Қытай

Қытай тарихы
Қытай, көне Египетпен, Вавилонмен, Үндістанмен бірдей әлемнің ежелгі төрт көне өркениетінің бірі болып есептеледі. Шамамен б.э.д. XXI-ші ғасырда Хуанхэ және Чанцзян (Янцзы) өзендерінің жағасында алғашқы жер өңделе бастады. Бұл жерлердің адамдары аң мен балық аулаумен қатар үй жануарларын асыраумен айналыса бастады. Қытай тарихында алғашқы басқару династиясы Ся үкіметі болды(б.э.д. 2070-1600жж). Осының соңынан Шан (б.э.д. 1600-1046) және Батыс Чжоу (б.э.д. 1046-771жж) үкіметтері пайда болды. Б.э.д. 221-ші жылы басты көне Рим өзін Жерорта теңізінде мемлекет болып бекітілген кезде, Цинь императоры патшалар арасындағы соғысты тоқтатып Қытай тарихындағы алғашқы біртұтас орталықтанған көп ұлтты мемлекет – Цинь империясын құрды (б.э.д. 221-207жж). Осыдан кейін Хань династиясы (б.э.д. 202ж-б.э. 220ж), Үш патшалық дәуірі (Вэй, Шу және У, б.э. 220-280жж), Цзинь династиясы (266-420жж), Оңтүстік және Солтүстік династиялары (420-589жж), Суэй династиясы (581-618жж), Тан династиясы (618-907жж), Бес династия дәуірі (907-960), Сун династиясы (960-1276жж), Юань (1271-1368жж), Мин (1368-1644жж) және Цин (1636-1911жж). Дианстиялардың ұзын кезегі Қытай киносы мен әдебиеті шығармашылығы үшін бүгінгі күнде өте бай материал болатын көп аңыздар қалдырған. Қалай көне Египет өз кезінде Сократты, Платонды, Аристотельді берсе, сол сияқты Қытайда да кең білімімен терең ойшылдар туады - Конфуций, Лаоцзы, Маоцзы, Сюньцзы және т.б. Олар сан алуан түрлі философиялық мектептер ашады, онда шәкірттерін философия, политика, білім алу, әскери өнерге және т.б. үйретеді. Олардың сабақтары Қытай мәдениетіне және әлемдік мәдениетке терең ықпалын тигізді.

Географиясы
Қытай Халық Республикасы – Шығыс және Орта Азиядағы мемлекет. Жерінің аумағы 9,6 млн км. Халқы 1236,26 млн (Тайвань, Сянган арнайы әкімшілік ауд. (Гонконг), Аомыэнь аралдарының халқын есептемегенде, 1997). Тұрғындарының 91/ - қытайлар (хань, ханзу). Бұдан басқа 50-ден астам ұлттар мен ұлыстар тұрады. Ірілері: чжуан, ұйғыр, моңғол, тибет, хуэй,
        
        Қытай Халық Республикасы
1. Тарихы
2. География
3. Қытай археологиясы
4. Халқы
5. Ұлттық тағамдары
6. Архитектурасы
7. Қытай хаткерлігі
8. Қытайдағы білім беру ордасы
9. Қытай театры, ... ... ... ... ... ... көне Египетпен, Вавилонмен, Үндістанмен бірдей әлемнің ежелгі
төрт көне өркениетінің бірі болып есептеледі. Шамамен б.э.д. XXI-ші ғасырда
Хуанхэ және ... ... ... ... ... жер өңделе
бастады. Бұл жерлердің адамдары аң мен балық аулаумен қатар үй жануарларын
асыраумен айналыса бастады. ... ... ... ... ... Ся
үкіметі болды(б.э.д. 2070-1600жж). Осының соңынан Шан (б.э.д. ... ... Чжоу ... ... ... ... болды. Б.э.д. 221-ші
жылы басты көне Рим өзін Жерорта теңізінде мемлекет болып бекітілген кезде,
Цинь императоры ... ... ... тоқтатып Қытай тарихындағы
алғашқы біртұтас орталықтанған көп ... ... – Цинь ... құрды
(б.э.д. 221-207жж). Осыдан кейін Хань династиясы ... ... ... ... дәуірі (Вэй, Шу және У, б.э. 220-280жж), ... ... ... ... және ... ... (420-589жж), Суэй династиясы
(581-618жж), Тан династиясы (618-907жж), Бес династия дәуірі (907-960), Сун
династиясы (960-1276жж), Юань ... Мин ... және ... ... ұзын кезегі Қытай киносы мен ... үшін ... ... өте бай ... болатын көп аңыздар
қалдырған. Қалай көне Египет өз кезінде ... ... ... сол сияқты Қытайда да кең білімімен терең ойшылдар туады - Конфуций,
Лаоцзы, Маоцзы, Сюньцзы және т.б. Олар сан ... ... ... ашады, онда шәкірттерін философия, политика, білім алу, әскери
өнерге және т.б. үйретеді. ... ... ... ... және ... терең ықпалын тигізді.
Географиясы
Қытай Халық Республикасы – Шығыс және Орта ... ... ... 9,6 млн км. ... 1236,26 млн ... ... ... әкімшілік ауд.
(Гонконг), Аомыэнь аралдарының халқын есептемегенде, 1997). Тұрғындарының
91/ - қытайлар (хань, ханзу). Бұдан ... ... ... ... мен ұлыстар
тұрады. Ірілері: чжуан, ұйғыр, моңғол, тибет, хуэй, корей, т.б. Қытай ... ... ... 21 провинция, шағын ұлттардың бес
автономиялы ауданы және орталық саналатын үш қала – ... ... ... ...... бөлінеді.
Қытай – Азияның орталық және шығыс бөліктерінде шығыстан батысқа
қарай 5700 км, ... ... ... 3650 ... ... жер аумағы
жөнінен дүние жүзінде Ресей мен Канададан кейін үшінші орын ... ... және ... ... көп ... ... болып
келеді.
Қытайдың табиғаты бай әрі сан ... ... ... ... тау жоталары бар, ал ... ... ... ... ... ... өседі. Шығыс Қытайдың ұлан-байтақ
жазықтарында муссон ... ... ... ... күріш
танаптары, оңтүстігінде Такла-Макан шөлінің аптап құмдары және көк ... ... суық тас ... ... ... Гималайдың үстімен өтеді, оның ең жоғарғы нүктесі
Джомалунгма, ол ... ... ... ... Батыста памир тауы
жатыр. Ең шеткі батыс нүктесі батыс шекарадан 5200км-де, ол жерде Амур ... ... ... ... таң ... ... сол уақытта батыста түн жарыққа
орнын 4 сағаттан кейін береді. Мемлекеттің ... ... Амур ... өтсе, ал оңтүстік шекарасы Наньшацюньдао архипелагындағы Муаньша
рифымен өтеді. Елдің солтүстігінде мұз және қар ... ... ... гүлденеді.
Халқы
Дүние жүзіндегі іс жүзіндегі әрбір бесінші адам – Қытай азаматы. ... ... көп ... ... ресустары орасан көп ( 500млн. Адам деуге
болады), екінші жағынан, халықтың табысын көбейтуді қиындатады, ... ... ... проблемасын шиеленістіреді, еңбекке орналастыру мүмкіндігін
азайтады және т.т. Осы себептен де 50-ші ... ... ... ... ... бағыт ұсталды. Ондағы жүргізілетін белсенді
демографиялық саясаттың ең басты ... «бір ... бір ... ... ... қайсыбір ауытқуға шағын ұлттар басым аудандарда ғана (соның
ішінде ... жол ... Ұлы ... ... оңтүстігінде халық өте
тығыз қоныстанған (1 ... 600 ... Ел ... ... көрсеткіш 108
адамнан келеді.
ҚХР-тұрғындарының 90 пайыздан астамы қытайлар (хань) ... ... ел. ... ... дені ішкі (ең ... ... аудандарда
тұрады, бұлар – жуандар, монғолдар, ұйғырлар, қазақтар, тибеттіктер ... ... ... ... ... ұлттық политиканың дұрыс
нәтижесі болып есептеледі. ... 50 ... ... ... 36 ... 67 ... ... үлкейді. Тибетте 116 ұзақ өмір сүрушілер
бар, ... жасы ... ... Қазіргі кезде Тибет ұзақ өмір сүрушілердің
санымен елде бірінші орынға ... ... ... ... адам ... ... даму ... социалды структурасына ұлттық әдеттер мен құдайға сыйынуына ... тең ... деп ... ... ... ... ... тарауы
Осыдан 1900 қанша жыл бұрын, Цай Лун деген қытайлық ... ... ... ... ... Қытайда барлыққа келуі осыдан шамамен 1500 жыл
бұрын басталған. Құйма әріптік ... ... ... тапқан Би Шың деген
қытайлық. Мылтық дәрісі Қытай ерте ... ... ... ... ... ... жасау әдісін тұңғыш қағаз бетіне түсірген Таң
династиясының бастапқы мезгіліндегі Сүн Сымяу деген ... ... ... ... ... ... бағдар көрсеткіш жабдығы – оңтүстік
көрсеткішті (яғни алғашқы компас) ... ... ... 900 жыл ... ... Сұң ... ғалымы – Шын Ко өзінің «Мыңчуй
естеліктері» ... ... ... ... ... ... ... айқындаудың төрт түрлі тәсілін жазған. Қытайдың төрт ірі ... ... ... ... пәрменді түрде ілгерлетті.
Сөзді қағаз жасау өнерінен бастайық. Екі мың жыл ... ... ... ... ... ... ... жолдағанда, жазуды бамбук
тақтайшаларға жазуға тура келетін. Бамбук тақтайша қалың әрі ... ... ... ... ... ... өгіз жегілген арбамен тасуға
тура келетін. Осы секілді Еуропалықтар да бір кітап жазу үшін шамамен ... ... ... тура ... Өйткелі олар қағаз жоқ заманда,
жазуды қой терісіне жазатын. Материал қажетіне бола ... Цай Лун ... ... 1900 ... жыл бұрын мынадай бір жаңа ... ағаш ... ... шашағы, жыртық шүберектерді шикізат
ете отырып, беті ... ... ... ... жазу ... нарқын
барынша төмендетті. Осы елеулі технологияның тапқырланған уақытты Еуро –
Азия құрлықтары арасынды ... ... ... ... қарайлас келеді.
Сонымен, қағаз жасау технологиясы Жібек жолына байланысты батысқа тарады.
Шамамен жүз жыл ... соң, ... ... Сассан династиясы орда құжаттарын
Қытай
Қытай хаткерлігі
Қытай хаткерлік өнерінің 3000 жылдан астам тарихы бар. Оның ...... ... ... пен ... ... ... үндестік үні көтеріліп тұрады; қалам бірде батыңқы, бірде жеңіл
сырғып отырады. Хаткерлік ең ... жан ... мен ... ... ... бар ... ... алды.
Хаткерлік Қытайдың дәстүрлі өнерінің бірі. Ол ... ... ... мәнерлеп жазу өнері. Оның өнер болуындағы себеп,
бастысы қытайдың айрықша жазу ... мен жазу ... ... ... жалпы қолданылатын дәстүрлі құралы қалам,
сия сауыт яғни қытайлықтар айтатын «жазу-сызу» ... ... ... ... міндетті түрде болуға тиісті құралдар. Өйткені қытайдың
ертедегі зиялылардың барлығы негізінен ... де, ... ... ... ... ... қытай ироглифтері дамып кемеліне келген кезеңде пайда
болған. Чин династиясы қытай ... ... ... ... ... шығармалары сауыт-сүйек жазуы мен мыс жазуы.
Чин династиясы (б.з.б. 221-б.з.б. 206) бірлікке келгеннен кейінгі жазу
Чинжуан немесе ... ... ... ... бір ... деп ... ... (мыс құралдарына қашалып бәдізделген жазулар) мен ... ... ... ойма ... ... ... кліп
шыққан.
Хан династиясы (б.з.б. 206-220) дәуіріне келгенде, хаткерлік Жуан
формасынан Ли формасына өзгерді. ... ... бұл ... ... дәуірінде кеңінен қолданылған. Осыдан кейін қытай хаткерлігі
дамып сүйкей жазу ... ... ... ... өзара жалғасып
сүйкей жазылған), Жыншу (ашық жазу деп те аталады, қытай ... ... ... ... Шиңщу (формасы мен кескіні
сүйкей жазу мен ... ... ... ... Қытай хаткерлігі
дамып, Жин династиясы, оңтүстік-солтүстік хандықтар, Сүй-Таң династиясы
(265-907) ... ... ... хаткерлік өнерінің гүлденіп-көркейген
кезі. Сүйкей жазу, ... ашық жазу осы ... ... ... ... ... Уаң ... өнерге келуі хаткер табысы Таң династиясына
мирас болып жалғасып ерекше қастерленіп, құрметтелді. Сонымен бір уақытта
Таң дәуірінде (618-907) Иүй ... Оуяң Шүн, Чу ... Ян ... ... ... ... хаткерлік қабілеті жағында стильдері әр түрлі болды.
Қытай хаткерлігі сауыт-сүйек жазуын, ескіше жазбаларды (мыс ... ... жазу – ... (ашық жазу) сияқты әріп
тұлғасының біртіндеп өзгеру сатысын басынан өткерді.
Қытай хаткерлігі қалам мен ... ... ... Әріп ... толық нұсқаның қағидасы-төменнен жоғары ... ... ... ... тез, ... жуан, жіңішке және дөңгелек
формамен жазатын ерекшеліктердегі сызықтардың өзгеріс ... мен ... ... (яғни сзсқтардың жуан-жіңішкелігі, сияның ... ... ... сирек-жиілігі, қағидасының оң-терісі).
Қытай хаткерлігі – Қытай иероглифтерінің жазбаша көркем өнері. Ол
бейнелеу өнері (мүсіндеу өнері) болып ... ... ... ... ... қайта дүние мәдениеті алтын қорының ерекше табысы.
Қытайдың шаруалар календары және 24 амал.
Шаруалар календары шя күнтізбесі деп те ... Ол ... ... яғни ... XXI ... ... ... сөз бар. Оның
ғылымилығы, іс-жүзіндік қолданылымы өте күшті. Сондықтан, күні ... ... ... ... жоқ. 24 амал Қытай еңбекші халқының астрономия,
ауа-райы, фенология ... ұзақ ... ... ... нәтижесі. 24 амалда бір жыл ішіндегі күннің эклиптикадағы
орнының өзгерісіне және сонан туындаған жер беті ... ... ... ... ... жыл 24-ке ... Әр бөлікке ат қойылған. 24
амалдың шығу тегі міне ... ... ... ... ... ай уақыт алады.
Ол 12 айға бөлініп орналасады. Бұл Қытай ... ... ғана тән ... – технологиялық табыс. Қытайдың ұлан- байтақ ауыл – ... ... ... кең көлемді пайдалану құнына ие.
Ұлттық мерекелері
Дуан-у мерекесі
Қытай күріш мерекесі (яғни «Дуан-у мерекесі»)-Қытайдың ... ... ... ... ... алатын оның бүгінге дейін
2000 жылдан астам тарихы бар. Қияқ күріш мерекесі күні ... ... ... қияқ ... жеу, ... ... ішу ... салттар
өткізеді.Қытай шаруалар календары бойынша 5-ші айдың 5-і күні –(2006 жылы
маусымның 18 күніне тура ... Қияқ ... ... алғашында қытайдың
ерте заман ақыны Чүй Юанды еске алуға арналған.Қытайдың ерте ... ... ... естеліктер негізінде Чүй Юан
Жанго дәуіріндегі Чу бектігінің уәзіріекен. Ол елді ... де ... ... ... ... жүргенде ол отан мен халықтың ... ... ... ... ... ... жыр» сияқты өшпес
жырларын жазып, терең әсерін қалдырған. Сондықтан Қияқ күріш мерекесі-«ақын
мерекесі» деп те ... ... ... ... ... ... екпе жуа ... қарайғанша қуырады да, оны «Бес уды бірдей қуырыу» деп атайды. Ал
қарапайым отбасыларда ... асып ... ... ... ... су ... ... шыжыған күнге қыздырып қояды. Мұны егер ... ... ... ... ... ... мерекесі
Қытайдың шаруалар календары бойынша, бірінші айдың 15 күні – айдың бір жыл
ішіндегі тұңғыш ... әрі ... ... көктем құшағына оралған түні,
сондықтан ырым ... ... Сол бір ... ай ... ... ... сыртқа шығып ай тамашалайды, түрлі түсті шам шашулар
атады, шам жұмбағын ... ... ... бас ... ... ... (юаншяу –
домалақ тұшпара).
Чин миң мерекесі
Чин миң – Қытайдың дәстүрлі мерекесі, әрі ең ... ... ... Қытай
халқының ата-бабаларына ас беретін және қабыр басына шығатын күні. Чин миң
күні жанға ... ... ... ағаш ... келе ... кез. Бұл кез ... ... шығуына (ерте заманда көкке шығу деп атаған) өте ыңғайлы.
Сондықтан, бұрынғылардың көкке ... ... ... тағамдары
Қытайлықтардың тамағы негізінен вегетариандық, яғни өсімдік тектес
тағамдар, сондай-ақ ... ... және т.т. ... ... ... ... күріштен, гаоляннан (дәнді өсімдік) сұйық ботка басым және
оны демдеуіштермен (батат, сарымсақ) ... ... ... ... шөптері,
бамбук өскіндері (соя майы) пайдаланылады. Мал өнімдері сирек тұтынылады.
Бұрыштап шошқа етін ... ... ... ... хош ... көк ... ... Қытайлар шайды қантсыз өте ыстық қылып, термоста сақтап ішеді. Қытай
аспаздары бүкіл ... ... ... ... ... ... ... өздерінің сүйікті домалақ тұшпараларын дайындайды.
Қытайдың төрт ірі қуырмаш жүйесінің бірі – Сычуан қуырмашы осыдан мың
жылдан ілгері-ақ ... ... ең ... ... ... ... шамамен төрт мың түрге жетеді. Қытайда «Дәм көкесі сычуанда»
деген ... бар. ...... қуырмаштарының ең негізгі өзгешелігі.
Сычуан қуырмаштарын Қытайда Счуандықтар ғана ... ... ... ... ... ... ... сырт, әлемнің көп жерлерінде алқау
алып барады.
Қытай түшпарасы
Түшпара-Қытайдың дәстүрлі ... әрі «ең ... ... ие ... ... жаңа жыл мерекесін тойлағанда, жаңа жылға қараған түні
«Жаңа жыл тағамы»-тұшпараға ерекше мән беріп, қадыр тұтады. ... ... ... деп ... (жяу-жылдың ауысуы деген мағынада ал, «зы»-
түнгі нөл, яғнитүнгі сағат нөл дегенді білдіреді). Түшпараның түрі ... ... ... ... ... кесек күміске ұқсайтындықтан,
байлықтың символын білдіреді. Жаңа жылға қараған түні жұрттың ... ... бас ... ... ... ... бар. Тұшпара
жасағанда белгілі бір ... ... ... ... оны жеген адамның жаңа
жылда бағы жанады деп ... ... ... 2600 ... ... ... ... тас оймалары
Қытайдың Чұңчиң қаласы аумағында Дазу деген ... ... ... ... 50 мыңнан артық тас мүсін бар. Бұл тас оймалар негізінен
б.з. 907-1279 ... ... ... ... БҰҰ, ... әлемдік
мұрағаттар алқасы бұған: «Тас оймалар өзінің өнер сапасының аса ... ... ... алыс-жықынға атақ-даңқы шыққан,
зайырлы дүниеден дінге ... ... сол ... ... ... анық бейнелеген» - деп баға берді.
Қытайдың тас ... ... бір ... солтүстікте ұзақ
мерзім өркендеген еді. Олардың ішіндегі көрнектілігі – Дахатадағы Заңғаралы
үңгір (Могауку), Йүнгаң тас ... ... тас ... ... б.з. ... орта ... ... тас үңгір өнерінің жалыны солғындай
бастады. Дәл осы шақта ... ... Дазу ... ... тас ою, ... ... қимылы, Қытайдағы ерте заман тас ... ... ... ... ... ... ... - Чұңчиң қаласына қарасты өңірде. Бұл жер аты, жері бай, ... ... ... ... мағынадан туындаған. Жалама құз-жартастағы
мүсіндер бүкіл Дазу ауданының бар жеріне таралғандықтан, осы ... ... ... ... ... оймалар мүсіндері дегеніміз –
табиғи жартастардың бетіне ойып мүсін салу деген сөз.
Дазу тас ... ... ... қорғау қатарында
тіркелгендер бүгінгі күнде 75 орын, 50 мыңнан астам тас ... Бұл ... ... бес ... дәуірінде (907-960) және Сұң династиясы
дәуіріндегі (960-1279) ... ... ... Сұң ... дәуірінде
жасалғандары жалпы тас мүсіндерідің 70 пайыздан артығын ұстайды. Бұдан
кейін қашалған келісті мүсіндерде бар ... ... көбі ... болды . Жасалған мүсіндердің саны да жалпы санның 20 пайызына
жетпейді. Дазу тас оймалары ... ... ... ... ... бес тауға барынша шоғырланған, әрі осы өңірлердегі тас мүсіндер ең
уәкілдік сипат алған.
Б.з. III ... тас ... ... ... Үнді елінен Қытайға
тараған. Соның ықпалымен, Йүнгаң тас ... ... ... ... тас ... ... бойынша қашалған мүсіндердің дені Ғулар (Батыс
өңірі ұлттары) мен санскриттердің (Үнділіктер) ... ... тас ... ... ... орта мезгілдегі тас үңгір ... ... мен ... ... ... ... алған. Соңғы мерзім тас
үңгір өнерінің уәкілі саналатын Дазу тас ... ... ... ... ... мен ... ... ие.
Дазу тас оймалары арасындағы көп ... ... ... ... ... шаштарын төбесіне түйген, құлақ ... ... ... ... ... мыңжылдық шырақ жағып табынуы осынау
Үнділік қонақтарды да өздестіріп жіберген екен. Олардың өң-сиқы, ... да ... ... ұқсай қалыпты. Будда мен Бодһисаттвалар
жылы жүзді, мейірлі, мынау фәни дүниедегілерден шалғай да болса жақындығын
білдіріп ... ... ... ең ... ... ... ... періштесі) бұрханы. Затында жыныс айырмасы жоқ
шапағат періштесі Қытайға келген соң көп жерлерде әйел ... ... де ... бола ... Ал бұл ... ... ... да сымбатты,
сүйкімді де сылқым түс алыпты.
Дазу тас оймаларындағы буддалар мен Бодһисаттвалардың келбеті сыпайы,
сезімі сырлы , ешқандай ... ... ... ашық кеудесінің
өзінен жұқа ішкиім бейнесі көрініс тапқан. Бұдан сол заман ... ... мен ... мұратын байқау қиын емес. Қарапайым мүриттер
жөнінен буддизм тағылымдары қашанда терең, сырлы, өзінен тым ... ... Дазу тас ... осының барлығы соншама жақын, соншама
таныс сыр десте көрініс тапқан. 27 м ұзындықтағы бір топ ... жаю» ... ... бір ... ... ... секілді: Тай арасындағы иір-қиыр
соқпақ жол, мүлгіген орман, сылдырап аққан ... ... ... ... сиыр қайырып жүрген, бірде сиырын ... ... ... ... тартып мұң ләззатына батса, бірде беткейде бейғам жамбастап ... жол ... Ал сиыр ... ... ... ... ... бас біліп кеткені байқалады. Дін уағызшыларының ... міне ... ... ... ... ... адам ... тәрбиемен
жұмсаруына баланған. «Ту баста тағылық дес бермей тұрғанымен, біртіндеп
көкірек көзі ашылып, ... ... да, ең ... ... ... ... талғарына шығады» дегендік еді.
Осылайша буддизм ... ... Дазу тас ... ... ... ... ... тауық баққан, шарап
жұтқан, сауық-сайран, шырқалған ән... құдды маңайдағы адамдар, көріп-біліп
жүрген істер іспеті. Мың жыл ... сан ... ... көріністері, ауыл
тынысы айнымай көз алдыға келіп тұр.
Дазу тас оймаларындағы «қытайшаланған», ... ... ... ... ... ... ғана емес,
ол этикалық тағылыдарды да қамтыған Буддизм жеке бастың ... баса ... ... ... ... тең, ... ... Билеушіге табынбау, ата-анаға опагер бола бермеу кажет деп
қарайды. Ал ата-анаға опагерлік – Қытайдың ... ... ... еді. ... ... ... таралысымен-ақ қарсылыққа тап болды.
Ең соңында киелі будда жол ... ... хан – ... ... ... түскендердің де ата-анаға опагер болатынын жариялады.
Бұлардың Дазу тас оймаларының бір ірі ... ... ... ... ... ... ... ата-ананың перзенттерді
дүниеге көз аштырып, бағып қағуының қаншалық жапа-машақаты болатындығы, әрі
перзенттердің ... ... ... ... ұстап, оларды
қадірлеп сыйлап, қалай қайырым қылғаны егжей-тегжейлі бейнеленген. ... ... ... ... аз, ... жапа қылатындар
көп» деген әсерлі сөздер ойылған.
Қытай архитектурасы
Қытай архитектурасы еуропалық және басқа да ... ... ... ... ... ерекшелінеді.
Ежелден қазіргі ... ... ... ... ... ғана
өзгерістермен сақталған.
Қытай территориясында алғашқы құрылыстар б.з.д. V ғасырда ... Ол ... ... ... ... ... ... адамдар
өздерінің үйлерін домолақ немесе төртбұрыш жобада ... ... Сол ... ... ...... ... – аспанмен
байланыстырған.
Алғашқы қалалар кейінірек б.з.д. XVI-XVII ғасырларда пайда ... ... қала ... ... ... ... ... жобада қала – осьтен
солтүстіктен оңтүстікке бағытталған, ... ... ... ... магистральді көшелермен қилысқан, тікбұрышты тұрғын
кварталдарға бөлінген, ортасы ерекшелінген болған. Дәл осы ... ... ... Лоян және ... ... ... III ... қаланың
иерархиялық жүйесі бекітілген және ғимараттардың ... мен ... ... және ... ... ... бірінші «Чжоу
ли» архитектурасы туралы трактат жатады. Бұл ... ... ... ең ... уақыты болып есептеледі, себебі дәл сол кезде
Цинь Шихуан-ди ... ... ... Ұлы ... ... архитектурасының соңғы принциптері б.з. III ғасырда аяқталды.
Сол кездердегі сарайлар сақталмады, бірақ айналада көп ... ... ... жайылатын сандал ағашынан салынған сарай бар болғаны ... ... ... ... биіктігі 28 метр болатын алтын және ... ... зал – ... және Тай» ғимараты болғаны белгілі.
V ғасырда ... ... мен ... біріккен кезде
архитектураның ... бір ... ... Оның ... ... кішкене ғана өзгерістермен XIX ғасырдың ... ... ... ... (X-XIIIғ.ғ.) архитектурада өзгерістер пайда болып
декорациялау арқылы ... ... ... ... ... ... ... Тан кезеңінде VI-VIII ғасырларда жинақталады.
Бұл бірінші кезекте ... - ол ... тас ... салынған
жердің бетіндегі құрылыс, құрылыстың бұл түрі бүткіл Қытай ахитектураның
негізі. Сол сияқты көп ... ... - ... ... «гэ», қақпа
алдындағы башнялар – «тай», галереялар - «лан». ... ... ... пагодалар (баота), дәстүрлі қытайлық башнялар
салынған принциптері бойынша салынды. ... олар ... ... ... ... олар ... және ... бола
бастады.
Ескерілген Қытай қалаларының жобауы «фэн шуй» ... ... ... мен ... ... ... бағытталған.
Қытайда қала құрудың бірқатар принциптері болған: императорлық және басқару
бөлімдері қаланың ... ... және ... ... ал барлық лауазымды ғимараттар ... ... бас ... ... орналысқан, ол биіктігімен ерекшелінетін.
Ғимараттың биіктігі және ... оның ... ... жағдайымен
анықталған. Қарапайым адамдардың тұрғын үйлерінің биіктігі бір қабаттан
аспайтын болған. ... ... ... ... түске, қалалық
храмдардың және чиновникттерде – жасыл, кейде көк түске ... ... ... сұр ... черепицалармен жабылған, кейде жасыл
шеттермен.
Қытай архитектурасының батыс адамдар үшін бейнелі өзгешелігі - қытай
шатырларының ... ... ... ... мен ... ... тек қана
түзумен жүріп, ирек сызықтардан қашады деп ... ... Хань ... ... қарай майыса салынған. Жалпы Қытай шатырларының үлкендігі
және майысқандығы ... ... ... моменті. Шатырдың
шетіне Цян-Шоу деп аталатын ... ... ... ... ... құрылыстарды түрлі-түсті бояулар, ағашты, тасты ойып кесумен
безендіретін болған. Сарайлардың алдында үйдің қоғаушылары деп арыстан және
тасбақаны бейнесін ... ... ... ... ... ... БЕРУ ... университеті – Қытайдағы маңдай алды білім ордасы. ... ... ... шалғайындағы сыңсыған жасыл желекті өңірде
орналасқан. Чиңхуа университеті «Сөзден іске ... ... ... ... ... Ол Чиң династиясы заманындағы патшалық ... ... ірге ... ... ... ... ... 365
гектар аумақты алып жатыр. Құрылыс көлемі 1 млн. 680 шм. ... ... - 1911 жылы ірге тасы ... ... ... жұрты.
Дәл қазір Чиңхуа университетінде сәулетшілік институты, топырақтану-
ағаштану-су шаруашылығы институты, ... ... ... жаратылыстық ғылымдар институты, экономика
басқару институты, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... институты, гуманитарлық
әлеуметтік ғылымдар институты, заң институты сынды 12 ... ... бар, 58 ... ... ... ... дәреже беруге құқылы
159 мамандық, докторлық дәреже беруге құқылы 123 ... ... ... беру ... ғана ... ... негізгі ғылыми зерттеу
базасы да. Университетте 47 ... ... ... 29 ... орталығы,
13 мемлекеттік лабаратория және 27 докторантура бітірген соңғы зерттеу
орталығы ... ... ... ... құрылғаннан бүгінге дейін
110000-нан астам шәкірт тәбиелеп шығарған екен. Олардың ішінде ел мақтаныш
етерлік ел ... ... ... да ... ... ... ... төрағасы Ху Жин тау, бұрынғы премьер-министр Жу Рұңжи және әйгілі
ғалымдар ... ... ... Яң ... Ли Жыңдаулар т.б. атауға
болады.
Пекин университеті-Қытайдың ең әйгілі университеттердің бірі. Ол ... ... ... Бұл ... 40 ... жуық ... алады, оның ішіндегі жүзге жуық елден келген шетелдік студенттер 4000-
нан ... ... ... ... Азиядағы университет
кітапханаларының ішіндегі ең ... ... ... ... қоры 7 млн. ... ... артық. Пекин университеті 50-ге жуық елдермен аймақтардағы 200-
ден астам университетпен университеттер ара қарым-қатынас ... Әр ... ... ... ... ... әйгілі университтердегі шетелдік
атақты мамандар мен ... ... ... ... ... ... Әр жылы шетел мемлекет басшылары мен үкімет басшылары Пекин
университетінде зияратта болады.
Пекин ... 1898 жылы ... сол ... ... білім жұрты» деп аталған, Қытайдың ... ... ... Ол сол ... әрі ... ең ... білім ордасы әрі ең
жоғары оқу – білім әкімшілік органы ... 1912 жылы ... ... ... ... ... атын ... университеті» деп
өзгертті. Қытайдың әйгілі педагогы, ... ... Ян Фу ... ... ... ... тағайындалды. 1916 жылы желтоқсанда
Цай Юанпей ... ... ... ... жатсынбай қабылдау, ой әлемі
еркін болу» деген ілім басқару мұратын жолға қойып, Пекин ... мен ... және ... жағынан Қытайдың маңдай алды университеті
ретінде баулып шықты.
Пекин университетінде қазір 40-тан астам ... пен ... 81 ... ... саласы, 199 докторлық дәрежеге беру пункт, 35
докторантура бітірген ауыспалы ғылыми ... ... бар; ... ... 40 ... жуық ... білім алады.
Пекин университетінің кітапханасы Азиядағы ең ... ... онда 7млн. 30мың ... ... ... қоры бар. Пекин
университетінің «Сайкл» археология және өнер музейі ... ... ... ... ең ірі музей. Бұл музейдегі неше он мыңдаған бағалы
мәдени мұралар Қытайдың 5мың ... ... ... сыр ... медицинасы
Қытай шипагерлігі мен дәрілері.
Қытай шипагерлігі 3000 жылдан астам тарихқа ие. Ол ежелгі ... ... ... ... ... ... ұйымының (WHO) есебінше 4 млрд.
адам қытайдың шөп дәрісімен емделеді екен. Бұл әлем ... 80 ... ... шипагерлігі мен дәрілері Кореяға, Ветнамға, сондай-ақ жібек
жолы арқылы ... Арап ... ... ... ... ... ... бастады. XVI соңына таман адам шешегін егу арқылы ... ... ... ... бұл Қытай шипагерлігі ашқан иммунитет
тәсілі болатын. 1688 жылы Ресей елі Пекинге шипагер ... ... ... ... ... ... ... таралды.
Хуа То Қытайдың қазіргі Анхұй өлкесі Хаужоу деген жірінің адамы.
Кейбір зерттеушілердің ... ол ... б.з. 145 жылы ... ... 64 ... қайтыс болған делінеді. Хуа Тоның хирургиялық операциялары
мен наркоз жасаудағы табыстарын ескеріп, оны ... ... ... Хуа То ... ... ... ... жасаған адам.
Қазіргі кезде қытай шипагерлігіндегі ... ... ... Хуа ... ... ... ... шөп дәрілерден жасағанын анықтап отыр.
Қытай театры -қытайдың ел жауһары – Пекин операсы
Қытайдың Пекин ...... ... ... оның 200 ... бар. Ол – ... ең ықпалды, ең уәкілді сипатқа ие театр.
Қытай театры - ән ... ... ... ... мен ым), ұрыс
қимылдары және би бірлескен әмбебап театр. Бұл драмаға, ... ... ... пен әннің элементерін біріктіріп, ән айтып, би ... ...... ұлттының айрықша бөлек театр өнері. Қытай театрының
қалыптасуы кешірек те, сақталған түрі молаң, ол XII ... өз ... соң 800 ... ... ... толысып, жаңғырып, дамып осы
күнге жетті, жер-жерде мұның 300-ден астам түрі бар. Қытайдың Пекин операсы
осының ... ең ... ... ... ән мен биден ... ... ... ... бір ... ... елестететін, күшті ырғақпен сомдалатын,
әрекеті тартымды пантомимика жаратқан. Пекин операсының кейіпкерлері ... ... жас, ... ... ... ... негізделіп,
жігіт, қыз, даңғой секілді төрт рольге бөлінеді, көбінше тарихи хикаяларды
негіз етеді. Пекин операсының оркестрдегі негізгі ... ...... үрмелі, шертпелі, соқпалы музыка аспаптары қосымша пайдаланылады.
Пекин операсында әлем-жәлем ... ... ... ... бет бояуы – кейіпкердің мінезін әйгілейтін, ізгі ме, ... ... ма, ... ба – ... ... символ, сәулетті де айшықты бас
киімдері Пекин театрының елден ерек ... ... ... ... астам дәстүрлі спектаклі бар, оның 400-ден астамы үнемі қойылып
тұрады.
Бет-құбылту – Қытай Сычуан өлкесінің жергілікті ... тән ... ... ... Бет ... өнерпаз мойнын бұрып, қолын сермеп
қалса болғаны, оның ... ... , онан ала, онан ... сала ... Бір ... ... уақыт ішінде, өнерпаздың шырайы
әлде қанша түрге құбыла береді. ... ... бет ... ең ... 1/270 ... бетін бір рет құбылта алады екен.
Сычуан театрларында ойнаған ... бет ... ... ... ... идеялық жан сезімін бейнелеуге қолданылатын бір түрлі романтикалық
тәсіл. Ол ... ... ... ... ... ... ... көрсете
алатын, сездіре алатын нақтылы обыразға айналдыра алған.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қытай Халық Республикасы."11 бет
1920-жылдардағы Қытай47 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
XIX ғасырдағы Ұлыбританияның Қытайды отарлауы23 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
АҚШ-тағы және Оңтүстік-Шығыс Азияның ірі мемлекеттеріндегі қытай диаспорасының мысалында Қытай Халық Ресубликасы мен шетелдік қытай диаспорасының қарым-қатынас тәжірибесін сараптау50 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қытай2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь