Күкірт.Күкірт қышқылы

Мазмұны


I.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

II.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.1Күкірт.Алынуы,құрылысы,қасиеттері,қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... ...

2.2.Күкіртті сутек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2.3.Күкірт оксидтері. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.4. Күкірт (IV, VI) қышқылдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

III.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Күкірт – кең таралған элемент; табиғатта бос күйінде де, химиялық қосылыс түрінде де кездеседі. Ең көп таралған кендері: темір, немесе күкіртті, колчедан (пирит) ҒеS2, мысты колчедан (халькопирит) CuFeS2, қорғасын жалтыры (галенит) PbS, мырыш алдамшысы ZnS, киноварь HgS. Көп таралған табиғи сульфаттар: мирабилит Na2SO4•10H2O, ғаныш CaSO4• 2H2O, ангидрит CaSO4, ащы тұз MgSO4 •7H2O. Сульфаттардың басым көпшілігі теңіздер мен мұхит суында еріген.
Күкірт қоспа ретінде әртүрлі органикалық және минералды қосылыстардың, көмірдің, мұнай мен табиғи газдың құрамына енеді.
Күкірт барлық тірі организмдегі белоктардың, аминқышқылдары- цистин және метиониннің, В1 витаминінің және инсулин гормонының құрамына енеді. Ол жетіспеген жағдайда қойдың жүні баяу өсетіндігі, ал құстардың қауырсыны нашарлайтыны байқалған.
Жер қыртысында күкірт металдардың сульфидтері түрінде болған. Су мен көмір қышқыл газының әсерінен осы қосылыстардан күкіртті сутек бөлінеді:
CaS+H2O+CO2=CaCO3+H2S
Күкіртті сутек ауадағы оттегімен жеңіл тотығады:
2H2S+O2=2H2O+2S+126 ккал
Әсіресе бұл процесс күкіртбактерияның қатысуы кезінде жақсы жүреді, онда мұның нәтижесінде өмір сүрген қажетті энергия алынады. Осы тұста бөлінетін күкірт олардың денесінде жиналады:
SO2+2H2S=2H2O+3S
Табиғатта оттек жоқ болғанда немесе оның мөлшері жетіспегенде күкірт жинақталады. Оттек жеткілікті болғанда күкірттің тотығуы күкірт қышқылының түзілуі арқылы жүреді:
2S+2H2O+3O2=2H2SO4+251 ккал
Күкірт қышқылы жер қыртысында кездесетін және суда болатын тұздармен өзара әрекеттесуге түсіп, сульфаттар түзеді, мысалы:
CaCO3+H2SO4=CaSO4+H2O+CO2
Алынатын сульфаттардың басым көпшілігі өзен суында әкетіліп, теңізге жеткізіледі, соңғылар кепкенде әртүрлі күкіртті қышқыл тұздарының қабаты пайда болады, олардың арасындағы бастысы ғаныш CaSO4•2H2O. Сульфаттардың түзілуі ауадағы оттекпен сульфидтердің тікелей тотығуы кезінде де жүреді.
Жер қыртысындағы күкірттің түрлену процесінде биосфераның рөлі ерекше. Сульфаттармен бірге жиналатын органикалық қосылыстар жоғары температура кезінде оларды сульфидтерге дейін тотықсыздандырады, мысалы:
CaSO4+CH4=CaS+CO2+2H2O
Өсімдіктер жер қыртысынан сульфаттарды сорып алады, ондағы күкірт белокты құрауға жұмсалады. Өсімдіктегі белоктық заттарды ішінара жануарлар сіңіреді. Өсімдік және жануарлар организмдері өлгенде олардың белоктық заттары ыдырайды да күкірт күкіртті сутек түрінде бөлінеді.
Курстық жұмыстың мақсаты:Күкірт,күкірт қышқылы, және оның қосылыстарының қасиеттерімен,пероидтық жүйедегі орнымен танысу.Күкірттің табиғаттағы манызын,қажеттілігін білу.
Пайдаланған әдебиеттер:

1. Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887
2. Бродский А.К. жалпы экологияның қысқаша курсы. Алматы: Ғлым, 1998.
3. Жумадалиева С., Баешов А., ЖарменовА. Қоршаған орта химиясы. Алматы,1998.
4. Баимбетов Н.С. Правовые основы экологической экспертизы в РК. Алматы: Қазақ университеті, 2001.
5. Сағынбаев Г.К. Экология негіздері. Алматы, 1995.
6. Руководства по оценке воздействия промышленности на окружающую среду и природаохранные критерии при размещении предприятий:Программа ООН по окружающей среде. Новосибирск:ГПГБ СО АН СССР, 1989.
7. Ә.Бейсенбаева, А.Самақова, Т.Есболов, Ж.Шілдебаев «Экология және табиғатты тиімді пайдалану».
8. Ғ.Сағымбаев. «Экология негіздері».
9. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозматаева «Экология».
10. Денсаулық журналы.
11. Арустамов Э.А. и др. Экологические основы природопользования. Москва,2001.
12. Федоров А.И, Никольская А.Н. Практикум по экологи. Москва: Гумм.изд. центр Владос,2001.
13. Одум Ю.М. Экология 2х томах М.Мир, 1986г.
14. Петров В.В Экологическое право Россия// Москва Изд. ВЕК 1996г
15. Баешов Ә., Айтбаев Н., Қышқыл
16.Элементтер химиясы.Тапалова А.С Оқу- әдістемелік кешен.-Астана: «Сарыарқа»баспасы ,-2011.-424б
16. Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластарының химиясы. Тапалова А.С Оқу- әдістемелік кешен.-Астана: «Сарыарқа»баспасы ,-2011.-240б
        
        Мазмұны
I.Кіріспе ……………………………………………………………………..
II.Негізгі бөлім ………………………………………………………………
2.1Күкірт.Алынуы,құрылысы,қасиеттері,қолданылуы.............................
...
2.2.Күкіртті
сутек.....................................................................
2.3.Күкірт оксидтері. ……………………..........................
2.4. ... (IV, VI) ... ... ... – кең ... ... ... бос күйінде де, химиялық
қосылыс түрінде де кездеседі. Ең көп ... ... ... ... колчедан (пирит) ҒеS2, мысты ... ... ... ... ... PbS, мырыш алдамшысы ZnS, киноварь HgS. ... ... ... мирабилит Na2SO4·10H2O, ғаныш CaSO4· 2H2O,
ангидрит CaSO4, ащы тұз MgSO4 ·7H2O. ... ... ... ... ... ... еріген.
Күкірт қоспа ретінде әртүрлі органикалық және ... ... ... мен табиғи газдың құрамына енеді.
Күкірт барлық тірі организмдегі белоктардың, аминқышқылдары- ... ... В1 ... және ... ... ... енеді. Ол
жетіспеген жағдайда қойдың жүні баяу ... ал ... ... ... ... күкірт металдардың сульфидтері түрінде болған. Су ... ... ... ... осы ... ... ... бөлінеді:
CaS+H2O+CO2=CaCO3+H2S
Күкіртті сутек ауадағы оттегімен жеңіл тотығады:
2H2S+O2=2H2O+2S+126 ккал
Әсіресе бұл процесс күкіртбактерияның қатысуы кезінде жақсы жүреді, онда
мұның нәтижесінде өмір ... ... ... алынады. Осы тұста бөлінетін
күкірт олардың денесінде жиналады:
SO2+2H2S=2H2O+3S
Табиғатта оттек жоқ ... ... оның ... ... ... ... жеткілікті болғанда күкірттің тотығуы күкірт қышқылының
түзілуі арқылы жүреді:
2S+2H2O+3O2=2H2SO4+251 ккал
Күкірт қышқылы жер қыртысында кездесетін және суда ... ... ... ... ... ... мысалы:
CaCO3+H2SO4=CaSO4+H2O+CO2
Алынатын сульфаттардың басым көпшілігі өзен суында әкетіліп, ... ... ... ... ... ... тұздарының қабаты
пайда болады, олардың арасындағы бастысы ... ... ... ... ... сульфидтердің тікелей тотығуы кезінде де жүреді.
Жер қыртысындағы күкірттің түрлену процесінде биосфераның ... ... ... жиналатын органикалық қосылыстар жоғары
температура кезінде оларды сульфидтерге дейін тотықсыздандырады, мысалы:
CaSO4+CH4=CaS+CO2+2H2O
Өсімдіктер жер ... ... ... алады, ондағы күкірт
белокты құрауға жұмсалады. Өсімдіктегі белоктық заттарды ішінара ... ... және ... ... ... олардың белоктық
заттары ыдырайды да күкірт күкіртті сутек түрінде бөлінеді.
Курстық жұмыстың мақсаты:Күкірт,күкірт қышқылы, және оның ... ... ... ... ... ... алынуы
Таза күкіртті алу көздері: табиғаттың таза сап кеніштері, коксті
газдардағы ... және ... ... сол ... ... өңдеудегі
(мұнай крекинг) газ. Сондай-ақ, күкіртті табиғи ... мен ... ... ... ... күкіртті бірге жүрген қоспалардан алдын ала тазартады.
Мұнан кейін оны сұйық немесе ... ... ... ... әдіс)
немесе бумен, аса қыздырылған сумен балқытады (автоклавты балқыту).
Күкіртті химиялық жолмен алады:
- белсенділенген көмір арқылы ... ... ... жіберген
кезде:
2H2S+O2=2H2O+2S,
мұнда бөлінетін күкірт көмірде адсорбцияланады, ал одан ... ... (NH4)2Sn ... ... ... температура кезінде күкіртті газды көмірмен тотықсыздандырғанда:
SO2+С=СO2 +S
- күкіртсутекті және күкіртті қышқылдардың ерітінділерін бірге қосқанда:
Н2SO3+2H2S=3H2O+3S
Сол сияқты күкіртті ... ... ... ... (6000С ... де ... ... температурада пирит ыдырайды:
ҒеS2(ҒеS+S
Бос түріндегі күкірт-сары түсті омырылғыш қатты зат, диэлектрик, яғни
ток өткізбейді. Күкірт молекуласында 8 атом бар және ... ... ... буы, ... S8, S6, S4 және S2 ... кездесетін
молекулалардан тұрады. Жоғары температура (12000С) тұсындағы күкірттің ... екі ... ... S2 ... Күкірт жылуды нашар өткізеді;
суда мүлдем ерімейді. Бензолда, толуолда, бензинде, спиртте, ... ... ... ... ... ... анилинде және
қалайының тетрахлоридінде жақсы ериді.
Күкірттің бірнеше аллотропиялық түрөзгерістері бар:
- ромбалық (октаэдрлық) күкірт;
- моноклиндік (призмалық) күкірт;
- пластикалық (аморфты) ... ... ... ... ол ... ... сары
түсті кристалдық зат. Ол 112,80С температурада ... да 95,50С ... ... ... ... жоғары күкірттің тұрақты түрі моноклинді, ол
қою-сары түсті ұзын ине тәрізді кристалдар. ... осы ... ... болады.
Егер балқыған және қайнауға дейін ... ... өте ... суға құю ... ... онда ол ... тез ... жартылай
мөлдір, жұмсақ қоңыр түсті серпімді массаға айналады. Оның ... ... ... деп атайды, ол тұрақсыз және ақырында
ромбалық күкіртке айналады.
Температураның ... ... ... ... ... төменгі температурада оның құрамы S8 формуласымен өрнектеледі, ... S6, 10000С- ... буын 17000С ... және одан да ... ... ... ... жекеленген атомдарға диссоциацияланады.
Күкірт – типтік бейметалл, ол электртерістілігі бойынша галогендер,
оттек және азоттан кейін тұрады және олармен ... жай және ... ... қызу әрекеттеседі. Ол химиялық
реакцияларда тотықтырғыш ретінде де, ... ... де ... ... ... ... -2 ... дәрежесін көрсетеді. Күкірт
+2, +4, +6 тең тотығу дәрежесін ... ... ... беруге де
қабілетті.
Күкірт салқында фосформен ... және ... ... ал ... ... ... сияқты басқа белсенді бейметалдармен және барлық
металдармен дерлік қыздырған кезде әрекеттеседі.
Күкірт пен ... ... жай ... ... олар
реакцияға түсіп, қара түсті зиянсыз сынап сульфидін түзеді:
Hg+S=HgS
Бұл әрекеттесуді төгілген сынапты жинап алу үшін қолданады. Мұндай процесті
демеркуризация деп ... ... ... ... (бұл ... ... керек),
темір сульфидін түзеді:
Fe+S=FeS
Күкірт көміртекпен күкірткөміртек бееді. Бұл қосылыс қыздырылған ... ... ... ... буын ... кезде алынады:
C+2S=CS2
Күкірткөміртек CS2-ұнамсыз иісті, түссіз, жеңіл ұшатын және өте ... ... үшін ... ... ... ... Күкіртпен араласқан
мырыш ұнтағы (шаңы) тиіскен шоқ әсерінен ... ... тек ... ... және ... ғана ... Күкірт қалыпты температурада сілтілік және сілтілік ... ... ... және ... ... сәйкес сульфидтерді
түзеді. Алюминий ұнтағы мен ... ... ... ... ... ... ауада жағу күкірт (IV) оксидінің түзілуіне әкеледі:
S+O2=SO2
Күкірт (IV) оксиді айтарлықтай мөлшерде тек платинаның немесе ванадий
(V) ... V2О5 ... ғана ... ... реакция қайтымды және де ондағы тепе-теңдік 3500С дейін оңға қарай
ығысқан, ал одан да ... ... ... ... ... ... ... қыздырғанда Р2S3 және Р2S5
сульфидтерін түзеді.
Күкірт - тотықсыздандырғыш. Ол HNO3, KCIO3, KMnO4 ... ... ... ... ... тән, онда ... ... тізбек бойынша өзгереді: -2, 0, +4, +6.
Әртүрлі тотығу дәрежесінде болатын күкірт атомдары өзара әрекеттесуге
қабілетті, мысалы:
2H2SO4+S=3SO2+2H2O
Na2SO3+S=Na2SO3
Күкірт ұнтақтарын сілтілермен қайнатқанда ... мен ... ... реакциясы):
3S+6KOH=K2SO3+2K2S+3H2O
Күкірт әртүрлі бейметаллдармен көптеген қосылыстар түзеді, олардың
арасындағы аса маңыздылары жарты ... ... S2СІ2, алты ... күкірт
SҒ6, күкірткөміртек СS2.
Күкіртті резеңке өнеркәсібінде каучукті ... үшін ... ... ... ... қара оқ ... отшашуды дайындау үшін
жұмсалынады.
Күкірт химиялық өнеркәсіптегі күкірт қышқылының, күкірткөміртектің
СS2, ... ... SnS2 ... ... ... мен оның
тұздарының , өте ашық көк бояу және т.б. өндірісі үшін пайдаланылады.
Ауыл шаруашылығында ... ... ... ... ... ... үшін ... медицинада қышыма ауруына жақпа май ретінде және ... ... ... үшін де ... ... Сульфидтер
Күкірт сутекпен біраз қосылыстар қатарын түзеді, олардың ... Н2Sп. Бұл ... ... ... ... ... ... көп күкіртсутектер Н2S2, Н2S3, Н2S5 және т.б.
Күкірт жоғары температура кезінде сутекпен тікелей ... ... ... ... Н2S ... Әдетте, күкіртсутекті күкіртті
металлға (негізінен, күкіртті темірге ҒеS) қышқылмен әрекет етіп алады:
ҒеS+2НСІ= Н2S+ҒеСІ2
ҒеS+ Н2SО4 = Н2S+ҒеSО4
Күкіртсутек Н2S-жағымсыз ... ... улы газ. ... ... 1 л ... 1,54 г. ... аяз тұсында сұйылады. Күкіртсутек
құрамында ... бар ... ... ... әрекет еткенде
түзіледі, сондықтан оның иісі бұзылған жұмыртқа иісіне ұқсас.
Табиғаттағы ... ... ... ... ... қатар
бөлінеді; ол сол сияқты кейбір арасан суларында да ... ... ... тұз ... ... ... әрекет етіп алады:
2НСІ+ҒеS =ҒеСІ2+ Н2S(
Бұл мақсат үшін азот ... ... ... ол бөлінетін
күкіртсутектің өзін тотықтырады.
Күкіртсутекті күкіртті сутекпен қыздырып та алуға болады (бұл ... S ... ... қатты сульфидіне суды қосып:
АІ2S3+6Н2О =2АІ(ОН)3+ 3Н2S(
Күкіртсутек организмде жинақталынатын удың қатарына жатады, яғни ... ... ... ... 2000 ... Н2S бір ... болса да
ауыр улану пайда болып, бас ауырып, салмақ ... ... ... ... ... ... өліп кетеді. Күкіртсутектің уландырушы
әрекеті күкірттің металдармен, атап ... ... ... Мұны ... ... ... ... болады: қызыл түсті
қан сол сәтте-ақ қара-көк түске ауысады. Күкіртсутекпен ... ... таза ... ... ... ... бар таза оттекпен демалдыртып, жасанды
демалу жасайды.
Күкіртсутекті ауада жаққан кезде жасылдау жалынмен жанады:
Н2S+3О2=2SО2+2Н2О
Егер күкіртсутектің жалынына ... ... ... онда ... ... ... газдың толық жанбауы орын алады:
Н2S+О2=2S+2Н2
Күкіртсутек – күшті тотықсыздандырғыш болғандықтан, оның S2- ионы тотыға
келіп, 2,6 және 8 ... ... ... да ... S, SО2, SО3
айналады. КМпО4, ... НNO3, ... ... су ... ... бос ... дейін тотықтырады, мысалы:
2KMnO4+3H2SO4+5H2S=K2SO4+2MnSO4+8H2O+5S
H2S+Br2=2HBr+S(
Күкіртсутек суда еріп, әлсіз күкіртсутекті ... ... ... екі саты бойынша жүреді:
H2S+H2O=H3O++HS- ... ... ... ... ... ... екі ... түзеді: қышқылдық
гидросульфидтер және сульфидтер. Көптеген металдардың ... ... ... ... ... арқылы алуға болады:
Cu2++S2-=CuS(
Немесе күкіртсутекті қышқылмен сілтілерді бейтараптап:
2NaOH+H2S(Na2S+2H2O
немесе жай заттардан синтез жолымен, не ... ... ... ерімталдығы әртүрлі: олардың бірі (айталық Na2S, K2S, CaS)
суда ерімтал, басқалары (FeS, ZnS және т.б.) – ... ... ... PbS, CuS, Ag2S3 ... ... тек концентрлік азот
қышқылында ғана ериді.
Кейбір сульфидтердің нашар еритіндігі соншалықты, ... ... ... ... сульфидтердің тұнбасын береді, мысалы:
Cd(CH3COO)2+H2S=CdS(+2CH3COOH
NiCI2+H2S=NiS(+2HCI
Әлсіз қышқылдың тұздары сияқты, сульфидтер суда ... ... ... ... ... сульфидтердің әрекеттесуі-күкіртсутекті
қышқылға және оның ерімтал тұздарына сапалық ... ... ... ... түсті қорғасынның (ІІ) сульфиді бөлінеді:
Pb(NO3)2+Na2S=PbS(+2NaNO3
Сульфидтер әртүрлі түске боялады: ZnS-ақ, CdS-сары, PbS және ... Бұл ... ... ... сапалық анықтау үшін
қолданылады.
Табиғи сульфидтерден бірқатар металдарды ... мыс, ... ... және ... ... оттек атомдарын күкіртке ауыстыру тио қышқылдардың
H3AsS4, H4SnS4 және т.б. ... ... деп ... ... ... қышқылдардың анионындағы оттек
атомдарының орынбасу өнімін атайды. Айталық, мышьяк қышқылына H3AsO4
тиомышьяк ... H3AsS4 ... ... ... ... ... Бұл тиоқышқылдар бос күйінде белгісіз, бірақ ... ... ... ... оксидтері.
Күкірттің келесі оксидтері белгілі: S2О, SО, SО2, SО3. Төменгі
оксидтің құрылысы: S= S=О және ол аса ... ... Ал, SО - ... ол ... ... ... ... аралық өнім ретінде ғана пайда болатын
қосылыс және жоғары химиялық белсенділігімен ерекшеленеді.
Күкірттің (IV) оксиді немесе ... ... ... газ, ... ... ... қоюланады. Ол - өткір иісті, улы газ. ... әсер ... ол ... ... ... барлық өсімдік түрі
күйіп қалады. Күкіртті газ ауадан 2 ... ... ... оны ... ... ... сақтап, тасымалдайды.
Табиғаттағы күкіртті ангидрид газы жанартау атқылағанда, ал кейбір
жерлерде-жер қыртысындағы жарықтан бөлінеді.
Күкірт жанған кезде ... ... SО2 және ... ... ангидриді SО3 түзіледі:
S+О2= SО2
Көп мөлшердегі күкіртті газ темір колчеданың (пирит) Ғе S2 ... ... ... қышқылды тұздарға тұз не күкірт қышқылымен әрекет еткенде:
Na2SO3+2HCI=2NaCI+H2O+SO2
немесе қыздырған кездегі күкіртті қышқылдың қышқыл тұзын ыдыратумен:
2NaHSO3=Na2SO3+SO2(+H2O
немесе қыздырғандағы мысқа ... ... ... ... етуімен:
Cu+2H2SO4=CuSO4+SO2(+2H2O
SO2 молекуласы O3 молекуласына ұқсас құрылған. Күкірт атомында
жұптаспаған электрондық жұптың болуы SO2 ... ... ... ... атап ... ... ... негіздік
оксидтермен әрекеттеседі:
CaO+SO2(CaSO3
SO2+2NaOH( Na2SO3+H2O
Күкірттің тотығу-тотықсыздану қатарында күкіртті ангидрид аралық
орынға орналасады. Ондағы ... ... +4 ... бола ... не тағы ... ... бере ... не 4 немесе 6 ... ... ... тотықтырғыш та, тотықсыздандырғыш та бола алады.
Күкіртті газдың тотықтырғыштық ... ... ... - ... реакциясы:
SO2+2H2S=2H2O+3S
Күшті тотықтырғыштармен (KMnO4, HNO3, J2) әрекеттесе келіп, ... ... та ... ... ... ... ... аз мөлшерде баяу тотығады:
2SO2+O2=2SO3
Күкіртті ангидрид көптеген бояулар мен бояғыштарды түссіздендіреді.
Мысалы, ... ... ... ... ... күкірттің үстінде ұстаса, яғни SO2
атмосферасында тұтса, онда ол түссізденеді. Күкіртті газды жүн мен ... ... ... ... және ... ... ... бояу өзінің
алғашқы түсіне қайтадан енеді. Күкіртті газбен ағартылған, ... ... ... ... ... ... ... Күн сәулесі мен
құрғақ ауа әсерінен олар өзінің кірлі-сары түсіне енеді.
Күкірт қышқылының өндірісі SO2 каталиттік тотығуына негізделген. Сұйық
күйдегі SO2 ... ... және ... ... ... фосформен күкіртті газ әрекеттескенде тионилхлорид түзіледі:
SO2+PCI5=POCI3+SOCI2
Күкіртті газ ауру қоздыратын ... ... ... т.б. жояды. Сондықтан, оны астық ... ... ... ... ... SO2 ... ... үшін пайдаланады. Құрғақ
өрік, қара өрік және т.б. жидектерді дайындаған ... SO2 ... ... ... ... газ улы; оның ... 0,03-0,05 мг/л концентрациясы жөтелді,
қолқа мен өкпенің қабынуын тудырады.
Күкірт (IV, VI) қышқылдары.
Күкіртті қышқыл Н2SO3 сатылы диссоциацияланатын, күштілігі ... ... ... H++HSO-3 К1 ... H++SO2-3 К2 ... ... ... ... ... өйткені күкірт
+4 тотығу дәрежесінен +6 тотығу дәрежесіне ұмтылады; ... ... ... ... ... та ... ... отырып, күкіртті қышқыл енді
электрондарды қосып ... ... ... әрекет етеді:
2H2S=3S+3H2O
H2SO3 қышқылдарға тән барлық қасиеттерді көрсетеді:
H2SO3+2KOH(K2SO3+2H2O
H2SO3+Na2SiO3(Na2SO3+H2SiO3(
H2SO3+CaO(CaSO3+H2O
Күкіртті қышқылдың ерітінділерді ауада тотығады да күкірт ... ... ... бойынша жүретін тотығу процесінің катализаторы,
айнымалы ... ... ... әсіресе мыстың иондары
болады. Күкіртті қышқылды күкірт қышқылына ... ... ... да ... ... тез тотықтырады:
H2SO3+H2O2=H2SO4
5H2SO3+2KMnO4=2H2SO4+2MnSO4+K2SO4+3H2O
Күкіртті қышқылдың өзі аса берік болмаса да оның тұздары тұрақты және
таза күйінде алынады. Күкіртті қышқылдың тұздарын сульфиттер деп ... ... ... ... ... екі ... тұз түзеді. Мысалы, натрий
биосульфиті NaHSO3 (ақталынған кездемедегі хлор ізін жою үшін ... ... ... Na2SO3 ... қышқыл және оның тұздары ауадағы оттекпен біртіндеп тотығады
да сәйкесті күкірт қышқылы мен сульфаттарға ... ... ... диспропорцияланады:
4Na2SO3(3Na2SO4+Na2S
Сульфиттер оттектен басқа күкіртті де қосып алып, тиотұздар түзеді
(қыздырса реакция едәуір үдей түседі):
Na2SO3+S=Na2S2O3
Натрий
тиосульфаты
Натрий гидросульфиті NaHSO3 ... ... ... ... ... гидросульфитін Ca(HSO3)2 ағаштан целлюлозаны ... алу үшін ... (VІ) ... ... ... ... ... сұйықтық және
қатты кұйдегі түр өзгерістерінде болатын, берік зат болып ... ... ... жазық үшбқрышты болады.
Күкірт ангидридін катализатордың ... ... ... ... ... ... Fe(SO4)3 не Na2S2O7 ... (өртегенде):
Fe(SO4)3(Fe2S3+3SO3(
Күкірт ангидриді қышқылдық оксидтерге тән ... ... ... ... ... ... ... калий бос йодқа
дейін тотығады; фосфор онымен түйіскенде жанады. SO3 сумен қызу ... ... ... ... тек аузы ... тұйықталған шыны ыдысында ғана
сақтайды, өйткені ол ағаш және резеңке ... тез ... де ... қышқылы және оның қасиеттері
Сусыз күкірт қышқылы-түссіз майлы сұйықтық, ол -10,50С температурада
қатты кристаллдық массаға айналады. ... ... ... ... (тотияйынды) май деп атайды, өйткені ертеректе оны темір
тотияйынан ҒеSO4·7Н2О алған; ал 36(-ды H2SO4-аккумуляторлық қышқыл. ... ... ... ... деп ... және ол 3400С қайнайды.
Күкірт қышқылын бірнеше сортқа (түрге) ... ... ... ... ... ... және ... не
түтіндейтін, бұлар 100(-ды күкірт қышқылындағы күкірт ... ... ... ... ... ... ... алынуы. Күкірт қышқылының өндірісі-химия
өнеркәсібінің ... ... ... ... ... ... ... (камералық немесе мұнаралық) әдісте күкірт қышқылын алуда
катализатор функциясын азот оксидтері атқарады. Күкіртті ангидридтің ... ... іс ... аса ... ... болып келеді, онда
тұрақсыз аралық ... – HSNO3 – ... ... ... Ол ... ... ... алынады:
NO+NO2 N2O3
N2O3+2H2SO4 2HSNO3+H2O
Бұл қосылыстың гидролизі ... ... ... енді ... ортадағы азотты қышқыл күкіртті қышқылды күкірт
қышқылына тотықтырады:
SO2+H2O=H2SO3
H2SO3+2HNO2=H2SO4+2NO+H2O,
Сосын NO қайтадан NO2 тотығады.
Бұл әдіспен тек 78(-ды H2SO4 ... ... оны ... ... пайдаланады.
Контакты әдісте келесідей процестер жүреді:
1) күкіртті ангидридтің алынуы;
2) күкіртті ангидридтің күкірт ангидридіне дейін тотығуы;
3) күкірт ангидридінің сумен ... ... ... ... ... ҒеS2 ... алады:
4FeS2+11O2=8SO2+2Fe2O3
Мұнан кейін күкіртті газ бен ауа қоспасы ... ... ... ... ... бұл әдісті контакты әдісі дейді
және мұның нәтижесінде күкірт ангидриді алынады. Бұл реакцияны ... ... ... катализаторы қолданып жүргізеді, ал
катализатор болса, құрамындағы V2O5 7% ... ... ... ... түймедақ (таблетка) түрінде болады.
Алынған SO3 концентрленген күкірт қышқылында ерітеді.
Сондықтан, контакты ... ... ... қышқылындағы күкірт
ангидридінің ерітіндісі болады ... оны ... ... деп те ... ... бос ... ангидридінің мөлшері 20-40% шамасында.
Күкірт қышқылының химиялық қасиеттері. Сусыз күкірт қышқылы ... ... ... қышқылдармен салыстыру бойынша жоғарылау ... ... ... ... ... ... ... тұздарынан
ығыстырады:
H2SO4+2KNO3=K2SO4+2HNO3
Қалыпты температура кезінде де газ түріндегі HCI мен HF бөлінеді:
H2SO4+NaCI=NaHSO4+HCI
Сулы ерітінділердегі күкірт қышқылы ... ... ... аниондар-гидросульфат-ион және сульфат-ионды түзеді:
H2SO4 H++HSO4-
HSO4- H++SO42-
Негіздермен ... ... ... ... ... ... (сульфаттар) тұздары алынады:
NaOH+H2SO4=NaHSO4+H2O
2NaOH+H2SO4=Na2SO4+2H2O
Күкірт қышқылы суда кез келген сыбағалық үлесте (шексіз) ериді. Сумен
сұйылтылған кезде көп мөлшердегі жылу бөлінеді, ... ... ... ... ... ... ... кетеді. Мұнда ережені қатаң сақтайды:
қышқылды ... суға ... ... керісінше емес! (өйткені қышқылдың
тығыздылығы судыкінен ... ... ... сутартқыш құрал. Судың жұтылуы күкірт қышқылының
гидраттары H2SO4 ·Н2О, H2SO4 ·2Н2О және т.б. ... ... ... ... әсер ... заттың құрамында су жоқ болып, онда тек қатар
орналасқан Н- және ОН-топтары болса да ... ... осы ... ... ... кептіру үшін қолданады.
Әртүрлі концентрациядағы күкірт қышқылының тотықтырушылық қасиетінде
өзгешілік болады: концентрлі күкірт қышқылында тотықтырушы-сульфат-ион, ... ... ... ... ... әсер ... ... оның бетінде жұқа қорғаушы қабат
түзіледі, бұл қышқылды ... ... ... ... бар ... ... ... мүмкіндік береді;
– қыздырғанда күшті тотықтырушы ретінде әрекеттеседі, мұндайда өзі SO2
дейін тотықсызданады (кейде S дейін, тіпте Н2S ... ... ... ... да ... т.б.) ... ... +SO2+2H2O
– әсіресе көптеген органикалық қосылыстарға (қағаз, ағаш, ... ... т.б.) ... әсер ... ... суды ... ... нәтижеде олар
үгітіледі, бұл ішінара тотығу және көмір ... ... ... ... және су ... ... салдарынан болады. Мысалы:
C12H22O11( 12C+11H2O
сахароза
C+2H2SO4=CO2+2SO2+2H2O
– көптеген қиын еритін сульфаттарды ерітеді-реакция ... ... ... ... ... әуелі күкіртті, сосын күкіртсутекті бөледі. Бұл
реакцияларды мына теңдеулермен өрнектеуге болады:
H2SO4+3Zn(S+3ZnO+H2O
H2SO4+4Zn(H2S+4ZnO
ZnO ... ... ... ... ... ... сондықтан онымен үлкен ұқыптылықпен
жұмыс жүргізеді, күйдіріп алған ... ... ... ... ... сұйық
аммиакпен жағып және сумен жуады.
Сұйытылған күкірт қышқылы - ол күшті ... ол ... ... сол ... ... ... ... (қорғасыннан
басқасына) әсер етеді:
Zn +H2SO4(ZnSO4 +H2(
Fe +H2SO4(FeSO4 +H2(
Сұйытылған күкірт қышқылы ... ... ... ... әрекеттеседі:
3H2SO4+Fe2O3=Fe2(SO4)3+3H2O
3H2SO4+2Fe(OH)3=Fe2(SO4)3+6H2O
H2SO4+BaCI2=BaSO4(+2HCI
– Олеумнан пирокүкірт қышқылының H2S2O7 кристалын алуға болады-ол судың
бір молекуласының күкірт ангидридінің екі молекуласымен қосылуының өнімі:
H2O+2SO3=H2S2O7
Оның құрылымдық формуласы:
O O
(( ... ( S ( O ( S ( ... ((
O ... ... ... ... деп ... қышқылының қолданылуы. Күкірт қышқылы халық шаруашылығының
көптеген салаларында (тұз ... ... ... ... балқытқыш және
басқа қышқылдардың өндірісі), нәзік ... ... ... басқалардан спирт өндірісі), мұнай өңдеу өнеркәсітінде, синтетикалық
материалдар (талшық, ... ... және т.б.), ... заттар,
фармацевтикалық препараттар мен бояғыштардың өндірісінде кең ауқымды да
әртүрлі қолданылады. Оны ... көп ... ... ... және т.б.) ... және оны ... ... тұздары
Күкірт қышқылы тұздардың екі қатарын түзеді: орташа-сульфаттар және
қышқылды-гидросульфаттар. Күкірт қышқылының ... ... суда ... ... сульфаты нашар ериді; стронций, барий, радий және қорғасын
сульфаттары суда мүлдем ерімейді. Сульфаттар тұздарға тән ... ... ... ... ... ... қатты сульфаттар өздерін әртүрлі ұстайды. Айталық,
сілтілік металлдардың сульфаттары ыдырамай ... ... ... ... ... ... түзеді:
ZnSO4=ZnO+SO3(
Темір (ІІ) сульфаты молекула ішіндік тотығу-тотықсыздану реакция
механизмі бойынша ... ... ... ... дейін ыдырайды:
Ag2SO4=2Ag(+SO2(+O2(
HgSO4=Hg+SO2(+ O2(
Иоган Глаубер ашқан және бертін келе глаубер тұзы аталған, ... ... ... ... Бұл тұз ... ... ... кезінде Қара-Боғаз-Көлдің (Түрікменстанда) жағалауы мен
түбінде көп мөлшерде шөгеді.
Бірқатар ерекше қасиетіне (іш өткізу, жеңіл үшу, аса ... ... ... ... ... ... «керемет тұз» деп атаған. Бұл
тұздың латынша атауынан («саль мирабилис») оның ... ... ... ... ... ... ... жолмен көптеп алған. Француз
химигі Леблан соды алу үшін табиғи және ... ... ... жылы ... ... профессоры Лаксман шыны қайнатудағы
поташты глаубер тұзымен алмастырды. ... ... шыны ... оны ... ... натрий сульфатын шыны, соды ... ... және т.б. ... ... K2SO4 калий тыңайтқышы ретінде қолданады.
Барий сульфатын BaSO4 медицинада (асқазан мен ... ... ақ ... ... ... т.б.) ... ... Ол табиғатта минерал түрінде кездеседі.
Кальций сульфаты CaSO4 табиғатта ғаныш CaSO4·2H2O және ангидрит CaSO4
түрінде кездеседі. Ғанышты 1000С ... ... ... ... ... күйдірілген өнім су қосса ғанышқа (гипске) айналып,
қатаяды. Мұны ... ... ... үшін ... Гипсті 2000С
жоғары күйдірсе, алебастрға айналады, ол таптырмастай құрылыс ... ... ... да ... мен ... ... бірге суда еріп,
судың кермектілігін анықтайды.
Магний сульфаты MgSO4·7H2O (ащы ... ... ... ... ... ... болады. таза тұзды медицинада қолданады.
Таллий сульфаты TI2SO4 кеміргіштермен күресу үшін қолданылады.
Купоростар-құрамында ... суы ... екі ... металлдардың
(темір, мыс, мырыш және никель) сульфаттары, олар ... ... ... ... (жасыл кристаллдар) ағашты өңдеу үшін,
фотографияда, сия ... ... бояу ... және ауыл шараушылығында
инсектицид (жәндікжойғы) ретінде тұтынылады. Мыс ... ... (көк ... ... мыспен қаптағанда, әртүрлі
минералдық ... ... ... ... ... ... ... зиянкестерімен күресу үшін пайдаланылады. Мыс
купоросы мен ... ... ... ... ... ... дан оны өсімдік ауруымен күресу үшін қолданады. Мырыш купоросы
ZnSO4·7H2O-ол түссіз кристалл. Оның сулы ... ... ... ... ... үшін және тоқыма өнеркәсібінде қолданады. Никель
купоросы NiSO4·7H2O-жасылдау кристаллдар, никелдеуге арналған ... ... ... ... ... ... барлығы суда
ерімтал.
Алюминий, темір (ІІІ), хром (ІІІ) және басқа үшвалентті ... ... ... металлдар сульфаттарымен қос тұздарды-
ашудасты түзеді, ол ертеден тері илеуде қолданады. Қос тұздарға енетіндер:
алюмокалийлік ... ... ... ашудасы KFe(SO4)2·12H2O; хром
ашудасы KCr(SO4)2·12H2O және т.б. олардың барлық иондар түзіледі, мысалы:
KAI(SO4)2 ... ... ... ... ... болатын
ерітіндлер, кристалданған кезде, изоморфты деп ... ... ... ... ... тиосульфаты Na2S2O3 күкіртпен натрий сульфитінің Na2SO3 ... ... ... ... ... ... ... оттегімен натрий тиосульфидін тотықтыра алады:
2Na2S2+3º2=2Na2S2O3
Бұл қосылыста күкірттің бір атомы формальды +6 ... ... ... -2 ... болады:
Na ( O
S ( O
Na ( O
S
Осындағы (S2O3(2- ионының құрылысы сондай, ол оттектің үш ... ... бір ... ... ... оның ... ... екінші
атомы болады. Бұл пирамиданы ауытқыған тетраэдр ретінде қарастыруға болады
– сульфат ионның аналогы, ондағы ... бір ... ... атомына
алмасқан.
Na2S2O3 , бос түрінде алынбаған тиокүкірт ... H2S2O3 ... ... ... Бұл ... тиосульфаттарға күшті қышқылмен
әрекет еткен кезде түзіледі, сол сияқты осында күкірт, күкіртті газ және ... ... ... ... H2S2O3 ... ... ( O ... ( O ... ... ... ... оның ... H2S және SO3 ... алынуы мүмкін.
эфир
H2S+SO3 ((H2S2O3
Күкірттілеу қышқылының кристалды натрийлік тұзы Na2S2O3(5H2O сатылуда
гипосульфит деп ... және де ол ... мен ... ... берік емес, олардың ерітіндісін қышқылдаған кезде күкірт
бөлінеді. Хлор ... және ... ... ... ... ... ... әрекетін бейтараптау үшін пайдаланылады:
Na2S2O3+Cl2+H2O=Na2SO4+S+2HCl,
хлор артық болғанда реакция келесідей өтеді:
Na2S2O3+4Cl2+5H2O=2H2SO4+2NaCl+6HCl
Реакция йодпен ... ... де ... ... ... түзілуіне
әкеледі. Бұл реакцияны йодты аналитикалық анықтау үшін пайдаланады:
2Na2S2O3+J2=Na2S4O6+2NaJ
Тиосульфаттар күміс тұзымен суда ... ... ... ... ... мен ... өңдегенде натрий ... ... ... ... ... мақсат үшін, атап айтқанда,
тері ауруларын емдеу үшін қолданады.
Қорытынды
Күкірт S – ... ... ... VІ тобындағы химиялық элемент;
ат. н. 16, ат. м. 32,06. Тұрақты 4 ... бар. ... ... ... 6 изотопы белгілі. Күкірттің жер қыртысындағы салмақ мөлшері ... ... 0,08 – 0,09%. ... ... ... 2000 жыл ... болған. Қалыпты жағдайда күкірт сары түсті, бейметалл. ... ... (саф К.) және ... ... ... ... ... сульфатты (гипс, ангидрит, барит, мирабилит, т.б.), т.б. минералдар
түрінде кездеседі. ... ... ... түрлері белгілі, оның
ішіндегі орнықтылары ромбылық α-күкірт және моноклинді β-күкірт. Күкірттің
тығыздығы 2,07 г/см3 ... және 1,96 г/см3 ... ... t 112,8°С,
қайнау t 444,6°С, жылу өткізгіштігі 0,208 ... К. суда ... ... ... қыздырғанда молекуласындағы атом саны бірте-бірте
кемиді: S8→ S6→ S4→ S2 ... ... ... ... К. буында жеке
атомдар пайда болады. Салқындатқанда осы процесс кері ... ... ... К. ... ... +6-ға ... ... дәрежелерін
көрсетеді. Азот, йод, алтын, платина және ... ... ... бәрімен әрекеттеседі. К. металдармен реакцияда болғанда өте
көп жылу бөлініп шығады. ... ... ... ... К. саф ... кендер, газ және мұнайды тазалау кезінде олардан ... ... ... К. негізінен химия өнеркәсібінде күкірт қышқылын алу ... ... ... ... ... ... ... мата ағартуға, дәрі-дәрмек, косметик. препараттар дайындауда,
пластмасса, қопарғыш заттар, тыңайтқыш, улы ... ... ... ... ... ... ... алынатын минералдық
шикізаттар. К. к-нан бос күкірт, күкірт ... әр ... ... ... ... ... алынады. К. к-ның
минералдарына саф күкірт, мыс, ... ... ... және ... ... (S 13 – 55%) ... ... мен
сульфарсенидтер, шөгінді жыныстарда ... ... (SО3 24,4 ... ... Бұлардың ішіндегі ең маңыздылары саф күкірт, пирит пен
марказит (S 53,4%), пирротин (S 31,5 – 41,8%); ... (SО3 58,8%), ... 46,6%). ... ... ... К. к. бай (S ... жоғары), орташа (S
18 – 25%), кедей (S 5 – 18%) ... ... ... ... ... ... жанартаулық болып бөлінеді. Кен құрамы жағынан ... ... ... ... ... жоғары лагуналық-теңіздік
алаптардың тұнбаларымен байланысты болып ... ... ... тұз
күмбездік, қабаттық, линзалық немесе ұялық болып жіктеледі де, ... ... ... әктасты, кальцитті-доломитті, сазды, мергельді,
гипсті, құмтасты болып бөлінеді. Дүние жүзіндегі күкірттің ... ... ... өндіріледі. К. к. ашық және жер асты ... ... ... ... күкірттің балқу темп-расына (112,8°С),
физ., хим. қасиеттеріне негізделген. Қазақстанда бос күкірт Каспий маңы
ойпатындағы тұз ... ... ... ... қышқылын
полиметалл, мыс, көмір кендеріндегі ... ... ... алунит,
гипс, ангидриттен түсті металлургия з-ттары мен кокс пештерінің күкіртті
газдарынан өндіреді. Қазір Теңіз кені мұнайының құрамындағы ... ... ... қарастырылуда. Атап айтқанда, оны жол төсеуге пайдалануға
болатындығы анықталды.‎
Пайдаланған әдебиеттер:
1. ... ... ... ... ... ... ... оқулық.
Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 ... ... А.К. ... ... ... ... Алматы: Ғлым, 1998.
3. Жумадалиева С., ... А., ... ... орта ... ... Н.С. ... основы экологической экспертизы в РК. Алматы:
Қазақ университеті, 2001.
5. ... Г.К. ... ... Алматы, 1995.
6. Руководства по оценке воздействия промышленности на окружающую среду и
природаохранные критерии при ... ... ООН ... ... Новосибирск:ГПГБ СО АН СССР, 1989.
7. Ә.Бейсенбаева, ... ... ... ... ... ... ... Ғ.Сағымбаев. «Экология негіздері».
9. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозматаева «Экология».
10. Денсаулық журналы.
11. Арустамов Э.А. и др. Экологические ... ... ... А.И, Никольская А.Н. Практикум по экологи. ... ... ... Одум Ю.М. Экология 2х томах М.Мир, 1986г.
14. Петров В.В Экологическое право ... ... Изд. ВЕК ... ... Ә., ... Н., ... ... А.С Оқу- әдістемелік кешен.-Астана:
«Сарыарқа»баспасы ,-2011.-424б
16. Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластарының химиясы. Тапалова А.С
Оқу- әдістемелік ... ... ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күкірт қышқылы өндірісі17 бет
Мырыштың күкірт қышқылында еру кинетикасына, кейбір электротерістілігі жоғары металдардың әсері36 бет
Мырыштың күкірт қышқылында еру кинетикасына, кейбір электртерістілігі жағары металдардың әсері12 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
Аммиак және аммоний тұздары13 бет
Атмосферадағы зиянды қопалардың таралуын есептеу және санитарлық-қорғаныстық зонасын анықтау4 бет
Атмосфераның экологиялық мәселелері және оны қорғау4 бет
Ауадағы газдық шығарындыны тазалау әдістері және физика-химиялық бағыт7 бет
АҚХЗ туралы түсініктер13 бет
Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь