Апоптоз кезіндегі молекулалық оқиғалардың жалпы сипаттамасы

Жоспар:
І. Кіріспе:
• Апоптоз туралы жалпы мәлімет
ІІ. Негізгі бөлім:
• Жасушаішілік факторлар салдарынан болатын апоптоз
• Сыртқы фактор салдарынан болатын апоптоз
• Апоптоз “қарулары”
ІІІ. Қорытынды.
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Апоптоз кезіндегі молекулалық оқиғалардың жалпы сипаттамасы.
Ағза онтогенізінде жекелеген жасушалардың өліп жойылуы ертеден белгілі. Оны жіктелудің ақырғы нәтижесі не қартаю сияқты дегенеративтік құбылыстар салдарынан болатын құбылыс деп түсіндірілген.
Бірақ, кейінірек, тіршілік ету мүмкіншілігін(потенциясын) әлі толық жоймаған жасушалардың да өлетіні белгілі болды. Мысалы: эмбриогенездегі пронефрос (алғашқы бүйрек) жасушаларының немесе қол басы саусақтары арасындағы перде жасушаларының өлу және т.б.
Бұл құбылыстардың бәрінде де жасушалардың өлуі табиғи жолмен, яғни қоршаған орта жасуша тіршілігі үшін қажет заттармен, энергиямен қамтамасыз етуін тоқтатуы нәтижесінде жүзеге асады деп айтылып келген.
Соңғы 15-20 жыл көлемінде ғана,жасушалардың өлуі тек дегенеративтік құбылыстар, табиғи жолдар болып, жасушаның өзін-өзі өлтіретіндегі, яғни жасушалардың өлуінде өзі белсенді роль атқарады.
Жасушаның мұндай өлуін апоптоз деп атайды.
Апоптоз – жасушаның генетикалық бағдарланған өлуі деп атайды.
Апоптоз деген термин грекше «жапырақтың түсуі» деген мағынаны береді.
Қашан және қандай жағдайларда жасушада апоптоз тетіктері іске қосылады?
Бұл жағдайлардың жалпы саны өте көп, дегенмен оларды 2 топқа топтастыруға болады:
1) жасушаның өзінің қанағаттанарлықсыз күйде болуы,яғни жасушаішілік факторлар салдарынан болатын апоптоз;
2) жасушаның арнайы рецепторлары арқылы берілетін «жағымсыз» сыртқы сигнализация, яғни сыртқы факторлар, салдарынан болатын апоптоз
Пайдаланылған әдебиеттер:
Сатбай Абилаев “Молекулалық биология және генетика”. Шымкент-2008ж. Асқаралы баспасы.
        
        Жоспар:   
І. Кіріспе:
+ Апоптоз туралы жалпы мәлімет
ІІ. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... фактор салдарынан болатын апоптоз
+ Апоптоз "қарулары"
ІІІ. Қорытынды.
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Апоптоз кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... өліп жойылуы ертеден белгілі. Оны жіктелудің ақырғы ... не ... ... ... ... салдарынан болатын құбылыс деп түсіндірілген.
Бірақ, кейінірек, тіршілік ету мүмкіншілігін(потенциясын) әлі толық жоймаған жасушалардың да ... ... ... ... ... ... (алғашқы бүйрек) жасушаларының немесе қол басы саусақтары арасындағы перде жасушаларының өлу және т.б.
Бұл құбылыстардың бәрінде де жасушалардың өлуі табиғи жолмен, яғни ... орта ... ... үшін ... заттармен, энергиямен қамтамасыз етуін тоқтатуы нәтижесінде жүзеге асады деп ... ... 15-20 жыл ... ... өлуі тек ... ... ... жолдар болып, жасушаның өзін-өзі өлтіретіндегі, яғни жасушалардың өлуінде өзі белсенді роль атқарады.
Жасушаның мұндай өлуін апоптоз деп ... - ... ... ... өлуі деп ... ... ... грекше деген мағынаны береді.
Қашан және қандай жағдайларда жасушада апоптоз тетіктері іске ... ... ... саны өте көп, ... ... 2 топқа топтастыруға болады:
* жасушаның өзінің қанағаттанарлықсыз күйде болуы,яғни жасушаішілік факторлар салдарынан ... ... ... ... ... ... ... сыртқы сигнализация, яғни сыртқы факторлар, салдарынан болатын апоптоз.
Жасушаішілік факторлар салдарынан болатын апоптоз.
Бұл жағдайларда ... ... ... ... ... ... "қанағаттанарлықсыз" күйі саналады:
* Ең алдымен репарацияланбайтын не нашар репарацияланатын хромосоманың өте күрделі бұзылыстары - ДНҚ-ның ... ... оның ... ... ... дұрыс ажыраспауы.
* Жасушаішілік мембраналардың бұзылуы.
Бұл бұзылыстар әртүрлі сыртқы орта факторларының иондаушы сәулелер, температураның өзгеруі, химиялық қосылыстар әсерлерінен ... ... ... ... ... жағдайларындағы жасушада эндогендік жолмен түзілетін көптеген қосылыстар - азот ... ... ... ... т.б. ... ... күйіндегі апоптоз р-53 ақуызының қатысуымен жүзеге асырылады. Р-53 ақуызы ... ... ол ... ... қатысатын гендерді активтендіреді.
Қалыпты жағдайларда жасушада р-53 ақуызының мөлшері және ... ... ... ... ол төмендегіше жүзеге асады:
* Р-53 белсенділігін шектеуші негізгі фактор - оның ... - ... Mdm2 ... ... Сонымен бірге, Mdm2 р-53 ақуызының ыдырауын да жеделдетеді.
* Тағы бір реттеуші фактор-ARF ақуызы р-53 ... ... оның ... тежейді.
* Р-53 активаторы-14-2-3в-ақуызы да белгілі.р-53 ақуызы өз кезегінде осы ақуыздың геніне ингибиторлық әсер етеді.
Осы 3 реттеуші ... ... ... р-53 ... ыдырауына және белсенділігіне әсер етіп, қалыпты жағдайда оның концентариясын және белсенділігінің төмен болуын қадағалайды.
Сонымен ... ... ... жасушада р-53 ақуызың мөлшері көбейеді, белсенділігі артады.
Бұлар қандай нәтижелерге алып келуі мүмкін?
* Р-53 ақуызы ... ... ... ... ... ... ... стимулдайды. Олардың арасында-Fas ақуызы және рецептор KILLER/DRS бар.
* Жасуша циклын тоқтату. Бұл р-21 генінің ... ... ... ... Ал р-21 ... ... ингибиторлық әсер етеді.
* Апоптоздың митохондриялық тармақтарын активтендіру
* ... ... әсер ету. Р-53 ... ... ... бөлініп шығып, жасуша айналасына әсер ететін өнімдер ... де ... орта ... ... болатын апоптоз.
Апоптоздың бұл түрі мембраналық не жасушаішілік рецепторлар арқылы берілетін,сыртқы сигнализация нәтижесінде іске қосылады.
Бұл жағдайда, жасуша ... ... ... ... ... ... ... ағза тұрғысынан зиянды болып келеді.
Сондықтанда ретінде сигнал жіберіледі, және ол ... ... ... ... ... ... түрлері онтогенездің белгілі бір сатысымен байланысты болады, мысалы:
-насекомдар метаморфозында қуыршақ жасушаларының өлуі;
-омыртқалылар эмбриогенезінде ... ... және ... ұрық ... өлуі;
Эмбрионның қол аяқтары пайда болған кезде миллиондаған жаңа жасушалар түзіліп қана ... ... ... ... ... Бұл ... келесі бір мысал ретінде иммундық жүйенің қалыптасуын және қызмет етуін қарастыруға болады:
* Т және В ... ... ... жойылуы;
* Антигенннің ұзақ уақыт болмауы салдарынан антигенмен стимулданган лимфоциттің өлуі;
* Гликокортикоидтардың өте көп болуы әсерінен ... ... ... ... ... ... ... кездестіруге болады:
* атрезияланушы фолликул жасушаларының өлуі;
* редукцияланушы сары дене ... ... ... ... ... сүт бездерінің лактоциттерінің өлуі;
Патологиялық жағдайлардағы апоптоз.
Апоптозды іске қосатын "жағымсыз" сигналдарды 2топқа бөлуге болады:
1)Жағымсыз ... ... ... ... әрекетінің тоқталуы
Осы екі жағдайда сигналдардың химиялық табиғаты көп түрлі болады; мысалы, ол:
- кәдімгі гормон,
- ... ... ... ... тағы ... ... ...
Апоптоз қарулары.
Апоптоздың ең маңызды қаруларының бірі болып ерекше цитоплазмалық протеазалар-каспазалар саналады. ... - ... не ... ... ... ... ... белсенді орталықтарында тиесілі аминқышқылдар көптеп кездеседі. Каспазалар өздерінің ақуыз-нысаналарында аспарагин қышқылының қатынасуымен пайда ... ... ... ...
Каспазалар барлық жасушалар цитоплазмасында болуы мүмкін, бірақ апоптоз туралы әлі , яғни ... ... ... ... ... сигнал келіп жетпеген жасушаларда белсенді емес каспазалар бастамалары-прокаспазалар болады.
Каспазаларға 10 фермент кіреді, олар ... бір ... ... ... ... ... ... етеді. Каспазалар белсенділігі қажетті деңгейге жету үшін жасушада олардың ингибиторлары болмауы қажет.
Каспазалар ... ... ІАР ( ... of ... ... ... ... синтезделуі транскрипциялық факторлар NF-KB, PKB/Akf - ... ... ... ... ... протеинфосфотаза PTEN каспаза ингибиторларының пайда болуына кедергі келтіреді. Сондықтан да осы ақуыздың концентрациясы жеткілікті мөлшерде болған жағдайда ғана апоптоз дамиды.
Каспаздық ... ... ... ... ... және ... ақуыздар жатады.
Цитоплазмалық нысаналардың жалпы саны өте көп, бірақ жақсы ... ... ... ... фодрин және актин)
-кейбір реттеуші ферменттер-фосфолипаза А2, протеинкиназа-С т.б.
Апоптоздың дамуына ядролық ақуыздардың рөлі өте зор, оларға:
-Гистон Н1 және ... В ... ... профазасында осы ақуыздардың фосфорлануы хроматиннің конденсацияланып, ядро қабықшасының микрокөпіршіктерге ыдырауына алып ... ... ... ... ... кездеседі. Мысалы, цитоплазмада-ДНК-аза І және ІІ-болады. ДНК-аза І және ІІ қатынасуымен некроз кезінде жасуша ДНҚ-сы деградацияланады, ... ... ... ыдырайды (лизис), мембрана өткізгіштігі жоғарылайды.
Ал апоптоз кезінде ... ... , олар өте ... ... ... яғни олар да ДНҚ молекуласын бұзады, бірақ жеке-жеке нуклеотидтерге дейін ыдыратпай, ... ... ... ... репарациялық эндонуклеазалар және экзонуклеазалар кездеседі және эндонуклеазалар ДНҚ-ның ортаңғы нуклеотидтераралық байланыстарын үзсе, экзонуклеазалар шеткі 51 не 31 ұштарындағы ... ... ... ... бұл нуклеазалар апоптозға қатынаспайды.
Ядрода тағы бір нуклеаза - Са2+, Мg2+ - ... ... ... ... ... ... ... олар пассив(активсіз) түрінде болады. Ал белгілі бір жағдайларда (мысалы, апоптоз) олар ДНҚ-ның линкерлік учаскелерін ... ... ... ... ... да Са2+, Мg2+ - ... эндонуклеазаны апоптоздың негізгі, маңызды, ферменті деп қарастырады.
Апоптоздың морфологиясы.
Апоптоз морфологиясын, яғни морфологиялық деңгейде байқалатын оның ... ... өз ... ... және оның ... ... айқын ажыратуға болатын кезеңдерін атауға болады:
* Хроматиннің конденсациялануы. Хроматин ядроның шетінде ... ... және ... ... гомогендік масса күйінде болады. Цитоплазма көлемі де кішірейіп, ... ... ... ... және цитоплазманың фрагменттерге бөлініп, апоптоздық денешіктердің түзілуі. Бұл сатыда ядро, ... ... ... тұратын, қабықшамен қоршалған жеке фрагменттерге ыдырайды. Жасуша формасы өзгеріп, онда ішке қарай терең тартылыстар пайда болады. ... ... ... тұратын учаскелері бірте-бірте тарылған аяқшалары бар құлақшаларға ұқсайды. Жасушаның бұл фрагменттері ерте ме кеш пе ... ... ... ... ... ... ядро ... екіншілеріне тек цитоплазма заты жинақталады. Олардың екеуі де ... ... ... ... Көрші жасушалардың апоптоздық денешіктерді фагоцитоздауы. Көрші жасушалар апоптоздық денешіктерді плазмолемма беттерінде пайда болған ... ... ... ... ... ... Абилаев "Молекулалық биология және генетика". Шымкент-2008ж. Асқаралы баспасы.
* http://www.google.kz/imgres?biw=1024&bih=653&tbm=isch&tbnid=A8rMajh7BTXz7M:&imgrefurl=http://referat.ru/referats/view/14651&docid=N8nu-gyYosZ2bM&imgurl=http://referat.ru/cache/referats/14651/image001.gif&w=400&h=338&ei=I5VnUsF7qq3gBOrkgNAF&zoom=1&ved=1t:3588,r:14,s:0,i:126&iact=rc&page=2&tbnh=192&tbnw=227&start=9&ndsp=16&tx=165&ty=54

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Апоптоз9 бет
Апоптоз туралы жалпы түсінік, даму кезендері5 бет
Жасушалар мен тіндер патологиясы3 бет
Цитология. зақымдаушы әсерге клеткалардың реакциясы. клетканың қартаюы және өлуі5 бет
Өсімдіктегі су алмасу физиологиясы42 бет
Ықтималдық теориясы9 бет
Ықтималдық тығыздығы ұғымы. Шектік теоремалар туралы ұғым4 бет
Өндірістік жарақаттану6 бет
«Молекулалық физика курсы бойынша электрондық қабықша34 бет
Аллергологиядағы молекулалық зерттеу әдісі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь