Жер құқық қатынастары. ҚР-ның жер нарығы туралы түсінік

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 тарау. Жер құқығының түсінігі, пәні, жүйесі
1.1 Жер құқық қатынастарының түсінігі және сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Жер құқық қатынастарының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.3. Жер құқық қатынастарының қағидаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2 тарау. ҚР.ның жер нарығы туралы түсінік
2.1. ҚР жерге меншік құқығы мен басқа да құқықтыр ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.2. Жер пайдалану құқығы саласындағы жер құқық қатынастарының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
3 тарау.Жер нарығы және жерге орналастыру
3.1.Жер нарығын реформалау мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
3.2. Жерге орналастыру, жер мониторингі мен кадастры ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы егеменді ел болғалы қоғамдық қатынастар, оның ішінде жер қатынастары, Қазақстан Республикасының Негізгі Заңының нормаларына сай дами бастады.
Ата Заңымыз адам құқығы мен бостандығының басымдығын тани отырып, демокаратиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құруға бекем бел байлап, азаматтық татулық пен ұлтаралық келісімді, өзіміз және ұрпақтарымыз үшін лайықты өмірді қамтамасыз етуді қалай отырып, конституциялық құрылыстың негіздерін жариялады. Орталықтандырылған тоталитарлық жүйе бойынша қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық, құқықтық қатынастар адамдардың өскелең материалдық және рухани қажеттліктерін мейлінше, толық қанағаттандыру принциптеріне қайшы келіп, өмірдің өзі барлық әлеуметтік-экономикалық және құқықтық қатынастарды қайта реттеуді, экономикалық-құқықтық реформаларды жүргізіп, іске асыруды талап етті.
Қазақстан Республикасындағы құқықтық реформаның Мемлекеттік бағдарламасында былай делінеді "... Идеологиялық және саяси ұрандармен бүркемеленген кеңестік тоталитаризмнен мұраға қалған кеселдерден заң жүйесін тазартуды талап етеді".
Бұл бағдарлама құқықтық мемлекет құрудың және заң шығару үрдісін жетілдірудің болашақ бағыттарын белгілеп берді. Ол үшін жер құқық қатынастарын бір жүйеге салып, қоғамға, халыққа қызмет ететін неғұрлым тиімді және қайшылықсыз табиғат байлықтары, оның ең қасиеттісі жер туралы басқа үндестікті заңдармен қамтамасыз ету керек. Бұл салада, ең алдымен, жер және басқа табиғат байлықтарын тиімді және ұтымды пайдалануды және қорғауды қамтамасыз ету — еліміздің әлеуметтік және экономика саласындағы кезек күттірмес міндеттері мен мақсаттары екенін еске алуымыз керек.
Құқық қатынастарының ғылыми түсінігі нарықтық экономиканың өтпелі кезеңінде, ондағы қоғамдық қатынастарды, соның ішінде жер құқық қатынастарын, ғылыми түрде жүзеге асыруда негізгі құралдардың қатарына жатады. Себебі, ол ғылымның жетістіктері мен ұжымдық тәжірибелерге арқа сүйейді. Сонымен бірге ол құқық нормаларын қолдану ауқымын белгілеп берумен қатар, нарық экономикасы өтпелі кезеңіндегі қатынастардың реттелу өрісін кеңейтеді және жетілдіруге қызмет етеді.
Қазақстан Республикасының Президенті 1994 жылғы желтоқсанның 15-інде Жоғарғы Кеңес сессиясында сөйлеген сөзінде "Заң реформаға қызмет етуге тиіс" деп айтты.
Ғылыми зерттеулер жер қатынастарын реттейтін нормалдардың өрісін жетілдірумен шектелмей, ол нормалардың әлеуметтік-экономикалық тиімділігін де анықтап беруге тиіс. Оның мақсатына теріс әсер ететін құбылыстарды, әрекеттерді болдырмау және олардың алдын алатын тәсілдерін, керек болған жағдайларда, олармен күрес жүргізу амалдарын белгілеп беріп, барлық қатынастардың еліміздің талабына сай жүзеге асырылуы жатады. Мемлекет қызметінде жер құқығы жер қатынастарының
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Архипов И.Г. Земельное право РК. – Алматы: «Борки»1997.
2. Аксененок Г.А. Земельное право – М., 1972.
3. Боголюбов С.А. Земельное право – М., 1998.
4. Ерофеев Б.В. Земельное право – М., 1998.
5. Петров В.В. Земельное право Росии. Стоглавъ, 1995.
6. Хаджиев А.Х. земельное право РК. Общая часть: Учебное пособие. – Алматы, 2002.
7. Абдраимов Б.Ж. Актуальные вопросы правоприменения при разрешении земельных споров. – Алматы, 1998.
8. Абдраимов Б.Ж. Вопросы правового механизма обеспечения в земельном процессе. Алматы, 1995., «Юрист».
9. Абдраимов Б.Ж. Проблемы совершенствования процессуальных форм реализации норм земельного права. – Алматы, 2001.
10. Абдраимов Б.Ж. Земельное законодательство и судебная практика. – Алматы, 2002.
11. Абдраимов Б.Ж., Жарылкасын Е. Возмещение экологического вреда по законодательству РК. – Алматы, 2001., «Юрист».
12. Абдраимов Б.Ж. Процесуальные особенности разрешения земельных споров. Алматы, 2003.
13. Байдельдинов Д.Л. Экологическое законодательство РК. – Алматы: «Жеті - жарғы»,. 1995.
14. Бектурганов А.Е. Надо учитывать национальные традиции. // Юридическая газета. – 1999. - №10(277)
15. Бектурганов А.Е. ҚР-ғы жер құқық қатынастары.- Алматы: «Жеті-Жарғы», 1997.
16. Бектурганов А.Е. Ждет земля хозяйна. Казахстанская правда, 18 апреля 2003.
17. Косанов Ж.Х. Право собственности, право землепользования и иные права на землю. Алматы, «Данекер», 2002.
18. Куанышев Е. Понятие ответственности за нарушение земельного законодательства. -1997-№6.
19. Стамкулов А.С. Проблемы земельного законодательства в Казахстане // Юридическая газета. – 2000, 1 марта.
20. Стамкулов А.С., Бектурганов А.Е. Некоторые вопросы права собственности на землю в РК // Вестник Минюста РК. -1995.-№2.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................
..................................................3
1 тарау. Жер құқығының түсінігі, пәні, жүйесі
1.1 Жер құқық қатынастарының түсінігі және
сипаттамасы.................................6
1.2. Жер құқық қатынастарының
түрлері..............................................................12
1.3. Жер ... ... ... ... жер ... туралы түсінік
2.1. ҚР жерге меншік құқығы мен басқа да
құқықтыр.........................................19
2.2. Жер пайдалану құқығы саласындағы жер құқық ... ... ... және ... орналастыру
3.1.Жер нарығын реформалау
мәселелері.............................................................26
3.2. Жерге орналастыру, жер мониторингі мен
кадастры....................................29
Қорытынды..................................................................
.............................................33
Пайдаланылған ... ... ... ел болғалы қоғамдық қатынастар, оның
ішінде жер қатынастары, Қазақстан Республикасының Негізгі Заңының
нормаларына сай дами бастады.
Ата Заңымыз адам ... мен ... ... тани ... қоғам мен құқықтық мемлекет құруға бекем бел байлап,
азаматтық татулық пен ұлтаралық келісімді, өзіміз және ұрпақтарымыз үшін
лайықты өмірді қамтамасыз етуді ... ... ... ... жариялады. Орталықтандырылған тоталитарлық жүйе бойынша
қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық, құқықтық қатынастар адамдардың
өскелең материалдық және рухани қажеттліктерін мейлінше, толық
қанағаттандыру ... ... ... ... өзі барлық әлеуметтік-
экономикалық және құқықтық қатынастарды қайта реттеуді, экономикалық-
құқықтық реформаларды жүргізіп, іске асыруды талап етті.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... былай делінеді "... Идеологиялық және саяси ұрандармен
бүркемеленген кеңестік тоталитаризмнен мұраға қалған кеселдерден заң
жүйесін тазартуды талап етеді".
Бұл бағдарлама құқықтық ... ... және заң ... ... ... бағыттарын белгілеп берді. Ол үшін жер құқық
қатынастарын бір жүйеге ... ... ... қызмет ететін неғұрлым
тиімді және қайшылықсыз табиғат байлықтары, оның ең қасиеттісі жер ... ... ... ... ету керек. Бұл салада, ең алдымен,
жер және басқа табиғат байлықтарын тиімді және ұтымды пайдалануды және
қорғауды қамтамасыз ету — ... ... және ... ... ... міндеттері мен мақсаттары екенін еске алуымыз керек.
Құқық қатынастарының ғылыми түсінігі нарықтық экономиканың өтпелі
кезеңінде, ондағы қоғамдық қатынастарды, соның ішінде жер ... ... ... ... ... негізгі құралдардың қатарына
жатады. Себебі, ол ғылымның жетістіктері мен ұжымдық тәжірибелерге арқа
сүйейді. Сонымен бірге ол құқық нормаларын қолдану ауқымын белгілеп
берумен ... ... ... ... ... ... ... кеңейтеді және жетілдіруге қызмет етеді.
Қазақстан Республикасының Президенті 1994 жылғы желтоқсанның ... ... ... ... сөзінде "Заң реформаға қызмет етуге
тиіс" деп айтты.
Ғылыми зерттеулер жер қатынастарын реттейтін нормалдардың өрісін
жетілдірумен шектелмей, ол нормалардың әлеуметтік-экономикалық тиімділігін
де ... ... ... Оның ... ... әсер ... ... болдырмау және олардың алдын алатын тәсілдерін, керек болған
жағдайларда, олармен күрес жүргізу амалдарын белгілеп беріп, барлық
қатынастардың ... ... сай ... асырылуы жатады. Мемлекет
қызметінде жер құқығы жер қатынастарының дамуының дұрыстығына және бұл
салада әлеуметтік-экономикалық қатынастардың дамуына пәрменді ықпал ететін
құралы екенін де ... жөн. ... жер ... ... ... ... ... болмайды. Мұны еліміздің Ата Заңының
"Адам және азамат" деп аталатын екінші бөлімінен ... ... ... жер ... ... реттеуде объективті үрдістердің
қажеттіліктерін де еске алатын мемлекеттік басқару жүйесі ерекше орын
алады.
Жер құқығы — жер құқық қатынастарының реттелу айнасы. Мемлекет ... ... оны ... ... ... оған ... береді,
оның мақсаттары мен міндеттерін белгілеп береді. Мұның өзі құқықтық
қатынастарды жүйелеп, ғылыми түрде қарауды талап ... ... ... құқықтар саласында жер құқық қатынастары туралы ғылыми зерттеулер
өте аз. Оның ... олар ... ... ... ... ... ... қазір еліміздегі дамып келе жатқан жер
қатынастарының принциптеріне сай ... ... ... ... жер ... ... ... зерттеулердің жоқтығы,
жарияланбағандығы ғылым саласының ұлттық өрісін тарылтып отыр.
"Жер ... ... ... ... заң күші бар ... ... Республикасының заң шығарушылық құқының өрісіне қарай зиянды
көрініс. Бұл туралы өз ... ... ... ... ... жаңа ... Республикамызда жер құқық қатынастарын нарық
экономикасының талаптарына сай құруда атқаратын қызметі орасан зор. Оның
заңдық күші Қазақстан Республикасы ... ... ... ... - ... Республикасының заң шығару қызметін жүзеге
асыратын Республиканың ең жоғары өкілді органы (Қазақстан Республикасы
Конституциясының 49-бабы).
Келешекте Жер туралы ... біз ... ... мен ... ... ұсыныстарды ескере отырып, Парламент Қазақстан Республикасының
Жер кодексін қабылдауы мүмкін.
Оның мұндай заң шығарушылық құқығы - Қазақстан ... ... ... ... ... республика халқы атынан атқарылатын
қызметі. Оның қабылдаған заңдарының күшін өзінен ... ... де ... Бұл ... ... ... ... кезінде айтылса да, қазіргі
тәуелсіздік алған Қазақстан Республикасына тікелей қатысы бар.
Бұл зерттеу жұмысы, біріншіден, жер құқық қатынастары арқылы Қазақстан
Республикасның жер ... ... ... рөлін, қызметін, екінші
жағынан, олардың қоғамдық қатынастарда алатын орнын белгілеп беру
мақсатын, сондай-ақ жоғарыда атап өткен жер ... ... кең ... ... еске алып, жер құқық қатынастарының
түсінігі, талаптары мен мазмұнына және аталған ... ... ... мен қысқартылуына (жойылуына), жерді құқықтық қорғау
мәселелеріне жаңа заңдар негізінде талдау жасап, қорытындылар ... ... ... ... ... оның құқықтық
негіздеріне де байланысты. Кейінгі кезде жер құқық қатынастары азаматтық
құқық қатынастары сипатын ала бастады. Жаңадан Азаматтық кодекс, Жер заңы
және басқа да ... ... ... ... туралы заң құжаттары
қабылданды. Құқықтық қатынастардың осындай негіздеріне және кейбір ғылыми
пікір таластарға да талдай жасалып, қорытындылады, пікір айтылып, ... ... ... Жер ... қатынастарының түсінігі, сипаттамасы, түрлері және
қағидаттары
1.1 Жер құқық қатынастарының түсінігі және сипаттамасы
Қаралып ... ... ... ашу үшін оған тікелей қатысы бар құқық,
құқықтық қатынастар, құқықтық реттеу, құқықтық нормалар және құқықтық
қатынастардың объектісі туралы ... ... ... өту ... ... жер ... ... түсінігі берушілер аталған
құқықтық ұғымдардың осы түсініктегі мәнін берегей бағалай бермейді. Соның
нәтижесінде жер ... ... ... және оның мазмұны толығымен
ашылмай қалады немесе дұрыс болып шықпайды.
Құқықтың бірнеше мәні бар. Жалпы әлеуметтік мағынадағы құқық мысалы,
ұлттардың өз ... өзі шешу ... кең ... ... құқығы, заңдылық құбылыс ретіндегі құқық (позитивный -
жағымды), былайша айтқанда, заңда көрсетілген, бекітілген құқық. Мысалы,
Қазақстан азаматтарының жер ... ... жер ... ... — құбылыс ретінде қаралатын заңмен тығыз байланысты. Мұндай
құқықты мемлекет белгілеген және өкімет басында отырған билеуші таптың
немесе бүкіл ... ... ... ... ... ... ... ережелерінің) жүйесі деп атайды.
Совет Одағында белгілі заң ғалымдары А. В. ... ... ... ...... ... және ... басында отырған билеуші
таптың немесе бүкіл халықтың еркін білдіретін, бүкіл қоғамға міндетті
нормалардың (тәртіп ережелерінің) жүйесі",- деп түсіндірді.
Құқықтың ... ... ... ... ... билеуші таптың
материалдық тұрмыс жағдайы туғызған еркінің заңға айналуы, тап күресінің
нәтижелерін, мемлекет өкімет билігін өз қолында ұстап отырған таптардың
еркінің ... деп ... ... ... Соған орай, социалистік құқық
жұмысшы таптың және бүкіл халықтың мүддесін қолдайтын еркі деп
тұжырымдалды. Құқықты "өкімет басында отырған билеуші таптың" еркі ... ... ... және ... ... ... сай
келмейді. Бұрынғы Кеңес Одағында күштеп халық атынан заң шығарушылық ... ... Ол ... ... тап" пен ... ... ... қою
әдетке айналып, үстемдік орын алғанын айтпауға болмайды.
Әлеуметтік — саяси өзгерістердің даму барысына қарай кейінгі кезде заң
әдебиетінде "үстем таптың еркі" ... ... алып ... ... ... ... бастады. Мысалы: Р. 3. Лившиц "құқық дегеніміз жалпы
келісімділікті жүзеге асырудың нормативті бекітілген әділеттік" дейді.
С. С. Алексеевтің пікірінше: ... ... — бұл ... ... мүдденің есепке алынуы".
Құқық "номалардың жүйесі", яғни жүріс-тұрыс бағытының жалпы міндетті
сипатында болады. Сондықтан құқық ... - ... ... ... және ... ... түрі ... — заң, яғни оның негізі. Құқық заң арқылы
ғана ... ... ие ... ... "әр ... ... даму ... құқықтық жүйесі
қалыптасады, ол салаларға бөлінеді, құқық саласы — қоғам өмірінің белгілі
бір саласындағы қатынастарды реттейтін ... ... ... ... ... және ... ... (түрлері) бар.
Объективтік құқық — жалпыға бірдей міндетті, сырттай көріністі (формальный)
белгіленген нормалардың жүйесін көрсететін нормативтік реттеуші. ... адам ... ... ... ... ... мен
міндеттерін анықтап береді.
Субъективті құқық — адам қадамының (жүріс-тұрысының) заңды мүмкіншілігі,
яғни өзінің құқығы, заңдық мәні бар қадамын талап ету құқығы, заңды
мүмкіндіктерін ... ... үшін ... ... жүгіну құқығы.
Құқықтың мұндай көріністерінң әртүрлі реттеушілік мәні бар. Көп ... ... ... ... негіз бола алады. Мысалы, Қазақстан
Республикасының 1990 жылғы Жер кодексінің 3-бабына сәйкес Қазақстан
Республикасының әрбір азаматы жер учаскесін алуға құқығы. Оны беру ... ... осы ... ... ... Бұл ... ... жоғарыда
айтылған объективтік құқыққа жатады. Себебі, субъективтік құқыққа ие болу
үшін аталған шарттар мен тәртіптерді жүзеге асыру қажеттігі бар. ... ... ... ... ие бола ... және ... ... маңызына тоқтала келіп, Ә.
Стамқұлұлы объективтік құқығы жүзеге асырылмаған құқық, субъективтік құқық
жүзеге асырылған құқық болуы мүмкін деген пікірге келуі заң нормаларына
байланысты ... ... жер ... ... кейбір жер құқықтары
объективті түрде де жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалы, қала шегіндегі жалпы
пайдаланатын жерді азаматтар және басқа ... ... сол ... ... да пайдалана береді. Конституцияда көрсетілген құқықтардың да
объективтік түрде жүзеге асырыла беретіні бар.
С. С. Алексеевтің пікіріне зер салып қарасақ, ... ... ... ... ... ... Субъективтік құқық — объективтік
құқықты өмірде іске асыру нәтижесі. Бірақ, жеке құқықта, әсіресе
келісімдерде (мәмілелерде) ... заң ... арқа ... ... ... ... мүмкін.
Біздің пікірімізше, объективтік және субъективтік құқықтардың ерекшеліктері
бар. Жердің азаматтық айналымда болу мүмкіндігі жағдайында ... жер ... ... мәмілелерге байланысты туындауы да мүмкін. Оның
өзінде де, сондай-ақ мәмілелер заң нормаларының шегінде жүзеге асырылады.
С.С.Алексеев, Л.С.Явичтің ... ... пен ... ... мән ... ... ... қарсы шығып, аталған құқықтар
өздерінің әртүрлі қатардағы құқықтық құбылыстарымен ерекшеленеді дейді. Бұл
пікірдің дұрыс екені біз ... жер ... және су ... ... ... ... Республикасының Су кодекінің 24-бабында Қазақстан
Республикасының барлық заңды тұлғалары мен ... ... ... ... басқа да ұйымдар мен адамдар да суды пайдалануға
құқылы делінген.
Сол сияқты Қазақстан Республикасының Конституциясында да белгіленген
негіздерде, шарттар мен ... жер жеке ... ... ... (6-бап).
Бұл объективтік нормаларды (Қазақстан Республикасының Конституциясының 6-
бабы мен Су кодексінің 24-бабы) объективтік ... ... ... ... ... ... болмайды. Субъективтік құқықтарда
құқық пен міндеттер қатар пайда болады. Объективтік құқықта субъективтік
құқыққа ие болуға байланысты міндеттер бола ... ...... қажеттіліктің, субъективтік түсінудің нәтижесі
болып, болмыс өмірдің бейнеленуі. Онда мемлекеттің халық атынан мақсатты
еркі орын алады. Бұл жағдайда ол қоғамдық дамудың объективті ... ... ... іске дәл ... ... береді.
Қазақстан Республикасында құқықтық қатынастарды теориялық мәселелері
бұрынғы Кеңес Одағында дами бастады. Ол кезде заң әдебиеттерінде құқықтық
қатынатар құқық нормаларымен реттелген адамдар ... ... ... ... ... ... ... туындайтын қатынастар ретіцде
қаралды. Ал құқық пен қоғамдық қатынастар ... олар ... ... сай ... реттеудің нәтижесі деп тұжырымдалды.
Құқықтық қатынастардың теориялық түсінігіне келсек, ол — ғылыми танымның
негізгі құрамы (элементі). Сол ... ... ... ... ... бір ерекшелігін, мәнін көрсетеді.
"Құқықтық қатынастарды талдау, оның мазмұнын ашып береді", деп жазды Е.
Пашуканис.
Құқықтық реттеу жөнінде ғалымдар арасныда бір ... ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің қоғамдық қатынастарда
қатысушылардың іс-әрекетіне ықпал жасаудың әртүрлі мысалдары мен
амалдарының жиынтығы. Оның мақсаты бүкіл қоғам немесе ұжымның ... жеке ... ... ... ... ... болып
табылады.
Қоғамдық реттеу С.С.Алекесеевтің пайымдауынша құқықты және барлық құқықтық
амалдардың жиынтығы жәрдемімен қоғамдық қатынастарға заңдық әсер ету болып
табылады.
Құқықтық реттеу қоғамдық қатынастарды мемлекеттің ...... ... орын ... Бұл ... заң ... ... бағытын
белгілеп береді. Ғылыми тұрғыдан қарағанда, құқықтық реттеудің тақырыбы,
тәсілі, ... ... ... ... салада оның орны мен
ерекшеліктері бар.
Құқықтың нормативтік сипатын ескеретін болсақ, заң әдебиетінде ол құқық пен
барлық басқа құқықтық ... ... ... жеке ... ... және құқықтық санамен тығыз байланыстылығы еске
алынады.
Құқықтық қатынастардың ... оның ... ... ... ... құрылымы және т.б. ғылыми анықтамалар жатады.
Р. О. Халфина құқықтық қатынастардың теориялық ... ... ... ... ... кейінгі кезде құқықтық қатынастар
мен құқықтық нормалар арақатынасы арқылы зерттеліп, нормалардың жүзеге
асырушысы, құқықтық реттеудің нәтижесі немесе құқықтық ... ... ... ... құқықтық теориялық ұғымдар қатарынан орын алды. Бірақ
олардың нормалары мен арақатынасы байланысы ерекшеліктері туралы талас бар
дей келіп, ол құқықтық ... ... ... қатынастар деп жазды.
Мүхиддинов Н. Б. құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... шын ... ... құқық салаларымен реттелетін
қатынастар ретінде көрінеді, олардың арақатынасын ... ... ... ... жатыр деп тұжырымдаған.
Бұл айтылғандардан жер құқық қатынастардың ... ... ... ... ... қатынастардың жағдайын біліп алу қажет. Онан кейін оның мәніне
көшу қажет.
Жер құқықтық қатынастардың теориялық мәселелері бұрынғы Кеңестер Одағында,
Қазақстан Республикасында да жете ... ... ... ... ең ... ... ғалым Г.А.Аксененок, қазақстандық
Ә. Еренұлы. Бұл мәселенің көптеген қырларын ашып, ғылыми тұжырымдар жасады.
Бірақ Н.И.Красновтың айтқанындай жер ... ... ... әлі ... ... толық алған жоқ.
Жер құқық қатынастары қоғамдық қатынастардың ерекше сипатына тән. олардың
негізінде ... ... ... ... ... ... реттелген жер
қатынастары құқықтық қатынастардың келбетін (түрін) алады. Сондықтан жер
құқық қатынастары — ... ... ... ... ... пайдалану
саласында экономиклық қатынастардың сипаты мен бяндылығының заңдық нысаны
және идеологиялық ерікті қоғамдық қатынастардың ... ... ... жер құқық қатынастары басқа қатынастар сияқты белгілі бір
дәуірдің жемісі (нәтижесі), адам қоғамының материалдық өмір бейнесі
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Жер құқық — қатынастарын зерттеген басқа ғалымдар да жерді
пайдалануға байланысты туындайтын барлық қатынастарды жер құқық
қатынастарына ... Н. И. ... ... жер қатынастары — құқықтың тиісті
нормаларымен реттелген жер жөнінде ... ... ... қорытындысы.
Ол жер құқығы нормаларының ұйғаруына байланысты жүзеге асырылатын және
қысқарылатын қоғамдық жер қатынастары.
Ю. Г. Жариков: "Жер ... ... ... ... ... ... саналатын мемлекет пен жер пайдаланушылардың жерден табыс алуын да
жатқызу керек" дейді (жер пайдаланушылардың өнім алуы, мемлекеттік ... Ю. Г. ... бұл ... ... ... ... деп
қабылдамаса да, қазіргі кезде нарық экономикасы жағдайында оған мән беруді
қажет етеді.
Н.Д.Казанцев жерге меншік негізінде пайда ... және ... ... ... жер құқық қатынастары деп аталады дейді.
Аталып өткен жер құқық қатынастарының түсінігінің ... ... ... жер ... ... адамның ерікті қадамы, жер пайдалану, жерге
мемлекеттік меншік бар. Бірақ бұл ұғымдарын жер құқық қатынастарының
түсінігінде бәрі ... орын ... Орын ... өзінде жер құқық
қатынастарының түсінігін толық бере алмайды. Оның ... ... ... ... деп қарап, барлық жер құқық қатынастары осы меншіктен
туындайды деп, бір жақты қарауда болып отыр. Жердің ең ... ... ... ... ғалымдар ескере алмады.
Н. И. Краснов жер құқық қатнастарының жерге байланысты туындайтын
болғандықтан, өзінің сипатына қарай экономикалық қатынастар қатарына
қосады. ... ол ... ... ... және ауыл ... ... шаруашылығында немесе басқа әрекеттерде аумақтық орналастыру базасы
болып көрінеді ... Бұл ... ... ... элементі ретінде
көрінеді деп тануы бұрыңғы жер құқық қатынастарының түсінігіне қарағанда
жаңалық болып ... ол бұл ... одан әрі ... және оның ... ... жоқ осы
уақытқа дейін ғалымдардың жер құқық қатынастарының ерекшелігін, атап
өткеніміздей, жерге мемлекет меншігінің ... ... деп, ... ... оның ... де ... ... адамдардың, қоғамның
негізгі байлығы екенін орыннан ығыстырып, оны тек мемлекет меншігімен
пайдалану объектісі ретінде қарады.
Бұрынғы марксистік лениндік көзқараспен айтқанның өзінде де ... ... ... ... көзі ... дұрыс ұғым да еске алынбады.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сай жер және оның ... ... мен ... дүниесі, басқа да табиғи ресурстар мемлекет
меншігінде болады. Ата Заңымыз бұл ретте жерді алдымен табиғат ресурсы деп
қарайды. ... өзі жер ... ... ... адам ... ... ... байқатады.
Табиғи байлыққа, жерге мемлекет тарапынан әртүрлі меншікке жол ... ... ... ... оның ... ... алмайды. Ал жер
қатынастарын құқықтық реттеу жалпы халықтың еркін білдіретін заң
қабылдайтын органдарға ... Оның ... де заң ... ... ... ... болса даму жағдайын еске алып,
соған сай жер қатынастарын дамытуды өзіне ... етіп қоюы ... жер ... ... ... немесе социалистік
мемлекеттер деп бөлуге болмайды.
"Капиталистік" елдер деген мемлекеттердің біразында, мысалы, Голландия,
т.б. жерге жеке меншік жоқ. Соған орай, оларды "социалистік" мемлекет ... ... ... ... жол ... ... оны ... таптық
мүддесі үшін пайдаланып жатыр деуге де негіз жоқ.
Қазақстан Республикасында жер қатынастары арнаулы жер құқығымен реттеледі.
Оның заң негіздері - "Жер ... ... Жер ... Жер ... ... ... кодексі [12] және басқа жер қатынастары
туралы заңдар.
Қазақстан ... ... ... "Жер ... ... мен ... ... өзгеру және тоқтатылу тәртібі, жер
пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттері, соның ішінде жер пайдалану
құқығынан шеттетілу құқықтары мен міндеттері, Қазақстан ... ... ... белгіленеді делінген.
Қазақстан Республикасындағы жер құқық қатынастарының мазмұны бұрынғы
Кеңестер Одағында қалыптасқан және басқа ... ... ... жер ... қатынастарынан айырмашылығы мен ерекшеліктері бар.
Оны барлық жер құқық қатынастарының мазмұнынан көруге болады. Жерге ... ... жер ... ... ... алу — сату кепілдікке өткізу
немесе капиталға қою ... жаңа жер ... жер ... ... кеңейтіп, Қазақстан Республикасының халықтық, қоғамдық мақсаттары
үшін жаңа сатыда және нарық экономикасының қалыптасуына пайдалы қызмет
етеді.
Қазақстан Республикасында жер құқық қатынастарының ... ... және ... қасиетті жер заңдарымен реттелетіндігімен айқындалады.
Жер мемлекет меншігі және заңда белгіленген негіздерде шарттар мен шектерде
ол жеке меншікте болуы мүмкін. ... ... ... да ... ... ... байлық Қазақстан Республикасының әлеуметтік жөне
экономикалық даму негізі.
Қазақстан Республикасында жаңа қабылданған Жер туралы Жарлықта (1-бап) "Жер
құқығы қатынастары — жер ресурстарын басқаруға, жеке ... ... ... ... ... ... ... және басқа да заттық
құқықтарды жүзеге асырумен байланысты жер пайдалану мен қорғау жөніндегі
құқықтық қатынастар" деп белгіленген.
Бұл тұжырым біз атап өткен тұжырымнан ... ... ... мазмұнынан
белгілі болып түр. Біздің пікірімізше, ЖТЖ-ның бірінші бабында көрсетілген
анықтама жер құқық қатыгнастарының мазмұнын толық қамтымайды. Оның
дұрыстығы жер құқық ... ... ... меншік құқығынан
басталатынын көрсету болып табылады. Басқа барлық жер құқық қатынастары
жерге меншік құқығынан туындамайды. Жер ресурстарын басқару, ... жер ... ... ... ... ... басқа
меншіктік құқықтар алдымен жер заңдарының нормаларынан (ережелері) ... ... ... мазмұнынан туындайды. Жаңа қабылданған Жер заңының
жер қатынастары туралы тұжырымында жердің табиғи ресурс екені
көрсетілмеген. Онда жердің бұл қасиетінен туындайтын жер ... ... бар. ... ... ... жаңа Жер ... көптеген баптарында орын
алған. Мысалы, Жер туралы Жарлықтың 2, 3, 6, 10, 28, 29, 33, 42, 72, 82, ... 92, 103 — 108, 112 — 114 және ... ... ... ... ... және ... байланысты табиғи ортаны қорғауға арналған.
Қазақстан Республикасы халқының өмірі мен тіршілігінің негізі ретінде жерді
сақтау Қазақстан Республикасы Жер заңының қағидаттарының бірі болып
саналады.
Жер ... ... ... қырлары бар оның кейбір бастылары ғана
жоғарыда аталған Жер туралы Жарлықтың 1-бабында аталған.
Біз жер құқық қатынастарының ... жер ... ... көп ... ... ... бәрін бір ғана сыйғызуға болмайтынын еске
алып, басты екі объектіден жер қатынастары туындайтынын басшылыққа алдық.
Олардың бірі — жер ... ... ... жер ... ... ... заңда алатын орны жер құқығы мен экология құқығы, оның
негіздерінің бірі — Қазақстан Республикасының Жер заңы. Сондықтан біздің
жер қатынастары туралы ... ... ... жер ... Жер ... жер ... қатынастар туралы тұжырымдама Жер Заңының
нормаларынан туындайды.
Сонымен, жер құқық қатынастары дегеніміз — ... ... ...... ... меншік құқығының негізінде жер заңдарының
нормаларымен реттелген және пайда болатын қатынастар немесе жер құқықтық
нормалардың іс жүзіндегі көрінісі. Олар ... ... ... Жер құқық қатынастарының түрлері.
Жер құқық қатынастарының түрлері дегеніміз - жер құқық қатынастарының
құрамдас ... Олар ер ... ... ... ... ... ... өзгешеліктерін айқындайды.
Жер құқық қатынастарының бөлінуі немесе түрлері жөнінде ғалымдар арасында
қалыптасқан ... ... А. ... жер құқық қатынастарын екі топқа бөлгенмен, оған мыналарды
жатқызады:
1) жерге мемлекеттің ерекше меншігіне ... ... пен ... арасындағы қатынастар;
2) жер пайдалануға байланысты жер пайдаланушылар арасындағы қатынастар;
3) жерге билік және жерді басқаратын мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... органдармен жер пайдаланушылар
арасында жерді бөліп беру, қайтарып алу, ... алу және ... ... алу, жерге орналастыру және т.б. туралы жер құқық
қатынастары.
Жер құқық қатынастарының түрлері ... ... ... ... Ю. ... Н. Т. ... Н. И. ... және т.б. бар. Бірақ жер құқық
қатынастарын түрлерге жіктеудің немесе жүйелеудің жалпы теориялық ... ... ... ғалымдар және құқық қатынастарының әртүрлі топтарын
немесе түрлерін көрсетеді.
Н. И. Красновтың пікірінше, бір құбылыстың өзін белгілеріне қарай ... ... ... Жер ... ... құқық пен міндеттерге
(мазмұнына қарай) субъектілер мен объектілерге қарай бөлу мүмкіндігі бар.
Бірақ жер ... ... ... ... ... ... болмаған. Оның
жер құқық қатынастарын топтастыру мыналардан тұрады:
1-топ: ... ... ... ... ... қатынастары;
2-топ: мемлекеттік жер қорын басқару саласындағы жер құқық қатынастары;
3-топ: жер ... ... жер ... ... ... қорғаудың құқықтық қатынастары.
Бұлардан басқа Н. И. Краснов жер құқық қатынастарын материалдық және іс
жүргізу (процессуальный) жер ... ... ... Оның ... және ... қатынастарының нормалары жер құқық қатынастарының
субъектілерінің құқықтары мен міндеттерін белгілеп берсе, іс жүргізу жер
құқық қатынастарының нормалары жер ... ... ... ... және жерді құқықтық қорғау мен жер құқық қатынастарының жүзеге
асыруын көрсетеді.
Бұл жер құқық қатынастарын топтастырудың ... және ... ... ... ... бір ... — жерге мемлекеттік меншік құқығы болып
табылады. Себебі жерге мемлекеттік басқару — жерге мемлекеттік меншік
құқығының мазмұнынан туындайды ... ... ... — ие болады,
пайдаланады және басқарады).
Сондықтан жер құқық қатынастарын жіктеудің Краснов ... ... ... ... бұл ... үшін ... бола ... Оның мынадай
себептері бар.
Бірінші - жер құқық қатынастарынды кездесетін құқықтар мен міндеттер
субъективтік құқықтардың ... Жер ... ... ...
мемлекеттік басқару органдары, жер пайдаланушылар және басқа жер құқық
қатынастарында қатысушылардың ... ... ... мен міндеттері
бар.
Екінші - жер құқық қатынастарында қатысушы субъектілері әртүрлі, соған орай
олардың құқықтары мен міндеттері де әртүрлі болады.
Үшінші - жер құқық ... ... ... — жер. Оның ... ... ... ... мақсатына қарай белгіленеді. Жердің
субъектілерге мақсаты бөлініп берілуіне қарай да арнаулы құқықтар мен
міндеттер пайда болуы мүмкін.
Осы аталған жер құқық қатынастарының үш ... ... жр ... ... орын алады. Ол жер құқық қатынастарының меншіктік
негізі бола алады. Оған мынандай дәлелдерді келтіруге болады.
Біріншіден жер ... ... ... объектісі;
Екіншіден, жер мемлекет және жеке меншік объектісі;
Үшіншіден, жер пайдалану ... жер ... ... және табиғат объектісі. Сондай-ақ жер
пайдалану объектісі есебінде құқықтық қорғауға жатады.
Жердің осы ... ... ... ... ... құқықтық жағдайлары
(бұл жерде олардың өзара байланысын жоққа шығара алмаймыз). Соған орай,
оларға байланысты құқықтық қатынастар да әртүрлі. Соңғы қатынастар
субъектілерінің құқықтары мен ... де ... мен ... тиісті орындарын алады.
Жерге байланысты, әсіресе, жерге меншік құқығын ... ... ... және ... ... ... ... қорғау құқығына байланысты
туындайтын қылмыстық, әкімшілік, тәртіптік, мүліктік жауапкершіліктерді ... ... ... ... Жауапкершіліктің түрлерін жерді
аталған объектілер қатарында қорғау шараларының әдістері есебенде де
қарауға болады. Бірақ бұл жағдайда да жауапкершіліктің түрлері және
құқықтық ... аясы бола ... атап ... жер ... ... нарықтық экономикаға
байланысты жерге жеке меншік құқығы, мүлік құқығы, жер пайдалану құқығын
сату — сатып алу, кепілдікке беру және басқа жер құқық ... ... жер ... қатынастарының ауқымының кеңеюімен бірге олардың реттелуіне
өзгерістер енгізді. Бұрын болмаған жер құқығында жаңа институттар (жерге
жеке меншік институты, жер салығы мен ... ... ... ... т.б.) және ... ... жер ... қатынастары пайда болды.
Олар жер құқық қатынастарын реттейтін заңдарда тиісінше орын алды.
Сонымен ғалымдардың құнды ... жер ... ... ... құқық
туралы заңдардың және жаңа "Жер туралы Жарлықтың" нормаларын пайдаланып,
мынандай жер құқық қатынастарының түрін ұсынамыз:
1. жерге меншік және мүліктік қатынастар.
2. жер ... ... ... құзыретін реттейтін жер құқық
қатынастары.
3. жерге меншік және мүліктік құқық иелерінің құқықтары мен міндеттері
туралы жер құқық қатынастары.
4. жер қоры және оның ... ... жер ... ... жерді пайдалануға бақылау жасау және жерді қорғау саласыңдағы жер ... ... ... жер ... және жер қадастыры саласындағы жер
құқық қатынастары.
7. жерге меншік және жер пайдалану құқықтарын қорғау саласындағы жер құқық
қатынастары.
Атап өткен жер ... ... ... мазмұнына қарай қысқартуға
болар еді. Мысалы, "жер қорын басқару органдарының қызметтерін реттеу жер
құқық қатынастарын", "жерге ... және ... ... ... ... Жер қорлары меншік объектісі болғандықтан оны жерге меншік
иесінің құқығының мазмұнынан туындайтын ... ... ... да қарауға
болады. Сол сияқты жер рентасы қатынастары да мемлекеттің жерге меншік
құқығынан туындайтын қатынастарға жатады. Жерге орналастыру, жер
мониторингісі, жер ... ... жер ... ... ... ... ... кездеседі. Жер пайдаланушылардың құқығын
қорғау саласындағы қатынастар жерге меншік құқығы, жерге мүліктік құқық
иелерінің құқығынан ... ... ... ... сипаты оның күрделілігінде. Оны осыған орай
ықшамдап бөліп-бөліп қарамаса, оларды мүмкіндігіне қарай, бір жүйеге
келтіру, түрлерін көрсету қиын болады.
Жер ... ... осы ... ... оның мазмұнын толық ашып беруге
көмектеседі. 2 тарау. ҚР-ның жер нарығы туралы түсінік
1.3 Жер құқық қатынастарының қағидаттары.
Жер ... ... ...... бекітілген негізгі
бастамалар. Реттелген және реттелетін жер құқық қатынастардың қағидаттарға
қайшы келетін тұжырымдары болмауы керек.
Ә.Стамқұлұлы "экология құқығының қағидаттары-мемлекет, ... ... ... ұйымдардың, лауазымды адамдар мен
азаматтардың экологиялық құқықтық қатынастардағы түпкі бастамасы" деп
анықтама берген. [14, 16 б.]
Бізде осы анықтаманы қолдай отырып, жер құқық ... да ... ... ... ... ... құқық қатынастары — экологиялық құқық қатынастарының бір саласы. Жер
құқығының өзі экология құқығының салалық бөлігі болғандықтан жер ... ... ... ... ... ... және оларды реттеу өзгешеліктеріне байланысты салалық
қағидаттар болады.
Қазақстан Республикасының құқығының жалпы қағидаттары, ... ... ... және ... қағидаттағы барлық құқық
салаларына тән болса, салалық құқықтарда ... ... ... ... байланысты олардың түпкі мақсатына қарай
қағидаттары болады. Ал экология құқығының немесе жер құқығының
қағидаттарының жер ... ... ... қатысы бар, сондай-ақ
өзгешелігі жоқ па деген сұрақтарға, өзгешелігі жоқ деуге болады. Себебі
экология құқығы және жер ... ... ... ... ... салалардағы қатынастарды реттеу. Экологиялық салалық қағидаттар
құқықтық қатынастардың ерекшелігімен өзгешеліктер болуын еске алған жөн.
Бірақ ол ... ... ... құқық қағидаттарына қайшы келмейді.
Жер құқық қатынастарының қағидаттары жер құқығында тиісті зерттеуін әлі
алған жоқ.
Жоғарыда аталған Г. А. Аксененоктың арнайы ... де ... Ол ... жер ... ... шектелген. Жерді пайдаланудың
еңбекке негізделетін қағидатын атайды. Басқа қағидаттар жөнінде ешқандай
пікір жоқ.
Бірақ, экология ... ... ... ... табиғи объектілердің құқықтық
жағдайы, пайдалану туралы қазақстандық ғалымдардың еңбектерінде жалпы және
салалық ... ... ... ... ... бар.
К. А. Шайбеков су заңдарының қағидаттарына мыналарды жатқызады:
1. су ... тек қана ... ... су ... жоспарлы және кешенді пайдалану;
3. халықтың ауыз су және түрмыстық қажетіне су пайдаланудың бірінші
кезектілігі;
4. суды мақсатты пайдалану;
5. суды тегін және мерзімсіз ... 163 ... жер ... жер ... ... қағидаттарын жаңа түрғыда
қарағымыз келеді.
Оған негізгі себеп: Қазақстан Республикасының егеменді және тәуелсіз
мемлекет болуына байланысты жаңа экономикалық—саяси даму барысында және
нарықтық ... ... жаңа жер ... ... Бұл жаңа ... ... — жаңа жер ... қатынастарын, оның қағидаттарын жаңа
тұрғыдан белгілеп берді.
Бірақ Қазақстан Республикасының жер құқығында бұрынғы қалыптасқан жер
құқығы ... ... ... ... ... ... ... жеке меншіктің және жерді пайдалану жерге меншік құқықтарын сатып
алу, сату туралы қатынастардың пайда болуы, жер ... ... ... ... ... өзгерістер Орта Азия республикаларында және Ресейде орын алып отыр.
Соған орай, Ресей ғалымдары да жер құқығының қағидаттары туралы бұрынғы
көзқарастың өзгертіп, жаңа ... ... ... мазмұны мынандай.
Е. Н. Колотинская жер құқық қағидаттарына мыналарды жатқызады:
• жерге меншік құқығы;
• жердің азаматтық айналымда ... ... ... басқаруында болуы;
• жерде дербес шаруашылық жүргізу және барлық жерді пайдаланушылардың
субъективтік теңдігі;
• жер ... сот ... ... және жер ... ... және ... және ... қажеттіліктер үшін алғанда келген зиянды өтеу;
• жерді ұтымды пайдалану;
• жерді белгіленген мақсатта және тұрақты пайдалану;
• жерге ақы ... жер ... ... 8-10 б.]
Біздің республикамызда жер заңдарында, соның ішінде Қазақстан
Республикасының 1990 жылғы қабылданған жер кодексінде жер заңдарының
қағидаттары арнаулы көрсетілген емес. ... жер ... ... жоқ ... ... Мысалы, жерді ұтымды пайдалану, мақсатты
пайдалану, ауыл шаруашылығы жерінің артықшылығы, жерді тегін пайдалану
сияқты қағидаттар жер заңдарының негізгі ақаулары болды. Сонымен бірге ... тек қана ... ... болу ... ... жер ... ... белгілеп берді. Соған сәйкес жер пайдалану, қорғау,
басқару тәртіптері белгіленді.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы жерге мемлекет меншігі
және заңдарда ... ... мен ... жеке ... ... бекітіп
берді.[4] 1994 жылғы 5 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Президентінің
Жарлығымен ... және ауыл ... ... ... мен ... жер ... құқығын азаматтық айналымда болу
мүмкіндігіне жол ашып берді. Осы жағдайларға байланысты жаңа жер туралы
заңда бұл ... жаңа ... ... онда мынандай жер заңдарының
қағидаттары, 3-бабында орын алды:
1. Жерді табиғи объект, Қазақстан Республикасы халқының өмірі мен
қызметінің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
3. экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
4. жерді нысаналы пайдалану;
5. ауыл шаруашылығына арналған жерлердің басымдылығы;
6. ... ... ... ... ашық ... жерді пайдалану және қорғау жөніндегі шараларды мемлекеттік қорғау;
8. жерге келтірілген залалды алдын алу немесе оның зардаптарын жою;
9. жерді пайдаланудың ақылық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету",
"жерді нысалы пайдалану", "жерлерді пайдалану және қорғау шараларын
мемлекеттік қолдау" мазмұны мен іске асыру шаралары жағынан бір-бірінен
алшақтығы жоқ ... ... ... ... ... жолы анық
мақсаттылығын белгілеп, жер пайдаланушыларға сол мақсатта бөліп беру болып
табылады. "Жерлерді пайдалану және ... ... ... қолдау"
жерлерде ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету шараларына жатқызуға болады.
"Жердің жағдайы туралы мәліметтерді ашықтығы" ... ... ... Бұл — ... басқару органдары міндеттерінің бір түрі.
Егер олар жер туралы мәліметтерді жасыратын болса, құқықтық жауапкершілікке
тартылуы мүмкін.
Сондықтан жер ... ... ... ... ... Жерді табиғат объектісі, Қазақстан Республикасының халқының өмірі мен
тіршілгінің негізгі есебінде сақтау және қорғау;
2. ... ... ... шараларын іске асыру;
3. Жерді мақсатты және ұтымды пайдалану;
4. Ауыл шаруашылық жерлерінің басымдылығы;
5. Жерге, жердің меншік иесіне және жер ... зиян ... ... және ... жер ... Жер ... ... сақтау.
2 тарау. ҚР-ның жер нарығы туралы түсінік
2.1. ҚР жерге меншік құқығы мен басқа да құқықтыр
Жер рентасы — жерден ... ... ... Оның ... және
абсолюттік түрлері бар. Алғашқысы дифференциалдық І және дифференциалдық ІІ
рента деп ... ... І ... ... ... ... — жеке жер ... құнарлылығы мен сол жердің рынокқа қатысты
орналасу ерекшеліктері. Дифференциалдық ІІ рента жерге жұмсалған қосымша
қаржыға тура ... ... ... жүргізу нәтижесінде қосымша
қаржыдан дифференциалдық ІІ рента туындайды. Ол, ... ... ... ... ... қоғамдық және жеке баға
айырмашылығынан да ... ... Жер ... ... деген жеке
меншікке байланысты. Орташа пайдадан артық ... ... құн ... алу көзі ... ... Ауыл шаруашылығы айналымына кірмейтін
жерден де Жер Рентасы ... ... ... ... ... отырған жерден түсетін рента;
- құрылыс учаскелерінен түсетін рента, т.б. жатады. [1]
Жер рентасының ... ... ... ... ... және ... ... қатынастарымен байланысты. Жер —
бірегей өндіріс құралы: сан жағынан ол шектелген, оны жасанды түрде ... ... ... жер учаскелері құнарлығы жағынан бір-біріне ұқсамайды,
яғни олардың табиғи өндіргіш күштері өзгеше болады.
Жер нарығында тек ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан, оны пайдаланғанда ... иесі ... баға ... ... ... ... ... келетін табыстың бір түрі, капиталды жерге пайдалану
құқы үшін меншік иесіне түсетін төлем. Оның ... ... ... Жер ... – жер учаскесін уақытша қолданғанға төленетін
төлем. Жер рентасының екі түрі бар: ... және ... ... – бұл ... ... табыстарының бір
түрі. Оның абсолюттік деп аталатын себебі – ол құнарлылығы мен басқа ... ... ... ... ... жерлерден алынады. Мұны
жерге меншік монополиясы болу салдарынан, жер ... ... ... үшін ... төлем. Қай елде болмасын, халықты азық-түлікпен
қамтамасыз ету үшін құнарлы жермен қатар өнімділігі ... ... ... тура ... Сондықтан нарық бағасы құнарлылығы төмен ... ... жеке ... бағасымен өлшенеді. Сондықтан
нашар деген жерлерден де орта пайдадан ... ... ... болады.
Мұндай артық пайданы абсолюттік рента түрінде жер иелері иемденді.
Дифференциальды рентаның қайнар көзі құнарлылығы жоғары және ... ... ... ауыл ... ... жеке ... қоғамдық өндіріс шығындарынан әлдеқайда кем болады да, сондай
жерлерді ... ... ... ... ... табылады.
1. Жердің табиғи құнарлылығына және жер ... ... ... ... ... ... төлемі ретінде жер
иелеріне көшуін дифференциальдық І рента деп атайды.
2. Жердің ... ... ... ... ... ... ... дифференциалдық ІІ рента деп атайды. Екінші ... ... ... ... ... және ... ... өсіруді,
прогрессивті биотехнология қолдануды, жоғары потенциалы бар тұқымдарды
тілейді.
Жерді пайдалану экономикалық қатынастардың әр ... ... ... ... ... жер ... нәтижесі емес, яғни оның
өндіріс шығындары жоқ. Жер ... ... ... саны ... жер ... қайда пайдаланса да, оның ұсынысы мүлде икемді
емес. Бұл жер ... тек ... қана ... ... көрсетеді. Жерге
сұраныс өзгерістерінің нәтижесі шамалы болғандықтан, оны пайдаланғанда осы
ресурстың иесі ... баға ... рөл ... ... ... ... меншік иесінің екі типі
жатады — толық меншік иесі және тұтыну меншік иесі. ... ... ... ұдайы өндірудің мүмкін еместігі, жер монополиясының екі түрлі болуын
тудырады. Толық меншік иесі ... ... жеке ... ... кәсіпкерге оның капиталын өз жеріне әкеліп пайдалануға рұқсат
ету-етпеуге ерікті ... ... ... ... жасалған соң жерді нақты
пайдаланушы белгіленеді. Оның (арендатордың) жердің осы ... ... ... құқы ... ... ... иесі мемлекет
болса, жеке иемдену болмайды және монополияның бір түрі орнайды: — жерге
тұтыну жағынан жер иесі ... ... ... ... ... ... ... монополия — нарық субъектісінің осы ресурсқа жарлық етуіне
төтенше құқының болуы, ... ... ... ... Осы ... ... экономикалық нысанын алады. Жеке меншік монополиясы абсолюттік
жер рентасын тудырады, жерге шаруашылық ...... ... ... Осы ... ... әдебиеті «экономикалық рента» терминін
қолданады, рентаны түрлерге ... ... ... ... ... ... себебін келтіріледі.
Рента (фр. rente — табыс әкелу) — ... ... ... бір ... жерге пайдалану құқы үшін меншік иесіне түсетін төлем. Оның
көлемі ... ... ... ... ... ... ... жер
үшін ол арендатор жердің меншік иесіне рента ... ... ... жер
рентасы жерге меншіктік экономикалық жағынан жүзеге ... ... ... ... ... ... түскен капиталды меншіктенуші алатын‚
иеленушіден қосымша шығын мен күш-жігерді талап етпейтін табыс. ... ... ... ... — жер ... берілген қарыздан алынған
табыс — капиталдан алынған пайыздар‚ т.б. Мүлікті ... бұл ... деп ... ... ... ... ... бұдан көп ерте заманда пайда
болған. Бірақ тек нарық экономикасында рентаны ... ... ... ... ... Осы жағдайда ол үстем пайда болып табылып, ... ... — жер ... ие ... ... және ... меншік
иесіне түсетін рентаға.
Дифференциялдық рента монополияланған табиғи күші бар учаскелердегі
индивидуалдық ... баға мен ... ... ... айырмасы
болып табылады. Жер меншігі артық пайдаға қатынасы жоқ, бірақ ол оның жер
рентасы ... ... ... болып табылады. Сондықтан рентаны
еңбекпен келмеген ... деп ... ... екі түрі бар: ... ... ... екінші дифференциалдық рента.
Бірінші дифференциалдық рентаның болуы ... ... әр ... ... Осы рента құнарлылығы жоғары жерлерден ... ... ... болып және стратегиялық ... ... ... ... ... жер ... рента болып бөлінеді.
Екінші дифферендиалдық рента егіншілікті ... ... ... ... ... салымын яғни, жердің құнарлылығын өсіруді,
прогресивті биотехнология ... ... ... бар ... т.б.
тілейді. Нәтижесінде өнімділік жоғарылайды, шығындар тез өтеледі. Кәсіпкер
үстем пайда түсіреді.
Екінші дифференциалдық рента егін ... ... ... айырмашылық келісім шарттың мерзімі ... ... ... Ал
аренда мерзімі біткен соң, бұл да жер иесінің қарамағына түседі. Осы ... ... ... ... ... өте зор ... болып
табылады.
Жерге меншік құқығының түсінігі ҚР Жер кодексінің 3-бабында берілген.
ҚР-да жер ... ... ... Жер ... Жер кодексінде
белгіленген негіздерде, шарттар мен шектерде жеке меншікте де болуы мүмкін.
Жер, оның ... су ... ... және ... ... да табиғи ресурстар мемлекеттік меншікте болады.
Жер учаскілеріне меншік құқығы мына ... ... ... меншік құқығын табыстау;
2) меншік құқығын беру;
3) ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның қайта ұйымдастырылуы) тәртібі бойынша ауыстыру.
Меншік құқығын табыстау, беру және оның ... жер ... ... ... ... ... ... тиіс.
Жер учаскесіне меншік құқығы келесі негіздерде туындайды:
1) ... ... ... ... азаматтық-құқықтық мәмілелер негізінде;
3) ҚР-ның заңдарында көзделген өзге де негіздерде (ҚР ЖК ... Жер ... ... ... ... меншік құқығын жүзеге
асыру мынаны білдіреді: мемлекеттік меншіктегі ... жер ... жеке ... ... ... ақысыз білдіру;
2) тұрақты немесе уақытша жер ... ... Жер ... ... өзге де заң ... ... ... көзделген жағдайларда өзге де құқықтық нысандарда
жүзеге асырылуы мүмкін.
Мемлекеттік меншік құқығының ... ... жеке ... ... ... табылады. Бұл мәселені РК Жер кодексінің 26-
бабы ... ... Оған ... мемлекеттік билік органдарына,
мемлекеттік ұйымдар мен мекемелерге берілген, ... ... ... ... ... ... алып ... сауықтыру
және тарихи-мәдени мақсаттағы, орман және су ... елді ... ... ... ... жер, оның ішінде арнайы жер ... ... ... мен ауылдық елді мекендердің маңыздағы ... ... ... ... жеке ... ... шалғайдағы
жайылымдар мен басқа да жерлер меншікте болады.
2.2 Жер пайдалану құқығы ... жер ... ... ... ... ... мемлекеттік, мемлекеттік емес, ұлттық,
шетелдік, азаматтығы жоқ адамдар, жеке және заңды тұлғалар. Олар: тұрақты,
уақытша бастапқы және кеінгі жер ... ... ... орай.
Олардың жер пайдалану құқығының мазмұнында өзгешеліктер бар.
Жер туралы Жарлықта жер пайдалану ... ... ... (мүліктік) құқыққа
жатқызылған (1-баптың 1-тармағы). Ол ереже Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексіне ... ... ... мемлекет меншігіндегі жер учаскесін мерзімсіз
(тұрақты жер пайдалану) немесе белгілі мерзім ішінде (уақытша жер
пайдалану) иелену және пайдалану құқығы. Жер туралы жарлықта ... мен ... жер ... ... ... жер пайдалану құқығына
иелік етеді.
Бұл анықтамада жер пайдаланушының құқығында кездесетін билік өту өкілдігі
аталмаған. Жер пайдаланушылар Жер ... ... ... ... жерге билік ету құқығын да жүзеге асырады. Оған мынадай
мысалдарды келтіруге ... Жер ... ... 40 ... 3 ... ... емес жер пайдаланушылардың өздеріне тесілі жер
пайдалану құқығына билік етуге құқығы бар деп көрсеткен. Осыған қарағанда 1-
баптың 12 тармағы, 40-баптың 3 ... ... ... ... ... 12 тармағындағы 'иелік' сөзін, 'билік' сөзімен алмастырылса, оның
орысша ... ... тура ... Онда ... атау ... пікір-
талас болмас еді. Жер пайдалану құқығының пайда болу негіздері:
1. жер ... ... ... яғни ... ... ... жер ... құқығын беру, яғни басқа жер пайдаланушының беруі;
3. жер пайдалану құқығы әмбебап құқықтық, мирасқорлық ... мен ... ... ... Бұл ... мұрагердің заң бойынша мұраны иеленуі немесе
заңды тұлға қайта ұйымдастырған кезде жер пайдалану құқығының ... ... Жер ... құқығының негіздері өкілді мемлекеттік органдардың
актілерімен, азаматтық-құқықты мәмлілердің жасалуы мен және заңдарда
көрсетілген өзге де құжаттар мен ресімделуі керек.
Жерді ... ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалықтарына;
2. шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы үйлер мен
ғимараттарды иеленуші тұлғаларға;
3. ауыл ... және ... ... ... ... ... және ... емес, жеке және заңды тұлғаларға;
4. ерекше қорғалатын табиғат ... ... ... ... заңды көзделген өзге де жағдайларда.
Жерді тұрақты пайдалану құқығы шетелдіктерге берілмейді. ... ... ... қысқа мерзімді (3 жылға дейін) және ұзақ мерзімді (3
жылдан 99 ж-ға дейін) ... ... ... ... ... ... ... бар жер пайдаланушылардың
құқықтары мен міндеттері Жер туралы Жарлықтың IV тарауында бөлінбей
берілгендіктен, жоғарыда жеке меншік жер иелерінің құқықтары мен міндеттері
де ... ... ... ... үшін біз ... ... ... пайдаланушылар жер пайдалану құқығын, оқшаулау құқығын азаматтық-құқық
мәмілелердің (сатып алу, ... ... ... ... және ... ... Жер пайдалану құқығын белгілі бір мерзімге басқа
тұлғаға беру, жалға беру немесе жерді уақытша өтеусіз ... ... ... ... құқығы бар мемлекеттік емес басқа тұлғаға (кейінгі
жер пайдаланушыға) уақытша пайдалануға берілуі, сондай-ақ жерді уақытша
пайдалану құқығын ұқшаулау ЖТЖ-тың 41-бабында көрсетілген тәртіппен
жүргізілуі ... ... ... және ... ұзақ ... ... ... мемлекеттік емес жер пайдаланушылар өздеріне тиесілі жер учаскелерін
(немесе олардың бөліктерін) жалға (қайта жалға) немесе ... ... ... ... ... уақытша жер пайдалану құқығын
ұқшаулауға құқығы бар. Мемлекеттік жер пайдаланушылар аталған құқықты ЖТЖ-
тың 44-бабында көрсетілген тәртіп пен іске асырады.
Бастапқы уақытша жер ... ... жер ... ... шарт
бойынша жер учаскесін берген жағдайда соңғысының мерзімі бастапқы жер
пайдалану мерзімінен аспауға және жер учаскесінің нысаналы мақсатын бұзуға
әкеліп соқтырмауға ... жер ... ... жер ... ... жер пайдалану құқығын
оқшауламай, өзіне тиесілі учаскені (немесе оның бір бөлігін) басқа адамға
уақытша пайдалануға берген жағдайларда кейінгі жер пайдалану туралы шарттың
негізінде ... ... Жер ... кейінгі жер пайдалануға берген кезде
бастапқы жер пайдаланушы мемлекет алдындағы жер пайдаланушының міндеттерін
(оның ішінде салықтарды ... ... ... мақсатта пайдалануын
қамтамасыз ету және оны қорғау жөніндегі) толық көлемде атқара береді.
Кейінгі жер пайдаланушы жер учаскесінде қожалық жүргізеді, сондай-ақ
кейінгі жер ... ... шарт пен ... талаптарды сақтай отырып,
жер пайдаланушының басқа құқықтары мен міңдеттерін (ЖТЖ-тың 28 және 29
баптарындағы) іске асырады.
Жалдаушы болып табылатын кейінгі жер ... ... ... жер
учаскесін (немесе оның бір бөлігін) қайталап жалға беруге және егер
бастапқы жер пайдаланушымен жасалған жалдау шартында ... ... ... ... ... ... ... уақытша өтеусіз жер пайдалану
туралы шарттың негізінде оны басқа тұлғаға беруге құқығы бар ... ... 5 ... ... жер ... ... ... негізінде жер учаскесіне ие
кейінгі жер пайдаланушы жер учаскесін берген тұлғаның (бастапқы жер
пайдаланушының) келісімі мен учаскені немесе оның бір ... ... ... осы жер ... ... мақсатта пайдалануын өзгертпей, уақытша
тегін жер пайдалануын кейінгі шарт бойынша басқа тұлғаға бере алады.
Кейінгі жер пайдаланушының ... жер ... ... ... ... ... құқығы жоқ.
Кейінгі жер пайдалану құқығын ұқшаулаған кезде осы 42 баптың 3 тармағына
сәйкес, бастапқы жер ... ... жер ... ... жаңа шарт
жасалды.
ЖТЖ-тың 42 бабының 3 тармағына сәйкес ... жер ... ... ... егер ... ... жер ... басқа адаммен (кейінгі жер
пайдаланушымен) жасасса, қайталап жалға беру шарты немесе ... ... ... ... шарт ... егер ... уақытша жер пайдаланушы басқа адаммен (кейінгі жер
пайдаланушымен) жасасса, қайталап жалға беру ... ... ... өтеусіз
жер пайдалану туралы шарт түрінде жасалады.
Мемлекеттік емес жер пайдаланушылардың құқықтық ... ... бар: Олар ... ... ... да ... ақ мынадай биліктерді жүзеге асыра алады:
Жерді сату, сыйға тарту, кейінгі жер ... ... ... ... ... ... ... беру, мұраға қалдыру; шаруашылық
серіктіктердің жарғылық қорларына жарна ретінде немесе ... ... ... қатысқан кооперативтердің мүлкіне үлес ретінде енгізу,
сондай-ақ осы құқыққа қатысты азаматтық және жер ... ... ... мәмлілер жасау билігін жүргізеді.
Уақытша жер пайдаланушыдар Жер туралы Жарлықтың жоғарыда атап өткен 41-42
баптарында ... ... жер ... ... ... құқығы мен
аталған мәмлілерді жасауға құқықты.
Мемлекеттік жер пайдаланушылардың құқықтық жағдайының ерекшеліктері
мынадай: олар жер учаскесінде қожалық жүргізеді, жер учаскесінің нысаналы
мақсаты мен жер ... ... ... мақсаттарын ескере отырып,
жер пайдаланушының басқа да құқықтарын жүзеге асырады.
Мемлекеттік жер пайдаланушы өзіне ... жер ... ... оқшаулауға,
кепілдікке беруге құқығы жоқ, бұған жер учаскесінде орналасқан жылжымайтын
мүлікті белгіленген тәртіппен оқшаулауға, не оның кепілдікке берілінуіне
байланысты жағдайлар қосылмайды.
Мемлекеттік жер ... ... ... ... мүлікті белгіленген
тәртіптің жалға берген жағдайда, оған қоса осы мүлік орналасқан және
белгіленген нормаларға сәйкес олның пайдалануына қажетті жер учаскесі ... ... ... ... өзі ... ... жалға бермей тұрып,
жылжымайтын мүлік орналасқан жер учаскесін басқа тұлғаға жалға беруге жол
берілмейді.
3 тарау. Жер ... және жер ... Жер ... ... ... енді жинаған халық нарықтың парығын түсінген. Жердің қадірі енді
білінді. Таң атпаймын десе де күн қоймайды емес пе. Жер ... ... ... ... ... өзегі болып
табылатын, ең маңызды табиғи ресурс екенін ескеруіміз керек. Жер-адамзат
күнкөрісінің ... ... ... ... ... Қазақта жер дауы
және жесір дауы ... бар ... ... жер ... ... кейін көп уақыт өтпей-ақ осы ескі ауру қайта қоза түскендей болып
отыр. Әрине мұны жаңа ... ... ... ... деп ... ... сол заңның әрекет ете бастауында болып отыр. Өйткені, заң
күшіне енген сәттен ... ... ... артты, экономикадағы ең
басты нысан, мәселелердің мәселесі ... ... жер де енді ... бастады. Бір есептен алғанда бұған қуатымыз керек. Өйткені мына нарық
заманында дүниедегі барлық заттың иесі ... ... сол ... ... ... ... қалуы тиісті емес қой. Жер мейлі мемлекеттік
меншіктік нысан болып табылса да оған ... ... ... ... ... ... беру ... де жаңа заңда осыған орайлас орынды
қозғалған деп ойлаймын. Жаңа заңның тағы бір ... ... ол ... жер ... артықшылық жағдайын берді. Заңда кез келген
кәмелет жасына толған Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жер бөліп беру мүмкіндігі көзделген.
Ал сол азамат өзіне жер ... ... ол ... ... ... дұрыс пайдалана алмауынан және жергілікті жерлердегі жерге қатысы
бар мемлекеттік шенеуніктердің тарапынан ... ... ... ... ... даулар біздің байқауымызша, жердің тапшылығынан
немесе жоқтығынан емес, қайта мемлекет су тегін ... ... сол ... ... ... ... ... жағдайда қолындағы құқықты ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық құрылысын қайта құру процестері
жер қатынастарын түбегейлі өзгерту және жер ... ... ... ... ... 1991 жылы қолға алынған жер реформасын жер
қатынастарын қайта құру және жерге қатысты түрлі нысандардың ... ... үшін ... ... ... қатар жер ресурстарын тиімді пайдалану
мен ... ... ... ... ... құрылған Қазақстан
Республикасының жер қатынастары және ... ... ... ... ... Жер ... дамуы мен жер реформасын
шартты түрде бес кезеңге бөлуге болады: Бастапқы кезең ... жж.) ... ... ... ... ... қожалықтары туралы”, “Жер салығы
туралы” Қазақстан Республикасының заңдары, сонымен қатар аталған ... ... ... үшін Министрлер Кабинетінің 11 қаулысы қабылданды.
1992-1993 жылдары шаруа ... ... және жеке ... бау ... ... және мал ... үшін арнайы жер қорын құру мақсатында жерді есепке алу жүргізіледі.
1992-1994 ... ... елді ... және ... ... ... ... бөлу жұмыстары жүргізілдеі. Нәтижесінде 7,5 мың елді
мекенге 17,7 млн.-ға жер ... ... ... ... ... ... істейтін жұмыскерлердің жер телімдерінің көлемін ... ... Осы, ... қабылданған заңдардың совхоздар мен
колхоздардың мемлекеттік емес ... ... ... ... шаруашылық
жүргізудің жаңа түрлерінің пайда болуына өз әсерін тигізгені сөзсіз. Бірақ,
елде нарықтық қатынастардың одан әрі ... ... тек ... ... кедергі келтіре бастады.
Жер қатынастары дамуының екінші кезеңі (1994-1995 жж.) жер заңының
нарық жағдайына бейімделу кезеңі ... ... Осы ... ... ... ... қатынастарын реттеудің кейбір мәселелері”
және “Жер қатынастарын одан әрі дамыту ... ... ... ... рет ... жерге ерекше меншігі жағдайында жерді
пайдалану құқығын сатып алу-сату институты енгізілді. Осы кезеңнен бастап
нарықтық ... ... ... жаңа жер ... ... пайда бола бастады. 1994 жылдан бастап Қазақстан ... ... және ... ... жөніндегі мемлекеттік комитеті Жер
кодексінің жаңа редакциясы бойынша жұмыстар ... ... ... 22 ... Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар “Жер
туралы” Жарлығы шықты. Осы Жарлықтың шығуымен жер ... ... ... ... басталды (1995-2002 жж.). Ол негізгі мәселені, яғни
жердің жылжымайтын мүлік ретінде танылуын, ... ... ... заңдық мәртебесін шешті. Жер заңға ... ... ... ... шаруашылық, меншік және пайдалану нысанына айналды.
Сонымен, республикамыздың өркениетті дамыған нарыққа енуін қамтамасыз ... жер ... ... ... ... ... құрылды. 1995
жылдан бастап қайта құрылған және қайта ұйымдастырылған шаруашылықтарының
жұмыскерлеріне жер үлесіне ... ... ... ... және беру
жұмыстары жүргізілді. Бұл жұмыстар 1997 жылы ... ... ... ... ... 2,3 млн.-нан астам куәлік берілді. 2000 ... ... жер ... ... ... ... аяқталды.
2000 жылға қарай “Жер туралы” Жарлықтың жеке нормалары өмір болмысынан
артта қала бастады және ... мен ... ... ... заңдарын жетілдіру қажеттігіне жерді пайдалану ... ... құу және ... ... ... ... ... мүмкіндігін қарастыру себепші болды. Бірақ, ... ... ... ... емес көзқарастары жер меншігінің өрісін ... ... Екі ... ... талқылаудың соңында 2001 жылы
24қаңтарда “Жер туралы” Заң қабылданып, ол жер реформасы дамуының ... ... ... ... ... жерлер мемлекеттің
меншігіне жатады және ол жерлерді жалға беру ... ... Он ... жер ... ... мен колхоздар жер ауқымы
бойынша ең ірі шаруашылықтар болып табылатын. 1990 жылдың 1 ... ... ... ... колхоздар 407 болды, ал жалпы
ауылшаруашылық өнеркәсіптер саны 3968 болды. Жер ... ... ... жер ... ... ... өзгерістерге
ұшырады. 113,2 мың шаруа (фермерлік) қожалығында, 3,1 мың акционерлік
қоғамдар мен ... ... 1,9 мың ... ... ... және жерді пайдалануды қалыптастыру
жұмыстары жасалды. Мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорындарына ... ... ... кезеңінде 205 млн. гектар жерден 3,3 млн. ... ... 3,1 млн. жер ... ... ... мен жер
пайдаланушылардың 2,8 млн.-нан астамына жер ... ... ... ... Жер ... сатып алу-сату құқығының институттары
енгізілгеннен бастап республиканың жерге орналастыру ... ... ... ... ... пайдалану құқығын сатуы бойынша 58,2 мың
мәмілелерді рәсімдеп тіркеді. Бұл ... ... құны ... ... ... ... ... Маңызды экономикалық проблема және жер рыногы
дамуының негізгі қозғаушы күші ретінде ... ... ... ... бағасын, жер салығын, жалдық төлемін,
жердің кепілдік бағасын ... ... және ... жер төлемдерінің
әділ құнын жүргізуге беретін ... да ... ... болып
табылады.
Сонымен қатар, жер аймақтарға, санаттарға және бағасы бойынша бөлу
жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... және ... ... көрсету керек; жерге
орналастыру, бұзылған жерлерді қалпына келтіру, жерлерді ... ... ... мен сызбаларын жасау арқылы жерді пайдаланудың жаңа
жүйесін жасауға ғылыми және жобалық-техникалық көмек көрсету ... ... ... ... ... жер ... сандық картографиялауды
жасау, мемлекеттік бағдарламаларға және заңды тұлғалар мен азаматтардың
тапсырыстарына сәйкес ... ... ... ... да ... ... жүргізу мәселелері алға қойылып отыр.
Осы аталған және басқа да шараларды орындау ... жер ... ... ... ... және жер реформасын ойдағыдай жүзеге асыруға
мүмкіндік ... деп ... ... жылы қабылданған Жер кодексі бесінші кезең болып саналады. Бұл
жер кодексінде республикамыздағы осы уақытқа дейін ... ... ... ... осы ... ... жер саласы көптеген
өзгерістерге ұшырап, жер мәселесін ... ... ... еді. ... ... ... ... республикада жер меншігінің әр түрлі
нысандарына, жерді пайдалану құқығы ... әр ... ... және ... ... ... ... қатынастарға енгізу, жерді
ақылы пайдалануға ... жаңа жер ... ... жер ... дамуы және жетілдіру кезеңдері, ТМД
елдерінің ұқсас заңдарымен салыстырғанда ... ... ... жеке
сипаттары үшін жеке меншікке өту процестері біртіндеп өрбіді. Елдің жер
заңдары басқа елдердің ... ... жуық ... ... ... ... одан әрі ... дамуы мен тереңдетілуі жерде тиімді қожалық
етуге, елдің басты ... ... ... ... ... ... жағдай жасауға бағытталуы керек. Біздің еліміздің соңғы он
жыл ... ... ... және ... ... ... қорытындылай келе, осы саладағы істер белгілі дәрежеде
елімізде нарықтық қатынастардың ... және ... ... ... ... қол жеткізуіне ықпал етті және
біздің Отанымыз-тәуелсіз ... одан әрі ... ... ... шығаруға болады.
Жеке меншіктегі объектілері болып ҚР Жер кодексінде көзделген тәртіпке
сәйкес елді ... ауыл ... ... ... және ... жерлері табылады.
Жер иелену құқығы – жерді іс жүзінде иеленуді жүзеге асырудың заңмен
қамтамасыз етілген ... ... ...... ... ... жер учаскесін
ақылы және ақысыз негізге шектеусіз мерзімге ... ... бір ... ... және ... ... билік ету құқығы – мемлекеттің ҚР аумағындағы жердің заңдық
тағдырын айқындаудағы ... ... ... ... ... ... меншік иесінің өз жер учаскесіне қатысты ҚР-ның заң актілерінде тыйым
салынбаған мәмілелер жасауға құқығы.
3.2. Жерге орналастыру, жер ... мен ... ... жер ... реттеуге, жерді ұтымды пайдалану
мен қорғауды ұйымдастыруға ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар жүйесі болып
табылады.
Жерге орналастыру мыналарды қамтиды және қамтамасыз етеді:
1) ... ... ... ... ... ... бөлудің республикалық, облыстық және аймақтық схемаларын
(жобаларын) және жер ... ... ... және ... ... қолданыстағы жер пайдалануды қалыптастыру және ... ... ... жерге орналастыру жобаларын жасауды, белгілі бір
жерде жер учаскелерін бөліп беру мен шекарасын белгілеуді, жер учаскесіне
меншік ... және жер ... ... құжаттар жасауды;
3) белгілі бір жерде елді мекендердің шекарасын (шегін) анықтау ... ... ... ... жобаларын жасауды;
4) белгілі бір жерде ... ... ... ... ... және ... пайдалану мен қорғаудың ерекше
шарттары бар ... да жер ... ... ... ... ... ... жерді жаңғырту мен жаңа жерді игеру
жобаларын, сондай-ақ жерді пайдалану мен қорғауға ... ... ... ... ... ... ісін ... пайдаланылмай жатқан, ұтымды
пайдаланылмай жүрген немесе нысаналы мақсатында пайдаланылмай отырған ... ... ... топырақты зерттеу,
геоботаникалық және басқа да зерттеу мен іздестіру жұмыстарын жүргізуді;
8) жер ресурстарының жай-күйі мен пайдаланылуының ... ... ... жасауды.
Жерге орналастыру атқарушы органдардың шешімі бойынша не ... ... ... ... ... жер ... өтінімі
бойынша, сондай-ақ жер ресурстарын басқару жөніндегі аумақтық органдардың
бастамасы бойынша жүргізіледі.
Жерге орналастырудың негізгі міндеттері ... ... ... ... ... ... мен ... жоспарлау және
ұйымдастыру;
- жер ресурстарын ҚР-ғы табиғи жағдайларды кешенді бақылау
жүйесінде зерттеу;
- ғылыми-зерттеу және ... ... ... ... жер ... жер ... және жер-
бағалаушылық жұмыстары бойынша ғылыми-зерттеу бағдарламаларды, әдістерді,
ұсыныстар мен нұсқаулар ... ... ... ... меншік
иелерінің, жер пайдаланушылардың жер ... ... және ... ... орналастыру және тиісті материалдар мен құжаттарды ... ... жер ... ... ... пайдалану шарттары мен
режимін белгілеуге ... ... ... ... ландшафтарды жақсартуға және жетілдіруге, жерлерді
қорғауға, топырақтың құнарлығын сақтау мен арттыруға, жаңа ауыл шаруашылығы
алқаптарын ... және ... бар ... жағдайларын жақсартуға,
жерлерді эрозиядан және дефляциядан, селден, су ... ... ... тұзданудан, шөлденуден, химиялық, радиоактивтік және
өңдірістік қалдықтардан ластанудан және басқа да кері ... ... ... ... ... саны, сапасы туралы ақпаратты дайындау;
- жер-бағалаушылық жұмыстарын және ауыл ... аул ... ... ... емес мақсаттарда
пайдалану үшін алып қою кезінде ауыл шаруашылығы өңдірісінің ... ... ... ... Жер ... 151-бабына сәйкес жерге орналастыру процесі мынадай
кезендерді қамтиды:
- жерге орналастыру ісін жүргізуді бастау;
- дайындық жұмыстары;
- жерге орналастыру болжамдарын, ... ... ... ... ... орналастыру құжаттамасын қарау, келісі және бекіту;
- жерге орналастыру жобасын орындау.
Мемлекеттік жер кадастры ... ... ... ... ... ... табылады және жер ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару органы
болып табылатын, мамандандырылған республикалық мемлекеттік кәсіпорындар ҚР-
ның бүкіл аумағында ... жүйе ... ... жер ... ... мемлекеттік ақпараттық ресурс
болып табылады.
Мемлекеттік жер кадастры аэрофототопографиялық, фотограмметриялық,
кадастырлық суретке түсіруді, жобалау-іздестіру, ... ... ... ... ... ... және басқа да
зерттеулер мен іздестірулер, жер мониторингін, жерді мөлшерлік және ... алу жәек ... ... ... байланысты басқа да
жұмыстар атқару арқылы жүргізеді. ... және жер ... ... пайдалану мен қорғауды ... ... ... ... ... ... бағалау және жерді пайдалану мен
қорғауға байланысты басқа да іс-шараларды жүзеге асыру кезеніңде, ... ... ... ... ... ... және басқа
кадастрларды жүргізу, жер үшін төлем мөлшерін айқындау, жылжымайтын мүлік
құрамындағы жер ... ... және ... ... ... ... ... алу үшін негіз болып табылады.
Мемлекеттік жұмыс кадастры мынадай жұмыс түрлерін қамтиды:
1) жер учаскелерінің кадастрлық ісін ... ... ... мен ... есепке алу;
3) жер учаскелерінің меншік иелері мен жер ... ... ... ... ... да ... есепке алуды;
4) мемлекеттік тіркеу мақсаты үшін жер учаскелерін есепке алуды;
5) жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау мен топырақты ... жер ... мен ... ... ... ... банкін,
сондай-ақ басқа да жер-кадастрлық ақпаратты қағаз бетінде және электрондық
түрде жинақтауды, өңдеу мен ... ... жер ... ... ... ... мен ... жер-кадастр карталарын, оның ішінде цифрлық карталарды ... ... ... кітабы мен біріңғай мемлекеттік жер ... жер ... ... ... құжаттарды дайындауды.
Жер мониторингі болып жатқан өзгерістерді уақытылы анықтау, ... одан әрі ... ... және кері ... бар процестерді болдырмау
мен оның зардаптарын жою жонінде ұсыныстар әзірлеу ... ... ... ... және ... ... ... жедел, мерзімді
байқау жүйесін білдіреді.
Жер мониторингі ... ... ... жай-күйі мониторингінің
құрамдас бөлігі және сонымен бір мезгілде басқа да табиғи ортаға ... үшін база ... ... ... ... ... ... табылады:
1) жердің жай-күйінің өзгерістерін уақытылы анықтау, оларды бағалау,
болжам жасау және кері әсері бар процестерді ... мен ... ... ... әзірлеу;
2) мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді, ... ... ... мен қорғауды бақылауды және жер ресурстарын мемлекеттік
басқарудың өзге де ... ... ... ету.
Жер мониторингінің жердің сипаттарына сәйкес келетін ішкі жүйелері
болады. Аумақты қамтуына қарай ... ... не ... ... ... ... қатынастарының пайда болуының ең басты шарты - өндіріс құрал –
жабдықтарына жекеменшік. Ал Қазақстандағы өндірістік ... ... ... ... болды ірі- ірі мал иелері жердің де аса ... ... ... мал ... жағдайында жер өндірістің
шарты ғана емес, сонымен бірге негізгі құралы да болды.
Қорытынды
Сонымен, жер дегеніміз бар байлықтың басы, бүкіл ... көзі ... ... ... ... ... ... адам жоқ. Сондықтан, бұл
мәселедегі өзгерістерді азаматтардың бәрі бірден ... ... оны ... да, ... да ... анық ... ... болып шықты да. Шешімдер үлкен қиындықтармен қабылданды. Соның
ең үлкені жаңа Жер кодексінің қабылдануы ... жер ... ... ... ... ... тоқтала келе
«Жер табиғи байлықтармен және ... ... ... ... тұрған киттердің бірі болып табылады» деп тұжырымдаған ... ... ... ... тарихына көз салсақ, жер мәселесінің
ерекше мәнге ие болатындығын байқаймыз. Жер – ... ... ... ... ... өндірістің базистік негізі, мемлекетті ... аса ... ... факторы. Оның осындай маңызын түсіне және
пайдалана білген, ресурстық ... ... ... және ... ... туралы нақты көзқарас қалыптастыра білген елдер ғана ... ... ... ... үдерістердің тарихи қалыптасуын
осының мысалы ретінде ... ... ... жер ... ... ... оның ... әлеуеті, ауа райының тұрмыс-
тіршілікке қолайлылығы дамыған қоғам құруға орасан зор ықпал етті.
Сонымен жер ... ... ... тіршілігінің дамуына тірек
болар негізгі фактор­лардың бірі. Ол өткен ғасырға дейін таусылмайтын ұшан-
теңіз ... көзі ... ... келген еді. Алайда соңғы елу жылдың
ішінде адамзат қауымында ... ... ... ... ... бұрынғы
көзқарастарға өзгерістер енгізді. Жер ресурстарының шектеулі ... ... ... ... ... өндірістік фактор ретіндегі маңызы барынша
арта түсті. Жер бетін ... адам ... ... ... ... ... қала шаруашылықтары күрт дамып, егістіктер мен мал ... ... ... жерлердің біразы ауыл ... ... ... ... ... ... ... өндірістік және экологиялық проблемалар (табиғи, климат
өзгерістері) жылдан-жылға ... ... ... әлем ... ... жермен қамтылу көрсеткіші уақыт өткен сайын төмендеу үстінде.
Бұдан 10-15 жыл ... әлем ... ... жер 1 ... 0,45-0,5 ... ... ... осы көрсеткіш бар болғаны 0,25 гектарды ғана
құрайды. Осыдан барып жердің материалдық ... көзі ... ... да
артқан үстіне артуда.
Сонымен, бүгінгі күні мемлекеттің жерге қатысты жүргізетін саясаты
толық айқындалып, олар заң ... ... ... ... ... ... ... орындалатындығына байланысты. Мұның өзі Жер
ресурстарын басқару агенттігімен қатар ... ... жүгі ауып ... ... ... зор ... жүктейді және олардың аталған
мәселеде білікті ... ... ... Ол ... әрине, жер иеленушілер мен
пайдаланушыларға нарық еркіндіктерін бере ... ... ... ... бақылау шараларын бір сәт те босаңсытпау қажет.
Қазіргі күні жер қатынастарын қалыптастыру мен ... ... ... саласында мемлекеттік саясатты дұрыс жүргізу – қоғамның
бірігуі мен елдің ішкі ... ... ... етудің бір кілті
екеніне көзіміз жетіп отыр.
Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев та аз ... ... ... ... қана ... оны халықаралық маңызы зор
еуропалық ұйымның төріне шығарды. Президентіміздің қызметі мен ... ... ... дамуға бастап отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Архипов И.Г. Земельное право РК. – ... ... ... Г.А. ... ... – М., ... Боголюбов С.А. Земельное право – М., 1998.
4. Ерофеев Б.В. Земельное право – М., 1998.
5. Петров В.В. Земельное право ... ... ... ... А.Х. ... право РК. Общая часть: Учебное пособие. ... ... ... Б.Ж. ... ... ... при ... споров. – Алматы, 1998.
8. Абдраимов Б.Ж. Вопросы правового механизма обеспечения в земельном
процессе. Алматы, 1995., «Юрист».
9. ... Б.Ж. ... ... ... ... норм ... права. – Алматы, 2001.
10. Абдраимов Б.Ж. Земельное законодательство и ... ... ... ... ... Б.Ж., ... Е. Возмещение экологического вреда по
законодательству РК. – Алматы, 2001., «Юрист».
12. Абдраимов Б.Ж. Процесуальные особенности разрешения ... ... ... Байдельдинов Д.Л. Экологическое законодательство РК. – Алматы: «Жеті -
жарғы»,. 1995.
14. Бектурганов А.Е. Надо учитывать национальные традиции. // ... – 1999. - ... ... А.Е. ... жер ... қатынастары.- Алматы: «Жеті-Жарғы»,
1997.
16. Бектурганов А.Е. Ждет земля хозяйна. Казахстанская правда, 18 ... ... Ж.Х. ... ... право землепользования и иные права
на землю. Алматы, «Данекер», 2002.
18. Куанышев Е. ... ... за ... ... ... ... А.С. ... земельного законодательства в Казахстане //
Юридическая газета. – 2000, 1 ... ... А.С., ... А.Е. ... ... ... ... землю в РК // Вестник Минюста РК. -1995.-№2.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
"ҚазТрансОйл" АҚ-ның өндірістік-шаруашылық қызметі58 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
2013-2015 жылдардағы ҚР-ның макроэкономикалық көрсеткішіне сипаттама14 бет
XХІ ғасырдың қарсаңыңдағы ҚР-ның әлеуметтік-экономиқалық саясаты22 бет
«Alatau Dairy» ЖШС-ның ұйымдастырушылық құрылымы мен қызметінің негізгі бағыттары29 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
«алматы құс» аақ-ның несиелеуді ұйымдастыруын талдау18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь