Тауарлы-материалдық қорлардың бухгалтериядағы есебі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3
I.ТАУАРЛЫ.МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАР (ТМҚ) 5
1.1 Тауарлы . материалдық қорларды анықтау мен жіктеу 5
1.2 ТМҚ қозғалысының есебі және оларды құжаттау 7
1.3. Материалдардың номенклатурасы 12
II. ТАУАРЛЫ.МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫҢ БУХГАЛТЕРИЯДАҒЫ ЕСЕБІ 14
2.1 Тауарлы материалдық қорлар есебі және оның түрлері 14
2.2 Материалдық қорлардың қоймадағы және бухгалтериядағы есебі 28
2.3 ТМҚ түгендеу тәртібі 32
ҚОРЫТЫНДЫ 35
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 37
Өзімнің курстық жұмысымда мен тауарлы-материалдық қорлардың есебі жөніндегі тақырыпты ашып көрсеткім келеді. Өйткені қазіргі кезде қорлар көптеген кәсіпорындар мүлкінің құнының ауқымды бөлігін құрайды. Сонымен қатар кейбір салаларда өндірілген өнімнің өзіндік құнына жұмсалған материалдық ресурстар шығындары 90%-ға дейін жетеді. Тағы бір айта кетерлік мәселен: өндірістік қорлар еңбек заты бола тұрып, еңбек құралдары мен жұмыс күші арқылы кәсіпорынның өндірістік үрдісін қамтамасыз етеді. Өндірістік қорлар өндіріс циклінде толығымен тұтынылады және өз құнын өндірілетін өнімнің құнына аударады. Өндіріс үрдісінде материалдар әрқалай қоланылады. Кейбіреулері өндіріс үрдісінде толық пайдаланылып (шикізат және материалдар), басқалары тек өзінің сыртқы пішінін өзгертіп (бояулар, т.с.с.), тағы біреулері дайын өнімнің құрамына еш өзгеріссіз кіргізіліп (қосымша бөлшектер), ал басқа түрлері ішкі құрамына да, салмағына да қосылмай тек өнім өндіруге қатыстыру арқылы қолданылады.
Тауарлы-материалдық қорлар жөнінде мәліметті толық және шынайы қалыптастыру бухгалтерлік есептің маңызды мақсаты. Осыған орай курстық жұмыста мынадай талаптар қойылады:
1.Тауарлы-материалдық қордың ұғымы және бағалау тәртібін қарастыру.
2.Тауарлы-материалдық қордың қозғалысын құжаттық рәсімдеу және есепке алу сұрақтарын зерттеу.
3.Тауарлы-материалдық қор есебін жетілдіру жолдарын анықтау.
4. Тауарлы – материалдық қорлардың есебі және оның түрлері.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты – тауарлы-материалдық қор есебін ұйымдастыру мен оны одан әрі жетілдіру жолдарын анықтау болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. «Бюллетень бухгалтера» 2011 жылғы басылым.
2. ҚР «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру жөнінде» Заңы.
3. Қаржылық есеп берудің ұлттық стандарттары.
4. Кеулімжаев Қ.К, Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Оқулық – Алматы: Экономика, 2009 – 384 бет.
5. Кеулімжаев Қ.К, Әжібаева З.Н, Құдайбергенов Н.А «Бухгалтерлік есеп принциптері» Оқу құралы – Алматы: Экономик’С, 2010 – 360 бет.
6. Мырзалиев Б.С , Әбдішүкіров Р.С. М 91 «Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру» Оқу құралы – Алматы: «Заң әдебиеті» 2009 – 163 бет.
        
        
Қаден Айбат
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... (ТМҚ) ... Тауарлы - материалдық қорларды анықтау мен жіктеу 51.2 ТМҚ ... ... және ... құжаттау ... ... ... ... ... ... ... ЕСЕБІ 14
2.1 ... ... ... ... және оның ... ... Материалдық қорлардың қоймадағы және бухгалтериядағы есебі ... ТМҚ ... ... 32 ... ... ... ... ... жұмысымда мен тауарлы-материалдық қорлардың есебі жөніндегі тақырыпты ашып көрсеткім ... ... ... кезде қорлар көптеген кәсіпорындар мүлкінің құнының ауқымды бөлігін ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына жұмсалған материалдық ресурстар шығындары 90%-ға дейін жетеді. Тағы бір айта кетерлік мәселен: өндірістік қорлар еңбек заты бола ... ... ... мен ... күші ... ... ... үрдісін қамтамасыз етеді. Өндірістік қорлар өндіріс циклінде толығымен ... және өз ... ... өнімнің құнына аударады. Өндіріс үрдісінде материалдар әрқалай ... ... ... ... ... ... (шикізат және материалдар), басқалары тек өзінің сыртқы пішінін өзгертіп (бояулар, т.с.с.), тағы біреулері дайын ... ... еш ... кіргізіліп (қосымша бөлшектер), ал басқа түрлері ішкі құрамына да, салмағына да қосылмай тек өнім өндіруге ... ... ... ... мен жеткізуде бір қалыптылық жоқ жағдайда үзіліссіз ... ... ету үшін ... ... мен ... ... ... қорлары болуы қажет. Тауар қорлары - бұл соңғы тұтынушыға ... ... ... ... ... ... бөлігі. Міне, сондықтан да ұйымның міндеттемелерінің бірі болып, тауарлы-материалдық қорларды есепке алу тақырыбы өз алдына бөлек мәселе болып қарастырылады және ... ... ... өте ... қаржылық есеп беру стандарттарына сәйкес, тауарлы-материалдық қорлар бұл: шикізат қорлары, материалдар, ыдыс және ыдыстық заттар, ... ... ... өнім, тауарлар түріндегі активтер.
Тауарлы-материалдық қорлар жөнінде мәліметті толық және ... ... ... есептің маңызды мақсаты. Осыған орай курстық жұмыста мынадай талаптар қойылады:
1.Тауарлы-материалдық қордың ұғымы және бағалау тәртібін қарастыру.
2.Тауарлы-материалдық қордың ... ... ... және ... алу ... ... қор ... жетілдіру жолдарын анықтау.
4. Тауарлы - ... ... ... және оның ... жұмыстың негізгі мақсаты - тауарлы-материалдық қор есебін ұйымдастыру мен оны одан әрі ... ... ... ... ... ... ... Тауарлы-материалдық қорларды анықтау мен жіктеу
Тауарлы - материалдық қорлар (ТМҚ) - өндіріс циклінде қолданылатын әр түрлі еңбек ... Олар ... ... тұтынылып, өзінің құнын өндірілетін өнімге толығымен аударады.
Қаржылық есеп берудің ұлттық стандарттарына сәйкес ТМҚ-ға мыналар жатады:
* шикізат, материал, ... ... ... ... мен ... ... құрылғылар мен тетіктер, отын, ыдыс (қап, қорап, жәшік, т.б.) және ыдыс материалдары, қосалқы бөлшектер, өндірісте қолдануға немесе жұмыстар мен ... ... ... ... да материалдық қорлар;
* аяқталмаған өндіріс;
* субъектінің іс - әрекеті барысында сатуға арналған дайын ... ... ... дұрыс ұйымдастыру үшін ғылыми негізделген жіктемені, есеп бірлігін таңдау мен бағалау өте маңызды.
Материалдық қорлар былайша ... ... ... - шығарылатын өнімге заттық негіз жасап, оның материалдық негізін (ұн - нан пісіргенде, тері - ... ... ағаш - ... өндірісінде) құрайды;
* Көмекші материалдар - өндірілетін өнімге белгілі бір қасиеттер дарытады (мысалы, бояулар, желімдер, лактар және т.б.).
Сонымен ... ... ... ... ... ... шоттар жоспарына сәйкес) мынандай топтарға жіктеледі:
* 1310 шотында - субъектіге ... ... ... ... ... ... оны ... қажетті негізгі компонент болып табылатын негізгі материалдар (бұған құрылыс материалдары да кіреді) мен шикізаттардың, өнім өндірісіне қатысатын немесе шаруашылық ... ... ... ... ... ... үшін тұтынылатын қосалқы материалдардың, қайта өңдеуге арналған ауыл шаруашылық өнімдерінің нақты бары мен ... ... 1311 ... - ... ... жартылай фабрикаттардың, шығарылатын өнімді (құрылысты) іріктеп жинақтау үшін өндірістік кооперация тәртібімен алынатын дайын іріктеп жинақталатын бұйымдар (оның ішінде құрылыс құрылғылары ... мен ... да бар) ... бары мен ... ... олар өңдеу немесе жинау бойынша шығын шығаруды талап етеді және дайындалатын материалдық ... ... 1312 шоты - ... ... ... ... ... қажеттіліктеріне арналған мұнай өнімдерінің (мұнай, дизельдік отын, керосин, бензин және басқалар), электр қуатын өндіру және ғимаратты жылытуға қажетті, қатты (көмір, ... отын және ... және газ ... ... ... қалдықтары мен қатты отын ретінде (үгінді, жоңқа) екінші рет пайдаланылатын қайталама материалдардың нақты бары сонымен бірге қозғалысын есепке алуға ... 1313 ... - ... ... ... (ыдыс, қап, күбі, бөшке, қорап, жәшік және т.б.) (шаруашылық мүлкі ретінде пайдаланылатындардан басқасы), сондай-ақ ыдысты дайындау мен оны ... ... ... ... ... ... ... қалақ, бөлшектер, темір құрсаулар және т.б.) арналған материалдар мен тетіктер есептеледі. Вагондарды, биржаларды, кемелерді тиелген ... ... ... ету ... ... ... ... керек-жарақтар.
* 1314 шоты - жөндеу жұмыстарын жүргізуге, машиналар мен құрал-жабдықтардың, ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке қажеттіліктеріне алынған немесе дайындалған бөлшектердің, сондай-ақ ... және ... ... ... нақты бары мен қозғалысын есептеуге арналған. Мұнда ... ... ... ... ... ... түйіндердің, агрегаттардың субъектінің жөндеу шеберханаларында, техникалық айырбас пунктері мен жөндеу зауыттарындағы айырбас қорларының қозғалысы назарға алынады.
* 1315 ... ... ... (ағаш кесінділері, қиындылар, жаңқа және т.б.) түзетілмейтін ақау, негізгі құралдарды есептен шығарғанда қалған бөлшектер ... ... 1316 шоты ... ... ... берілген және олардан алынған бұйымның өзіндік құнына кіретін материалдардың қозғалысы ескеріледі. Басқа жақтағы субъектіге төленген материалдарды өңдеу ... ... ... ... ... ... шоттардың дебетіне тікелей жатқызылады.
* 1317 шотын субъект салушылар қолданады. Мұнда тікелей құрылыс, монтаж жұмыстарында қолданылатын материалдардың құрылыс детальдарын ... ... ... мен ғимараттардың конструкциялары мен бөліктерін салу, тұрғызу, өңдеу үшін, құрылыс конструкциясы мен детальдары, сондай-ақ құрылыс тіліктері үшін (жарылғыш ... және т.б.) ... ... ... ... мен ... ... ТМҚ қозғалысының есебі және оларды құжаттау
Кәсіпорындар мен ұйымдарда материалдық-техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету жұмысымен арнайы бөлім және ... ... Олар ұйым ... келер жылы өндірілетін өнім көлеміне қарай белгіленген өлшем бойынша өндіріске керек болатын ... ... ... ала анықтап, жабдықтаушы мекемелермен қажет болатын материалдар көлемі туралы шарт жасайды. Шартта материалдардың аты, көлемі, бағасы, жеткізіліп ... ... ... ... мен ... ... бөлімі шартта көрсетілген келісімдердің орындалуын қадағалап отырады. Ол үшін материалдарды алып келген тасымалдау көлігінің жолдама құжаты, теміржол жүкқұжаты ... ... ... ... келген басқа да құжаттар алдымен жабдықтау бөліміне табыс етіледі. Бұл ... яғни ... ... ... ... журналына тіркеледі. Одан кейін бұл құжаттарды материалды алып келетін экспедиторға береді. Сонымен қатар экспедиторға ... алу үшін ... ... Экспедитор алған жүкқұжаттары мен сенімхатты алғаны үшін журналға қол қояды.
Жабдықтау бөлімі келген материалдарды қабылдап ... да ... ... Ол үшін ... ... журналға материалдардың қабылданған уақыты (күні, айы, жылы) мен ол үшін ... ... атын ... түрі) және нөмірін жазады. Жабдықтаушы мекемеден және жүк тасымалдаушы ұйымдардан материалдарды немесе ... алу үшін ... ... экспедиторға немесе жүкті алатын басқа адамға сенімхат ... ... ... ... керек және сол сенімхатты алған адам осы журналға қол ... ... олар осы ... ... ... ... ... уақытын (күні, айы, жылы), кіріс ету құжатының нөмірін жазады. ... ... ... ... ... адам сол күні ... бір дана етіп толтырады.
Жабдықтаушы ұйым ТМҚ-ды автомобиль көлігі арқылы жеткізіп беретін жағдайда жіберілетін ... 4 дана ... ... толтырылады. Оның бірінші данасы жіберілген материалдарды есептен шығару үшін материалдарды жіберушіде қалдырылады; екінші, үшінші және төртінші даналары ... ... ... ұйымның мөрі (мөртаңбасы) және лауазымды адамдардың қолымен расталып, сондай-ақ жүкті қабылдап алған жайлы көлікті жүргізушінің қолы қойылып ... ... ... ... жүк ... екінші данасын материалдарды қабылдап алушы ұйымға тапсырады. Бұл құжаттың ... ұйым ... ... ... ... және төртінші даналары материалдарды қабылдап алғанын растайтын құжат ретінде ... мөрі ... ... және ... ... ... ... жүкті тасымалдаушы автомобиль көлігі тіркелген ұйымға тапсырылады.
Кейіннен ол құжаттың үшінші ... ... ... ... берген ұйым ғатасымалдау құнын төлеуге табыс етілетін шотқа негіздеме ретінде қосылып беріледі.
Құжаттың төртінші данасы ... ... жол ... ... ... тіркеліп, жүргізушіге еңбекақы және автомобиль көлігінің атқарған жұмысына сәкес түрлі есептеулер есептеу үшін пайдаланылады.
Егер келіп ... ... ... ... ... сапасы онымен келген құжаттағы дерекке сәйкес келмесе жасалынады. Сонымен қатар жіберу құжатынсыз келген материалдарға толтырылады. Бұл акт екі ... ... ... материалдарды қабылдап алған кісінің және материалдарды жіберген ... ... ... қатысуымен, егер де жабдықтаушы ұйымның ешқандай өкілі болмаған (келмеген) жағдайда бұл ... ... ... ... жоқ ұйым ... ... қатысуымен жасалады. Материалдарды қабылдап болғаннан кейін бұл актінің бір ... ... ... ... ... құжатымен бірге қабылданған маетриалдарды есепке алу үшін ұйымның бухгалтериясына, ал екінші данасы ... ... ... ... түскен материалдардың жетіспейтіндігін жабдықтаушы ұйымға хабарлау үшін табыс етеді. Кәсіпорындар мен ұйымдарға жаңылыс келіп түскен немесе ұйымның алудан бас тартқан ... ... ... бөлек жиналады. Ондай материалдар бойынша қабылданып, баланста деп аталатын шотта есептелінеді.
Материалдар ... мен ... ... ... ... өзінің аумағы сыртындағы шаруашылықтарына, сондай-ақ басқа ұйымдарға материалдарды босату (ішкі ауыстыруды) ... ... ... ... ауыстыруды) екі данада жазылып, оған бас бухгалтердің немесе ол сенім білдірген ... қолы ... ... ... ... ... ... өзінің шаруашылықтарына (цехтарына, бөлімшелеріне) босатылатын жағдайда матриалдарды босатуды бір данасы ... ... ... де, ал ... ... ... қалдырылып, кейіннен бухгалтерияға тапсырылады. Бұл жағдайда толтырылатын құжаттарды материалдарды босататын қойманың (цехтың) сол материалдарға жауапты тұлғасы толтырады.
Үйлерді, ғимараттарды, құрылыстарды ... ... ... іске ... ... ... алу үшін акт толтырылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың өндірісінде жиі пайдаланылатын материалдық ... үшін ... ... ету ... санын кемітіп, есеп жұмысын жеңілдету үшін және материалдарды ... ... ... ... ... ... ... үшін шектеулі-заборлық (шектеу карталары) карталарды қолдануға болады. Шектеулі-заборлық карта бойынша ұйымның қоймасынан босатылатын материалдардың санын (көлемін), ол ... ... ... ... және оның ... ... материалдардың көлеміне қарап экономикалық жоспарлау бөлімі есептеп шығарады. Шектеулі-заборлық карта бойынша материалдар онда көрсетілген мөлшер ... ғана ... Онда ... ... артық өндіріске керек болған материалдар бөлек талап ету қағазы бойынша босатылады. Шектеулі-заборлық ... ... ... ... өндіріске босатылатын материалдарды қойманың есебінен шығарады. Шектеулі-заборлық карта қоймадан бір ай бойы ... ... ... Бұл ... ... өнімнің, шығынның немесе тапсырыстың коды көрсетілуі тиіс. Шектеулі-заборлық ... бір ... жаңа ... басына дейін материалдарды алатын цехқа немесе бөлімшеге, ал екінші данасы ... ... ... ... ... ... ... өндіріске цехтың өкілі өзіндегі шектеулі - заборлық картаны әкелгенде ғана босатылады.
Қоймашы шектеулі - заборлық картаның екі данасына да ... ... ... ... айы, ... мен ... ... номенклатуралық нөмірі бойынша жазады. Содан кейін шектеулі - заборлық картаның ... ... ... ал қоймадағы данасына цех басшысы немесе оның ... қол ... ... ... осы ... ... машиналар пайдаланылған жағдайда толтырылатын алғашқы құжаттардың санын азайту үшін қоймадан босатылатын материалдарды тікелей ... ... жазу ... де ... ... Бұл ... материалдарды қоймадан босатуға ешқандай құжат жазылмайды. Шектеулі-заборлық картаға барлық бір дана болып жазылатын бухгалтерлік құжаттар ... ... ... босату лимитін қоймадағы картаның өзінде де көрсетуге ... ... ... ... ... кезде қоймашының есептеу карточкасына, ал қоймашы цехтың шектеулі-заборлық карточкасына қол қояды. Сондай-ақ шектеулі-заборлық карточкада өндірісте пайдаланылмай қоймаға қайтарылып берілген материалдар да ... ... есеп ... ... әрбір номенклатуралық нөмірі бойынша босатылғаны, қоймада қалғаны, материалдарды цехқа әрбір босатқан уақыт сайын немесе ... ... ... ... бірақ келесі айдың біріне дейін жазылып отырылуы тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... карточкаларымен бірге сақтау керек. Лимитті пайдаланып болғаннан кейін қоймадағы шектеулі-заборлық картаның қорытынды дерегі шектеулі-заборлық ... ... ... салыстырылады. Егер бұл шектеулі-заборлық картадағы деректер өзара сәйкес болса, екі жақтың өкілдері, яғни қоймашы мен цех өкілі ... ... ... қол ... аяғында шектеулі заборлық картада көрсетілген материалдардың
пайдаланылған - пайдаланылмағанына қарамастан барлық шектеулі-заборлық карталар бухгалтерияға ... ... ... ... ... кезде мына құжаттар қолданылады: тасымалдау көлігінің жолдама құжаты, ... ... ... ... ... журналы, сенімхат, журналы, ордері, тауар-көлік жүкқұжаты, қабылдау актісі, материалдарды босату (ішкі ауыстыруды) , ... ... т.б. ... Материалдардың номенклатурасы
Материалдардың есебін дұрыс ұйымдастыру үшін материалдардың ... ... ... мен баға ... ... ... ... - өндірісте пайдаланатын материалдардың белгілі бір түрлеріне олардың аты, сапасы, мөлшері, тағы да басқа ... ... ... ... тізімін айтады. Номенклатуралық тізімде әр материалдың дұрыс аты, оған ... ... ... мен ... ... көрсетіледі. Сонымен қатар номенклатуралық тізімде әрбір материалдың бухгалтерлік есепте есептелетін бағасы көрсетіледі. ... ... ... ... баға ... деп те ... ... мен ұйымдарда пайдаланатын материалдар номенклатуралық тізімде, әдетте белгілі бір өздерінің топтары бойынша және ішкі ... ... ... ... ... ... жіктеліп көрсетілуі тиіс. Әрбір топқа тиісті сан жүйесі яғни шифр беегіленеді. Шифр жүйесіндегі сандық белгілер саны әрбір ... ... ... ... ... ... ... шифрлар бұл материалдар жазылған алғашқы құжаттарда, есеп тіркелімдерінде және әр түрлі ... ... ... есеп қызметінің жұмысын жетілдіру үшін сан жүйесінің (цифрлардың) және оның цифрларының аз ... ... әрі ... ... Материалдарға шифрлар тағайындағанда сол шифрдан материалдың қай шотқа, сондай-ақ қандай аралық шотқа жататынын көрсететіндей етіп ... ... ... ... ... жеті цифрдан құрастыру ыңғайлы болып табылады. Оның алдыңғы үш цифры ... ... екі ... қай ... ... ... ... екі цифры материалдардың осы топ ішіндегі реттік санын көрсетеді. Номенклатуралық нөмірді бес саннан да құрастыруға болады. Ол ... оның ... ... цифры шоттың келесі екі цифры қай топқа жататынын, ал соңғы екі цифры материалдың топ ішіндегі реттік санын көрсететіндей болып ... ... ... баға ... ... ... статистикалық есеп берудегі қаралған тізімдердегі тәртібі бойынша топталғаны дұрыс. Номенклатуралық тізімде материалдың әр тобы бойынша жаңадан алынатын материалдарға бос орын және ... сан ... Егер ... көп ... ... бір номенклатуралық нөмірге түрлері бір тектес, бірақ бағасы мен ... ... ... бар ... біріктіруге болады. Бұл жағдайда олардың есептеу бағасы орташа бағаға сәйкес тағайындалады. Материалдарға қойылатын номенклатуралық нөмірі, өлшем ол материалдың барлық кіріс-шығыс ... ... есеп ... және материалдық есеп беруде көрсетіледі. Егер ұйымдарға кейбір материалдар басқа өлшем ... ... ... ... ... номенклатуралық нөмірде көрсетілген өлшем бірлігі бойынша қайтадан саналып кіріске алынады. Материалдардың номенклатуралық баға көрсеткіші, әсіресе материалдар ... ... ... ... ... ... ...
өте тиімді.
II. ТАУАРЛЫ-МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫҢ БУХГАЛТЕРИЯДАҒЫ ЕСЕБІ
2.1 Тауарлы материалдық қорлар есебі және оның түрлері
Тауарлы материалды құндылықтар - бұл ... ... өнім ... ... ... ... ... бірден өндірілетін өнімге беретін немесе өзіндік құнын бірден жоятын кәсіпорынның мүлкін айтамыз.Өндіріс прцесіне еңбек құралдарымен қатар өндірістік босалқы қорлары ... ... ... ... Еңбек құралдарынан айырмашылығы еңбек заттары өндіріс процесіне бір рет ... және ... құны ... ... материалдық негізін құрай отырып,өнімнің өзіндік құнын құрайды. Кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметі барысында ... ... ... ... сату ... сатып алған тауарлары, сатып алған, бірақ әзірге ұйымға келіп түспеген тауарлары, аяқталмаған өндіріс, ... ... ... ... ... ... және қызметтерді көрсету барысында пайдалануға арналған қосалқы бөлшектері, ... ыдыс және ... ... ... ... және ... да ... сол ұйымның тауарлы материалдық құндылықтар түріндегі ағымдағы активі болыптабылады. Олардың өндіріс құралдарынан өзгешілігі, өндіріс құралдары шаруашылық процесіне ұзақ ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнімге өз құнының бір бөлігін қосып отыратын болса, еңбек заттары өндірісте пайдаланған кезде бастапқы құнды түгелдей ... ... ... Материалдық құндылықтарды есепке алудың алдында мынадай негізгі міндеттер ... ... ... дер ... және ... ... алу, ... орындарындағы жағдайын қадағалау; босалқылардың қозғалысы бойынша барлық операцияларды толық және дер кезінде құжаттау; Көліктік-дайындау шығындары (КДШ) мен ... ... ... ... ... және ... ... көлік дайындау шығындарын өндірістің шығындарына жазудың біркелкі және дұрыс болуын ... ішкі ... ... ... ... ... емес материалдық қосалқыларды сату, сақталатын орындардағы құндылықтардың ... мен ... ... дәл ... ... ... ... өнім өндіру және қызмет көрсету үшін керекті жағдайлардың бірі - ... ... ... ... ... өзгешілігі, өндіріс құралы өндіріс процесіне ұзақ уақыт қатысып, өздерінен табиғи пішінін сақтай отырып, өндірілетін өнімге өз құнының бір бөлігін ... ... ... ... заттары өндірісте пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы құнын түгелдей өндірілетін өнімге ... ... ... ... ... ... құнының жартысынан артығы еңбек заттарының құнынан тұрады. Еңбек заттары өндірістік қор болып табылады. Материалдық құндылықтардың есебі Қазақстан Республикасы ... ... № 7 ... ... жүргізіледі. Материалды есептеудің ... ... ... ... ... ... материалдарды уақытында есептеп, кіріске алу немесе есептен шығару.
* Материалдардың қоймада және тасымалдау кезінде түгел сақталуын бақылау.
* Материалдық қорлар ... ... ... ... ... ... кетпеуін бақылау.
* Материалдарды өндірісте пайдаланған кезде олардың техникалық жолмен анықталған нормасын және ... ... ... ... Материалдардың өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
* Дайындалған материалдардың өзіндік құнын анықтап және олардың жоспарлы есептеу бағасынан айырмашылығын тауып ... ... ... әр ... ... ... ... және дұрыс ұйымдастырылған есеп материалдардың түгел сақталуына, үнемді пайдаланылуына көмегін тигізеді. Материалдардыңтүгел және дұрыс ... және ... ... жұмсалуы үшін алдын ала мыналарды жасау қажет:
* Тиісті түрде ... ... ... ... қойма немесе бөлме бодуы қажет және бөлмелердің әрқайсысы материалдардың белгілі бір түрін ... ... ... ... ... қойманың әр бөлігінде өздерінің түрлері, сорттары, өлшемдері бойынша керекті кезінде тез алуға және босатқаннан ... ... ... ... ... ... етіп орналастырылуы керек.
Шаруашылық субъектісінің әкімшілігі материалдарды сақтайтын жерді таразымен, өлшеу аспаптарымен және ыдыстармен ... және ... жиі ... ... ... ... керек. Сондай-ақ, шаруашылық субъектісінің басшысы материалдарды қабылдайтын және босататын адамдардың топтарын белгілеп, олармен материалдарға жауапкершілік туралы шарт ... ... ... ... адамның жұмысқа алынуы, жұмыстан босатылуы алдын ала келісілуі қажет. Материалдарды кіріске алу және ... ... ... қол қою ... ие ... ... ... тізімін белгілеу де субъекті басшысының немесе ол ... ... ... ... ... табылады. Материалдардың есебін дұрыс және ұтымды ұйымдастыру үшін мыналар керек:
* Материалдардың бірыңғай ... мен ... есеп ... ... ... ... ... дәл жүйесін белгілеу және материалдарды есепке алу мен есептен шығару операцияларының тәртібін ... ... ... есеп құжаттарының формалар түрлерін белгілеу және олармен шаруашылық субъектісінің барлық бөлімін қамтамасыз ету.
Шикізаттар - ... азды - ... ... ... ... ... ... құрамына кен өндіруші өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы өнімдері(мұнай, руда, мақта, жүн, тері, ағаш және тағы да ... ... ... ... ... ... ... (ұн, мата, кірпіш тағы да басқалар) жатады. ... мен ... ... ... өнімнің негізін құрайды. ... ... бір ... ... өтіп әрі қарай өңдеуді қажет ететін материалдар - жартылай фабрикаттар дер аталады. Материалдардың бұл ... әрі ... ... арқылы дайын бұйымдар алынады. Олардың аяқталмаған өнімнен ... оны сол ... ... ... ... жағдайда жартылай фабрикатты сатып алған шаруашылық субъектісі онв әрі қарай өңдейді. Сондықтан да әрі қарай өңдеуге арналған шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... Жартылай фабрикаттар қатарына құрылыс ұйымдарында - бетон және ағаш ... ... - ... мен болатты жатқызуға болады. ... ... - ... ... мен ... сүртетін және жөңдеуге керекті басқа да материалдар жатқызылады. Көмекші материалдардың негізгі материалдардан өзгешілігі олар ... ... ... негізін құрамайды. Олар өндіріс процесінде қолданылуы барысында негізгі материалдарға өзінің қандай да бір тиісті әсерін тигізіп, ... ... ... және тағы да басқажақтарын өзгертеді. Материалдардың бұл түріне бояуларды, әктерді (известь) жатқызуға болады. ... ... ... ... топ болып отындар, ыдыс және ыдыстық материалдар, қосалқы бөлшектер, құрылыс материалдары, тағы да басқалар есептелінеді. Отындар ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын материалдардың барлық түрі жатқызылады. Материалдарды есептеуді ұйымдастыру.
Субъектілердің қаржы - шарушылық қызметі бас ... ... ... ... шоттары жүргізіледі:Материалдар мен шикізаттар - ... ... ... құрамына кіріп, оның негізін жасайтын немесе өнімді дайындағанда оның керекті құрастырушысы болып табылатын ... мен ... ... өнім ... ... ... ... қызметіне, сондай-ақ техникалық мақсатқа пайдаланатын, өнім өндіру процесіне әсер ... ... ... ... ... ... кіріске алынуы мен есептен шығарылуы есептелінеді.Жартылай фабрикаттар - шығарылатын өнімді жинақтау үшін ... ... ... керек ететін жартылай фабрикаттардың, жинақтауыш бұйымдардың, бөлшектердің шаруашылық ... ... ... - ... ... пайдаланатын, сондай-ақ өндірістің технологиялық қажетіне, энергия өндіруге және үйді жылытуға пайдаланатын (мұнай ... мен ... газ, ... тағы да ... ... қалдығы және кірісі мен шығысы есептелінеді. Бұлардың өзі ... және ... ... ... бөлінеді.Ыдыс және ыдыстық заттар - ыдыс және ыдыстық материалдардың барлық түрлерінің, ... ... ... ... ... ... ыдыстарды өндіріп шығаруға және оларды жөндеуге арналған материалдар мен бөлшектердің шаруашылық субъектісіндегі бары, кіріске алынуы мен шығыс етілу есебі ... ... ... ... ... ... ... субъектілері тауарлар салынған ыдыстарды шотында есептейді.Қосалқы бөлшектер - шотта шаруашылық субъектісінің пайдалануындағы машиналар мен жабдықтарды, ... ... және тағы сол ... ... ... жерлерін ауыстыруға арналған қосалқы бөлшектердің кірісі мен шығысы және қалдығы есептелінеді.Басқада босалқылар - ... ... ... ... ... ... ... өзінде материал, отын немесе қосалқы бөлшек ретінде пайдалануға жарамайтын есептен шығарылған негізгі құралдарды бұзғаннан алынған материалдар, металл сынықтары және ... ... ... ... ... ... есебі жүргізіледі.Қайта өңдеуге берілген материалдар - қайта өңдеу үшін басқа ... ... ... келешекте өңдеуден алынған бұйымның өзіндік құнының құрамына кіретін материалдар есептелінеді.Құрылыс материалдары - ... ... ... және монтаж жұмыстарына, сондай-ақ құрылыс бөлшектерін дайындауға пайдаланылатын материалдар және құрылыс қажетіне керекті басқадай материалдар есептеледі. Ауыл ... ... өз ... қажетті тұқымдарды, отырғызылатын көшеттерді, мал азығын ... ... ауыл ... дақылдарын дайындауда зиянын тигізетін жәндіктермен күресу үшін пайдаланылатын улы химикаттар мен дәрі - ... және тағы да ... ... 1350 - ... есептейді. Шаруашылық субъектісінде материалды - техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету жұмысымен арнайы бөлім және мамандар ... Олар ... ... ... жылы ... өнім көлеміне қарай белгіленген өлщем бойынша өндіріске керек болатын материалдардың көлемін ... ала ... ... ... ... ... материалдар көлемі туралы шарт жасайды. Шартта материалдардың аты, көлемі, бағасы, жеткізіліп берілетін уақыты көрсетіледі. ... ... ... ... ... көрсетілген келісімдердің орындалуын қадағалап отырады. Ол үшін материалдарды алып келген тасымалдау көлігінің жолдама құжаты, теміржол ... ... ... ... ... ... да ... алдымен жабдықтау бөліміне табыс етіледі. Бұл жерде, яғни ... ... ... құжаттар М-1 түрлі журналына тіркеледі. Одан кейін бұл құжаттарды ... алып ... ... ... ... ... экспедиторға материалдарды алу үшін сенімхат ... ... ... жүк ... мен ... ... үшін М-1 түрлі журналға қол қояды. Жабдықтау бөлімі келген материалдарды қабылдап алуды да қадағалап отырады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... (күні, айы, жылы) мен ол үшін толтырылған құжаттың атын (үлгілі түрі) және нөмірін жазады. Материалдар мен ... ... және жүк ... ... ... ... ... алу үшін шаруашылық субъектісінен тағайындалған экспедиторға немесе жүкті алатын басқа адамға үлгілі түрі М-2 немесе М-2А сенімхат ... М-2 ... ... ... адамның материалдық құндылықтарды қабылдап алуға субъектінің сенімді ... ... ... ... ... үшін ... Бұл сенімхатты бухгалтерия бір дана етіп жазады. Сенімхатты алған адам оны алғаны үшін хаттың бухгалтерияда қалған түбіршегіне қол қояды. ... М-2А ... ... ... ... ... ... материалды тұрақты алып тұратын экспедиторға беріледі. М-2А түрлі ала нөмірленген ... ... ... жіп ... ... және ... түрі М-3 журналына тіркелуі керек. Шаруашылық субъектісінің экспедиторы немесе басқа да қызметкері М-2А түрлі алғаны үшін осы ... қол ... ... олар осы ... сенімхатта көрсетілген материалдарды алған уақытын (күні, айы, жылы), кіріс ету құжатының нөмірін жазады. Қоймаға қабылданған материалдық ... осы ... ... адам сло күні ... түрі М-4 ... бір дана етіп толтырады.Жабдықтаушы субъекті тауарлы-материалдық құндылықтарды автомобиль көлігі арқылы жеткізіп беретін жағдайда жіберілетін материалдарға 4 ... дана ... Оның ... ... жіберілген материалдарды есептен шығару үшін материалдарды жіберушіде қалады: екінші, үшінші және ... ... ... ... (босатушы) субъектінің мөрі (мөртаңбасы) және қолмен расталып, әрі жүкті қабылдап ... ... ... ... қолы ... ... ... Жүргізуші тауар - ... жүк ... ... ... ... қабылдап алушы субъектіге тапсырады. Құжаттың негізінде субъекті келген материалдарды кіріске алады. Құжаттың үшінші және ... ... ... ... ... ... құжат ретінде субъектінің мөрі ... ... және ... адамдардың қолдары қойылып, жүкті тасымалдаушы автомобиль көлігі ... ... ... ... ол құжаттың үшінші данасы материалдық құндылықтарды тасымалдауға тапсырыс берген субъектіге тасымалдау құнын ... ... ... ... ... ... қосылып беріледі. Құжаттың төртінші данасы автомобиль көлігінің жол қағазына (путевой лист) тіркеліп, жүргізушіге еңбекақы және ... ... ... ... ... істелінген жұмыс көлемін есептеу үшін пайдаланады. Егер ... ... ... ... саны, көлемі, сапасы онымен келген құжаттағы дерекке ... ... ... түрі М-7 жасалады. Сонымен қатар, үлгілі түрі М-7 ... ... ... ... да толтырылады. Бұл акт екі дана етіліп, міндетті ... ... ... алған кісінің және материалдарды жіберген жабдықтаушы шаруашылық субъекті өкілінің қатысуымен, егер де жабдықтаушы субъектінің ... ... ... жағдайда, бұл шаруашылық субъектісіне ешқандай қатысы (мүдделігі) жоқ ұйым өкілінің (адамның) ... ... ... ... болғаннан кейін бұл актінің бір данасы материалдармен ... ... ... ... ... ... материалдарды есепке алу үшін субъектінің бухгалтериясына, ал екінші данасы кәсіпорынның жабдықтау ... ... ... ... ... ... ұйымға хабарлау үшін табыс етеді. Шаруашылық субъектісіне жаңылыс келіп түскен немесе шаруашылық субъектісі алудан бас тартқан ... ... ... ... ... Материалдар шаруашылық субъектісінің ішіндегі цехтарына, бөлімшелеріне, өзінің аумағы (территориясы) сыртындағы шаруашылықтарына, сондай-ақ басқа ... ... түрі М-15А ... босатылады. екі дана етіліп жазылып, оған бас ... ... ол ... білдірген тұлғаның қолы қойылуы қажет.Егер материалдар қоймадан субъектінің өзінің шаруашылықтарына босатылатын ... ... түрі М-15А бір ... ... ... ... де, ал ... данасы қоймада қалдырылып, кейіннен бухгалтерияға табыс етіледі. Бұл жағдайда толтырылатын құжаттарды материалдарды босататын қойманың (цехтың) және де сол ... ... ... ... ... ... құрылыстарды бұзғаннан, бөлшектегеннен алынатын іске жарамды материалдарды кіріске алу үшін үлгілі түрі М-35 санды АКТ толтырылады.Шаруашылық субъектісінің өндірісінде жиі пайдаланатын ... ... үшін ... ... ету қағаздарының санын кемітіп, есеп жұмысын жеңілдету үшін және материалдарды ... ... ... ... ағымдағы бақылау жүргізу үшін лимиттік-заборлық (шектеу карталары) карталарын қолдануға болады. Лимиттік-заборлық картаның үлгілі түрі М-8 бойынша шаруашылық субъектісінің қоймасынан босатылатын ... ... ... ол материалдар арқылы өндірілетін өнімнің және оның экономикалық жоспарлау бөлімі есептеп шығарады. Лимиттік-заборлық карта бойынша материалдар онда көрсетілген мөлшер бойынша ғана ... ... - ... ... ... сүйене отырып, өндіріске босатылатын материалдарды қойманың есебінен шығарады. Лимиттік-заборлық карта қоймадан бір ай бойы ... ... ... Бұл ... ... өнімнің, шығынның немесе тапсырыстың коды көрсетілуі тиіс. Лимиттік-заборлық картаның бір данасы жаңа айдың басына дейін ... ... ... немесе бөлімшеге, ал екінші данасы материалдарды босататын қоймаға табыс етіледі. Қоймадан өндіріске босатылатын немесе жіберілетін материалдар цехтың өкілі өзіндегі ... ... ... ғана босатылады. Қоймашы лимиттік-заборлық картаның екі данасына да материалдардың босатылған уақыты (күні, айы, ... мен ... ... ... ... ... ... Содан кейін лимиттік-заборлық картаның цехтағы данасына қоймашы, ал қоймадағы ... цех ... ... қол ... Материалдарды есептеуге осы күнгі санайтын машиналар пайдаланылған жағдайда толтырылатын алғашқы ... ... ... үшін ... ... материалдарды тікелей қойманың карточкасына жазу жүйесін де қолдануға болады. Бұл жағдайда материалдарды қоймадан босату ешқандай ... ... ... ... ... бір дана ... ... бухгалтерлік құжаттар негізделіп жасалады. Материалдарды босату лимитін қоймадағы картаның өзінде де көрсетуге болады. Бұл ... ... түрі М-17. ... ... ... ... кезде қоймашының есептеу карточкасына қол ... да, ал ... ... ... - заборлық карточкасына қол қояды. Лимиттік-заборлық карточка да, сондай-ақ өндірісте пайдаланылмай қоймаға қайтарылып берілген материалдар да ... ... есеп ... ... ... номенклатуралық нөмірі бойынша босатылғаны, қоймада қалғаны, материалдарды цехқа әрбір босатқан уақыт сайын ... ... ... ... ... ... келесі айдың біріне дейін жазылып отырылуы тиіс. Бұл жағдайда лимиттік-заборлық картаны қоймалық есептің тиісті карточкаларымен бірге ... ... ... ... ... кейін қойма меңгерушісі қоймадағы лимиттік-заборлық картаның қорынды дерегін лимиттік-заборлық картаның цехтағы ... ... да, ... қол ... Егер бұл ... картадағы деректер өзара сәйкес болса, екі жақтың өкілдері,яғни ... мен цех ... ... ... мақұлдап қол қояды.Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есебінің №2 стандарты ... ... ... ... ... ... негізінде бағаланады.
* Арнайы (жалпылама) есептеу әдісі.
* Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі.
* ФИФО әдісі.
Арнайы (жалпылама) ... ... ... ... ... ... бірімен бірін алмастыруға болмайтын нақтылы бір материалдық құндылықтардың бағасын есептеуге арналған. Бұл әдіс ... ... ... жұмыстардың нақты өзіндік құнын есептеп шығаруды көздейді. Арнайы есептеу әдісі сатылып алынғанына немесе субъектінің ... ... ... ... ... арналған материалдардың өзіндік құнын есептеуге арналған.Бұл әдіс қорлардың партиялық есебін дәл ұйымдастыру мүмкіндігі болған жағдайда қолданылады.
Мысалы цементтің ... ... ... ... ... 15 ... 3000 теңгемен = 45000 теңге;02.01.02 күні келіп түскеннің 10 тоннасы* 3100 = 31000 ... күні ... ... 12 ... 3400 = 40800 ... ... = ... қалдығынан қалғаны: ... ... 5 * 3000 =15000 ... * 3200 = 6400 ... ... ... 5 * 3400 - 6400 ... * 3400 =17000 теңге;Ай соңына қалған цементтің құны = 103000 ... ... ... 50 л * 45 ... ... = 2250 ... күні келіп түскеннен 150 * 46 = 6900 теңге;20.01.02 күні келіп түскеннен 300 * 45 = 13500 ... күні ... ... 100 * 45 = 4500 ... күні ... ... 100 * 45= 4500 ... күні келіп түскеннен 100 * 46= 4600 теңге;Ай соңына ... ... құны = 36250 ... ... ... ... ... өзіндік құнын есептеу әдісі бойынша субъектіге кіріске алынған ... ... ... ... алынғандағы шоты бойынша бағасын анықтау мүмкін болмаған жағдайда жүргізіледі. Материалдық құндылықтар тобының ... ... ... құны ... ... ... ... басындағы қалған қалдығының құнымен ай бойы кіріске алынған материалдар құнының жиынтығын (қосындысын) материалдардың ай басындағы сандарының ... ай бойы ... ... ... ... ... қосындысына бөлу арқылы анықталады. Бұл әдіс кезінде материалдық қорлардың құны - ай ... ... ... ай бойында келіп түскен құндылықтарын қосып есептелінген орташа бағасы түсіндіріледі.Бұл әдісті ... ... ... ... құны = ∑ м.к. + ... / К м.қ. + К ... ∑ м.қ. - ... кезеңннің басындағы қалған материалдардың қалдық құны;К м.қ. - есептік кезеңннің басындағы ... ... ... ... ... - ... ... құны;К алын. - алынған материалдардың саны.Мысал. 2012 жылдың 1-ші қаңтарына қалған материалдар ... ... - 200 ... 60000 ... ... ... - А-95 - 100 литр 4500 ... ... ... ... құны ... құрайды:6000+3100+6400+57800+64600/20+10+2+17+19=219800/68≈3232,35 теңгеОрташа өлшем құнын, жұмсалған материалдың санына көбейтсек [3232,35 * ... ... ... онда біз ... материалдардың құнын аламыз, ал ай соңындағы материалдардың қалдық санын орташа өлшем құнына көбейтіп - қалдық құнын аламыз.Цементтің ай ... ... ... құны - ... теңге құраған (31 тонна * 3232,35 теңге немесе 60000+159800+119596,95).Осындай жолмен бензиннің де ... ... ... ... ... ... құны 45,63 теңге * (50+150+300+100+100+100)=36504 теңге.Қалдық құны 300 * 45,63 немесе 4500+45700+36504=13696 теңге.
ФИФО әдісі
ФИФО - ... ... ... ... олардың алғашқы кезекте кіріске алынғандарының өзіндік құны бойынша бағалау әдісі болып табылады. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... ... алынғаны, яғни бірінші кезекте шығыс етіледі деп есептеледі. Барлық келіп кіріске алынған материалдар ... соң бірі ... ... ... ... ... етіледі. Ай соңында шаруашылық субъектінің қоймасында қалған материалдардың өзіндік құны ... ... ... ... ... ... соңғы қалдық құны ең кейінгі сатып алынғанның құнына негізделеді. Біздің мәліметтің негізінде әдісі ... ... ... және ... ... құны мынаны құрайды:Ай соңында қалған қалдығы:
31 тонна (17-5+19) * 3400 (1 тоннаның бағасы)= 105400 теңге.БензинБұл жерде де цементтің есебіне ... етіп ... ... 300 литр (200 *47 және 100 * 45):200 * 47 =9400 ... *45 =4500 ... 13900 ... құны: 4500+45700-13900=36300 теңге немесе50 литр * 45 теңге =2250 теңге;150 литр *(50 литр *45 ... 100 литр * 46 ... ... литр *(200 литр *46 ... 100 литр * 45 теңге)=13700 теңге;100 литр * 45 теңге=4500 теңге;100 литр * 45 теңге=4500 теңге;100 литр * 45 ... ... ... 36300 теңге
Материалдық құндылықтарды ФИФО әдісімен бағалау барысында материалдардың аналитикалық есебін олардың түрлері бойынша ғана жүргізіп ... егер олар ... ... сатып алынған болса, онда келіп түскен материалдарды олардың топтамасы бойынша есептеу керек. ... ... ... ... құны ... ... ... қатар, материалдар өздерінің синтетикалық (топтамалық) есебінде нақты өзіндік құнымен көрсетіледі де, ал аналитикалық (талдамалық) ... ... ... бағасымен немесе келісілген бағасы бойынша көрсетіледі. Егер шаруашылық субъектісі немесе ұйым ... ... ... ... ... ... ... бойынша есептейтін болса, онда олардың нақты құны материалдық құндылықтардың сатылып алынған құны мен дайындау-тасымалдау шығындарының қосындысынан тұрады. Бұлардың ... ... ... ... ұщақ және ... да тасымалдау құралдарының тарифтері, жарналар, материалды тиеуге, түсіруге ... ... ... ... ... ... шығындары, қамсыздандыруға төленген төлем және басқа да шығындар жатады. Егер материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... ... бойынша есептелетін болса, онда олардың нақты өзіндік құны жоспарлы есептеу құнына баға өзгеруінен болатын ауытқуларды қосу немесе ал ... ... ... ... ... және ... есебі
Материалдар өздері сақталып тұрған жері бойынша, яғни кәсіпорын ... және ... ... ... ... ... ... есебінің дұрыс ұйымдастырылуы олардың дұрыс сақталуына, қоймадағы ... ... ... және ... ... ... ... байланысты. Қоймада материалдық қорлардың әрбір түрлері, сорттары бойынша бөлек сақталуы тиіс. Материалдардың маркасы, сорты, ... ... ... өлшем бірлігі, сақталып тұрған материалдардың мөлшері, тағы да басқа көрсеткіштері картон немесе фанерге жазылып, материалдарға байланып немесе жапсырылып қойылады. ... және ... ... талдамалық есебі белгіленген түрі бойынша олардың ішінде сорттары мен маркаларына орай жүргізіледі. ... ... ... тек қана ... есебі жүргізіледі. Материалдардың әрбір номенклатуралық нөмірі бойынша бөлек карточка ашылады. Бұл карточкада материалдық қорлардың аты, ... ... ... өлшем бірлігі, номенклатуралық нөмірі және есептеу бағасы көрсетіледі. Бұл ... ... ... ... ... кәсіпорынның бухгалтериясы дайындап, одан кейін кіріс ету ордерімен тізілім (реестр) бірге қоймаға беріледі. Қойма қызметкері ... ... ... ... карточкаға материалдық қорлардың қай жерде сақталып тұрғаны жайлы деректер толтырады. Материалдардың ... ... ... сол ... ... адам жүргізеді. Кейбір жағдайда материалдарға жауапты тұлғаның келісімі ... ... ... ... ... ... ... адамға, яғни есепшіге немесе операторға жүктелуі мүмкін. Материалдардың түрі ... ... аз ... кәсіпорынның қоймаларында бұл карточканың орнына материалдар есебін тиісті түрде жүргізуге ... ... ... есеп ... жүргізуге болады. Мұндай жағдайларда сорттық есеп кітабында қойма есебінің карточкасындағы деректер болуы қажет. Қоймашы белгіленген ... ... ... ... ... ... материалдардың кіріске алынуын және есептен шығару операцияларын, олардың іске асырылған күнін қойманың есеп ... ... онда ... ... сол күннің соңындағы қалдығын шығарып отыруы керек. Бұл карточкада материалдардың қалдығы әрбір операциядан кейін шығарылып отырылады.
Айта кететін ... ай ... ... ... ... ... алынған немесе алынып болмағанына қарамастан шектеулі - заборлық (лимиттік-заборлық) карточкасының ... ... ... ... ... ... ... үшін келесі айға жаңа шектеулі-заборлық карта жазылып береді. Қоймашы материалдардың қоймалық сорттық есеп ... ... ... ... ... ... әр номенклатуралық түріні қалдығы, оның тұрақты қор мөлшерден ауытқуы, көптен бері ... ... ... ... деректер беріп отырады. Қоймалық сорттық карточканың дұрыс жүргізілуін бухгалтерия бақылап отыруы керек. Бухгалтерия қызметкері ... ... ... 10 ... қоймашымен қоймадағы операцияларды жүргізуге негіз болған алғашқы құжаттардың дұрыс жазылуын, қоймалық сорттық карточканың дұрыс жүргізілуін және карточкадағы материалдар қалдығының ... ... ... отыруы қажет. Карточкадағы жазылған операциялардың дұрыстығын және оны ... ... ... ... есеп карточкасының тиісті жеріне қол қояды. Қоймалық-сорттық карточкалардағы жазуды тексеру, қойма меңгерушісінің бухгалтерияға материалдарды кіріске алуы ... ... ... негізінде жүргізіледі. Қойма меңгерушісінің бухгалтерияға тапсыратын құжаттары тіркеледі. Материалдарға жауапты адамның келісімі бойынша бухгалтерия қызметкері әр ... ... ... жайында және құжатты қабылдағаны жайында карточкаға қол қояды. ... ... ... ... ... ... керегі болмайды. Егер орталық қойма немесе цех қоймасы ұйымның басқармасынан қашық жерде орналасқан жағдайда жүргізілетін операциялардың дұрыс құжатталынуы, материалдарға ... ... ... есеп ... ... ... орталық бухгалтерияда тексеріледі. Мұндай жағдайда кіріс және шығыс құжаттары белгіленген уақытта тіркелімдермен бірге бухгалтерияға екі данада ... ай ... ... ... ... ... Тізімдеме құрамында өзгерісі (кірісі мен шығысы) бар материалдар бойынша жасалынып, онда тек қана материалдардың сандық қалдығы көрсетіледі. Тізімдемеге цех, ... ... ... және ол ... ... ... қол қояды. Дұрыстығын тексеріп болғаннан кейін тізімдеменің бір данасы жіберілген қателіктер жөніндегі ескертумен қоймаға қайтарылады. Материалдардың есебін жедел оперативтік, бухгалтерлік, ... ... ... жағдайда қоймалық есеп карточкасымен қатар қоймадағы материалдар қалдығын есептеу тізімдемесі жүргізіледі. Қойма меңгерушісі карточкалардағы ай бойындағы ... ... ... ... келесі айдың бірінші күніне қалған қалдықтарын осы тізімдемеге көшіріп жазады. ... ... ... ... ... номенклатуралары бойынша аралық шоттарға (субшоттарға) және синтетикалық шоттарға топталғаны күйінде көрсетіледі. Бухгалтерияда материалдардың ... ... ... ... ... ... ай ... қалған материалдардың жалпы сомасы анықталады. Егер пайдаланатын материалдар номенклатуралары аз болған жағдайда ... ... ... ... тек ... есеп ... қою ... босатуға болады. Мұндай карточкалар тек бір айға ғана ашылып, ай соңында бухгалтерияға тапсырылады. ... айда ... ... жаңа ... есеп ... ... оған ... ай басындағы қалдығы жазылады. Құрылыс ұйымдарының құрылыс ... ... ... - ... ... орнына ай сайын материалдардың кірісі, босатылуы және қалдығы жайлы санды карточкасын толтырып есеп беріледі. Бұл есепте материалдарға жауапты адамның ... ... ... ... шығыс етілуі және қалдығы алғашқы құжаттар (кіріс ету, босату, түгендеу) негізінде көрсетіледі. Құрылыс бөлімшелері құрылысқа жұмсалған материалдарға босату ... ... ... да ... ... берген есеп мәліметтеріне құрылысқа пайдаланылған материалдардың алғашқы құжаты тіркелмейді.
Материалдың бухгалтериядағы талдамалық есебі сандық және ақшалай өлшемде жүргізіледі. ... ... ... ... ... материалдардың талдамалық сорттық, сандық, бағалық есебін карточкаларда жүргізіп келді. Жалпы бухгалтерияда ... әр ... ... ... ... ... етілуіне босатылуына жасалған әр құжат деректері тиісті карточкаға жазылуы керек. Ай ... ... ... ай ... әр ... ... материалдардың кіріске алынуы мен шығыс етілуінің қорытындысы шығарылады. Бухгалтериядағы карточкаларда қоймадағы карточкаларда жазылған ... ...
2.3 ТМҚ ... ... ... осы күнгі қолданылып жүрген ереже бойынша кәсіпорындар айына кем ... бір рет ... ... ... ... ... ... жүргізуі керек. Сонымен қатар материалдық қорларды міндетті түрде түгендеу материалдарға жауапты тұлғаның ауысуына ... ... және ... ... ... материалдық қорлар бұзылғанда, табиғи апат, өрт болғанда және т.б. жағдайларда жүргізіледі.
Түгендеу жүргізу үшін кәсіпорын ... ... ... ... комиссиясы құрылады. Бұл комиссияны кәсіпорын басшысы немесе оның орынбасары басқарады. Сонымен қатар әрбір цех, бөлімше бойынша ... ... ... құрылады. Оның жұмысын орталық комиссия ұйымдастырып және басқарып отырады.
Кәсіпорын ... ... ... ... оның ... және аяқталуы мерзіміне жауапты адам тағайындалады. Түгендеу жұмысы материалдарға жауапты тұлғаның жауапкершілігіндегі материалдардың түрлері және олардың ... ... ... ... жүргізіледі. Кәсіпорында сақталып тұрған, бірақ оның өз меншігіне жатпайтын, яғни басқа ұйымдардың немесе жеке ... ... ... ... - бұл барлық материалдардың әрқайсысын біртіндеп санап шығып, одан кейін материалдардың нақтылы қалдығын ... ... ... ... ... ... материалдардың түгел сақталуын қамтамасыз етудің басты құралы болып табылады. Жергілікті түгендеу комиссиясы материалдардың қалдығын өлшеу және ... ... ... ... ... ... және материалдарға жауапты адамдар бойынша түгендеу тізімін жазып, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... барлық мүшелері қол қоюлары тиіс. Басқа ұйымдардың немесе жеке адамның ... ... ... ... ... Ұйым ... ... нәтижесін анықтау үшін салыстыру тізімдемесі жасалады. Салыстыру тізімдемесі түгендеу кезінде анықталған нақтылы қалдығы, оның бухгалтерлік есептегі қалдығына ... ... ТМҚ ... ... ... тізімдемесінде артық немесе кем шыққан материалдық құндылықтар бухгалтерлік есепте көрсетілген бағасымен есептеледі. Түгендеу комиссиясы барлық ... ... кем ... ... жөнінде оларға жауапты тиісті адамдардан жазбаша түсінік алуға тиіс. Ол жазбаша түсінік негізінде тұрақты жұмыс атқаратын түгендеу комиссиясы кем ... ... ... материалдардың қандай себептен болғанын анықтайды және де ... ... үшін шара ... ... комиссия түгендеу кезінде материалдардың артық шығу себебін де анықтайды. Белгіленген кему мөлшері тек қана кем шыққан материалдарға ғана ... Егер ... ... бойынша кему мөлшері бекітілмеген болса, онда ол материалдардың кем шыққаны мөлшерден тыс болып саналады. Материалдық ... ... ... артық/кем шыққаны, сондай-ақ олардың бұзылуынан пайда болған шығын, кінәлі ... ... ... Материалдардың бекітілегн табиғи кему мөлшерінен артық/кем шығуы және олардың бүлінуіне байланысты шығын, егер оған ... адам ... ... ... ... ... ... шығындарына, оның ішінде әкімшілік шығындарына қосады. Кей жағдайда материалдардың артық шығуының себебі материалдық қорлардың, өндіріс ... ... қате ... ... ... ... ... жағдайда материалдық қорлардың құны өндіріс шығындарынан алып ... ... ... ... ... қателіктен аттары, сұрыптары, өлшемдері алмасып кеткен материалдардың өзара бірімен-бірін жапқаннан шыққан ... ... да ... ... ... ... алмасып кетуден артық немесе кем шыққан материалдардың сандарын өзара жабуы тек осы ... ... ... ... ... ... және тек бір ... өзінің жауапкершілігіндегі аттас материалдар бойынша тепе-тең санға ғана рұқсат етіледі. Материалдарға жауапты адам материалдардың ... ... ... ... ... кем шыққаны жайлы толық түсінік беруге тиіс. Егер кем шыққан материалдарды артық ... ... ... ... кем ... ... құны ... шыққан материалдардың құнынан көп болса, екеуінің арасындағы айырмашылық сомасын кінәлі адам төлеуі керек.
Кәсіпорындағы ТМҚ түгендеу нәтижесі бухгалтерлік ... ... ... ... көрсетілуі тиіс. Кем шыққан және бүлінген материалдардың құны кінәлі адамнан қағида бойынша бөлшек ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен осы курстық жұмыста жинаған мағлұматтарды ескере отырып, мен келесідей ... ... ТМҚ ... ... ... әр ... ... заттары, олар өндіріс процесінде тұтынылып, өзінің құнын ... өнім ... ... аударатын қысқа мерзімді активтер болып табылады;
* материалдық қорлардың негізгі екі түрі бар: ... және ... ТМҚ ... ... әдістері қоланылады: орташа өлшемдік құн бойынша, ФИФО және ерекше теңестіру;
* материалдардың номенклатурасы - өндірісте пайдаланылатын материалдардың белгілі бір түрлеріне ... ... ... ... ... ... ТМҚ қозғалысы әрдайым реттеліп, операцияға сәйкес құжаттармен рәсімделуі тиіс;
* Кем дегенде айына бір рет ТМҚ-ға ... ... ... ... ... тұрғыдан зерттей келе, болашақта қызметіне мынадай жақсарту жолдарын ұсынар едім:
* әрқашанда уақытылы түгендеу жұмыстарын жүргізу;
* ТМҚ қозғалысын ... ... ... ... арттыру мақсатымен есеп саясатын, қолданыстағы есептеу әдістерін қарстыру
* заманға сай жаңа технологиялар мен бағдарламаларға ... ... ... ... ... ... айтқанда, өндірістік қорларды пайдаланудың жағымды әсерін арттырудың ... ... - ... ... ... аз ... ... және қалдықсыз технологияларды енгізу.
Қойма ғимаратының заманға сай жабдықталуы да тауарлы-материалдық қорлардың ... ... ісер ... Кез-келген кәсіпорындар материалдардың әр түріне белгілі бір норманы ұстануға ... ... ... Өйткені, олардың артылуы айналымның баяулауына алып соғады, ал жетіспеуі - өндірістік үрдістің ... ... 2011 ... ... ҚР Заңы.
* Қаржылық есеп берудің ұлттық стандарттары.
* Кеулімжаев Қ.К, ... Н.А. ... - ... ... 2009 - 384 ... Кеулімжаев Қ.К, Әжібаева З.Н, Құдайбергенов Н.А Оқу құралы - Алматы: Экономик'С, 2010 - 360 ... ... Б.С , ... Р.С. М 91 Оқу ... - ... 2009 - 163 ... ... Б.С , Әбдішүкіров Р.С. Практикум - Алматы: Заң ... 2008 - 88 ... ... С.Т. ... - ... Экономика, 2010 - 710 бет.
* ... В.Л. ... / ... редакциясын басқарған Мамыров Н.Қ - Экономика, 2011 - 310 ... ... К.В, ... В.В, ... Т.Ғ, ... О.И. ... Қазақстан - аудит орталығы , 2009 - 656 бет.
* Смағұлова Р.О, ... Қ.Ә, ... Ә.Қ, ... Ж.Ш. Оқу құралы - Алматы: Экономика, 2012 - 462 бет.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
кәсіпорындағы тауарлы материалдық қорлар есебінің ұйымдастырылуын зерттеу және «ЕмбіМұнайГаз» АҚ – ның мәліметтері негізінде кәсіпорынға экономикалық сипаттама беру61 бет
Материалдар қозғалысының есебі және бағалау әдістері31 бет
Тауарлы Материалдық Қорлар есебі. №2-ші ХҚЕС28 бет
Тауарлы-материалдық қорларды бағалау33 бет
Тауарлы-материалдық қорларды талдау73 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың есебі75 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың есебі және оны талдау30 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың сипаттамасы мен есеп саясаты24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь