төмен ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне тәуелді болуы тиіс. Таза табысты қалыптастыру
барысында, ... ... ... бірі ... ... ... ... табыс маңызды роль атқарады.
Сонымен қатар, жалпы активтердің табыстылық деңгейінің ... ... ... ... өсуі оң ... ... ... активтердің айналымдылығының бәсеңдеу мұның жылдам төмендеуіне әкеліп
соқтырды.
Факторларды егжей-тегжейлі талдау үлестік қатысу тәсәләмен ... үшін ... ... ... ... ... ... ықпал
ету деңгейінің төменгі қатарлы факторлар өзгерісінің абсолютті сомасына
қатынасы ретінде есептеледі.
Осылайша жалпы ... ... ... ... қызметінің барлық
түрлерінің табыстылық коэффициенті кәсіпорынның өз ... ... және ... ... ... ... активтердің табыстылығығы деп аталатын көрсеткіш
кеңінен қолданылады. ОЛ ағымдығы ... ... ббі ... ... ... ... көрсетеді:
Д т.а = Д ч / Т а
(4)
Мұнда Т а - ... ... ... ... ... құқығында жұмыс істеуші кәсіпорын үшін салынған
капиталдың табыстылық деңгейін ... яғни ... ... ... ... көрсеткіші болып, кәсіпорынның таза ... ... ... ... ... ... Бұл ... -
меншікті капиталдың табыстылық коэффициенті немесе ... ... Ол мына ... анықталады:
Дск = Д ч / С ... Д ск – ... ... ... ч - таза ... к ... капитал[19].
Ол экономикалық және қаржылық талдауда маңызды көрсеткіш ... ... ... ... бұл ... ... ... меншікті капиталдың айналымдылық көрсеткішіне ... Ол ... ... ... ... = (ДЧ / ДN ) * (ДN / СК ) ... ДN - ... ... ... ... 5
2011-2012ж.ж. «Емир-Ойл» ЖШС-гі активтердің табыстылығын талдау
|Р/с|Көрсеткiштер |Iс ... ... |
| | | |(+, -) |
| | |2011 ж |2012 ж | |
|1 ... ... (Д ч) ... |9 455, 4 |+5278,8 |
|2 |Авансталған капитал |20366,1 |42020,0 ... |
|3 ... ... (С к) |2998,8 |3719,3 |+720,5 |
|4 ... ... ... ... ... 4 ... 0 |+918,6 |
| |(ДN ) | | | |
|5 ... ... (Т а) |17193,0 |38302,5 ... |
|6 |Дт ... табыс/ авансталған |0,205 |0,225 |+0,02 |
| ... | | | |
|7 | Д т.а = Д ч / Т а |0,243 |0,247 |+0,004 |
|8 | Дск = Д ч / С к |1,393 |2,542 |+1,149 ... с к е р т п е - ... ... қаржалақ есептілігі негізінде |
|құрылған |
| | | | | ... ... ... 2011ж. таза ... 4176,6 ... ... жылы 9455,4 мың тенге құраған, салыстыра келе таза ... ... ... ... ... активтердің табыстылығығы 0,247 коэф. құраса 2010ж.
0,243 коэф. құраған және ол ... жылы ... ... ... үшін
салынған капиталдың табыстылық деңгейін бағалауда таза табыс пен меншікті
капиталдың қатынасы арқылы анықтала отырып ... жылы ... ... ... ... ... келе ... активтердің тиімділік деңгейі таза табыспен барлық
актиетер қатынасы арқылы анықталып есепті жылы +0,02(0,0225-0,205) ... ... ... ЖШС –де ақша қаражаттар есебін ұйымдастыру
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның арасында түрлі келісімдер
болып тұрады, ол еңбек ... ... ... ... алумен, өнімді
(қызметті, жұмысты) өткізумен байланысты. Сырттан сатып алынған заттарға
ақша ... ... ... ... ... көрсетілген қызметтке,
атқарылғын жұмыстарға төлем ақы кабылдау ... ... ... ... ... ... ол банктермен, бюджетпен, жұмыскерлермен ... ... ... ... есептесулер ақша қаражаты көмегімен ... қол ... ... ... және ... үшін ... субьектілерде касса болады. Касса - бүл қолма қол ақшалар мен
өзге ... ... ... және ... ... арналған,
арнайы жабдықталған, яғни едені мен төбесінен ешқандай адам ... етіп ... ... мен ... ... тор ... және
дыбыстық белгі беретін қондырғылар орнатылған, өрттен сақталатындай түрлі
материалдармен ... ... ... ... қажет ететін
оқшауланған үй-жай. Касса ... ... ... ... нақты ақша қаражаттары кассирдің мөрі сургуч ... ... ... немесе темір шкафта сақталынуы тиіс. Бұл сейфтің кілті
мен сургуч басатын мөр кассирде, ал ... ... ... ... ... аузы жабылып, кассирдің мөрі ... ... ... ... ... Кассир жұмыс күнінің соңында кассаның
тиісті жерлеріне тиісті мөр ... ... ... ... ... ақшаның түгелдігіне жұмысқа деген немқұрайдылық пен салақтық
салдарынан кәсіпорынның, субьектінің шеккен зардабына, әдейі ... арам ... ... ... ... кәсіпорынға, ұйымға
келтірілген шығындарға касса қызметкері, яғни кассир ... ... ... мен ... ... ... жұмысқа қызметкердің
тағайындалғаны, орналасқаны жайлы бұйрық шыққаннан кейін касса ... ... ... ... яғни ... субьектімен
кассир арасында жеке материалдық ... ... шарт ... ЖШС ... 2 ... ... ... бар. Олар:
- кіріс ордері
- шығыс ордері.
Касса арнайы жабдықталған, ... ... ... ... бар ... ... ... нақта ақша қаражаттары кассирдің
мөрі сургуч арқылы басып, ... ... ... ... ... операцияларының есебі ең нақты және де қатал
жүргізілетін операциялар қатарына ... ... ... ... үшін төленген ақша қаражаттарын кассаға кіріске алу үшін КО-1
нысанындағы кірістік ... ... ... ... ... ... ... аты – жөні, типтік шоттар жоспарынан шоты және қосымша
құн салығының мөлшері көрсетілген ... ... ... және ... ... аппараттан фискалды чек толтырылады. ... ... ... қол ... мөр басылғаннан кейін кірістік кассалық ... мен ... чек ... ... ... Есеп айырысу шотынан
келіп түскен немесе ... ... ... ... яғни ... шаруашылық қызметі барысында кіріс болып
саналмайтын кірістер ... ... тек ... ... ... ал ... чек ... ақша беру кассаның шығыс ордерлерімен немесе басшы мен бас
бухгалтер қол қойған тиісінше рәсімделген төлем ... акт ... ... ... және басқа да құжаттармен рәсімделеді.
Жекелеген адамға кассаның шығыс ордері бойынша ақша ... ... ... ... ... жеке ... куәлігін көрсетуді талап етеді.
Оның атауы мен номері, оны кімнің және ... ... ... ... ... ордеріне қол қояды және алған сомасын: теңгені – жазумен,
тиынды – сандармен ... ақша ... ... ... ... ... ... Шығыстық кассалық ордерде ақша қаражаты
берілетін тұлғаның аты – жөні, жеке ... ... мен ... мекені,
берілген соманың қай мақсатта берілгендігі, сома ... ... бас ... ... және ақша ... ... тұлға қолы
қойылып, типтік шоттар жоспарынан шот көрсетіледі.
«Емир-Ойл» ЖШС-ң жұмыс күні аяқталған ... ... және ... ... ... ... кассалық кітап толтырылады, фискалды
жадылы кассалық ... ... ... чек пен ... кітаптың
атқарылған қызметтен алынған табыс сомаларының және нақты кассадағы ақша
қаражаттарының сәйкестігі ... ... ... ... ... ... чегі негізінде кассалық ... ... алу ... ... ... ақша жағдайында касса шығыс ордерінде ақшаны
алуға сенім берілген адамның тегі, аты мен әкесінің аты көрсетіледі. Егер
ақша ... ... ... жүргізілетін болса, ол ... ... ... жазу ... Бұл ... ... шығыс ордеріне
немесе ведомостьқа (төлем тізімдемесіне) қоса ... және ... ... ... мен оның ... ... ... дәл, әрі айқын етіп сиямен немес түтікше қаламмен жазып береді.
Жалақы, уақытша ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша таратылады, оның қас бетінде (титул)
ақша беретін мерзімі мен оның жалпы ... ... және оған ... мен
бас бухгалтер қол қояды.
Жазылған касса ордерлері немесе олардың орнына жүретін құжаттар ... ... ... ... ... ... ол ... және Шығыс
касса құжаттарына жеке-жеке ашылады. Онда мыналар көрсетіледі: Кіріс ... ... ... күні мен номері, кассаға түскен және жұмсалған
ақшалардың (жалақы, ... ... ... ... және басқа
да шығыстар) нысаналы мақсаты көрсетіледі. Егер ақша ... ... ... ... ... ... алатын болса, Кіріс
және Шығыс касса құжаттарын тіркеу журналында тек құжаттың ... ... мен ... ... ... ... кассир Касса кітабында (ф. №КО-4)
жүргізеді, ол номерленуге, төленуге және оған сұрау салынуға ... ... ... ... мен бас ... қол ... куәландырады.
Күн сайын, жұмыс күнінің аяғында кассир ... ... ... және күн ... ... есептейді. Өшіру мен ескерілмеген
түзетулер енгізуге кітапта жол берілмейді. Түзетулерге кассир мен ... қолы ... ... ... ... операциялар есебі 1010 «Кассадағы ақша
қаражаты» шотында жүргізіледі. ... ... ... яғни ... ... мен кредиті есебін кассир жүргізеді. Регистрлерге жазулар
бухгалтерияда кассир ... ... ... ... Біріңғай
корреспонденцияланған шоттардың сомалары біріктіріледі. ... ... ... ... ... жұлдызына регистрлердегі қалдық шығарылады, ол
кассирдің есебіне есебіне және бас кітаптағы 1010 ... ... ... тиіс. Кассалық операциялар есебі төмендегі кестеде
келтірілген.
Кесте 6
«Емир-Ойл» ... 2012 жылы ... ... ... ... ... ... операцияларының мазмұны |Дт |Кт ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... кассаға ақша | | | |
| ... ... ... |1010 |1210 |95400 |
|2 ... беруге тиісті түлғалар пайланбаған | | | |
| ... ... ... |1010 |1250 |3205 |
|3 ... ... ... ... ақша | | | |
| ... |1010 |1030 |520000 |
|4 ... беру ... ... ... іс | | | |
| ... ақша ... |1250 |1010 |15000 |
|6 ... ... ақы ... |3350 |1010 |502000 ... с к е р т п е - ... ... ... негізінде құрылған ... ... ... және ... ... - жеке және ... ... тұлғалардың ерекше бөлімшелеріне (филиалдар ... ... ... ... Банк ... заңды және жеке
тұлғалар ерікті түрде таңдайды.
Есеп айырысу шотын ашқан ... ... оның иесі ... Ол ... ... ... шегінде осы шоттағы қаражаттардың
барлығына иелік жасайды.
Есеп айырысу шоты мынадай құжаттардың негізінде ашылады:
- шотты ашу жөніндегі ... ... қол ... мен мөр ... ... бар ... ... салықтық есепке қойылу фактісін ... ... ... мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің көшірмесі;
- жарғы мен құрылтай шартының ... ... ... саны ... ... ... ... және аударуды банк мынадай құжаттардың
негізінде орындайды:
- Қолма-қол ақшаларды кассадан есеп айырысу шотына енгізген кезде қолма-
қол ақша ... ... ... ... ақша салымының
мәлімдемесі түскен түсімді, депоненттелген еңбек ақыны және қолма-қол
ақшадағы ... да ... өз ... ... ... шот иесінің банкке
деген бұйрығы. Мәлімдемені сиямен бір данада ... ... банк ... ... ол ... ... ордеріне тіркеледі.
- Әртүрлі мақсаттар үшін кассаға алынғанда чек рәсімделеді. ... - чек ... чек ... ... ... беру ... ... асуын білдіреді.
- Басқа субъектілермен есеп айырысқанда төлем ... ... ... - ... ... ... өз ... тапсырмада көрсетілген
сомада бенефициар пайдасына аудару жөнінде төлеушінің тапсырмасы.
Ағымдық шоттар бойынша операциялар шот ... ... ... ... ... ... ағымдық шотына нақты ақша
қабылдануы және берілуі немесе нақты ақшасыз есеп айырысу үшін кең ... ... ... ... ... тапсырмасы
-есеп айырысу чегі[20,б.65]
Ағымдағы шоты бойынша ... ... 1030 ... ... ақша ... ... ... Субъектілер шоттары
бойынша банк екі дана етіп бет ... ... ... дана бет есептің
көшірмесі болып табылады және ол бастапқы ... ... ... ... ... екіншісі — бет есебі болып калады.
Көшірме атқарушының қойған қолымен және банктің «көшірме үшін» мөрінің
таңбасымен ... ... ... ... көрірмеге банк
мекемесі қай құжаттардың негізінде ақшаның кіріс және ... ... ... ... ... ... әрбір түзету атқарушы мен бас бухгалтердің немесе клиент
өкілінің көшірмені алғаны жөнінде бет ... ... жеке ... ... ... керек.
Бухгалтерлік есеп журнал-ордерлі үлгісімен ұйымдастырыған жағдайда
ағымдағы шоттар операциясының есеп регистрлері болып журнал-ордер 2 ... ... ... ... ... «Емир-Ойл» ЖШС-те бухгалтерлік
есеп компьютерлендірілген үлгіде жүргізілуіне ... есеп ... мен ... ) 1030 ... ... және кредиттік
айналымы бойынша машинограмма түрінде жүргізіледі, яғни, ... ... ... ... ЖШС мәліметтері негізінде 2012 жылдың қараша айындағы ақша
қаражаттары шоттары бойынша операцияларын қарастырамыз:
Кесте 7
«Емир-Ойл» ЖШС-тің ... шоты ... ... ... ... операциялар ... |Шот ... |
| | ... ... |
| | | |Дт |Кт |
|1 ... тауарлар үшін сатып алушылардан | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| | |45800 |1030 |1210 |
|2 ... ... қол ақша ... |520000 |1010 |1030 |
|3 ... ... ... ... |325400 |3310 |1030 |
| ... | | | ... жалғасы |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|4 ... ҚҚС ... |45600 |3130 |1030 |
|5 ... ... ... ... ... | | | |
| ... |152500 |3150 |1030 |
|6 ... ... үшін ... ... |7890 |7210 |1030 ... с к е р т п е - «Емир-Ойл» ЖШС-тің мәліметтері негізінде құрылған |
Ағымдағы шот ... ... «1 С ... ... ... ... ( 1030 ... дебеттік және кредиттік
айналымдары бойынша) орын алады. Осы машинограммалар есеп ... ... ... ... Бас ... ... және ... (бухгалтерлік баланс, Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы
есептілік) ... орын ... Ақша ... ... ... есеп ... ... әдіспен
құрастыру
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп ... ... ... ... ... ... ... операциялық,
инвестициялық қызмет немесе қаржы қызметі бойынша жіктей отырып ... 7 ... ... ... туралы есептілік» мынандай
түсініктемелер береді:
Операциялық қызмет – компанияның кіріс келтіретін негізгі қызметі және
инвестициялық және ... ... ... бар ... қызмет.
Инвестициялық қызмет – ақша қаражаттарының баламаларына жатпайтын ұзақ
мерзімді активтер мен басқа да ... ... алу және ... ...... меншік капиталы мен заем қаражаттарының
мөлшері мен құрамындағы өзгерістерге әкеп ... ... ... инвестициялық қызмет немесе қаржы қызметінен түскен
ақша қаражаттарының қозғалысы туралы деректерді өзінің қызметінің сипатына
неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... осы қызметтің ұйымның қаржы жағдайына әсер ... ... ... мен ақша ... баламаларының сомасын бағалауға
мүмкіндік беретін ақпаратты қамтамасыз етеді. Бұл ақпарат сонымен бірге
қызмет ... ... ... ... ... үшін де ... операцияға әртүрлі жіктелген ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... бойынша ақша қаражатарын өтеудің құрамына пайыздарға
қоса борыштың негізгі сомасы кіретін жағдайда пайыздарды құрайтын ... ... ... жіктелуі, ал негізгі соманы құрайтын бөлігі
қаржы қызметі ретінде жіктелуі мүмкін.
Ақша ... ... ... есеп ... ... ... пен қаржыландыру жөніндегі қызмет бойынша жасалады.
Операциялық қызмет – бұл ... ... ... ... ... ... нәтижесінде туындайтын ақша қаражаттарының
деңгейі кәсіпорын ... ... ... ... операциялық
мүмкіндіктерін ақтау, дивидендтер төлеу және ... ... ... баға ... жүзеге асыруға жеткілікті
болатын ақша қаражаттарын жинақтайды. Операциялық ... ... ... ... ... ... келтіретін негізгі қызметінен
алынады. Олар таза пайда мен ... ... ... ... ... да ... ... болып табылады.
ХҚЕС 7-ге сәйкес операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарына:
- тауарларды ... және ... ... ... ... роялтиден, алымдардан, комиссиялық сыйақылардан алынатын ақшалай
түсімдер мен басқа да ... ... мен ... ... үшін ... ... төлемдер және т.б[9].
Мысалы «Емир-Ойл» ЖШС-те осындай операцияларға тауарларды сатудан ... ... ... ақша ... ... ЖШС-тің мәліметіне сүйенсек операциялық операциядар түскен
ақша қаражаттары 8087076 тенгені құрайды.
Ал ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының
шығыстары 4688657 теңге болды. Бұларға жататындар:
- сатып алынған тауарлар мен қабалданған қызметтер үшін ... ... ... ... мен қызметтер үшін алдын ала аванстық
төлемдер -1365191 теңге;
- төленген еңбек ақы ... – 595940 ... ... және ... тыс ... ... -2454901 теңге.
Инвестициялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының қозғалысы туралы
ақпаратты жеке ашудың зор маңызы бар, өйткені ол болашақ ... пен ... ... ... ресурстарды қалыптастыру мақсатында
жүргізілген тиісті шығындар туралы айғақтайды. Инвестициялық ... ақша ... ... ... болып табылады:
- негізгі құралдар, материалдық емес және басқа да ұзақ ... ... ... ... ... төлемдер. Оларға капиталдандырылған
әзірлеу шығындарына және меншікті ... ... ... ... жатады;
- негізгі құралдар, материалдық емес және басқа да ұзақ мерзімді
активтер сатудан алынған ... ... ... компаниялардың үлестік немесе борыш құралдарын және бірлескен
қызметке қатысу үлестерін сатып алуға ... ... ... (ақша
қаражаттарының баламалары ретінде қарастырылатын осы ... үшін ... ... ... ... ... ... басқалары);
- басқа компаниялардың ... ... ... құралдарын және
бірлескен қызметке қатысу үлестерін сатудан алған ... ... ... ... ... ... осы ... үшін және
коммерциялық немесе ... ... ... ... ... ... ... берілген аванстық ақшалай төлемдер мен
кредиттер (қаржы ... ... ... ... мен кредиттерден
басқалары);
- басқа тараптарға берілген аванстар мен кредиттер қайтарылымынан
алынған ақшалай түсімдер ... ... ... төлемдері мен
кредиттерінен басқалары);
- келісім-шарттар ... ... ... ... үшін жасалған
немесе төлемдер қаржы қызметі ретінде ... ... ... ... ... мен ... бойынша ақшалай төлемдер;
және
- келісім-шарттар коммерциялық немесе сауда мақсаты үшін ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда,
мерзімді келісім-шарттар, опциондар мен своптар бойынша ... ... ... ... қызмет - ақша қаражаттарының
баламаларына жатпайтын ұзақ мерзімді активтер мен ... да ... алу мен ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы хабарламаны жеке ашудың зор маңызы бар, ... ол ... пен ақша ... ... ... ресурстарды қалыптастыру
мақсатымен жүргізілген шығындар туралы айғақтайды.
Инвестициялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарына:
- жылжымайтын мүлік, үйлер мен ... ... емес және ... ұзақ ... ... ... алу үшін ... төлемдер. Оларға
кәсіпорындардың өздері құрған талдап жасауға жұмсалған капиталдандырылған
шығындармен және ... ... ... және ... ... жатады.
- жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар, материалдық емес және ... ұзақ ... ... сатудан алынған ақшалай түсімдер.
«Емир-Ойл» ЖШС-те осындай инвестициялық қызметтен ... ... ... ... ақша ... ... 2010 жылы ... ЖШС-не негізгі құралдарды сатудан түскен
ақша қаражаттары 3717036 теңгені құраған.
Сонымен қатар инвестициялық қызметтен ақша қаражаттардың шығыстары да
ақшаның ... ... ... ... ... ... ... сомасы 6296628 теңге болып ... Бұл сома ... ... ... ... алуға жұмсалған сомалардаң;
- өзгеде ұзақ мерзімді актитер сатып алуға кеткен сомалар;
- өзгеде ұзақ мерзімді қаржылық активтер ... ... ... ... ...... меншік капиталы мен ... ... мен ... ... әкеп соқтыратын қызмет.
Қаржыландыру жөніндегі қызметінен ақша қаражаттары ... ... ... зор ... бар, ... бұл ... кәсіпорынға капитал беретін
инвесторлардың ақша ... ... ... ... ... ... үшін пайдалы болады. Қаржы қызметінен ақша қаражаттары
қозғалысына:
- акциялар эмиссиясынан немесе басқа да ... ... ... ... ... ие болу ... ... алу үшін акция
иеленушілеріне ақшалай төлемдер;
- қарызға алынған сомаларды өтеу ... ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша ақша
қаражаттарының қозғалысы есептік кезенде болған жоқ.
Ақша қаражаттарының қозғалысы 7-ХБЕС «Ақша ... ... ... деп аталатын стандартқа сәйкес тікелей әдіспен есеп жасау
сатылай жүргізіледі. Алдымен таза өсім ... ... ... кезеңнің
басындадағы және аяғындағы қалған қаражаттың айырмасы ретінде анықтап
алады[9].
Одан кейін операциялық қызметтің ... ... ... және
залал (табыс және шығыс)есебінде ... ... ... ... барабарлық әдіспен әрбір көрсеткіш бойынша есептелген таза ... ... ... ... ... ЖШС-тің пайда және залал
есебінде түсім ... 16042000 ... ... ... ... ... өсуі 11556598 ... (16355400-4798802) болды. Осыған
орай ақшалай түсім 4485402 теңге (16042000-11556598).
Сатып ... мен ... ... ... ... есебі
төмендегі сүлбе бойынша жүргізіледі:
сатудан түскен түсім + дебиторлық қарызды азайту; немесе
сатудан түскен ... - ... ... ... есеп айырысу төмендегі сүлбе бойынша жүргізіледі:
сатылған тауарлардың өзіндік құны + құндылықтарды қөбейту ... ... ... ... ... ... қарыздардың көбейюі
немесе – кредиторлық қарыздардың азаюы.
Операциялық шығындар ... ... мын ... ... ... ... кезең шығындар қарызын
азайту немесе – ... ... ... ... табыс салығын еспетеу төмендегі ... ... + ... ... ... ... – салық қарызын көбейту[20,б.314].
Ең соңында инвестициялық және ... ... ... таза ақшалай
қаржылық анықталады. Олар негізінде бухгалтерлік баланстын ұзақ мерзімді
активтері мен ... ... және ... да ... ... Жоғарыда көрсетілген ақша ... ... ... ... ... ақша ... ... анықтау (тікелей әдіспен)
|№ |Көрсеткіштер |
|1 |+ ... ... ... |
|2 |+(—) ... ... ... ... |
|3 |+ алын ... |
|4 |= ... ... ақша ... |
|5 |(—) ... өнімнің өзіндік құны |
|6 |+(—) ... ... ... ... |
|7 |+(—) ... борыштың көбейюі (азайюы) |
|8 |+(—) ... ... ... ... ... |
|9 ... ... және әкімшілік шығындары ... |+(—) ... ... ... ... ... |= жабдықтаушылар мен персоналға төлемдер ... |(—) ... ... ... |+(—) ... ... ... (азайюы) ... |+(—) ... ... ... ... ... ... |+(—) ... тыс/ ... тұсімдер (шығындар) ... |= ... және ... ... шығындар мен кірістер ... |(—) ... ... |+(—) ... ... ... бойынша резервтердің азайюы |
| ... ... |+(—) ... ... ... аванстық соманың көбейюі (азайюы) |
|20 |= төленген ... ... ... ... ақшалардың ағымы (көрсет. 4 — көрсет. 11 — |
| ... 16 — ... 20) ... ... ... болып табылатыны – ол кәсіпорын ақша
қаражаттарының абсолюттік мөлшердегі өзгерістері мен алынған ... өз ара ... ... ... ... ... ... жалпы ақша түсімдерінің негізгі
түрлері мен төлемдері туралы хабарлама ашылады, ... ... ... ... емес ... операциялардың, операциялық қызметтен кез
келген кейінге қалдырылған немесе есептелген өткендегі немесе болашақтағы
ақша ... ... ... және инвестициялық немесе қаржы
қызметінен ақша ... ... ... ... немесе
шығыстардың нәтижелерін ескере отырып, таза пайда мен залалтүзетіледі.
Кәсіпорындардың операциялық ... ... ақша ... туралы хабарлама беру үшін тікелей әдісті қолдануы тиімді. Бұл
әдіс жанама әдісті ... ... ... ... ақша ... бағалау үшін пайдалы хабарламаны беруге мүмкіндік жасайды.
Ұйымның өткен кезең ішіндегі ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп
беру ... ақша ... мен ақша ... ... ... ... беруін талап етуде болып табылады, онда кезең ішінде
операциялық, инвестициялық және ... ... ... ... ... мен ... ... жүргізіледі.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп оны қаржы ... ... ... ... ... ... ... онда өзгеріп
отыратын жағдайлар мен мүмкіндіктерге бейімделу үшін ... таза ... ... оның ... ... ... төлем қабілетін қоса алғанда) және ... мен ақша ... ... мен ... әсер ету ... ... ... Жанама әдісті қолдану арқылы ақша қаражаттарының қозғалысы туралы
есеп беруді құрастыру
Жоғарыда қарастырылған тікелей әдіс ... ... мен ... ... ... бабы ... ... кассалық
түзетіледі.
Жанама әдістің ... ... ... ... ... туралы есептіліктің әрбір бабының түзетілуін ... ... ... ақша ... ... таза пайдаға
келтіруге қажеттіліктерін ғана ... ... ... Оны ... 8-ден ... ... ... қозғалысы туралы есептіліктің жанама әдісі
|Таза табыс ... ... ( ... ... ... ... ... ... ... ... амортизациясы ... ... ... бойынша міндет. |Үлестік қатысу әдісі бойынша ... ... ... ... ... әдісі б-ша ... ... ... ... ... ... залал |Алынуға тиісті шоттардың көбеюі |
|Негізгі ... ... ... |ТМҚ көбеюі ... ... ... ... ала ... шығындардың көбеюі |
|болған залал ... ... ... ... ... ... ... азаюы |Есептелген біндеттемелердің азаюы ... ... | ... ала ... ... | ... | ... тиісті шоттардың көбеюі | ... ... ... |
7 ... ... ... әдісті қолданған кезде операциялық қызметтен
алынатын ақша қаражаттарының таза ... ... ... ... босалқылардағы және операциялық дебиторлық және
кредиторлық берешектердің өзгерістерін;
b) ... ... ... ... ... ... шетелдік валютамен жүргізілген
операциялар бойынша іске асырылмаған пайда мен залал,
қауымдасқан компаниялардың бөлінбеген пайдасы ... ... ... ... емес баптарды ескере
отырып; және
c) нәтижесі инвестициялық немесе қаржы қызметінен ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып, таза пайданы немесе
залалды түзету арқылы ... ... ... ... ... ақша ... таза
ағыны жанама әдісті қолдану кезінде пайда мен залал туралы есепте ашылатын
түсімдер мен шығыстарды және ... ... ... мен операциялық
дебиторлық және кредиторлық берешектердегі ... ... ... әдісті пайдаланумен ұсынылуы мүмкін[20].
Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары (ХҚЕС) ... ... ... есеп құрамына енгізілетін қосымша үлгінің бірі ... ... ... ... табылады. Негізінен бұл үлгі баланс
және табыстар мен ... ... ... ... ... ... өлшеммен өлшеп көрсетуге арналған. Ақша ... ... ... ... осы ... ... ... -
сыртқы және ішкі пайдаланушыларға ақша ... ... ... ... ... бір есепті кезең аралығындағы ұйымның ақша қаражатының жағдайы
мен қозғалысына ағымдағы инвестициялық және ... ... ... әсер ... Осы ... ... ұйымның ақша қаражаты өрісінде болған
біршама өзгерістер жан-жақты ... ... ... ... ... ақша ... қорытынды есеп көрсеткіштерін өтеушілік
коэффициентін шығару және дивиденттік төлемдерді анықтау, ... ... ... ... ... ... ... бағалау үшін де
қолданады.
Ақша қозғалысына арналған қорытынды есепте қалыпты өндірістік ... ... ... ақша ... мен ... ... алынған
ақша қаражаты арасындағы өзгерістерді дәлме-дәл ... ... ... ... ... есеп ақша қозғалысы есебін жүргізуге
арналған жекелеген шоттардағы мәліметтер негізінде жасалынып, ... ... және ... ... ... ... ... инвестициялық және қаржылық қызметтерге байланысты ... ... ... 4 ... ... 4 - ... ... және қаржылық қызметтерге байланысты
ақша ағыны жөніндегі мәліметтер
Қаржылық қортынды есеп жасау жөніндегі ... ... (ҚР ... ... есеп және ... ... ... жылғы № 61 бұйрығына сай) - операциялық қызметтен түскен ұйымның
өз ақшасының ағыны құқылы ... ... және ... ... ... ... және ... әрекеттерге байланысты қызметі деп
түсіндірілген.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ақша ... және жанама әдістерге жұмсау үшін жинақталады. Онда тікелей әдісті
қолдану ... ... және ... ... негізгі ағыны мен түрлері
көрсетіледі.
Қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесінде пайда болған ақшаның ... ... ... және ... әдістерді қолданып жасаған ақша
қозғалысы жөніндегі қорытынды есеп мәліметтерін өзгертіп отырады.
Жанама ... ... ... таза ... ... ... зиянның
ағымдағы активтер және міндеттемелер өзгерісіне тигізетін әсерін, ақшалай
емес ... ... ... және ... ... ... ... салыстыру мен реттеп отыру үшін де қажет.
Бұл әдіс бухгалтерлік баланстағы және ... мен ... ... ... ... негізделген. Жанама әдіс қаржы-шаруашылық
қызмет нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... Осы әдіске байланысты таза табыс (шеккен зиян) ... ... ... өзгерген сомаларды, өткен есепті кезеңдердегі өзгерген
сомалармен өзара ... ... үшін де ... ... екі ... ... ... келе, біздер тікелей
әдіс ақшаның жалпы ағынын төлеушілік ... ... ... ... әдіс ұйымдардың қаржылық ресурстары жөніндегі мәліметтерді ... ... ақша ... ... көрсетілетіндігін зерделедік.
Төмендегі 10- кестеде таза табысты реттеуші операциялар мазмұны берілген.
Кесте ... ... ... таза ... ... зиян) реттеу
|Сомалардың өзгеріске түсуі | ... ... және ... ... ... шықпауына|
|жарнасы ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... табыс (зиян) сомасына қосылады. |
|Ағымдағы активтер: берешектердің |Есепті кезең ішіндегі ағымдағы ... ... ... ... сомасының көбеюі ақша |
|кезең ... ... ... ... ... ... ол есептен|
|активтер т.с.с. сомаларының |шыққан ақша ретінде танылады. Есепті |
|өзгеруі. ... ... ... активтер |
| ... ... ақша ... ... ... ... өзі ақшаның түсуін |
| ... ... ... ... |Есепті кезең ішіндегі ағымдағы ... банк ... ... ... ... ... ақша |
|алашақтардың қарыздары, салық |ағынының ... ... ... ... ... ... да |түскендігі болып табылады. Есепті ... ... ... |кезең ішіндегі ағымдағы міндеттемелер|
| ... ... ақша ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
Енді инвестициялық және қаржылық қызметтен түсетін ақша ағыны жөніндегі
мәліметтерді сипатталық.
Инвестициялық қызмет деп – біздер ... ұзақ ... ... ... ... сатылатын, өтелетін займдарды алу мен беру жөніндегі қызметін
айтамыз. Инвестициялық қызмет нәтижесінде пайда ... ақша ... ... ... емес ... ... құралдарды және басқа да ұзақ
мерзімді активтерді, қаржылық инвестицияларды, басқа да құқылы ... ... ... ... ... ... түскен ақшалардың
кіріске алынуы;
2) ақшаның азаюы:
материалды емес активтерді, негізгі құралдарды және ... да ... ... ... ... ... да құқылы тұлғалардың
зайымдарын сатып ... ... да ... ... ... ақшалар
жатады.
Қаржылық қызмет деп – біздер ұйымдардың меншікті капитал мөлшері мен
құрамындағы және қарызға алынған қаражаттар өрісіндегі ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болатын ... ... ... ... және ... да құнды қағаздар шығарудан, банктердің займдарын
алу, басқадай жолдармен түскен ақшалардың ... ... ... азаюы:
банктер шығарған зайымдарды өтеуге, өз меншігіндегі акцияларды сатып
алуға, дивиденттер төлеуге, басқадай төлемдерді өтеуге жұмсалған ... ЖШС – ң ... ақша ... ... ... ішкі бақылау жүйесін ұйымдастырылған. Ішкі бақылау жүйесі – ... ... ... ... ... саясатқа сәйкестігін қамтамасыз
ету және тұтынушыларды шынайы ақпараттармен ... ету ... ... ... ... ... айтамыз.
Ақша құралдарына және оның тиімділігіне қатаң бақылау жасай отырып,
ақша құралдарына байланысты ... ... ... ... ... Көптеген кәсіпорындар үшін ақша құралдарының сақтығы аса маңызды
мәселелердің бірі ... ... ... ақша ... конверттелетін
активтер. Сондықтан да оның ұрлануы іс жүзінде жиі кездеседі.
Ақша құралдарын қадағалауға байланысты ішкі ... ... ... ... ... ақша құралдарын жеке сақтау және жеке есептеуді жүргізу.
2) қолма-қол есеп айырысуға байланысты операцияларға есептеу ... ... тек ... ... ақша қаражатын сақтау.
4) кезең сайын кассалық ... ... ... ... ... ... ақша ... ағымын қадағалау.
Ақша қаражаттары жалған құжаттар арқылы ұрлануы мүмкін. Мұндай жағдайда
келесі ... ... ... ақша ... ... оларға байланысты операцияларды сипаттау,
қолма-қол есеп айырысу және әр түрлі шоттардағы ... ... ... ... ... бөлу ... ақша ... ағымын есепке алуға байланысты жұмыстарды
орындау жауапкершілігін бекіту.
3) операцияларды сипаттау және ақша қаражаттарын ... ... ... жүргізуді қадағалау. Яғни ақша ... ... ... ... ... ... ... қызметіне байланысты міндеттемелер
туындайды. Ақша қаражаттарының сыртқы ағымына байланысты ішкі ... ... ... ұстану керек:
- ақшалай шығыстар бойынша құжаттардың толықтырылу ... және ... ... ... арасында бөлу;
- ақшалай шығыстар бойынша құжаттарға реттік номер беру;
- ақша ... ... ... ету үшін ... ... банкте сақтайды;
- ақшалай аударымдар қолма-қол емес ... ... ... ... ... ... ақша құралдарын басқаруға байланысты
қызметтер көрсетеді. Әсіресе электрондық төлем ... ақша ... ... ... аймаққа тез жеткізілуін және қауіпсіздігін
қамтамасыз етеді. ... ... ... алу ... ... ... ... қателердің орын алуын және операциялардың
шығындарын төмендетеді.
Әрбір есептік ... ... ... және ... ... ... барын құжаттармен сәйкестендіре отырып тексеру керек. Яғни шоттардағы
ақша ... ... алу және әр ... ... тіркеу, сондай-ақ оған
түгендеуді әр түрлі қызметкерлер жүргізу керек. Сәйкестендіру ... ... ... ... кем ... ... онда ... байланысты
түсініктеме беру қажет.
Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... ақша ... және ... ... биімділігін бағалауға ... ... ақша ... және оның ... ... бағалау пайдаланушыларға экономикалық ... ... ... . ... ... ЖШС- ң ақша ... ... ХҚЕС №7 сай жүргізілуін ұсынынып, толығымен ұйымда халықаралық
стандартқа бейім ақша ... ... ... ... мен ... көрсетіп өттік.
3. ҚОРЫТЫНДЫ
Әрбiр кәсiпорын өзiнiң қызметi барысында сатып ... ... ... ... ... үшiн ... ... жүргiзушi
субьектiлермен, бюджеттiк мекемелермен, бюджеттен тыс қорлармен және т.б.
мекемелермен есеп айырысады. Ал, есеп ... ... ... ақша қаражаттарының бухгалтерлiк есебiнiң жағдайына байланысты. Ақша
қаражаттары бойынша есеп айырысу қолма-қол және ... ... ... ... ... есеп ... ... валюталық шот,
банктегi арнайы шоттардағы ақша қаражаттар операцияларының есебi арқылы, ... ... ... касса операцияларының есебi бойынша жүзеге
асады.
Барлық шаруашылық субъектiлер ақша қаражаттарын ... ... ... ... және ... ... ... асырады. Көп жағдайда бұл төлемдер қолма-қолсыз есеп ... ... ал ... ... есеп ... ... Ұлттық Банкiнiң нормативтi құжаттарымен бекiтiлген мөлшерде
ғана жүзеге асады.
Ақша қаражаттар қозғалысы – ... ... ... сондай-
ақ, тауарлы емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет
ететін қолма-қол және қолма-қолсыз ақша формаларындағы ақшалардың ... ... ... ... оның ... ... ... тұтас экономика
шеңберінде қарастырғанда, маңызды орынға ие.
Еліміздің нарықтық экономикаға өтуіне байланысты, қазіргі кезде ақша
қаражаттарының ролі күннен-күнге ... Оның ... ... ... ... ... ... есептіліктер және т.б. арнайы қолданылатын
қаржылық құжаттар мен шаралар дайындалған. Соның ең бір ...... ... ... ... болып табылады.
Инфляция деңгейі ақшалардың ұлғаюында өзінің макроэкономикалық мәнін
сақтады.
Талдау көрсетіп отырғандай, айналыстағы ... ... ... ... өсудің жоғары қарқынының сақталуы себепті халықтың
ақшалай кірістерінің ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік төлемдердің едәуір ұлғаюы
болады, бұл айналыстағы ақшалардың ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің
кассалық айналымдарындағы құрылымдық өзгерістер ықпал етті.
Сонымен, зерттеу ... ... және ... ... ... осы тақырыптың қаншалықты маңызды әрі күрделі екендігіне ... ... ... ... тікелей қатысты болғандықтан, қазіргі
кезде ақша қаражаттар қозғалысы есебінің саясатын дұрыс ... ... ... ... ... ... кемшіліктерге жол
бермеуге және оларды тиімді жоюға көмектеседі.
Осы ... ... ... бухгалтерлiк есеп, соның iшiнде
ақша қаражаттар есебi дұрыс жолға қойылған.
Бұл курстық жұмыстың басты мақсаты – ... ... ... ... ... ақша ... ... туралы есептілігінің
қалыптасуын зерттеп, оның қай әдіспен қалыптастыруы бойынша проблемаларын
анықтап, Халықаралық ... ... ... құру ... табылды.
Жоғарыда айтылып өткен мәселелерді шешу үшін «Емир-Ойл» ЖШС-гінің
есеп ... 2011 ... 2012 ... ... бухгалтерлік балансы, пайдалар
мен залалдар туралы есебі, ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есебі,
ескертпелер және т.б. ... ... ... ... ... ... ақша қаражаты есебінің
қазіргі жағдайы, есепті ХҚЕС-на сай құру қарастырылды. Ақша ... ... ... ... ... (тікелей, жанама) келтіріліп,
олардық мазмүны ашылды.
Серіктестікте ақша қаражаттының қозғалысы тікелей әдіспен жасалады.
Ақшаның ағыны ... және ... ... ... отыр, ал
қаржылық қызметтен ақша ағыны болған жоқ.
Нарықтық кезеңде қарастырылып отырған ... ... ... ... үшін ... ... ... баспалық қызмет өнімнің өзіндік құнын төмендету;
- құрылыс, жөндеу, құрастыру, қалпына келтіру, жөнге ... ... ... асыру, өндірілетін өнім ассортиментін көбейту;
- дебиторлық берешектерді ... ... және ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік ... ... ... , 2006 жыл
2. Алибекова Б.А. «Халықаралық қаржылық есеп беру ... ... есеп ... Оқу құралы Астана ... ... ... ... ... 2006 ж
3. Алибекова Б.А. «Бухгалтерлік есеп принциптері», «Еуразиялық Ұлттық
университеті» - Астана: ... ... Э.О. ... учет в ... – Алматы:
Издательство «LEM», 2009-444с.
5. Мақыш ... ... және ... ... ... Б. ... Несие, Банктер, Валюта қатынастары», Алматы –2007c-
320,
7. Шеденов Ө.Қ., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория», Алматы -2008-
253
8. ... ... ... ҚР ... ... бекітілген 23.05.2007.
№ 438
9. Халықаралық қаржылық есеп стандарттары- www.Минфин.kz
10. ... ... ... және ... ... – www.Минфин.kz
11. Мырзалиев Б.С., Сәтмырзаев А.А., Әбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп
теориясы және тәжірибесі: Оқу құралы.-Алматы:Экономика, 2008 ... ... Қ.К., ... З.Н., ... Н.А., ... ... есеп, А., Экономика. 2001ж-400б.,
13. Радостовец В.К., Ғабдулин Т.Ғ., Радостовец В.В., ... ... ... есеп» Алматы 2003ж.
14. Тасмағанбетов Т.А.,Д.О.Әбленов. Бизнестегі есеп пен ... ... ред. ... ... ... «Дәуір»,2002.
416 бет.
15. Кеулімжаев К.К., Ажибаева З.Н. Қаржылық есеп - Алматы, Экономика, 2003
16. Байдақов А., ... А., ... ... ... ... ... ... деятельности в промышленности: Учебник./
И.А.Богдановская, - Минск: Высшая школа, 2005.
18. Дюсембаев – Анализ ... ... ... 2009ж,
19. Нүрсейітов Е.О. Үйымдардағы бухгалтерелік есеп/Оқулық құралы. –Алматы,
«Издательство ЛЕМ»ЖШС,2009
20. Тулешова Г.К. «Учет и отчетность по международным стандартам». ... ... ... Ф.С. Қазіргі замандағы бухгалтерлік есеп: Оқу құралы.
Алматы: LEM, 2007.-336б.
-----------------------
Алынған табыстар
Жұмсалынған шығыстар
Таза табыстар
Табыстардан ... ақша ... ... ... ақша қаражаттарына түзету
Операциялық қызметтің ақшалай қаражаттарының ағыны
Ұйымның ... ақша ... ... түскен ақша ағыны
Операциялық қызметтен түскен ақша аыны
Қаржылық қызметтен түскен ақша ағыны

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
Білім беру қызметі дамытуының факторлары66 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық шарттары79 бет
Қазақстан Республикасының заңы94 бет
1905-1917 жж. қазақ интеллегенциясының әлеуметтік қозғалысы21 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь