Экология. Озон қабатының бұзылуы

Жоспар:

1.Экология

2.Жылулық эффект

3.Озон қабатының бұзылуы

4.АДАМНЫҢ БЕЙІМДЕЛУІНІҢ ЖАЛПЫ
ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ


5.Қорытынды
Экология
Қышқыл жаңбырлардың зардабын тартқан кейбір мемлекеттер бұл мәселенің шешуін іздестіріп, белгілі бір шаралар қолдануда. Мәселен, қышқыл жаңбырлардың зардабын катты тартқан Швеция көміp мен мұнай жағуды шектеді. Бұл елде құрамында күкіpті жоқ жанармайлар ғана пайдаланылады. Кенді балқытқанда және отынның қазба түрлерін жандырғанда бөлінетін зиянды заттар түгелдей дерлік сүзіледі. Швеция үкіметі күкіpт шығарындыларын шектеу туралы келісімге қол қойды. Сонысымен басқа елдерге үлгі-өнеге керсетті.
Жылулық эффект. Атмосфераның құрамы мен жағдайы космос пен жер арасындағы сәулелі жылу алмасуына әсерін тигізеді. Жылу алмасуының нәтижесінде биосфераның температурасы белгілі бір деңгейде болады. Орташа шамамен +150С. Биосфераның температуралық жағдайын ұстап тұруда күн радиациясының маңызы өте зор. Биосфераның температура деңгейі 99,8% күн радиациясына, 0,18% табиғи көздер жылуына, 0,02% антропогендік көздер жылуына тәуелді. Жердің жылулық тепе-теңдігінің бұзылуы ақырғы он жылдықта антропогендік факторлардың әсері нәтижесінде туындап отыр. Көптеген газдар күн радиациясын кедергісіз өткізеді. Бірақ көмір қышқыл газы, метан, озон, су буы атмосфераның төменгі қабатында жинақталып, 0,38...0,77 мкм болатын күн сәулелерін жерге қарай кедергісіз өткізіп, ал жерден шағылысып космосқа шығатын 0,77-340 мкм ұзындықтағы инфрақызыл сәулелерді өткізбейді. Соған байланысты бұл газдардың концентрациясы және қоспалары атмосферада жоғары болған сайын жерден космосқа соншалықты аз жылу бөлінеді. Сәйкесінше ол жылу мөлшері биосферада қалып климаттың жылулануына әкеледі. Бұл үрдісте негізгі рольді СО2 атқарады. Яғни биосфера газдарының «жылулық эффектілігін» туындатуына қатысуының пайыздық көрсеткіші мынадай: СО2-50%, СН4-20%, фреон -15%, N2О-10%, О-5%. Атмосферадағы көмірқышқыл газы концентрациясының пайыздық көрсеткіші 1900 жылы- 0,029% , 1990 жылы- 0,036% , 2000 жылы- 0,038% болса 2030 жылы- 0,045-0,06% , 2050 жылы - 0,07-0,075% болады деп болжануда. Егер бұл болжам дұрыс болса Қазақстан мен Орта Азия елдерінде қаңтар айының орташа температурасы 6-15оС- қа жоғарылап, қыста түсетін қар мен жауын 20-30 пайызға кемиді.
        
        Экология
Қышқыл  жаңбырлардың зардабын тартқан кейбір мемлекеттер бұл мәселенің
шешуін іздестіріп, белгілі бір шаралар қолдануда. Мәселен, қышқыл
жаңбырлардың зардабын катты ... ... ... мен ... ... ... елде құрамында күкіpті жоқ жанармайлар ғана пайдаланылады. Кенді
балқытқанда және отынның қазба түрлерін жандырғанда ... ... ... ... ... ... үкіметі күкіpт шығарындыларын шектеу
туралы келісімге қол қойды. ... ... ... ... керсетті.
         Жылулық эффект. Атмосфераның құрамы мен жағдайы космос пен жер
арасындағы сәулелі жылу ... ... ... Жылу ... ... ... белгілі бір деңгейде болады. Орташа
шамамен +150С. Биосфераның температуралық ... ... ... күн
радиациясының маңызы өте зор. Биосфераның температура деңгейі 99,8%  күн
радиациясына, 0,18% табиғи көздер жылуына, 0,02% ... ... ... ... ... ... ... ақырғы он жылдықта
антропогендік факторлардың әсері нәтижесінде туындап отыр. Көптеген газдар
күн радиациясын кедергісіз ... ... ... ... ... метан, озон,
су буы атмосфераның төменгі қабатында жинақталып, 0,38...0,77 мкм болатын
күн сәулелерін жерге қарай кедергісіз өткізіп, ал жерден шағылысып ... 0,77-340 мкм ... ... ... ... ... бұл ... концентрациясы және қоспалары атмосферада жоғары
болған сайын жерден космосқа соншалықты аз жылу бөлінеді. Сәйкесінше ол
жылу мөлшері биосферада қалып ... ... ... Бұл ... ... СО2 атқарады. Яғни биосфера газдарының «жылулық
эффектілігін» туындатуына қатысуының пайыздық көрсеткіші мынадай: СО2-50%,
СН4-20%, фреон -15%, N2О-10%, О-5%. Атмосферадағы көмірқышқыл ... ... ... 1900 ... 0,029% , 1990 ... , 2000 ... 0,038% ... 2030 жылы- 0,045-0,06% , 2050 жылы - 0,07-
0,075% болады деп болжануда. Егер  бұл  болжам  дұрыс  болса Қазақстан ... ... ...    ... ... ... температурасы 6-15оС- қа 
жоғарылап,  қыста  түсетін   қар  мен  ... 20-30  ... ... ... да  ... климатымыз   күрт  өзгеріп,  ауа  райы  тіпті 
қолайсыз  болуы  мүмкін.
       2005 жылға дейін жер шарының орташа ... 1,5-4,5 ... ... ... көтерілуі поляр мұздықтарының біртіндеп
еруіне әкеледі. Ал бұл дүниежүзілік мұхит деңгейінің 0,5-1,5 метрге
көтерілуіне себепкер ... 2100 жылы 5 млн км2 ... ... судың
астында қалады деп болжам айтылуда. Бұл барлық құрлықтың 3%, құнарлы жердің
- 30 % құрайды. 1982-1988 жылдар аралығында жер серігі арқылы ... ... ... әр жыл ... ... жылынатынын
анықтаған.
       Озон  қабатының бұзылуы. Атмосфераның техногенді ластануы озон
қабатына да кері ... ... Озон ... ... жерге 0,29 мкм
болатын және одан төменгі қысқа толқынды ультракүлгін сәулелердің түсуіне
әкеп соғады. Бұл қысқа толқынды ультракүлгін сәулелер биосфераға өте
қауіпті: өсімдіктер ... (ең ... ... дақылдылар), онкологиялық және
көз ауруларының деңгейі жоғарылайды. Озон қабатын бұзатын негізгі заттарға
хлор мен азот қосындылары жатады. Хлордың бір молекуласы 105 озон
молекуласын, ал азот ... 1 ... ... 10 ... ... заттардың қосындыларының атмосфераға түсетін негізгі көздері: ұшақтар
(әскери ұшақтар). Олардың шығару газдарының 0,1% азот оксидтері (NO, NO2)
құрайды; ... ... ... ... ... ... ... Бір «Шаттл» ракетасының космосқа ұшырылуы озоның 0,3 %
(100000000т озон) бұзылуымен ұштасады. Бұл жағдайда ... ... ... ұзақ ... ... 1973 жылы озон ... техноген
факторларының әсерінен 1%  бұзылса, 2050 жылы озон қабатының 10%  ... ... ... ... ... ӨЗАРА
ӘРЕКЕТІ. ШЕКТЕУШІ  ФАКТОРЛАР 
         Экологиялық факторлар - тірі организмге олардың жеке дамуының бір
ғана кезеңінде болса да тікелей ... ... әсер ете ... ортаның кез-
келген әрі қарай бµлшектенбейтін бµлшегі. Экологиялық ... үш ... ... - µлі ... ... ... – особь пен
популяция және табиғи бірліктер популяциясы арасындағы ... ...... іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсерінің жиынтығы.
Экологиялық факторлардың әрқайсысының µзінше ... бар. ... ... мол ... ал ... ... минералдық элементтерді
сумен алмастыруға болмайды. Организмнің тіршілік етуіне неғұрлым қолайлы
қарқынды ... - ... ... деп атайды. Организмнің тіршілік
етуіне мүмкіндік жоқ шекараны – шыдау шегінің тµменгі және жоғарғы деңгейі
деп атайды. Егер де ... ... мәні ... ... шығып кетсе онда
ол – шектеуші фактор деп аталады. Қоршаған   ортаның   қолайлы  немесе   
қолайсыз  ... ... ... ... өмір 
сүруіне   аса   қажетті    факторларға    көңіл   аударған  жөн.  
Адамдардың   ортаға  жасайтын   әсерін,   пайда - зиянын    анықтағанда 
ең  басты    шектеуші   факторларды  ... ... ... ... ... организмдер  тобына,   бірге  өмір  сүретін   әр түрлі  
организмдер  тобына  жасайтын   ықпалын   білу маңызды.
       Шектеуші   факторлар   физикалық,  химиялық   және  биологиялық 
сипатта  болады.  ... ... ... ...   ... ... ... сипатта  болса,  организмдердің  жылы  мен 
суыққа,  құрғақшылық  пен  жауынға  әсерлестігі  физикалық  сипатта, 
қоршаған  ортада   көмір  қышқыл  газының    көбеюі -  химиялық  сипатта 
болады.
         ... ... ... факторларының   ішінен 
климатқа  жататындарын   бөліп  алып   қараған  дұрыс,  ... ... ... ... ... ... әсері  өте  үлкен.
Мысалы, адамдардың солтүстіктің кейбір жерлеріне қоныс тебуіне жылудың
жетіспеушілігі шектеуші фактор болса, керісінше кейбір оңтүстік аймақтарда
су тапшылығы мен температураның µте ... ... ... болып
табылады. Себебі, адам организмдерінің бейімделу мүмкіндіктері де шектеулі.
Бірақ, қазіргі ғылыми-техникалық прогресстің нәтижесінде бұл шектеуші
факторлары бар ... да ... ... жағдайларды адам қолымен
жасап қою мүмкіндігі бар. Табиғаттың   ... ... ... өмір  сүруі  үшін   керекті  жағдайларды  жасауына
әкеледі.
       Климаттың   шектеуші  фактор  ... ... ... мен 
құбылыстар  адамдардың  еркімен  жүрмейді,  тек  табиғат  заңдарына   ғана 
бағынады.  Сондықтан,  қандай  да  болмасын  өндрісті  ... ... ... ... жасағанда   сол  жердің  климат 
ерекшеліктерін   ескеріп,  олардың  пайдалы  жағын  пайдаланып,  зиянды 
жағын  азайту  бағытында    қызмет  істеу  қажет. ... сол ... ... ... ... ... ... Климаттың  
шектеуші  факторларына    ауаның  температурасы,   күн   сәулесі,  жылу, 
ағын су,   жел және  атмосфералық  қысым ... ... ...   құбылыстар     табиғи  жолмен  және  антропогенді факторлар     
нәтижесінде де болып жатады.
         Табиғи  жолмен  болатын  өзгерістер  милиондаған   жылдар  бойы 
жүріп  ... ... ... әр  ... ... ауа  райы 
туралы  деректерді    салыстырғанда  бірнеше  миллион  жыл  бұрын 
климаттың  басқаша   болғаны,  содан  бері  айтарлықтай  өзгергені   мәлім 
болды.
       Адамдардың  іс-әрекетіне   ... ... ... ... жерді игеріп, қала  мен  су  қоймаларын   сала 
бастаған  кезден   жүріп  келеді.
       Шаруашылық   жұмыстарымен  айналысқанда   биосфераның  ... ... ... болашақта  болатын  пайда-зиянды   анықтап 
алған дұрыс.   Мысалы  су  электр  станциялары   құрлысын  бастамас  бұрын
өзеннің ағысы мен жауын шашын   мөлшері ... ... ... ... кетеме,  су  астында   қалатын  құнарлы  топырақпен  кесілген 
орманның  орнын  су  ... ... ... ... ... ... әкелеме,  сол  сияқты   мәселенің  тағы  басқа  жақтарын  есептеп 
білуі  керек. 
 
       ... ... ... планетамыздың тарихында адамның қоршаған ортамен әрекетінің
нәтижесінде көптеген Жер ... ... ... үрдістер болып
жатыр. Адам бір жағынан тарих нәтижесі, ал екінші жағынан оның жасаушысы,
тудырушысы. Жүз ... бойы ... адам ... ... ... – техникалық үрдістің қарқыны және тіршілік жағдайы
 т.  б. көп жағдайда  сәйкес келмейді. Бұл тұрғыда Ф.Энгельстің «табиғатты
жеңген жеңісіміз үшін масаттанбауымыз қажет, себебі әр осындай жеңіс ... кек ... ... ... еске ... Жаңа ... және өндіріс
жағдайында адамның бейімділігін қысқаша белгілі бір экологиялық ортада
организмнің тұрақты тіршілігі үшін қажет әлумет-биологиялық қасиеттері мен
ерекшеліктерінің жиынтығы ретінде сипаттауға болады. Жеке ... ... ... ... тіршілік әрекеттің нақты жағдайларында
айқындалады. Тірі жүйенің бейімделу қасиеті жеке бас денсаулығының бірлігі
болып табылады. Адамның бейімделу қасиеттері мен ... ... бір ... ... және олар уақытпен шектеледі. Белгілі бір табиғи немесе
жасанды тіршілік ортасында организмнің ... ... ... ... ... Н.Н., ... Н.А. ... ішкі организмнің
тұрақтылығының бұзылуына қауіп төнген кезде тұтас организмнің ... ... ... ... ... «Адаптациондық
синдром» туралы ілімінде бейімделуді үш кезеңге ажыратады. З.И.Барбашова
бойынша бейімделудің кезеңдері келесідей сипаталады: 1 кезең – авариалық
кезең сыртқы әсерлерге ... ... ... ... қорғаныш күштерін
жинақтауы; 2 кезең – тұрақты өтпелі бейімділік кезең. Қоршаған орта
жағдайларына организмнің негізгі қызметтік жүйелерінің бейімделе бастауы.
       3 кезең – тұрақты бейімделу  ... ... ... ... ұзақ ... әсерінен организм, сол фактордың әсерінен
туындаған қызметтік бұзылу - ығысуларды толығымен қайта қалпына келтіре
алмаудан әлсіреп, титықтайды.
       Белгiлi бір қоршаған ортаның шектеуші әсерiне ... ... ... толығымен бейiмделуге тырысады. Егер шектеуші фактор кµрсеткіші
тіршілік үрдісіне сай келмесе организм өзiнiң тiршiлiгiн жоғалтады. Мысалы:
адамның 4000 метр ... тау ... ... өмiр ... ... ... емес.
       Биология  ғылымында бейiмделу (адаптация) үрдісі – организмнің
құрылысы мен қызметтерінің тіршілік ету жағдайларына бейімделуін білдіреді.
Бейiмделу үрдісі  ... ... бір ... ... ... µмір ... ... тиімді белгілер мен қасиеттер
қалыптасады. Бейiмделу тірі организмдер эволюциясымен тығыз байланысты және
белгілі бір климатта организмнің µмір сүруін түсіндіреді. Тұрақты
бейімделген организм ретінде ... ... ... ... ... ... ... бейімделген ұрпақ беретін организмдерді
қарастырады.   Физиологиялық тұрғыдан бейiмделу (адаптация) ретiнде
жасушалар, ағзалар, жүйелер мен организм деңгейiнде жүретiн белгiлi бiр
физиологиялық ... ... ... туа және жүре ... ... ... ... қарастырады. Көптеген әдебиеттерде
бейiмделу деп жеке тұлғаның тiршiлiкке бейiмделу үрдiстерi мен құбылыстарын
және тұтас популяцияның ... ... ... ... ... де атайды.  
 
 
 
       5.1 БЕЙІМДЕЛУ  ФАКТОРЛАРЫ 
       Бейiмделу  мәселесiне жаңа көзқарастармен келген Ганс Селье,
әсерлерi бейiмделуге әкелетiн факторларды стресс ... ... ... деп ... ... ... жіктелуі 3 кестеде
берілген. Адам екi түрлi факторға бейiмделедi.
       Ол:  табиғи, әлеуметтiк факторлар.
       Эволюциялық даму барысында тірі организмдер табиғи
тітіркендіргіштердің алуан түріне бейімделді. Бейімделу ... ... ... ... емес бірнешеу, кешенді сипатта болады.
Мысалы, барлық тірі организмдер эволюция барысында ең бірінші Жердің
тіршілік жағдайларына бейімделді: жердегі қысымға, температура деңгейіне,
атмосфераның газдық ... т.б. ... жыл ... ... Оған олар ... ала ... ... Бұл алдын-ала бейімделу
эволюцияның жетістіктерінің ең бір маңыздысы болып табылады.  Табиғи
факторлар жануарлар мен бірге адам организіміне де ... ... ... де ... ... ... қоршаған  ортаға,  оның 
ерекшеліктеріне  бейімделіп   немесе  үйреніп  қана  қоймай,  оны 
өзгертуге,  өздеріне  қолайлы жасауға ұмтылады. Яғни, кµптеген қорғаныш
заттарын: киім, үй, т.б. ... ... адам ... ... ... µзі ... Бұл ... белгілі бір жүйелеріне
бейімделу барысында әсер күшін әлсіретеді, бірақ бұның кері әсері - табиғи
факторларға ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік фактор4 бет
Жаһандық экологиялық проблемалар31 бет
Жаһандық қауіптер.Атмосфералық ауа бассейнінің ластану мәселелері13 бет
Киотто хаттамасы3 бет
Озон қабаттары9 бет
Табиғи ортаның жергілікті аймақтық және ғаламдық масштабтағы мәселелері43 бет
Экологиялық проблемалар туралы27 бет
Экологиялық құқық жайлы22 бет
Ғаламдық экологиялық проблемалар16 бет
Қазіргі уақыттағы глобальды экологиялық проблемалары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь