Ұйымдастырудың нарықтық сипаты

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
II. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1. Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2. Нарықтың қызметі және құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
3. Нарықтың элементтері, қызмет ету принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
4. Жеке және нарықтық сұраныс және ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
5. Нарыктық экономика ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
Нарықтың теориясы мен практикадағы мәнінің зор екендігіне қарамастан таяу шетел мен Қазақстан республикасы ғалым-экономистерінің нарық жайлы пікір біркелкі емес. Бірнеше анықтамаларды келтіріп көрейік:
«Нарық – белгілі жүйе әрі айырбас нәтижесі мен жағдайына немесе өндіріс факторына қарай өндірістік қатынастарды қысқарту, шаруашылық субъектілерін байланыстырушы ұйым».
«Нарық – тауар айырбасының аясы, сатушы мен сатып алушылар арасындағы белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы».
«Нарық – сатушы мен сатып алушы арасындағы тауарды өткеру жайлы қатынастар жүйесін көрсетеді».
Осы көзқарастың әрқайсысында жеткілікті аргумент келтірілген және нарықтық қатынастардың объективті нақтылығын көрсетеді, бірақ мәселенің тек бір жағын ашады. Осы анықтамалардағы ортақ пікір: нарықты өндірістің емес, айырбас саласының категориясы ретінде қарап, нарықтық қатынастардың субъектісіне сатушы, сатып алушы және тұтынушылар жатқызылады. Тауар қатынасының дамыған түрі мен сауда делделының болған кезіндегі оның нәрсе, сатушы мен сатып алушы нарықтық қатынаста мүлде әртүрлі субъекті болып табылады. Белгілі жағдайдың бірі тауар-ақша, нарық байланыстары сату-сатып алу аспектісімен ғана шектелмейді.Бастау айырбас пен айналыс аясының қатынасынан басталмайды, ол өндірістік қатынастан басталады және өнім сол жерде өндіріліп, экономикалық байланыстар туындайды. Сөйтіп өндірілген өнім қай кезде тауар болып, қандай нақты түрде тауарлы-ақша қатынасы болатындығы айқындалады.
Нарық іс-әрекетінің саласын тек айырбаспен шектеу, оның бәсекелестікпен шығын минимумын төмендетуге, өзара пайдалы өндірістік байланыстарды құру сияқты сапалы қасиеттерінен айырады. Демек, нарық пен нарықтық қатынастар жоқ өндіріспен салыстырғанда, тауарлы өндірісті тиімді көрсететін жоғарыдағы іс-әрекеттер екендігі аян.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә., Макроэкономика Алматы -2003ж 23-28б
2. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О., Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері 2002 202 б.
3. Осипова Г.М., Экономикалық теория негіздері Алматы-2002ж 123б.
4. Шеденов Ө.К., Сағындыков Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И., Жалпы экономикалық теория Ақтюбе-2004ж 156 б
5. Күлекеев Ж.Ә., Есенғалиева К.С., Тастандиева Н.Б., Микро-макроэкономика терминдерінің орысша-қазақша сөздігі Алматы-1995ж. 245б.
6. Бюджет жүйесі туралы. Қазақстан Республикасының Заңы «Қаржы-қаражат» 1996ж
7. Макконелл К.Р., Брю С.Л., Экономикс: принципы, проблемы и политика М: Республика,1992
8. Экономикалық теорияның негіздері оқулық Алматы,2002
        
        ЖОСПАР
I.
Кіріспе..............................................................
......................................3
II. ... ... ... ... ... қызметі және
құрылымы.................................................................7
3. Нарықтың ... ... ... Жеке және ... сұраныс және
ұсыныс..................................................14
5. Нарыктық
экономика...................................................................
.....................16
III.
Қорытынды...................................................................
..........................22
IV. ... ... ... ... мен ... ... зор ... қарамастан
таяу шетел мен Қазақстан республикасы ғалым-экономистерінің нарық жайлы
пікір ... ... ... ... ... ... – белгілі жүйе әрі айырбас нәтижесі мен ... ... ... ... ... қатынастарды қысқарту, шаруашылық
субъектілерін байланыстырушы ұйым».
«Нарық – тауар айырбасының аясы, сатушы мен ... ... ... экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы».
«Нарық – сатушы мен сатып алушы арасындағы тауарды ... ... ... ... көзқарастың әрқайсысында жеткілікті аргумент келтірілген және
нарықтық қатынастардың объективті нақтылығын көрсетеді, ... ... ... ... ... Осы анықтамалардағы ортақ пікір: нарықты өндірістің емес,
айырбас саласының категориясы ретінде қарап, ... ... ... ... ... және ... жатқызылады. Тауар
қатынасының дамыған түрі мен сауда делделының болған кезіндегі оның ... мен ... ... ... ... мүлде әртүрлі субъекті болып
табылады. Белгілі жағдайдың бірі тауар-ақша, нарық байланыстары сату-сатып
алу аспектісімен ғана ... ... пен ... аясының
қатынасынан басталмайды, ол өндірістік қатынастан басталады және өнім ... ... ... ... ... ... ... өнім
қай кезде тауар болып, қандай нақты түрде тауарлы-ақша қатынасы болатындығы
айқындалады.
Нарық іс-әрекетінің ... тек ... ... оның
бәсекелестікпен шығын ... ... ... ... ... құру ... ... қасиеттерінен айырады. Демек, нарық пен
нарықтық қатынастар жоқ ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер екендігі аян.
1. Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты
Экономикалық байланыстар ... ... ... ... бір ... өндірушілер, басқа жақтан, тұтынушылар
арасында көп түрлі айырбас жүріп отырады.
Осындай айырбас процестері қоғамдық еңбек ... ... ... ... өндірушілерді ажыратады, еңбек әрекеттеріне сәйкес оларды бір-
бірінен оңашаландырады. Екіншіден, олардың арасында ... ... ... ... ... әр ... ... жүргізуде
экономикалық жекеленуіне, тәуелсіздігіне ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Екінші жағдай, тауарларды сатып алу - сату эквиваленттік негізде жүріп
отыратын ... ... ... ... ... өндірушінің
нарық қатынастарының субъектіне ... ... ... ... тауарлық өндіріске айналады. Өндірушілер өнім
өндіруді және оны өткізуді, шығындарды өтеуді, ... ... ...... өз ... дербес шешеді. Тауар-ақша қатынасы
жағдайында айырбас процестері нарықтық қатынастар формасын алады.
Осы қатынастардың мазмұна неде? ... ... бұл ... ... ... Оның ең ... нарық адамдардың сатушы және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
әдебиетте жиі қолданылатын нарыққы анықтаманы француз ... ... ... ... ... ... заттар сатылатын және сатып алынатын
белгілі нақты нарық алаңы емес, ол ... ... мен ... ... өте ... жағдайда келісімге келетін, кез келген жалпы аудан;
еркіндік сонда – ... ... ... көп ... тез арада теңеледі».
Бұл анықтамада айырбастың еркіндігі мен ... ... ... ... деп ... ... У.Джевонс нарықтың критериі деп сатушылар мен сатып
алушылардың арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... тығыз іскерлік қатынасқа түскен және қандай болмасын
сондай тауарлар ... ... ... кез ... ... тобы ... бұл ... анықтамаларда нарықтың мазмұны тек айырбас
сферасымен шектеледі.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі ... ... бар ... керек. Біріншіден, нарық (маркет) деген түсінік өзіндік мағынада
өткізу деген түсінік, бұл ... ... ... орын алады.
Екіншіден, нарық - ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл меншіктің әр алуан
формаларын, тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие ... ... ... ... ... механизмі.
Айналыспен қатар, нарық қатынастарына мыналар жатады:
- екі субъектінің өзара байланыстары нарық ... ... және ... ... құрылымдарды жалға алумен
байланысты қатынастар;
- еңбек биржасы арқылы жұмыс күшін жалдап пайдалану процесі;
- шетел фирмалары мен бірлескен ... ... ... ... ... несие берудегі несие қатынастары;
- тауар, қор, валюта биржалары мен басқа ... ... ... ... ... ... ... шарттары болады. Ақырғы уақытқа дейін
Қазақстанда нарық қатынастарының дамуын тежейтін шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүйесі; макродәрежедегі өндірістік-экономикалық
процестердің тым ... ... ... ... ... бостандықтың шектелуі; барлық шаруашылық құрылымдарды
материалмен бір ... ... ... ... ... ... ... біздің
экономикадан тез орын алуына жол ашатын шарттардың зәрулігі өте ... ... ... екі ... бөлуге болады. Біріншісінарықтық
байланыстарды қамтамасыз ететін жалпы ... ... жол ... ... ... түрлі формаларына (жеке меншікке, кооперативтік,
акционерлік, мемлекеттік меншікке) жол ашу. Бұл ... ... ... ... ... шұғыл бұзбайтын етіп) жол
беру керек;
- ... ... ... ... ... ... есте ... жағдай: нарық экономикасы өзін-өзі
реттеп шексіз өркендеп тек жетіліп жандана баратін жүйе емес;
- үш ... ... ... ... мен ... ... ... нарығын, қаржы нарығын біріктіретін ... ... ... тобына құқықтық заңдарды ... ... ... және ... жүргізудің нарықтық әдісіне көшу туралы
экономикалық тәртіптерді қабылдау ... ... ... пен ... ... формалары қалыптасу және оларға қожалық ету кезеңінде,
талан-тараждыққа және орынсыз пайдалануға жол ... ... ... қажет. Екіншіден, экономиканың жетекші салаларында құрылымдық
өзгерістер жүргізіп ... жою ... ... ... ... және аралас кәсіпорындарды құру арқасында, экономиканы ... ... ... ... ... және құрылымы
Нарық – күрделі жүйе, оның ... ... ... ... ... барлық нарықты былай жіктейміз: ішкі
(ұлттық) нарық, еларалық, ... ... ... және ... ... облысаралық) нарық,әлемдік нарық.
Әлемдік нарық жеке елдің ішкі нарығымен байланысты. Ол байланыстар
өндірістік кооперация мен ... ... ... ... ... жүзеге асырып отырады. Қазіргі уақытта нарықтар арасындағы
байланыстар ұлғаюда. Шығыс Еуропа мен Еуропаның ... ... ... ... және ... нарық қалыптасуда.
Қазіргі ішкі нарық – түгел алып ... ... ... ... ... ... ... нарығы, капитал нарығы, ... идея ... ... ... ... ... күші нарығы енеді.
Ішкі нарықта белгілі түрде экономикалық қатынастар ... ... ... ... алу ... өндірістік факторы арқылы жүргізіледі.
Бұл қатынастар тауар-ақша түрінде байқалып, ішкі нарық қызметінің жағдайын
ақша мен ... ... бар ... ... ... ... түрі және ... ... ... ... ... ... ... құралған
нарығы – еларалық біріккен нарық дейміз. Нарықтық қатынастардың жетілу
деңгейі ... ... ... ... ... ... қалыптасатын
нарық және әртүрлі дәрежедегі бәсекені шектеу ... ... ... ... ... пен деңгейі тұрғысынан былай жіктейміз:
а) мемлекеттік нарық – бір субъектінің бағаны анықтауымен сипатталады,
алайда сол тауарды ... ... ... ... ... ... үлесі аса көп емес, сондықтан монополиялық бағаны ... ... ... ... ез ғана сатушылар іс-әрекет жасап, олардың
әрқайсысы тауар бағасына әсер етуі мүмкін;
б) монополиялық бәсеке ...... ... ... көп ... мен ... ... монополияны кең ... ... Бұл ... ... ... де ... кең ... көмектесіп, нарықта өтімдік жағдайда болуға итермелейді.
«Сатушы нарығы» және ... ... ... ... та ... ... деп сатушы көп билікке ие болып, субъекті белсенділігін сатып алушы
жүзеге асырған нарықты айтамыз. Нарықтың мұндай ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. «Сатып алушылар
нарығы» деп сатып алушылар көп ... ие ... ... ... ... жүзеге асырған нарықты айтамыз.
Атқарылап жатқан заңдылықтарға сай көзқараспен ... ... ... және ... ... ірі ... ... қарай – азық-түлік және азық-түліктік емес
тауарлар, ... ... ... ... ... аяқ киім,
телеаппаратура, автомобиль және т.б.) болып ... ... ... ... ... нан өндіру нарығы, үй және тары ... ... ... және т.б. Киім ... ... ... қараймыз: тігін
(өндірісі), тоқыма тауарлар, бас киім мен ... ... ... ... ... ішкі ... ... Олардың барлық сегменттерінің
дамуы мен қызмет жасауы бір-бірімен байланысты және ... ... ол ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Адамзат қызметінің аясына байланысты (өндірістік, өндірістік емес,
қаржылық, руханияттық және тауар-ақша айналысының саласы) ... ... ... ... ... бірнеше түрге бөлуге болады.
Адамзат қызметінің әрбір аясы ұлттық нарықтық жекелеген элементін
қалыптастырып, нақты өмірде біркелкі ... ... Олар ... ... байланысты және бір-біріне тәуелді. Мысалы, өндірістік сала ... емес ... мен ... ... салалары - өндіріс құрал-
жабдығы, тұтыну тауарлары мен қызмет ... ... күші ... ролі ... ... оның ... ... ашыла түседі.
Нарық қызметінің көп түрлерінің ішіндегі ерекшесі реттеуші роль
атқаруы болып ... Ол ... ... ... тиімді әрі үздіксіз
қамтамасыз етеді. ... ... ... әкімшілік басқарудың ауыстыруы
экономикалық жүйенің ... ... алып ... ... тууына, адамның экономикалық өсудегі қозғаушы күші ролін жоюға
алып барады.
Нарықтың келесі қызметі – ақпараттық. Тауар ... мен ... ... ... пен ... ... ... призма арқылы тұрақты өзгеруі
нарықтық экономиканың борометріне әрі айнасына айналдырады. Нарық өндіріске
қатысушыларға қоғамдық қажетті өндіріс шығындары ... ... ... ... ... ... ... әрі сатып алынатын тауар мен
қызмет көрсетудің қоғамдық қажетті сапасы мен ассортименті туралы да нарық
хабар жеткізеді.
Нарықтың қажеттілеу ...... ... маңызын мойындау,
еңбекті материалдық ынталандыруды экономикалық тұрғыдан қамтамасыз ету және
басқаларын жатқызамыз.
3. Нарықтың элементтері, қызмет ету принциптері
Нарық экономикасының ... ... ... ... ... талап етеді. Осылардың жиынтығы нарық жүйесін құрайды.
Нарық экономикасының бірінші және өте ... ... - ... ... ... ... еңбек бөлінісі процесінде қалыптасады –
біреулері тауарды ... ... оны ... ... жеке ... өндірістік тұтыну болып бөлінеді. Жеке тұтынуда ... ... ... ... жеке ... ... ... өндіріс процесін әрі қарай өңдеуге пайдаланады. ... ... мен ... ... ... ... ... айырбастау арқылы жүріп отырады. Нарық
шаруашылығында бұл байланыстар тұрақты ... ... ... ... нарықтық келісімдер формасында жүреді.
Нарық экономикасының екінші элементін ... ... ... ... меншіктің жеке немесе аралас
формаларымен болжанған экономикалық оңашалану құрайды.
Нарық экономикасының үшінші маңызды ...... ... ... ... Бұл жерде тек екі мәселені ... ... ... пен ... ... ... Бұлардың сәйкестігі
конъюктураға байланысты өзгеріп (тербеліп) ... ...... ... ... ... нарықтық қатынастар әсерінің
сферасын баға ... Осы ... ... ... шығындар
болжайды, яғни айырбаспен байланысты айналым шеғындары болжайды.
Нарық экономикасының төртінші, ... ... – екі ... сұраныс
және ұсыныстан тұрады. Нарықта ... ... ... ... Осы ... ... қалыптасқан бағамен ақшалай
табыстарына ... ... ... ... ең ... ... қолданудың және
ресурстарды тиімді пайдаланудың стимулы болып табылады. Сұраныс пен ұсыныс
материалдық ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ететін, ... ... өте ... механизмінің бесінші элементі – бәсеке. Бұл ... ... және ... ... ... ... кеңейтуді қамтамасыз етеді.
Бәсеке нарық субъектерінің ... ... және ... реттеу
механизмінің формасы болып табылады. А.Смит бәсекені нарықтың «көрінбейтін
қолы» ... ... қол» ... ... адамдар өз мүдделеріне
сәйкес, өздеоініңқара басының ... ... ... ... ... жиынтығы қоғам пайдасына ... ... ... ... басты қызметі экономиканың реттеушілерінің –
бағаның, пайданың нормасының, проценттің, т.б. ... ... ... ... ... нарықтық инфрақұрылым жатады. Нарық
тауар биржаларының көтерме және бөлшек сауда құрылымдарының құрылып, қызмет
етуін талап етеді.
Нарық ... ... ... үш ... ... ... (шекті) талдауға;
- балама таңдау шығындарына;
- экономикалық рационалдыққа.
Маржиналдық ... ... ... ... ... іс-
қимыл жүріп оырады. Олардың әрекеттеріне әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... тауарлармен толық қамту,
нарықтық бағаның өзгеруі, нарық ... бір ... ... ... ... ... Жаңа, шекті субъектінің пайда болуы нарық
экономикасына, ондағы ұсыныс пен сұранысқа мәнді әсер ... ... ... яғни ... және ... болатын ұсыныс кезінде, шаруашылық
жүргізушілер өте көп болғанда, олардың ... ... жеке ... шексіз аз шамада болады. Маржиналдық бағыт нарықтық ортаның үзілмей
қызмет етуін қамтиды деуге ... ... пен ... күрт ... ... ... өндірушілер мен тұтынушылар тепе-теңдік болмысын
қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... таңдау шығындарына
тікелей шығындар, және ресурстарды пайдаланудың немесе ... ... ... ... ... бас ... салдарынан
түспеген, табыстың және тікелей шығындардың жиынтығы ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктердің
варианттарының ішінен ең ұнамсыз болса да, ... ... ... ... ... ... Балама таңдау шығындары принципі
өндіушілерді, олардағы бар ресурстарды тиімді қолдануға ынталандырады.
Экономикалық рационалдық ... ... пен ... ... ... Рационалдық таңдау өзгеріп тұратын ... Осы ... ... ... ... ... ең аз көлемде
болса да, күмәнсіз ... ... ... ... ... критериі – табыс төтенше құқықтың болуымен байланысты. Фирма
неғұрлым өзінің ... ... ... ал ...... пайдалана отырып, барынша өздерінің қал-ахуалын жақсартуды көздейді.
Нарық экономикасын осы ... ... ... құру ... ... қамтамасыз етеді. Осы болмыс нарық механизмінің орталық
проблемасы. Бұл жағдай екі қарама-қарсы күштерді қолдануға ... ... ... ... пен ... ... жақтан, нарықтағы бағаны.
Сирек кездесу нарық экономикасының өте маңызды шарты болып табылады.
«Сиректік» деген түсінік экономистер үшін өте ... ... ... ... ... дәлелдеуде қолданылатын. Демек, шекті
пайдалылық ... ... ... түсінік негізгі және ешқандай
түсіндірме тілемейтін, физикалық ақиқат ... ... ... зерттеу, белгілі бір тұрғыда кейбір игіліктердің ... ... ... ... ... Д.Рикардо, А.Смит «сиректік» түсінігін
күнмен байланыстырады. Олардың айтуы бойынша, сиректік еңбектің санымен
қатар, тауардың құнын белгілейтін ... ... ... Осы замандағы
нарықтық қатынастар теориясында ... ... ... ... ... Егер ... сиректікті табиғи және әлеуметтік
факторлармен байланыстырған болса, қазір сиректік нарықтың қызмет ... ... ... ... мол жаңа ... бір ... және
толығымен қажеттіліктерді қамтамасыз ете алмайды. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... мол ... сайын, осы игіліктің
қажет санын өндіруге соншама мол уақыт керек.
4. Жеке және нарықтық сұраныс және ... ... ... шаруашылық субъектілеріне үй
шаруашылығын, фирма мен үкіметті жатқызамыз. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... іс-әрекет жасап, шығыс
пен кірісті ... ... ... ... (жер мен ... және адами (еңбек пен
кәсіпшілдік) ресурстарды өткере (өткізу) отырып, ... ... ... ... ... ... тауар өндірісіне қажетті сұраным
ресурстарын талап етеді. Сұраныс пен ... ... ... ... түріне нарықтық бағаны белгілейді. Үй шаруашылығы тұтыну ... ... ... ... ... сатудан алынған табысты қажетті
өнім мен қызмет жасауға жұмсайды. Ал, фирмалар өз ... ... ... ... ... шаруашылығы тапқан табыстың барлығын өнім сатып ... ... ... ... (қор) және ресурстар мен салықты төлеуге жұмсайды.
Фирмалар өндіріс ресурстарын біріктіреді және қозғалысқа келтіріп өнім
шығарады, қызмет көрсетеді және осы ... ... ... ... ... ... табысын қалыптастырады. Үй шаруашылығы сияқты фирмалар ... ... ... түскен табыс) ресурстарды төлеуге толық
жұмсайды. ... үй ... ... ... төлейді,
инвестицияны жүзеге асырады және т.б.
Үкімет ... ... ... жеке ... ... ... және ... қажетті ресурстарды сатып алады. Үкімет
жұмысымен қамтамасыз ету саясатын жүргізді және ... ... ... ... және ... әсер ... ... үлестіреді.
Салықтан түскен ақшалай қаржыны шоғырландырып, ... ... ... (мемлекеттік зейнетақы, табыс аздарға көмекақы,
жұмыссыздарға жәрдемақы) ... ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік қызмет көрсетуді ұсынады. Демек,
табыс пен шығындардың шеңбер айналымы үнемі ... ... ... ... ... өндірістің жалпы көлемін байқатып, тұрғындардың
жұмыстылығы мен табысы көрсетіледі.
Нарықтық экономиканың қажетті ... бірі ... ... – бұл ... ( ... фирма, мекемелер)
жиынтығынан тұрады және оның ... ... ... мен ... ... қалыпты жағдай қалыптастырып қызмет көрсетеді.
Нарықтық инфрақұрылымының элементіне – тауарлық, қор ... ... ... және ... қызметтер, ақпараттық жүйелер,
коммерциялық банктер, көтерме сауда ... ... ... т.б. ... ... бой ... ... инфрақұрылым негізгі
элементтерінің қалыптасуына мүмкіндік жасайды. Құрылған объектілер ... ... ... қамтамасыз етуге тиіс. Оларға:
- топтасқан тауарларды көтерме сауда жасау үшін сауда биржасы;
- бағалы қағаздарды саудалау үшін қор биржасы;
- өндіріс ... мен ... ... сату үшін коммерциялық
көтерме сауда кәсіпорындары;
- акционерлік кәсіпорын мен бірлестіктер қаржысына құралған қоймалар,
элеватор, тоңазытқыш, ... ... ... банктердің коммерциялық несиелер арқылы қызмет жасауы,
ол ... ... пай ... ... ... ... керек;
- коммерциялық ақпараттық орталықтар және кәсіпорындағы маркетингтік
бөлімдер. Нарық конъюктурасы мен сұранымды ... ... ... ... ... үшін ... ... ремонттық, консультациялық, банктік және ... ... ... ... ... ... және экономиканы дамыту үрдістерін талдау
2006 жылы Қазақстан Республикасының Үкіметі отандық ... өсуі мен ... ... ... ... әл-ауқатының деңгейін
арттыруға, экономикалық қауіпсіздікті нығайтуға, елдің әлемдік деңгейдегі
бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған жұмысты ... жылы ... ... ... ... өсуінің жеткілікті
түрде жоғары қарқыны сақталды. Бұл ретте 2006 жылы экономика 2005 жылға
қарағанда ... ... ... дамыды.
2005 жылы экономика өсуінің қарқыны нақты мәнде 9,7 %-ті құрады.
2006 жылы ... ... 9,7 ... ... теңгеге жетті, ал нақты
өсім болжамды мәннен 2,1 проценттік пунктке ... 2005 ... ... 110,6 %-ті құрады. Халықтың жан басына шаққандағы ЖІӨ мөлшері
2006 жылдың ... ... 5046 АҚШ ... ... бұл
2005 жылдың көрсеткішінен 1,3 есеге жоғары.
Нақты ... ... 2010 ... ... ... ... ... қойылған ЖІӨ-ні
2000 жылдың деңгейіне қарағанда екі еселеу жөніндегі міндет 2008
жылдан кешіктірмей орындалатын ... ... ... ... 2006 жылы 2005 жылмен
салыстырғанда 7%-ті, өңдеуші өнеркәсіпте – 7,3 %-ті, ... ... %-ті ... Ауыл ... ... ... ... өсімі 2006
жылы өткен жылмен салыстырғанда 7 %-ті құрады. ... ... 5 ... ... 20,4 %-ке, ... ... ... 20,1%-ке
ұлғайды. Негізгі капиталға инвестициялардың көлемі 10,6 %-ке ұлғайды.
Сыртқы сауда айналымы 2006 жылы 37%-ке, оның ... ... 37,3 %-ке, ... 36,4 %-ке ... ... ... ... қамтылу деңгейін және жалақы
деңгейін одан әрі ... ... ... саны 2,4 %-ке ... ... 2005 ... ... 0,3 проценттік пунктке азайды
және 7,8 %-ті құрады. Халықтың нақты ақшалай кірістері 10,7 %-ке ... ... ... экономикалық қызметтің барлық түрлері бойынша
2006 жылы 40775 теңгеге жетті және ... ... 10,2 %-ке ... ... ... ең ... дамып келе жатқан
секторларының бірі болып табылды. Ел экономикасына ... ... 2006 жылы 2005 ... ... 82,7 %-ке ... және 4,7 ... құрады. Резиденттердің екінші деңгейдегі банктердегі депозиттерінің
жалпы көлемі 2006 жылы 2005 жылмен салыстырғанда 88,4 %-ке – 3,1 ... ... ... жылы ... әлеуеттің ұлғаюын болдырмау және экономиканың
«қызып кету» ... ... үшін ... ... ... ... ... Есепті кезеңде қайта қаржыландырудың ресми ставкасы екі
рет: 2006 жылғы 1 сәуірден бастап –
8,0 %-тен 8,5 %-ке ... 1 ... ... 9,0 %-ке ... ... ... ... тартылатын депозиттер бойынша
ставкалар 3,5 ... %-ке ... ... ... Қысқа мерзімді ноталар
бойынша кірістілік 2005 жылдың аяғындағы 2,24 %-тен 2006 ... ... %-ке ... ... қабылданған шараларға қарамастан, 2006 жылы инфляция деңгейі
2005 жылдың орташа жылдық көрсеткішінен 1 проценттік пунктке
(7,6 %) және 2006 жылға жоспарланған ... ... ... 6,9 – 8,5
% дәлізінен 0,1 проценттік пункт артып, айтарлықтай жоғары деңгейде – 8,6 ... ... АҚШ ... ... ... биржалық айырбас бағамы бір
жылда номиналды мәнде 5,06 %-ке ... 2006 жылы орта ... 1 ... 126 ... ... қағаздар нарығын дамыту, оны халықаралық капитал нарығымен
кіріктіруді қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... қаласының өңірлік қаржы орталығы, сондай-ақ оның қызметін
реттейтін Агенттік құрылды.
Ұлттық қордың активтері жыл ... ... 74,5 %-ке ... ... 31 желтоқсанда 14,1 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... алғанда 33 млрд-тан астам АҚШ долларына
жетті.
Зейнетақы жинақтарының көлемі 2006 жылы 2005 ... ... %-ке ... және 909,7 ... ... ... ... ішінде мемлекеттік бюджетке түсетін кірістер түсімінің
жоспарын тұрақты түрде асыра орындау байқалды. Мемлекеттік бюджетке ... ... 6,5 %-ке ... 2,54 трлн. теңгені құрады, шығыстар 2,39
трлн. теңге сомасына немесе жоспардың 98,6 %-іне жүргізілді. Жоспарланған
136,4 млрд. ... ... ... іс ... 81,6 млрд. теңге сомасында
профицит қалыптасты.
Тұтастай алғанда Қазақстан экономикасының перспективаға ... ... ... қамтамасыз етуге ықпал ететін оң алғышарттар байқалды.
3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің стратегиялық мақсаты
Үкімет қызметінің орта ... ... ... ... даму ... ... елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру
болып табылады.
Үкімет күш-жігерді Қазақстанның халықаралық бәсекеге ... оның ... өмір сүру ... арттыру үшін қолайлы
институционалдық және экономикалық жағдай жасауға барынша бағыттайды.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... – 2009 жылдарға арналған бағдарламасының мынадай басым бағыттары
белгіленген.
4. Қазақстан ... ... 2007 – 2009 ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге
және елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының басым ... ... ... ... және ... жүйесін қалыптастыру.
Міндеттері
1. Мемлекеттік органдардың шешімдер қабылдаудағы дербестігін ... ... ... ... ... қол жеткізуге
жауапкершілігін арттыруға бағытталған бағдарламалық құжаттарды ... ... жаңа ... ... ... жоспарлау жүйесін
әзірлеу және енгізу.
2. Мемлекеттік жоспарлаудың қисынды жігін ... ...... органдардың стратегиялық мақсаттары – тактикалық
міндеттер – іс-шаралар – ресурстар – бюджет.
3. ... ... ... және олардың бюджет қаражатын
пайдалануының ашықтығын және қоғамның бақылауында болуын қамтамасыз ету.
4. Мемлекеттің стратегиялық ... қол ... ... ... ... бөлігінде мемлекеттік статистика жүйесін
жетілдіру.
Шешу жолдары
Үкімет экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің сапалы жаңа ... ... ... қол ... стратегиясын әзірлейді және
Бәсекеге қабілеттілік пен экспорт жөніндегі ұлттық ... ... ... ... жоспарлаудың жаңа жүйесі
әзірленетін және енгізілетін болады.
Бұл әрбір мемлекеттік органның өзінің ... ... ... ... ... және оның ... мемлекеттік органдардың мақсатты
бағдарламаларын, операциялық (жылдық) жоспарларын ... ... пен ... ... ... ... ... белгілей отырып, үш жылдық кезеңге арналған меморандум
жасалатын ... Жыл ... ... ... қызметі туралы есептер
жарияланатын болады. Өңірлерде осыған ұқсас жүйе енгізілетін болады.
Мемлекеттік жоспарлауға жаңа тәсілдер енгізу кезең-кезеңмен ... ... 2007 – 2008 ... олар ... ... ... және екі пилоттық өңірде енгізілетін болады. 2009 жылдан бастап
барлық мемлекеттік органдар мен өңірлердің ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесін іс жүзінде іске ... үшін ... ... база жасалатын болады.
Мемлекеттік жоспарлаудың қисынды жігін құру үшін ... ... ... ... ... мен ... ... күшейтетін Үкіметтің әлеуметтік-экономикалық саясатын
іске асырудың негізгі ... ... ... ... стратегиялық
жоспарлау жүйесіне көшу;
мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ал ... ... шешуге бағытталған
іс-шаралардың бюджеттік бағдарламалардың кіші ... ... ... ... және ... ... ... және сапалық көрсеткіштерінің ... ... ... ... жоспарланған жылға арналған жоспары
туралы баяндамасын стратегиялық жоспарлардың негізінде қалыптасқан ... ... ... ... ... шығындармен
байланыстыратын бюджеттік өтінімнің құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... және іске ... мемлекеттік жоспарлауға жаңа тәсілдер ... ... ... ... мен жауапкершілігін күшейту;
мемлекеттік органдардың нақты стратегиялық нысаналы индикаторлар
жүйесін әзірлеуі;
мемлекеттік стратегиялық ... мен ... ... ... ... мониторингінің жүйесін енгізу.
Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесіне көшкенге дейін қолданыстағы
бағдарламалық құжаттарды ... ... және ... міндеттерді
шешуді мемлекеттік органдардың деңгейіне беру жолымен оларды оңтайландыру
жүргізілетін болады.
Мемлекеттік органдар ... және ... ... ... ... және ... бақылауында болуын қамтамасыз ету
үшін мыналар жүзеге асырылатын болады:
мемлекеттік органдар қызметін және олар іске ... ... емес ... (қоғамдық бірлестіктер) мен
халықтың мемлекеттік қызметтер ... ... ... пікірлерін ескере,
осы бағалау нәтижелерін ... ... ... және ... ... ... жақсарту үшін ұсынымдар әзірлей отырып,
түпкілікті нәтижелерге қол ... ... ... ... ... ... іске ... нәтижелеріне, олардың
ашықтығына және бақылануына ... қол ... ... ету
мақсатында мемлекеттік сатып алуды жүргізу рәсімдерін жетілдіру;
мемлекеттік ... және оны іске ... ... ... ... үшін ... ... және бюджетті атқару
рәсімдерін ықпалдастыру мақсатында қолданыстағы ... ... және ... ... ... қол жеткізу тиімділігінің
мониторингін жүзеге асыру ... ... ... ... үшін ... органдардың стратегиялық және операциялық
(жылдық) жоспарларын, олардың нысаналы бағдарламаларын орындау ... ... ... ... қадағалауларға
негізделген мемлекеттік статистикалық есептілік енгізілетін болады.
Қорытынды
Нарықтық экономика ... ... ... мен өмір сүруін
қалыптастырудың негізгі ... бар. ... ... ... ... ... бермейді;
2. толық жұмыс бастылыққы кепілдік бермейді;
3. қалпына келтірілмейтін ресурстарды сақтауға көмектеспейді;
4. қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... мен қызмет көрсетулерді өндіруді
дамытуды ... ... ... ... ... жағдайын екі топқа бөлуге
болады. Бірінші топ:
-меншіктің сан қырлы нысандарын іске ... ... ... ... ... ... сақтаған жағдайлардағы ... ... Бұл ... ... ... өзі шексіз даму
қабілеті бар ... ... жүйе емес ... есте ... керек;
-тауарлар мен қызмет көрсету нарығы, өндіріс факторлары және қаржы нарығы
сияқты үш негізгі элементті біріктіретін нарықты инфрақұрылымды құру ... ... ... ... ... және ... ... әдістеріне өту жөніндегі экономикалық ережелерді қабылдаумен
байланысты шаралар жүйесі жатады.
1. Ресурстарды ұрлаумен тиімсіз пайдалануға жол ... ... ... ... көп ... ... ... мен игеру жөнінде
анық шаралары қажет;
2. Экономикадағы басым салаларды құрылымдық ... құру ... ... Экономиканы, шетелдік капитал тарту және аралас кәсіпорындарды құру
арқылы ашық жүйеге айналдыру.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә., ... ... -2003ж ... ... Ж.О., ... Ә.О., Экономиканы мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері 2002 202 б.
3. Осипова Г.М., Экономикалық теория негіздері Алматы-2002ж 123б.
4. ... Ө.К., ... Е.Н., ... Б.А., ... Ү.С., ... ... экономикалық теория Ақтюбе-2004ж 156 б
5. Күлекеев Ж.Ә., ... К.С., ... Н.Б., ... ... ... ... ... Бюджет жүйесі туралы. Қазақстан Республикасының Заңы «Қаржы-қаражат»
1996ж
7. Макконелл К.Р., Брю С.Л., Экономикс: ... ... и ... ... ... теорияның негіздері оқулық Алматы,2002

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты18 бет
Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты туралы7 бет
Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты,субъектілері және инфрақұрылымы6 бет
Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі9 бет
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет
Кеден бақылауының нарықтық экономикадағы қажеттілігі72 бет
Мемлекеттің экономикадағы рөлі24 бет
Нарықтағы баға қалыптастырудың түрлері және маркетингтегi баға қалыптастыру саясаты8 бет
Нарықты экономиканың қажеттілігі, мәні және қазақстандағы оған өту жолдары28 бет
Тәуекел мәні, функциялары және жіктелуі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь