8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ

І.ТАРАУ. Оқыту әдістері мен оқытуды ұйымдастыру. 5
1.1 Оқыту әдістеріне жалпы сипаттама. 5
1.2 Информатика пәні, оның мақсаты мен міндеттері. 15
1.3 Информатиканы оқытуәдістері, жалпы сипаттама. 19
ІІ . ТАРАУ. MS Windows . тың стандартты бағдарламалары. 27
2.1 WordPad мәтіндік редакторы. 27
2.2 Paint графикалық редакторы. 33
2.3 Блокнот және Калькулятор бағдарламалары. 42
ІІІ.ТАРАУ. Оқыту бағдарламаларының жасалу жолдары. 44
3.1. Программалық құралдар. 44
3.2. HTML гипертекстік тілі 48
3.3. FrontPage гипермәтіндік редакторы. 55
ҚОРЫТЫНДЫ 64
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 65
Кіріспе бөлім

Өркениет дамып, жаһандану үрдісі дамыған сайын адамзат меңгеруге тиісті ақипарат мөлшері де күннен – күнге артуда. Сондай күрделі ақпараттардың алғашқы бастамаларын мектеп бағдарламасы арқылы игерілетіні анық. Бұл орайда мектеп бағдарламасында оқытылатын информатика пәнінің ролі зор.
Информатика пәні – жас бірақ өте жедел дамып келе жатқан пәндердің бірі. Сондықтан оқыту пәні бір жүйеге толық түсіп, жинақталмағандықтан зерделеуді қажет ететін мәселер баршылық.
Менің бұл дипломдық жұмысымның негізгі мақсаты да информатика пәнінің оқыту процесіндегі қолданылатын әдістерін жалпы педагогика әдістерімен салаластыра отырып қарастыру, информатика пәнінің оқыту жүйесіне жалпы ғылыми шолу жасау, қазіргі заман талабына сай оқу үрдісінде қолданылып жүрген оқытудың тиімді әдістері мен программалық құралдарды жасау жасалу жолдарын зерттеп, түсіну.
Информация әлемінен өзіне қажеттіні алып оқушынын өз сұранысын әрі жылдам әрі терең білімділікпен игеруін дамыту, техникалық, атап айтқанда компьютерлік құрылғылармен еркін жұмыс істеуді үйрету үшін информатика пәнінің маңызы зор, бұл пәнді оқыту әдістемесінің көтерер жүгі ауыр екенін айқын аңғаруға болады.
Дипломдық жұмыстың тақырыбы жалпы информатика пәнін оқыту әдістемесі аясын қамтитындықтан, бұл зерттеу жұмысында информатика пәнінің мақсаты мен міндеттері, пәнді оқытуды ұйымдастыру әдістерімен бірге әдістемелік негізді болу үшін, сабақ жоспарың қоса қарастыруды жөн көрдім.
Оқыту программалары оқу-үйрену сабақтарын ұйымдастырады, олардың мектепте не үйде тарихтан, информатикадан, тілден, биологиядан, математикадан, физикадан т.б. пәндерден сабаққа дайындалу кезінде өте ыңғайлы екені талас тудырмайды. Компыотерлер сабақ оқуда электрондық оқулық жөне тренажерлер түрінде, лабораториялық аспап әрі информациялық анықтамалық жүйе есебінде кеңінен пайдаланылады. Институттарға қабылдау емтихандарын өткізу кезінде компьютерлер "қазы" рөлін де әділ атқара алатын құрал екені белгілі.
Сабақта электронды оқулықтар, оқыту бағдарламаларының көптеген артықшылықтары бар атап айтсақ:
1.Оқушы мұғалім ескерту жасап қатемді шығарады деп өзін тежемей,еш қысылмай өз бетінше жұмыс істейді.
2.Қабілеті жоғары оқушылардың біліктілігін көрсетуіне мүмкіндік туады. Бір тапсырманы орындап біткен оқушы өз мүмкіндігіне қарай келесі тапсырманы орындауға,басқа оқушыларға алаңдамай орындауға кірісіп кетеді,яғни деңгейлеп оқыту іске асады.
3.Мұғалім де әр оқушыға жүгіріп шаршамай,әрі басқа оқушыларды жеке бақылап,бағалауына мүмкіндігі туады.
4.Оқушыға толық жұмыс істеу,ойлау,іске асыру «бостандығы» беріліп,ол өзінің жеке іскерлік қабілеттерін көрсете алады.
5.Электронды оқулықпен жұмыс істеу нәтижесінде мұғалімде,оқушы да шығармашылық қабілеттерін толық шыңдап қана қоймай,еңбек ләззатын сезініп шығады.Яғни,мұғалім мына балаға жұмыс істете алмадым деген сезімдерден арылып,еңбек нәтижесі рахатымен,көтеріңкі көңіл-күймен шығады.
Барлық білім беру мекемелерінің мұғалімдеріне мультимедиалық оқытуды жаппай іске асыру- бәсекеге қабілетті білім берудің кепілі болып табылады.


Зерттеу жұмысының мақсаты: 8 сыныптың бағдарламасына сай
MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау.

Жұмыстың мақсатына жету үшін алға қойылған міндеттер:
Оқыту бағдарламасын түрлі гипермәтінді редакторларды пайдалану арқылы мектеп бағдарламасынан ауытқымай 8 сынып оқулығының электронды нұсқауын жасау және белгіленген тәртіпке сай тиісті модульдерді жасау.

Жұмыстың көлемі мен құрылымы: Дипломдық жұмыс 65 бет көлемінде ұсынылған және кіріспе, 3 тарау, қорытынды. Пайдаланылған әдебиеттердің жалпы саны 22.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Балапанов Е.К, Бөрібаев Б, Дәулетқұлов А. «Информатикадан 30 сабақ» Алматы «Шартарап», 1998 жыл
2. Шевчук Е.В, Кольева Н.С. Жалпы білім беретін мектептің 8 сыныбына арналған оқулық «Информатика» - Алматы, «Мектеп» баспасы, 2008 жыл
3. М.Қ. Байжұманов, Л.Қл Жапсарбаева “Информатика” Астана-2004
4. Симонович С.В «Информатика» базовый курс
5. Исаев С.Ә., Мухамади А.Н., Ахметова О.С. Компьютерлік технология негіздері курсына арналған практикум Алматы, 2000
6. Балапанов Е.Қ. Бөрібаев Б.Б. Дәулетқұлов А.Б. Жаңа информациялық технологиялар: информатикадан 30 сабақ. Алматы, ЖТИ, 2004.
7. Н.Ермеков, В.А.Криворучко, Н.Н.Шпигарь «Информатика» әдістемелік құрал, Алматы, «Жазушы» 2007 жыл
8. Н.Ермеков, Е.Кузина «Информатиканы оқыту әдістемесі» - Алматы, «Атамұра», 2003 жыл.
9. Бондарев В.М., Рублинейкий В.И., Качко Е.Г: Основы программирование. Харьков. Фолио. 1997.
10. Каймин В.А., Питеркин В.М., Уртминцев А.Г. Информатика. Учебное пособие, 1998
11. Биллиг В.А. VBA в Office 2000. Офисное программирование. М.:издательско-торговый дом «Русская Редакция», 1999Г
12. Денисов А. Microsoft FrontPaje 5. - СПб: Питер, 1999.
13. Информатика. Базовый курс. Под ред. Симоновича С.В. - СПб: Питер, 2001.
14. Информатика: Учеб.пособие для студ.пед.вузов / А.В.Могилев, Н.И.Пак, Е.К.Хеннер; Под ред.Е.К.Хеннера. – 2-е изд., стер. - М.: Издательский центр «Академия», 2003.
15. Информатика для юристов и экономистов. Учебник для вузов. Под ред. Симоновича С.В. - СПб: Питер, 2001.
16. Йодан Э. Структурное программирование и конструирование программ. - М.: - Мир, 1979.
17. Новейший самоучитель работы на компьютере. Под ред. Симоновича С.В. - СПб: Питер, 2000.
18. HTML программирование. Под ред. Хомоненко А.Д. - СПб: Корона-принт, 1998.
19. Острейковский В.А. Информатика. - Обнинск: ОТАЭ, 2001.
20. Реселман Б. Использование HTML 5: Пер. с англ. - К.; М.; СПб., Изд. дом "Вильямс", 1999
21. Рудометов Е. Аппаратные средства и мультимедиа: справочник. Изд. 2-е. - СПб: Питер, 1999.
22. «Информатика негіздері» ғылыми - әдістемелік журнал
        
        мазмұны
|Кіріспе | ... ... ... мен оқытуды ұйымдастыру. |5 ... ... ... ... сипаттама. |5 ... ... ... оның ... мен ... |15 ... ... оқытуәдістері, жалпы сипаттама. |19 ... - ... MS Windows – тың ... ... |27 ... WordPad ... ... |27 ... Paint ... ... |33 ... Блокнот және Калькулятор бағдарламалары. |42 ... ... ... ... жолдары. |44 ... ... ... |44 ... HTML ... тілі |48 ... FrontPage гипермәтіндік редакторы. |55 ... |64 ... ... |65 ... бөлім
Өркениет дамып, жаһандану үрдісі дамыған сайын адамзат меңгеруге
тиісті ... ... де ...... ... ... ... алғашқы бастамаларын мектеп бағдарламасы арқылы игерілетіні
анық. Бұл орайда мектеп бағдарламасында оқытылатын информатика пәнінің ролі
зор.
Информатика пәні – жас ... өте ... ... келе жатқан пәндердің
бірі. Сондықтан оқыту пәні бір жүйеге толық түсіп, жинақталмағандықтан
зерделеуді қажет ететін мәселер баршылық.
Менің бұл дипломдық ... ... ... да ... ... ... қолданылатын әдістерін жалпы педагогика әдістерімен
салаластыра отырып қарастыру, информатика пәнінің оқыту жүйесіне ... шолу ... ... ... талабына сай оқу үрдісінде қолданылып
жүрген оқытудың тиімді әдістері мен программалық құралдарды жасау жасалу
жолдарын зерттеп, түсіну.
Информация әлемінен ... ... алып ... өз ... ... әрі терең білімділікпен игеруін дамыту, техникалық, атап айтқанда
компьютерлік құрылғылармен еркін жұмыс істеуді үйрету үшін информатика
пәнінің маңызы зор, бұл пәнді оқыту ... ... жүгі ауыр ... ... ... жұмыстың тақырыбы жалпы информатика пәнін оқыту әдістемесі
аясын қамтитындықтан, бұл ... ... ... ... ... ... пәнді оқытуды ұйымдастыру әдістерімен бірге әдістемелік
негізді болу үшін, сабақ жоспарың қоса қарастыруды жөн көрдім.
Оқыту программалары оқу-үйрену сабақтарын ... ... ... үйде ... информатикадан, тілден, биологиядан, ... т.б. ... ... ... ... өте ... ... талас
тудырмайды. Компыотерлер сабақ оқуда электрондық ... жөне ... ... ... әрі ... ... жүйе ... пайдаланылады. Институттарға қабылдау емтихандарын өткізу кезінде
компьютерлер ... ... де әділ ... ... құрал екені белгілі.
Сабақта электронды оқулықтар, оқыту бағдарламаларының ... бар атап ... ... ... ... ... шығарады деп өзін тежемей,еш
қысылмай өз бетінше жұмыс істейді.
2.Қабілеті жоғары оқушылардың біліктілігін көрсетуіне мүмкіндік туады. Бір
тапсырманы орындап ... ... өз ... ... келесі тапсырманы
орындауға,басқа оқушыларға алаңдамай орындауға кірісіп кетеді,яғни
деңгейлеп оқыту іске асады.
3.Мұғалім де әр ... ... ... ... ... жеке
бақылап,бағалауына мүмкіндігі туады.
4.Оқушыға толық жұмыс істеу,ойлау,іске асыру «бостандығы»
беріліп,ол өзінің жеке іскерлік қабілеттерін көрсете ... ... ... ... нәтижесінде мұғалімде,оқушы
да шығармашылық қабілеттерін толық шыңдап қана қоймай,еңбек ... ... мына ... ... ... алмадым деген
сезімдерден арылып,еңбек нәтижесі рахатымен,көтеріңкі көңіл-күймен шығады.
Барлық білім беру мекемелерінің мұғалімдеріне мультимедиалық
оқытуды жаппай іске асыру- бәсекеге қабілетті білім берудің ... ... ... ... 8 сыныптың бағдарламасына сай
MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын
оқыту бағдарламасын жасау.
Жұмыстың ... жету үшін алға ... ... ... ... гипермәтінді редакторларды пайдалану арқылы
мектеп бағдарламасынан ауытқымай 8 сынып оқулығының электронды нұсқауын
жасау және белгіленген тәртіпке сай тиісті модульдерді жасау.
Жұмыстың ... мен ... ... ... 65 бет ... және кіріспе, 3 тарау, қорытынды. Пайдаланылған әдебиеттердің
жалпы саны 22.
I. ... ... ... ... ... ... ... бір құрамды бөлігі болып
табылады. Себебі, оқыту процесі оның ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Әдіс деген сөз гректің "metodos" деген сөзінен шыққан. Метод
деген ұғым белгілі ақиқатқа, ... ... ... ... деген
мағынаны білдіреді. Оқыту әдістері туралы әрбір автор өз анықтамасын
береді. Қысқаша психологиялық-педагогикалык сөздік "әдіс" — мақсатқа қол
жеткізетін жол, тәсіл, белгілі ... ... ... ... ... ... ... - оқушыларға білім беру жоне оларды дамыту мақсатында
мұғалім мен оқушылардың бірлесіп жасайтын қызметі мен қарым-катынасының
тәсіл-амалдары - деген де пікір ... ... - ... мен ... ... ... әдісі, оның
арқасында білім, іскерлік, дағды қалыптасып, оқушылардың дүнис ... ... ... ... - мүғалім мсн оқушылардъң бірлесе жасайтын әрексті
Оқыту әдістсрі - ... мен ... ... ... барысыңда
білім алу жолдары.
Оқыту әдістсрі - мүғалім мсіі оқушылардың озара өрекетінің негізінде
білім, тәрбие жәнс ... ... ... ... ... бәріне ортақ пікір: "белгілі бір
мақсатты көздеген мұгалім мен оқушылар арасындағы азара карым-қатынас және
іс-әрекет".
Олай болса оқыту әдістері - ... ... ... сай ... ... меңгертуде мүғалім мен оқушылардьщ қолданатын амал-
тәсілдері мсн кұраддарының ... ... ... ... ... ... оқушыларға білім беріп, олардың тәжірибелік әрекетін
үйымдастыруда өзінің іс-әрекетін оқушылардың таным әрекетіне басшылық
етумен байланыстырады.
Мүғалім оқытудың нәтижесін арттыруда оқыту әдістеріне ... ... ... ... ... да ... ... оқу кітаптары, көрнекі және техникалық құралдар
жатады.
1. Оқу кітаптары - оқулықтар, оқу-өдістемелік кітаптар, анықтамалар,
сөздікгер, ... ... ... Көрнекі құралдар - кестелер, сызбалар, чертеждар, суреттер,
фотосуретгер, альбомдар, тарихи, экономикалық-географиялық карталар ... ... ... - үнтаспа, телеарна, бейнетаспа, компьютер т.б.
Сабақтар жүйесінде оқытудың әр алуан әдістерін мүғалімнің пайдалана
білуі оқыту процесінің дүрыс үйымдастырылғандығын сипаттайды.
Бұл турасында Л. Н. ... ... ... ... мүғалім болмасын,
әдістсрді неғұрлым көп білуге тырысуға, оларды көмекші шара рстінде қабыл
алуға тиісті. Оқушының сабақ түсінуіндегі қиыншылығының қандайын болса да,
оны ... ... ... ... ... ... оқуымдағы кемшілігім деп
қабылдауға тиісті. Жаңа тәсілдерді ойлап табу жөнінде озінің қабілетін
дамыта беруге үмтылуға тиісті".
Сондықтан, әрбір мүғалім ... ... ... оқу ... ... меңгертуге болатыны жайында үнемі шығармашылықпен жүмыс
істеуі тиіс.
Оқыту процесінде оқушыларға ғылым нсгіздерінс сай тсрең де тиянақты
білім беру, оларды адамгершілік рухта тәрбилеу жәнс ... ... ... ... ету ... ... мен қүралдарының
біртұтастығын оқыту әдістері демскпіз.
2. Оқыту әдістерінің коптүрлілігі, оларды топтастыру
Оқыту әдістері педагогика саласында талас тудыратын ... бірі ... ... ... орай ... ... ... анықтамасы жөне оларды топтастыру мәселесіңде ортақ пікір
қалыптаспаған.
Бүл мөселені зерттеуші авторлар (С. Й. Архангельский, С. И. ... В. ... Т. А. ... Н. Д. ... т.б.) оқыту әдістеріне
түрліше анық-тама беріп, оларды әр түрлі негізде топтастыруды ұсынады.
Ғылыми педагогикалық әдебиеттерде топтастырудың жиырмадан астам түрі ... ... ... белсенділігіне қарай
(М. Н. Скаткин, И. Я. Лернер):
- ... ... ... ... ... проблемалық баяндау әдісі;
- ... ... ... ... мен құралдарына қарай
(М. А. Данилов, Б. П. Есипов.Т. А. Йльина):
- жаңа ... беру ... ... мен ... ... әдісі;
- Техникалық құралдармен жүмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... әдісі;
- проблемалык, программаланған ... ... ... ... әрекеттің тәсілдеріне қарай
(Ю. К. Бабанский):
- ... ... ... ... ынталандыру;
- оқытудағы бақылау және өзін-өзі ... ... ... ... жоне ... ... қарай
(Р, Г. Лсмборг):
- ауызша баяндау әдісі;
- ссеп ... ... өнер ... ... ... мен ... жасайтын әрекетінің ерекшелікгеріне қарай
(В. Оконь):
- жаңа білімді игеру әдісі;
- ... ... ... проблемалық әдіс;
- пракгикалық ... ... ... пен өнер ... ... әдісі.
Солардың ішінде ең көп тарағаны - білім берудің көздеріне сөйкес
(И. Т. Огородников,С. И. Перовский, Е. Я. Голант):
- ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелік әдістер.
Бұл өдістің ... егер ... оқу ... ... ... ... алу көзі ... сөзі болып табылады немесе мүғалім
оқушыларға білім беруде көрнекіліктерді қолданса, оңда білім алу ... ... ... ... ... әдістеріне жалпы сипаттама
Білімді меңгерту қандай жолдармен немесе ... іске асса ... ... ... ... ... ... мазмұны сияқты, оқытудың
жалпы: мақсаттары және міңдетгеріне сәйкес анықталады.
Оқу процесінде білім берудің көздеріне қарай қолданылатын әдістер:
Сөздік әдістер: түсіндіру, әңгіме, ... ... ... жұмыс.
Көрнекі әдістер: иллюстрация және демонстрация. Тәжірибелік әдістер:
лабораториялық, практикалық, графикалық, әр түрлі жаттығу жүмыстары.
Оқыту процесіңде ең көп тараған ... әдіс – ... ... ауызша баяндау әдісі. Бүл әдіс оқыту процесінде басқа әдістерге
қарағаңда жетекші роль ... В. А. ... "Сөз - ең ... құрал, оны еш нәрсемен ауыстыра алмайсың..."- деп оның
маңызына ерекше назар аударады
Мұғалімнің сөзі әсерлі, тартымды, ... ... ... ... ... ... және бай ... қажет. Бұл ойымыз дәлелді болу үшін
Ы. Алтынсаринның пікірін ... ... ... ... ... олар бір ... ... онда мүғалім шәкірттерді кіналамай, оларға
дүрыс түсіндіре алмағаны үшін өзін-өзі кіналауы ... ... ... ... ... ... ... шұбалаңқы
сөздер мен керексіз терминдерді қодданбастан әрбір затты ықыласпен,
қарапайым тілмен түсідіру керек".
Бүл әдісті қолданғанда мұғалім ... ... ... ... ... ... арттыруға (зейін, қабыдцау, ойлау т.б. процестерін)
байланысты да әрекет жасайды.
Мұғалімнің оку материалын ауызша баяндауы көп ... ... ... ... ... ... ... баяндаудың тағы бір ерекшелігі, оқытушының түсіндіруі мен
оқушылардың ұғыну процесінің қатар жүруінде. Түсіндіру барысында әңгіме,
әңгімелесу, ауызша-жазба жөне ... ... ... сай ... ... - оқу ... ... логикалық түрғыдан дәйекті де
сыңдарлы баяндауы. Оның себебі, ... ... мен ... ... ... ... ... қажет етеді.
Түсіңдіру әдісінің мақсаты: заттардың елеулі белгілерін ашып көрсету,
фактілер мен қүбылыстарды талқылау. Сондықтан ... оқу ... ... ... ... ... көп болады.
Түсіндіру әдісінің ең маңызды мәселелері — окушылардың алдына ... ... ашық етіп ... оқу материалын тыңғылықты баяңдап шығу.
Түсіңдіру әдісінің табысты болуы мүғалімнің ңақтылы деректсрді қаншама
сәтті қолдана ... де ... ... заттар мен фактілердің, қүбылыстардың мәнін ашу,
қағидаларды түсіндіру, осылардың нсгізінде оқушыларға жаңа білімді
баяндауда оны тсрсң жәнс түсінікті ұғынуларына ... ... ... ... жас ерекшеліктсріне, сынып және пән срскшсліктсрінс қарай
өзгсріп отырады.
Әңгіме — мұғалімнің сабақ ... ... ... ... ... болып табылады. Сөйтіп, оқушыларға жаңа білімді түсіндірудің
неғүрлым қарапайым және түсінікті ... ... ... ... бірізділікпен көркем суреттей
отыра, өз сөзін әртүрлі көркем шығармалар (картина, фотосурет) мсн көрнекі
құралдарды қолдану арқылы ... ... ... бұлай үйымдастыру
оқушьшардың фактілер мен қүбылыстарды жақсы түсініп, үғынуьша көмектеседі.
Бұл әдісті қолдану барысыңда мұғалім мен ... ... ... ... ... ... түрлі міндетгерін орыңдауға бағытгалады: жаңа
білімді хабарлау, оны бекіту мақсатында қолданылатын өңгіме; өткен
материалды жаңамен байланыстыру, еткеңді қайталау, оны ... жөне ... ... ... ... кобінесе бастауыш немесе орта буын сыньштарда кеңінен
колданылады.
Мұгалімнің сабақтат әңгіме әдісін қолдану ұзақтығы, берілетін оқу
материалының сипатына ... ... ... - мұғалім мен оқушылар арасыңда жаңа білімдерді хабарлау,
пысықтау, қорытындылауды дұрыс үйымдастырылған сұрақ-жауап тәсіліндс
қолданылады. Сондықтан әңгімелесу оқытудың аса күрделі ... ... Бүл ... ... пайдалану мүғалімдср тарапынан өтс мұқият
дайыңдықты талап етеді.
Әңгімслссу барысында ... ... жеке ... ... (т. б. ... процсстсрін), таным срекшоліктерін танып білсді,
баяндалып отырған немссе өтілген оқу матсриалын олардың қалай ұғынғанын
анықтайды.
Әңгімслесудс баяндау, ... ... ... ... ... әдіс, сонымен қатар, сүрақ-жауап тәсілі арқылы да іске асады. Ол ... ... дәл, ... ... ойын ... дамытуға
бағытталған болуы тиіс.
Дәрісбаян – сөзгс негізделгсн оқьпу әдісі ретіңдс ол озінің құрылымы,
баяндалатын оқу материалының дәлдігі және сабақтың он ... ... ... ... стуі ... ... әдістерге
қарағанда өзіндік срскшеліктері бар.
Дәрісбаян әдетте жоғары сынып оқушылары арасында көптеп қолданылагын
әдістің ... ... ... ... жаңа оқу материалын тындайды,
қабылдайды, үғынады, мүғалім сөзіне зейін қоя тыңдайды, мазмүнын қадағалап
отырады.Дәрісбаянның басқа ауызша баяндау едістерінен тағы бір ерекшелігі
мұғалімнен жаңа ... ... ... оқушыларға оның жоспарымен, қажет
етеді. Оқушылардың лекция жоспарымен алдын ала танысуы, оның мазмұнын
баяндауда мұғалімнің ойын жақсы ұғынуға көмектеседі.
Ол үшін ... ... ... ... оның ... ... оқушыларға түсінікті болуы мұғалімдер тарапынан үлкен шеберлікті
қажет етеді.
Оқулықпен және кітаппен жұмыс істеу әдісі – оқушылардың өздігінен
жаңа білімдерді қабылдау, сыныпта алған ... ... ... ... әдіс ... ... – білімнің сарқылмас қайнар бұлағы. Олбілім мазмұнын кенірек
ашып, оқушылардың оны терең игеруіне көмегін тигізеді.
Оқушылар оқулықтармен және ... оку ... ... ... отырып,
белгілі білім жұйелерін меңгереді, өздерінің көзқарастарын қалыптастырады,
ой-өрісін дамытады, өздігінен ... ... ... ... ... істеу оқушы үшін оқытуда күрделі тәсіл больіп танылады.
Қазіргі мектеп тәжірибесіне жүгінсек, көптеген жағдайда, оны бітірушілер
арасында кітапты оқи немесе нәтижелі қолдана ... ... ... ... оқи ... оның нақтылы мазмүның, тақырыптың
негізгі ойын, құнды деректер мен қағидаларын жеке ... ... ашып ... ... өз сөзімен тиянақты баяңдай алмау мәселелерін
ұмытпаған жөн. Ол үшін окушы оқу материалының ... ... ... ... ... қарап шығу, содан кейін барып кейбір маңызды бөліктеріне жете
мән беру, оған қатысты жатгығу жүмыстарын жасау, ең соңында оқығаның есінде
сақтауға күш ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды дауыстап оқуға, одан
кейін тез, іштей окуға, оқығаңды өз сөзімен айтып беруге дағдыландыру
қажет.
Мәтінмен жүмыс істегенде оқушыларды, оның ең ... ... ... ... жоспар жасауға, қорытынды мен түжырымдар жасауға үйрету
керек. Егер оқушы осындай тесілдерді қолдана білсе, онда ол оқығандарын тек
жаттап ... ... ... ... өзіңдік мәңді психологиялық ерскшелігі бар.
Кітап оқу мұғалімнің сөзін тыңдауға карағанда ... ... күші ... көп ... ... Ол оқушының өзіндік ойлауын, іс-әрекетін
жандандырып, оңың білім ... ... ... ... ... қарым-қатынаста басқаша көзқараспен қарауға тәрбиелейді.
Яғни, ол білім беру көзі ғана емес, сонымен қатар тәрбие құралы.
Дегенменде, оқушынын үй тапсырмасын кітап ... ... ... ... ... уақытты тиімді пайдалану, өзіне-өзі бақылау
немесе есеп беру жүмыстарында айтарлықтай кемшіліктер бар. Барлық оқушылар
бірдей біздің жоғарыда ... ... ... жасау тәсілдеріне мән
бермейді, оның талаптарын толығымен сақтамайды. Соның негізінде білім
мазмұны нашар меңгеріледі.
Соңдықтан ... ... өз ... нәтижелі жұмыс істеуін, оның
саналы көзқарасын жөне өзіне-өзі бақылауды үйрету, ұйымдастырып отыру
мүғалім тарапынан жауапкершілік пен ... ... ... ... ... әдістер оқу матсриалын оқушылардың көзімен көріп, нақтылы
түсінулеріне мүмкіндік береді.
Бүған демонстрация, иллюстрация жөне ... ... ... (көрсету) оқушыларды қүбылыстар,. процесстер жәнс
заттардың нысанасымен табиғи жағдайда таныстыру барысында ... бүл түрі ... ... ... ... ... заттың
ішкі қүрылысы жәнс сыртқы көрінісімен нсмесе бірыңғай заттардың орналасу
жағдайымсн таныстыруды көздсйді.
Табиғи нысананы көрссту нсгізінен сыртқы ... ... ... ... ... ... т. б. Кслссі кезекте оның ішкі
қүрылысы нсмссс ... ... ... ... ... үлгісі жоне
көрксм туындылар оқушылар тарапынан біртүтастық жағдайында қабылданады.
Демонстрациялау көбінесе окушылардың практикалық оқу әрекетімен үштаса
жүргізіледі. Приборлар мсн ... ... ... ... бірнеше жағдайга байланысты болады:
- көрсетіліп отырған нысана барлық оқушыларға жақсы ... оқу ... ... ... ... ... жүргізіліп,
соңынан нысана алынып тасталуы керек.
Оны окушыларға алдын ала көрсетуге болмайды;
- көрнекі қүралдарды ... ... ... ... мүғалімнің нүсқауы
бойынша жүмыс істеуі тиіс;
- көрсету кезінде мүғалімнің ауызша баяндауы оқушылардың бақылауын
дамытуға жөне көркем сөйлеуін орнықтыруға ықпал етуі ... ... ... ... ... қорытынды жасай
білуге дағдыландыру т. б.
Оқытуды бұлай үиымдасгыру оқушылардың оқу материалын жеңіл әрі ... ... ... олардың ойлау әрекетін жаңдандырып, қосымша
ақпараттар береді.
Оқушылардың қүбылыстарды, процестерді және ... ... ... оқып ... шын ... бүл әдіс нәтижелі болмақ.
Олар тарапынан мүндай қарым-қатынас оқытуда проблемалық жөне ізденушілік
жағдайға итермелейді.
Сабақ барысында оқытудың демонстрациялау әдістсрінен ... ... ... ... ... ... үнтаспа, киноскоп,
эпидиоскоп, тслсдидар, видсофильм сскілді тохника қүралдары көптеп
пайданылады.
Заттар мен қүбылыстарды, ксйбір жағдайда қажсттігінс сай табиги ортада
көрсетуге болады (Мысалы, табиғат, оның ... ... ... ... ... қүралдары т.б,)-
Иллюстрация - демонстрация әдісімсн тыгыз байланыста болады. Бұл
әдісті иллюстративті қүралдарды (плакаттар, картиишгар, суреттгср,
чсртсждер, ... ... ... ... ... әдісінің нәтижелі болуы, нсгізінсн оның қолдану тәсілдерін
мұғалімнің қаншалыкты меңгсргеніне ... ... ... ... ... мсн ... оқу материалын табысты мсңгсругс
айтарлықтай көмск бере отыра, ғылыми ұғымдарды жеңіл меңгеруге септігін
тигізеді.
Мектеп ... ... ... ... ... қолдану, оқушылардың назарын нақтылы оқу матсриалынан ауытқуына әкеп
соғады. Сондықтан, көрнекі құралдарды пайдаланудың дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... ойластырып алу
қажет. Бүған қосымша мүғалімдер корнекі қүралдардың тиімді ... ... ... ... ішінде ең басты рөл атқаратыны – бақылау әдісі. Ол
барлық оқу пәндерін оқытуда кеңінен ... ... ... нақты заттар мен көрнекі және техиика
құралдарын көрсету кезінде, экскурсияда, лабораториялық жұмыстарда, енбек
операцияларын орыңдау ... ... орын ... Бақылау мүғалімнің
басшылығымен сабақ үстінде және сабақтан тыс уақытта муғалімнің
тапсырмасына байланысты немесе оқушылардың ... ... ... кеңінен
іске асырылады. Дұрыс қолданған бақылау әдісі оқушылардың байқағыштық,
логикалық ойлау қабілеттерін дамытады.
Бақылау әдістерін қолданудың тиімділігі мынандай тәсілдерді ... ... ... ... ... ... нәрселердің мөлшерін белгілеу, салыстыру арқылы олардың
көптеген белгілерінің ішінен ең негізгі, бастыларын ажырату;
- оларды топтастырып, қортындылар мен тұжырымдар жасау.
Байқайтын ... ... ... ... ... ... ... демонстрациялык бақылау;
- экскурсиялық бақылау;
- лабораториялық бақьшау;
- техникалық ... ... ... ... бақылауы. Оқушылардың ойлау қабілетін
дамытудың күшті құралы — бақылау. К. Д. Ушинский "Бақылау-логикалық
ойлаудың негізі",- деп жай ... Ұлы ... ... ... үйрену
үшін, ең алдмен, балаларды жан-жақты бақылауға үйрету керекгігін де
есксртсді.
Бақылау өткізудің негізгі әдістемелік ... 1. ... ... ... ... ... оның неғүрлым көп жөне өртүрлі
касиеттерін, ерекшелікгерін, мүмкіндігінше, керу, есту, дәм, иіс т.б. сезім
мүшелерін қатыстыру арқылы зерттеуге ... ... ... зор. ... көру т. б. сезім мүшелерінің жүмысымен ғана емес, ол адамның ... ... ... ... ... ... бақылауда оқушыға анализ бен синтез аркылы заттардың
негізгі қасиеггерін ажырату, топтастыру, қорытындылау сияқты ойлау
процестерін қолдануға басшылық етуі қажет.
3. Мұғалім оқушылардың ... ... ... ең ... ... байқайтын нәрселердің мөлшерін немесе көлемін анықтап,
жоспарын жасап беруі керек.
Тәжірибелік әдістер. Оқушылардың сабақта алған теориялық білімдерін,
біліктілік пен дағдыларын терендету жәнс жетілдіре түсу ... ... ... ... ерекше.
Оқытудың негізгі дәстүрлі әдістерімен қатар мұғалім оқушылармен
бірігіп сабақта, оқу-тәжірибе участогіңде оқу приборлары жәнс тсхиика
күралдары көмегінс сүйеніп оқу тәжірибелсрін жүргізеді.
Оқытудың зертханалық ... ... ... ... фиаика
пәндсрінде жиі қолданылады. Аталған пәндердің мазмұны зертханалық
жүмыстарды қажет етеді. Зертханалық жүмыстар жаппай түрде немесе оқушының
жскс-дара орындауы арқылы ... ... ... жүргізгснде сыныптағы
оқушылардың бәрі бірыңғай тәжірибе жасайды, ал жскс оқушылар орындағанда
әрқайсысының жасайтың тәжірибесі әр түрлі болады да, ... ол ... ... ... мектеп жанындағы оқу-тәжірибе
учаскссіндс жүргізілетін тәжірибелермен де тығыз байланысты. Олар дайындау,
өткізу, қорыту ксзеңі болып бөлінсді.
Дайыңдау кезеңінде оның мақсаты белгіленеді, жоспары ... ... ... ... ... ... да оқу ... істеу принциптерімен таныстырады.
Өткізу барысында мұғалім әр оқушының қойған тәжірибесін мұқият
бақылайды және қажет болган жағдайда оларға көмекгеседі.Қорыту кезеңін
бірнеше ... ... ... әр оқушы өзінің орындаған жұмысын хабарлайды, екіншіден,
ұжымдық түрде ... ... ... ... әңгіме өткізіледі,
үшіншіден, зертханалық жұмыстардың нақтылы қорытындыларын мүғалімнің өзі
жинақтап, окушылар орындаған жүмыстардың нәтижесін қорытып баяндайды
Графикалық жүмыстар барлық пәннен орындалады. Бұған ... ... ... ... сызу ... ... ... жатады.
Графикалық жүмыстар география мен тарих, сурет сабақтарында кеңінен
пайдаланылады.
Тәжірибелік әдістердің ішінде ең көп қолданылатыны — ... ... әдіс ... ... мен ... ... Оқу барысында
теориялық ерсжелср мен қағидаларды қайта пысықтап, тиянақты мсңгсру жаттыгу
арқылы орындалады. Сондықтан, бүл әдіс ... ... ... ... ... жүмыстары нсгізінен тіл мен матсматика, сонымсн
бірге, шет тілдерін оқу пәндеріндс көбірек жүргізіледі, Оқушылар осы
пәндердің ... ... ... білімдерін пысықтау барысыңда
практикалық жұмыстарын атқарады. Мысалы, есеп сабақтарында жазбаша есеп
шығару, тіл ... ... ... ... және фонетика жүмыстарын
орындау т. б.
Жаттығу оқушылардың оқу жүмысын өздігінен орындау белсенділігін
арттырады. Өзіндік жүмыстарға оқушылардың шығармашылықпсн атқаратын
рефсрат, шығарма жүмыстары да ... ... ... ... ... дсп ... ... окушының оқу материалын ауызекі баяндауға дағдылану
мақсатын көздейді. Бұны негізінен үш ... ... ... Бірінші - ғылыми
пәндердің ережелері мен қағидаларын жатқа айта білу. Екіншісі -оқу
материалының мазмұнын ауызекі баяндау.
Үшіншісі — ... ... ... ... оқу, ... ... ... жазған шығармаларын ауызша айтып беру.
4. Оқыту әдістерін жетілдіру жане мүғалімнін сабақтар жүйесінде оларды
талдай білуі
Оқыту әдістерін жетілдіру ... ... ... ... ... ... әдістерінің тиімділігін арттырып, оқытудың жаңа формалары мен
тәсілдерін мең-геру қажеттігіне педагогикалық зерттеулерде айрықша маңыз
бсріледі.
Алайда, оқыту әдісін қайта құру - ... ... ... ... ... ... асыра сілтеушілікке жол бсрмсу керек. Тіпті әр
тақырыптың өзі де ... ... ... мен ... талап етеді.
Сондықтан, оқытуда әртұрлі әдістерді қолдану қажет.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатына, оқу матсриалының мазмұны ... ... ... ... ... сабақтың құрылысы мен оқу
әдісін ұдайы толықтырып отыруды мұғалім өзі белгілсп, өзі таңдап алады.
Олай болса, оқыту әдісін мүғалімнің таңдап алуы ... ... ... кслсді.
1.Оқыту әдістері оның мақсат-міндеттеріне, оқушылардың жас жәнс таным
әрекстінің ерекшеліктеріне сай қолдану.
2. Қолда бар нақтылы көрнекі жөне техника ... ... ... ... ... ... есксру. Мысалы, оқытуды қала
мектептерінде оқушылардың өндіріс орындарына экскурсия жасау мүмкіндігімен,
ал ауыл мектептерінде мектеп жанындағы ... ... ... бару ... ... ... ... сипатына, оның шеберлігіне
тікелей байланысты шараларды іске асыру.
Қазіргі кезде мектеп тәжірибесіңде сабақтьң ... ... ... ... ... де пайда болуда. Ол, әрине қоғамның
жаңару, жетіддіру жағдайында білім беру саласын реформалаумен тығыз
байланыста іске асуда. Оқыту жүмысын ... ... ... ... оньң жеке ... ... құрылуда. Ондағы мақсат -
әрбір сабақтың оқу-тәрбиелік мүмкіндіктерінің мол екенін көрсете ... ... ... ... ... Олардың қатарында лекция, конференция, пікір-
талас, панорама, компьютерлік сабақтарын жатқызуға болады.
Бірақ, жоғарыда аталған сабақтың дәстүрлі емес түрлері — оның ... жеке ... ... ... ондай сабақтардың дидактикалық
құрылымы анықталмаған, ешбір дидактикалық қағидаларға негізделмеген.
Сабақта қолданатын дәстүрлі емес жеке тәсіл-амалдарға жататын (конкурс,
сайыс, ... ... ... аукцион, ойын, экспедиция) - сабақтың
элементтері деп қарау керек.
Дәтүрлі емес сабақ ... жаңа ... ... ... ... ... оку жұмысын ұйымдастырудың басқа формаларымен (экскурсия,
конференция, семинар, ... т.б.) ... ... оқу ... ... формаларына жатады, соңдықтан оларды сабақтан өзгеше
қарау дүрыс.
И. П. Подласый "Педагогика" атты оқулығында "Дәстүрлі емес ... ... ... жоқ ... ... оқу жүмысы" - деп бағалайды.
Педагогтардың дәстүрлі емес сабақтар бойынша пікірлерінде қарама-
қайшылықтар бар: біреулері педагогикалық ойлауда прогресс, ... ... ... ... деп ... басқалары, керісінше,
мұндай сабақтар педагогикалық қағидаларды қауіпті жағдайда ... ... ету ... ... және оны ... ... оқушылардың
қысымымен педагогтардың амалсыз кейін шегінуі - деп осы мәселе жайында өз
көзқарасындағы пікір қайшылықтарын алға ... Оның бұл ... ... ... емес ... 36 түрін үсынады.
Әрине, дәстүрлі емес сабақтар қатаң құрылымы және қалыптасқан жүмыс
кестесі бар күнделікті оқу жүмыстарына ... ... емес ... ... ... ... өте үнайды.
Дегенмен де ол мүғалімдерге оқыту жүмысында осындай тәсілдерді ... ... ... ... ... ... ... жүмысын үйымдастырудың қандай да формасын
қолданбайық, сабақтар жүйесінде олардың көздейтін мақсат-міндеттері,
мазмұны өзара ... ... ... ... жағдайда,
оқушылардың білім дәрежесін нығайтып, жетілдіруде едәуір кемек етеді.
1.2 Информатика пәні, оның мақсаты мен міндеттері
Информатиканың ... ... ... ... ... және ... не ... және оның құрылымын анықтап алған жөн.
Қазіргі информатика курсы ... ... ... ... ... саналады. Әдетте, ғылыми пәннің пайда болуынан бастап оның
жалпыілімділік ... ... ... оның ... ... ... беру
жүйесіне енгізуге дейін кемінде он жыл, қала берді бірнеше жүз жыл кетеді.
Осы уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады, яғни берілген пәнге әлде бір жүйелі
көзқарас орнықтырылады.
Бір жағынан, бүл үрдіс жиырма жыл шамасы дерлік жалпыілімдік пәндер
құрамына ... ... еніп келе ... да ... үшін әлі ... жоқ. ... пәнге деген жүйелі көзкарастын болмауы, оған үзіп-жұлып
қарау қазіргі кезде информатиканы оқытудағы басты мәселе болып табылады.
Егер оқу пәнінің жалпы сүлбесіне жүгінер ... онда ... ... ... ... үшін оған не ... ... болады:
-пән саласының айқын сипаттамасы -информатикаға тән қызметтін
жалпыланған түрлерінін тұжырымдамасы .
Өткен 1985 жылдан бастап информатика пән ретінде ... ... ... шын ... ... ... Таза техникалық сала –
computer science (компьютерлік ғылымдар) атты жеке ғылыми бағытқа бөлініп
шықты. Ақпаратты қорғау мен ақпарат ... ... ... тұрпаттала өрнектелуі, әлеуметтік информатика және т.б осы
сияқты бағыттар пайда болды. Бүгінгі күні қай ... ... ... айту қйын, бірақ сонын қажеті де жоқ шығар. Бірақ информатиканынын
барлық жетекші бағыттарынын негізгі қағидалары оқу ... да ... ... ... ... осы бағыттардың пайда болуы информатиканы күн сайын өсіп
келе жатқан пән мәселелерімен байланыстыруға мумкіндік береді. Мысалы
информатика енгізген виртуалдандыру феномены ... ... ... бірі ... табылады. Жоғарғы оқу орнындағы информатика
курсының зерттеу тақырыбын белгілеп, сонымен қатар оның пән ... ... ... ... ... ... оның іргелілігі болып келеді.
Оқудын іргелілігі, атап айтқанда, жеке тұлғаның шынайы еркіндігінің қажетті
шарты болып табылады. Ол дайын ... ... ғана ... оны ... ... сонымен қатар, ақпараттық өркениетті тану сайманы болып табылатын
информатика ғылымын игеруді де ескереді. Осы игерудің іскерлік сипаты
информатиканың «ақпараттық үрдістер» атты ... ... оқып ... ... өрістетілетіндігімен аңықталады. Ол ақпараттық өнім
шығаратын ақпараттық технологияларға ұмтылу сатылары ... ... ... ... бүгінге дейінгі түсінігімізді жалпылай келе,
мынадай жұмыстық аңықтаманы тиянақтауға болады: информатика дегеніміз
табиғаты ... ... ... үрдістер ағымының заңдылықтары
туралы, ақпараттық үрдістерді автоматтандыру әдістері, құралдары мен
технологиялары туралы, ... ... ... мен ... ... ... ... ғылымының іргелілігінен туындайтын маңызды нәрсе оның
оқып үйрену ... атап ... ... болып табылатыңдығы, өйткені
кез келген ғылымнын мақсаты түсіндіру ғана ... ... ... болжау да.
Тек тәсілдерді немесе жүйелеуді білу арқылы болжам ... аса ... - ... ... пәні ... үрдістердің өзін ғана емес,
«тұғырымен»- ақпараттық жүйлермен, бірге қарастырылатын үрдістер.
Информатика прагматизмі ақпараттық үрдістерді тиімді ұйымдастыру мен
олардың автоматты түрде орындалуына мүмкіндік ... ... ... ... да оның зерттеу пәні болып табылатындығына байланысты.
Ақпараттық үрдістерді оқып үйрену сыртқы әлемнің кез-келген феноменін
оқып үйрену ... ... ... негізделген. Информатиканың,
айталық, физикадан, ерекшелігі, ол математикалық модельдерді ғана емес,
сонымен қатар ... ... мен ... ... де ... ... ақпараттық модель ұғымы қалыптастырылуы негізгі мектеп
информатика курсының негізгі міндеттері болып табылатын пәнаралық
байланыстардың осы курстағы кең спектрін айқындайды. Ал ақпараттық моделді
құрудағы іс ... өзі яғни ... ... тек ... қызметтің жалпыланған түрі болып табылады. Құрылған ақпараттық
модельді ары қарай жаңа акпараттық нысан ретінде қарастыруға болады. ... ... ... үрдісті басқара отырып, мақсатты түрде басқа
нысанға түрлендіруге болады. Егер ондай ... ... ... ... онда сөз ... ... автоматтандыру туралы
болғаны. Мұндай автоматтандырылған үрдіс ақпараттық технология деп аталады.
Информатика әлемінің қазіргі дамуы жағдайында информатиканы мынадай үш
бөлім ... ... ... ... ... информатика,
әлеуметтік информатика, ақпараттық технологиялар.
Информатика бірегей ғылыми пән . оның оқу ... ... бір ... ... ... табылады. Академик А.П.Ершов айтқандай,
ақпараттық өркениет адами өркениеттің дамуыңдағы жалпыға бірдей ... ... ... ... ақпараттық көрінісін игеруді, табиғат пен
қоғамдағы ақпарат қызметі заңдарының бірлігің түйсінуді, олардың ісі
жүзінде ... мен ... ... мен ... индустриясының түзу
кезеңі. А.П.Ершов ерекше көңіл аударған негізді нәрсе әлеуметтік техникалық
революция, атап айтқанда, ақпараттық технологиялардың кең ... ... сырт жағы ... ... . Оның басты
мазмұны «табиғи және әлеметтік үрдістердегі ақпарат ролін философиялық және
нақты ғылыми пайымдау » ... ... ... ... ... ... ... Ал, ақпаратты бүгінде қоғамнын стратегиялық ресурсы
екендігі және оның басқа да ... ... ... материалдық
және адамзаттық түрлерін үнемдеуне және дамытуға мүмкіндік беретіндігіне
ешкімнін күмәні болмаса керек. Қоғамда ауқымды ... ... ... ... белсенді түрде әсер етеді. Ол үрдістердің ең
маңыздысы экономиканы ауқымдандыру мен ... ... ... ... ... информатиканы оқыту әдістемесі қарқыңды даму
үстінде; оның көптеген мәселелері теориалық жағынан зерттеуді талап етеді.
Педагогика ғылымының осы саласы тұтас, әрі толық бір ... болу ... ... ... оқытылуы зерттелуі керек: мектепке дейіңгі
кезеңде, мектепте, ора оқу буындарынын барлық типтерінде, ... ... ... ... үшін және т.с.с. Осы аталған
буындардын бәрі қазіргі уақытта педагогика ... ... ... ... ... пәндерін оқыту әдістемесінің алдына қойылатын дәстүрлі сұрақтар
информатиканы оқыту әдістемесінің де алдына қойылады.
1. Оқытудың мақсаты (Не үшін ... ... ... мазмұны(Нені оқытамыз)
3. Оқытудың әдісі (Қалай оқытамыз)
4. Оқыту туралы(Неден оқытамыз)
5. Оқытуды ұйымдастыру жолы (Қайтіп оқытамыз)
Бұл айтылғандардан ... екі ... ... ... керек. Олар 1)
кімді оқытамыз?, 2) кім оқытады? Соңғы екеуіндегі кімді оқытамыз деген
сұрақта; қай жастағы оқушыны қалай ... ... Яғни қай ... ... қай ... ... ... дегенді білдіреді. Информатика
әдістемесінде біріктірілген барлық әдістемелік педагогикалық білімдер мен
тәжірбиелер жиынтығынан «Информатиканы оқыту ... деп ... ... ... Бұл оқу ... ... информатиканы оқыту
әдістемесінін жалпы теориялық негіздері, типтік техникалық құралдар жиыны
және ... ... ... курсының нақты тақырыптарын оқыту әдістері
қарастырылады.
Жалпы оқытудың негізгі мақсаты – оқушыны дамыту. Осы мақсатқа сәйкес
жас және ... ... ... теориясында негізгі орын
алған мәселе-дамыта отырып оқытуды зерттейтін ғылым.
Алғашқы кезенде (1985-86 оқу жылы)информатика пәнін ... ... ... ... компьютерлік сауаттылықты қалыптастыру болып
табылды.
Әрине, компьютерлік сауаттылық курсы оқытудың жалпы мақсаттары
қатарынан шығарылып тасталмайды. Дегенмен де, курсты оқытудыңбасты мақсаты
орта білім беру ... ... ... ... ... мақсаты – жеке тұлғаның өзіне, қоғамға қажет
қабілеттерін қалыптастырып , ... және өз ... ... алу, өзін ... ... ... ... төмендегідей үш негізгі мақсат қойылады:
1) білім беру
2) тәрбиелік
3) ... ... ... ... беру мақсаты - әрбір оқушыға
информатика ғылыми негіздерінің алғашқы фундаментальды білімін беру,
оқушыларға осы білімді мектепте оқытылатын басқа ... ... және ... ... ... ... іскерліктер мен дағдыларды
қалыптастыру болып табылады.
Информатика ғылымының жалпы білім ... ... өте ... ... ... ... ... жалпы, ақыл, -ойын
дамытуға, олардың ойлау және шығармашылық қабілеттерін нығайтуға елеулі
әсерт ... ... ... беру – дамытушылық мақсаты – оқушының
шығармашылық қабілетін, жеке тұлғалық қасиетін қалыптастыруға, ақыл ойын,
ойлау өрісін, ынтамен дамытуға, яғни ... ... ... ... ... ... ... мақсаты өте зор.
Информатиканы оқу барысында ой еңбегінің мәдениеті жаңа ... ... ... ... ... ... ... оны ұтымды
орындай білу, бастапқы жоспарды оның орындалуымен байланыстыра білу ... ... мәні бар ... де қалыптасады. Информатиканы оқытудағы
алгоритмдер мен прграммалар құру, оларды ЭЕМ да ... ... ... ... ... көніл қоя білуді, көз алдына елестете білуді
талап ... ... ... жеке ... ... , ... мақсат қоя
білу сияқты қасиеттерін дамытады. Алгоритмді жазуға дағдылану
жауапкершілкпен қарау, сенімді тәртіпті болып, бар ... ... ... ... ... ... жазуға дағдылану
жауапкершілкпен қарауды, жаңа талап қоюды керек етеді.
Информатиканы оқып үйренудің жоғарыда аталған мақсаттары бір-бірімен
өте тығыз байланысты , оларды ажыратуға болмайды.
Оқушыларға ... ... ... беріп болмай, информатиканың
тәрбиелілік эффектісін алуға болмайды.
Пәнді оқытудың ңақты мақсаттарын аңықтау жалпы ... ... ... ... баланысты дидактиканын көптеген қағидалары
өзгеріске ұшырап отыр. Информатика жас ғылым болғандықтан ол даму үстінде,
оны мектепте оқыту мазмұны да әлі ... ... ... ... ... негізделген мақсат қана оқыту мазмұнын дәл аңықтауға
мүмкіндік береді.
Информатиканы ... ... ... ... компьтерлік
сауаттылықты ғана қалыптастыру мәселесі қойылды, ал мұнын мағынасы тар
екенін тәжірибе көрсетіп отыр. Ал қазіргі ... ... ... ... ... ... информатика және есептегіш техника негіздері курсының
мазмұнын таңдауға бір бірімен белгілі қарама қайшылықтар болатын негізгі
факторлар тобы әсер етеді.
1) Ғылыми және ... ... ИЕТН оқу ... ... ғылымы арқылы аңықталуы керек. Бұл пәнді оқыту барысында ... ... ... ... ... саладағы болашақ кәсіби
қызметіне дайындығы қамтамасыз етілуі тиіс.
2) Түсініктілік және жалпы білімділік факторлар. Оқу пәнінде
қамтылған материалды меңгеруге оқушынын шамасы ... ... ... ... ... ... мен білімі, іскерлігі, дағдыларына сай
болуы тиіс. Сондай ақ, ИЕТН курсы ... ... ... ... мәні бар ... қамтуы қажет. Қорыта айтқанда, мектептегі
информатика курсы бір жағынан болашақ заманға лайық өмірдің күрделіленген
талаптарына жауап беруі керек, ... ... ... ... ... Информатиканы окыту әдістері
Әдісті жалпы түрдс белгілі мақсатка жетугс ... ... ... ... ... ... ... мұғалінің іс-әрекеті және олардың
бірлескен іс-әрекеті деп бөледі. Мысалы, ... ... ... - ... ... ... ... программамен жұмыс
істеу - окушының іс-әрекеті; ЭЕМ - де орындалған оқушының жұмысының
нәтижесін қорғау (тапсыру) — олардың ... ... ... ... мсн ... ... ... қысқартуда іс-әрекеттін тәуелсіз түрі салыстырмалы түрде елеулі
орын алады. Курстың максаттарының бірі ЭЕМ-мен жұмыс кезіндегі оқушының
педагогтан тәуелсіздігі, одан кейін программистен ... өз ... ... ... ... Сондай-ак, компыотер мұгалім мсн окушы
арасындағы тәуслсіз іс-әрскеттердің көлемін едәуір кеңейтеді. ... ... ... ... босатады дегсн соз емес. ІІедагогтың окыту
алгоритміндегі жүзеге асырылагын білімі мсн тәжірибелері ... ... ... ... ... ... танымды баскару мен өзіндік басқару
функциясы айқың керінеді. Компьютермсн жұмыс істсген оқушының өз
бетінділігі басым, онын ... ... ... бар. ... ... окуіс-
әрекетін үйымдастырып, оқушынын іс-әрекетін басқару
Сөйтіп, окыту әдісі жалпы мағынада, окушының жске тұлғалык ... ... ... ... ... ... ... әдісін топтауга арналган негіздер жиынтығы айтарлыктай. Окыту
әдісін ... ... ... ... өнімді (продуктивті) болып ессптелсді
1) әлем жайында білім;
2) іс~әрекет тәсілдерін жузеге асыру тәжірибелері;
3) шығармашылық ... ... ... ... ... тәжірибесі.
Бұған оқушыларды тәрбиелеудегі педагогтың әсері де қосылады.
Окушылардың белсенділгі мсн өз бетінділігін негізгі дидактикалық
функциясы оқыту мазмұнымен тығыз байланысты. Дайын мәліметті ... ... ... белсенділігі төмен болатыны, ал
проблемалық іздсу тәсілінде, шығармашьшык іс-әрскетте белсенділікте жоғары
болатыны белгілі.
Ю.С Бабанскийдің еңбектерінде ... ... ... ... ... қабылдау тәсілі бойынша топтау дәстүрге айналған:
сөздік әдіс, пәндік шолу және практикалык.
Сондай-ақ, әдістсрді топтаудагы төндегідей негіздері бар: білім алу
тәсілі (теория және ... кері ... ... ... ... жоне ... бақылау), окушылардың ойлау әрекеттсрі (логикалык
аспект).
Информатиканың мазмұнына қатысты оқытудың ... ... ... бөлігі
параметрлердің комбинациясы рстінде түсінуге болады.
Енді информатиканы оқытуға катысты маңызды дсп есептелетін накты
әдістерді карастырайык.
Окушының әлсм жайында ... ... ... ... ... ... жүреді. Ал, әлемді, мысалы, адамды қоршаған заттар ... ... ... ... ... ... ... ішкі әлемі
тәрізді ақикаттылык арқылы түсінуте болады. Заттар әлемі мсн олардың
арасындагы байланысты окушылар қоғамның информациялық ... ... жэне ... ... ... таниды. Білім беру жүйесінің алдындағы
мүмкіндіктер енді ғана ашылуда. Дәстүрлі әдіс мүғалімнің сөзі мен кітапка
сүйснеді.
Компыотерлік желілер окушылардың алдына ... ... ... ... ... ... информация әлемінен өзіне қажеттіні альш,
информациялық іздеу жүйелеріне сүранысты дұрыс коя ... ... ... ... әрі икемділікпен тұзете білу іскерлігінің болуын талап етеді.
Әлсуметтік орта компыотерлік әлемнің тәртіп ережссі арқылы,
компыотерлік желіде, ұжымдық жұмыста адамдардың бір-біріке ... ... ... ... әлемді үйрсңу оқушылардың
ізденушілік зерттеу іс-әрекеті арқылы жүзеге асьгрылады, мысалы,
компьютсрдегі "ойын ... ... ... ... өзіндік тану
компъютермен бейнеленетін жеке іс-әрскетін ойлау рефлекциясы" аркылы жузеге
асырылады. Комптъютср іс~әрекеттің нәтижесін жылдам бсре ... ... ... ... ... ... етеді.
Іс-орекет тәсілін жүзсге асыру тәжірибелері. Іс-әрекеттің үлгісін
көрсету және инструктаж жолымен компыотерлік әлсмнің үнемі ... ... мен ... ... белсенділігі арқылы берілсді. ЭЕМ-мен
жүмыс істеуде іе-әрекеттін стандартты түріне бара бар окыту әдісі акыл-ой
әрскетін сатылап калыптастыру болып табылады. Дайын программа мен ... жәнс ... ... ... ... қалыптастыру үшін де бұл
әдіс колданылады.
Шығармашылык іс-әрекет тәжірибелері. Шығармашылық іс-әрекет
тәжірибелері проблемалық ессптер шығару, таныс емес программалық ... ... ... ... Бұл жерде мұғалімге тән тәсіл - бір
мәңді анықтауды талап ететін есепті кою. Программалау мен модельдеу
саласындағы шыгармашылык тәжірибесі - ашық ... ... ... ... ... тәжірибелердің көлемі шагын,ол информатиканың жас
ғылым саласы екенімен түсіндіріледі.
Компьютердің бақылауы категе көп ... ... ... ... ... ... - ... бақылауға көшуге мәжбүр болады. Бұл
бакьлаудьң күрделі де, ең жоғарғы түрі болып есептеледі. Әлбетте адам өзіне
сенуге және өзіне баға ... ... ... Өзін ... білу ... компъютердің көмегімен болсын, өзіндік ойлаудың ең жоғарғы дәрежесі.
Кері байланыс жылдам немесе баяу болуы мүмкін. Жылдам байланыс тиімді,
бірақ өте ... ... ... - мұғалімнің түсініктемесі - окушының ойлау
журісінің ашылуына кедсргі жасауы ықтимал. Окуды ... ... ... жоне ... деп бөлуге болады. Жазба тіл пайдалы, үлкен
еңбекті талап етеді. Компьютср экранындағы текст жазба тілдің бір ... ... ... және ойлау әрекеттері
Оқушылардың ойлау ... ... мен ... түсіну үшін ЭЕМ-ге байланысты логикалық; ... ... ... асырылатынын қарастырайык; Псдагог окушыны түсініп,
оларды өзімен салыстыруы тиіс. Егер мұғалім алдын-ала оларды болжап,
әрекеттерді ескере, ... ... ... онда ... ... ... ... болары сөзсіз.
Анализ және синтез. Информатика курсындағы анализ бен ... ... ... бар. ... ... ... ... қойылысын талдау (анализ), қолдағы бар программалық
немесс синтаксистік кұралдар ... ... ... ... ... ... катенің себебін анықтау болуы мумкін. Бұдан программанын
орындалуы процесі кадамдарға бөлінеді, ал мәлімсттердін өзгеру процесі
қадамдардын тізбегін өзгсртеді. Егср катсні іздсу программаны ... ... ... ... түріндс орындалса, онда бұл талдаудың
турі -"орсскел талдау" - жіктеу болады. Егер қате ЭЕМ-де орындалганға дейін
талданса, онда бұл оймен бөліктерге ... ... ... ... фактіден алшақгаган мезетін іздеу болып табылады.
Күрдслі сингезге мысал ... ... ... ... ... ойша құруы болып есептеледі. Оған мысал ретінде
электрондык кестені (ЭК) алуға болады.
Салыстыру мен топтау. Бір біріне жақын командаларды түсіндіруде
салыстырудың үлкен мәні бар: ... ... мсн ... ... ... және
"әзір" командалары'. Бұл ұғымның мағынасын менгсрудің міндетті кезсңі.
Мысалы, егер, окушы "цб ушін I бастап 1 дейін N командасынан ... ... ... "І:=І+1 командасын жазатын болса, онда мұғалімге "окушынын
бұл командаларды айырмашылықтары мен ұқсастыктарын ашу ... және ... ... ... ... ... Тағы бір
орескел кате "цб егер" - салыстыру амалының тармақталу мен қайталану
командаларын ажыратудан бұрын орындалғанын көрсетеді.
Салыстыру өте тиімді дидактикалық тәсіл. ... ... ... ... ... ... Алдымен; үқсастығын, одан ксйін
айырмашылыгын көрсету қажет. Мысалы, алдымен әртүрлі құрама командалар
туралы әнгіме ... ... ... үш ... ... болады:
сызыктық, тармакталған және қайталанатын алгоритмдер. Сызыктық алгоритм деп
әрбір команда тек бір рет ... ... ... деп ... ... рет орындалатын, тармакталған алгоритм деп бірнеше
команданың тек ... ғана ... ... ... Бұл ... ... ... қамтылган. Тек кайталану шартының ұғымы мен
таңдау ксйінге қалдырылған. Ол бір команда неше рст кайталанады нсмесе
бірнсше команданың қайсысы ... ... ... ... бсру ... ... ... әрекеті ретіндс үлкен көлемді матсриалды
оқушының менгеруі барысында білімді бекітуге байланысты ... ... ... ... ... ... естс ... өте қиын, ал
оларды үқсастық жәнс айырмашылык қасиеттеріне қарай топтау түсіндіруді
едәуір женілдетеді. ... ... білу ... ... ойлау әрекетінің
белгісі.
Жалпылау, индукция және дедукция. Жалпылаудың айкың мысалы - үқсас
әрекеттердің жеке кайталанулары ұғымынан қайталану ... көшу ... ... ... ... ... ... табылады. Мұны
матетатикалык; индукция түсінбеу кажет, ол толық емес индукция. Бұл
практикалық информатиканың өн бойына және жиі кездесетін аса ... Енді ... ... ... 60 ... ... табу тапсырылды. Оның ойлау
барысы төмендегідей болды: 60 саны 2-ге бөлінеді. 3-ке де бөлінеді. 4-ке, ... және 6-ға да ... ... сан деп 30-ды алсақ оған да бөлінеді.
Бұдан 60 саны барлық ... ... деп ... ... Ал, 60 саны ... бөлінбейді. Бұл компьютердің ақауы дейді бұл әдеттегі толык емес
индукция.
Енді компьютерге оралатын болсақ, окушы ... рет ... ... редактормен жұмысты бастады. Окушы оңға бағыттаушы клавишын басты.
Курсор оңға бір орын ... Ал, еңді ... оңға . ... ... не болады деп сұрасаныз, окушылардың 99%-і ойланбастан
бір мәңді жауап береді. "Курсор оңга жылжиды". ... ... ... оң
жақ шетінде болған жағдайын ескермсй жауап ... ... ... ... ... ... ... барысын талдаық.
Онга бағыттаушы клавишын басқанда курсор сол мезетте оңға жылжиды. Олай
болса, қалған жағдайларда да оңға ... Бұл ... емсс ... ... ... практикада төмендегідсй себептермен жиі
нақтыланады.
1) Шын мәнінде компыотердің кұрылымы солай ... ... ... ... ... кұрылымдары бір типті.
2) Программалык кұралда да барлық уақытта белгілі бір стандартты
ұстанады. Оңға - ... ... ... оңға жылжытпайтын редактор
табылмауы да мүмкін.
3) Стандартты ұстамаған ... ... емес және ... ... ... ... және программа құру
барысында белгілеулер мен әрекеттерде бірыңғайлылық бардық уақытта
сақталады, индуктивтік: жалпылаудың негіздемесіне барады.
Индукция ... ... ... ... ... цикл ... нақты мэндерінде дсрбсс катынастар ссриясы негізінде алынады.
Тесттің соңғы санының мәні ... ... ... ... тұжырым
жасалады, ол индуктивті болып табылады.
Информатикада жаңа үғымдар ... ... ... ... ... ... г2, г1п, ... талдауы, барлық атаулардың. әріптен басталатынын, барлық
әріптердің латын әріптері екені, ол әріптердін ұлкен дс, кіші де ... және ... ... ... ... Индуктивті жалпылауды
былай жасауға -болады: келтірілген тұжырымдар тск берілген мысал үшін ғана
акикат емес, барлык атаулар үшін де ақиқат ... ... ... ... ... ... жағдайды
демонстрациялауы қажет. Шынайы мысалдар жүйесі сң томенгі барлык дербес
жағдайларды камтуы ... ... ... ... ролі ... қарапайым, практикада жасалынған тұжырымнын ақикаттылығын
тікелей компьютерде тсксеруге мумкіндік бар.
Алгоритмдегі катені іздсу есебі, сгер ол ... ... ... болып табылады. Мұндай жағдайда қорытынды кезең қателерді табу
өте жылдам орындалады. Бүл жерде ... ... ... ... нәтиже
мен болжамнан алынатын "жабық" дедукцияны күтуге барлык негіз бар.
Аналогия және тасымал. Аналогия дсгеніміз бұл индукцияның абайланған
бір тұрі. Талдау үлгісі ... В ... Ғ ... орны ... ... ... да бір мағынада В жағдайына ұқасастыгы бар. Олай болса
олардың әрқайсысында Ғ фактісіне орын бар деп күтуге болады. Енді ... ... ... ... ... ... ... жолды
өшіретіні белгілі. Осы фирманың шығарған МИМ текстік редакторында да
жолдарды өшіру осыған ұксас түрдс орындалуы ... Дал ... ... ... ... ... іскерлікті қалыптастыру жүзеге асады.
Астракция және нақтылау. Абстракция жәше нақтылау амалдары
компьютерлік ... ... ... ... ... есеп ... оны информатика тіліне аудару - өзіндік қиын мәселе болып
табылады. Істін – мәні- ... ... ... ... аударылуында.
Одан кейін алынған нәтиже пайдаланушыға есептін қойылған тілінде
берілуі тиіс, яғни кері ... ... ... аударма жасау -
іскерлігі информациялық мәдениеттін белгілірінің бірі. Окушылар мен
студентердің өздерінін құрған программаларына ... ... ... төмендегідей сипатта болады:
К=0 К-ға нольді мешіктеу
Басқа сөзбен айтсак, есеп жайлы ешқандай ... ... ... мұны ... деп түсінбеу керек, ол іс-әрексттің күрделілігімен
тусіндіріледі. Түсіндірмелер жазу - есепті формальды тілден мазмұңды,
нақты ... ... мәні ... ... ... ... оқыту қажет:
Шығармашылық ойлау әрекетінін оқытуға катысты бұл ... Ф. ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
Мектептегі барлық пәндер бойынша оқу тәрбие жұмысын ұйымдастырудың
негізгі түрі сабақ болып қалыптасты. Мектептегі сабақ ...... ... ... Оның мынадай негізгі сипаттары бар:
1) оқу топтарының кұрамы;
2) әр кластағы окыту мазмұнын қатан ... оқу ... ... ... ... ... жұмыстарының жекелей және бірлескен түрлерін
үштастыру;
5) мұғалімнің жетекші ... ... ... ... тексеру және бағалау.
Чех халқының аса үздік педагогы Я.А.Коменскийден бастау ... ... ... ... ... ... мектепті құрылымдық ұйымдастырудың нсгізі
болып келеді. Өзінін тарихында оқыту процесін ұйымдастьгру түрлері
әлемдік тәжірибеде өзгеріссіз қалган жок. XIX гасырдың басынан бастап
бүгінгі ... ... ... ... ... ... ішінде беллъ-
ланкастерлік түрі, мангейм жүйесі, дальтон жоспары, Трамп жоспары сйяқты
түрлері бар. Ал, информатика негіздерін оқыту дидактиканың қалыптасқан бай
тәжірибелерін пайдаланады, әрі ... ... ... толықтыра
түседі . Дидактикада сабақ типтерін жүйелеуде әртүрлі айырым ... ... ең ... ... - оның ... ... Ал,
дидактикалық мақсат — окытушының алға қойған жоспарын ... ... ... ... мынадай түрлері бар:
1) жаңа сабақ (тың хабарлар айту, түсідіру сабағы);
2) окушылардың шеберліктеріне және дағдыларын дамыту, бекіту сабагы
(жаттыгу ... ... ... ... және ... тексеру сабағы.
Көптеген жағдайларда мұғалім осы аталған дидактакалық максаттардың біреуін
ғана басшылықка алып қоймайды, олардың ... ... ... ... Сол ... ... жүзінде аралас сабақ түрі кеңінен
қолданылады. Аралас сабақтың кұрамы әртүрлі
болып келеді және оның бірқатар ... ... ... ... ... жаңа ... сапалы, әрі жылдам
қабылдауды, кері байланысты және педагогикалық процесті басқаруды,
бағаларды көбейтуді, окытуды жекеше ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.
Дегенмен, информатикадан өтілетін сабақтардың өзіндік ... бар. Егер ... ... орта ... ... ... ... бері қалыптасқан тәжірибелерге тоқталатын болсак,
М.П. Лапчик информатика ... ... ... ... ... колдану
молшеріне қарай үш түрге бөледі: демонстрация. фронтальды лабораториялық
жұмыс және ... Осы ... ... ... ... оқу сабақтарын дидактикалық функциясы бойынша топтауга
мүмкіңдік береді.
Компьютердегі оку процесі төмендегідей үш аспектіні камтиды:
оқушының оку танымдық іс-әрекетін басқару; оқушының ... ... ... жеке тұлгалык қасиеттерін калыптастыру
және дамыту.
Аталған аспектілерге сәйкес: оку танымдык процесті ұйымдастырудың
түрлері: класс-сабақ ... және ... ... ... ... фронталъды, коллективтік, топтық;
тәрбие жұмысын ұйымдастыру түрі, - болып бөлінеді.
Педагогикалық оку ... ... ... мен ... түрі пайдаланылса да, ол окушылардың дайындық деңгейіне өтілетін
материалдың күрделілігі мен жаңалығына, сондай-ақ, оқушылардың жас
ерекшелігіне байланысты. Ал, оқыту түрін ... аса ... ... ... дегенмен сабақтын максаты окытушының таңдаған әдісіне байланысты
өз деңгейіне жетеді. Осындай әдістің бес ... атап ... ... ... ... ... курсында аталған әдістерді калай пайдаланға болады?
Енді аталған әдістерді пайдалануды мысалмен түсіндірейік.
Түсіндірмелі — иллюстрациялы әдісті оқушыларға талқыланатын такырып
белгілі болған ... ... ... ... ... сабағы ретінде
жоспарлағанда пайдалануға болады. "Графикалық операторлар" такырыбын
бекітуге төмендегідей сабақ түрін ... ... ... ... үштен
бір бөлігінде такырып бойынша барлық операторларды қайталау, калған уақытта
графикалық операторларды пайдаланып, ... ... ... ... ... нәтиже белгісіз болған жағдайда программалап оқыту
әдісін пайдалану ұсынылады. Мысалы ... ... ... ... ... ... қаңдай сурет алынатынын біледі,
бірақ суретті салу - әр окушыға жеке тапсырма.
Егер аралық нәтиже белгілі болса, бірақ оны алу жолы ... ... ... эвристикалык әдісі болыл табылады.
Бастапқы шарттан бастап, соңғы нәтижеге дейін белгісіз болса, ол
дидактиканың проблемалық әдісі болып табылады. Мысалы, үйретуші программа
құру ... ... ... ... окыту бойынша алғашкы шарттар белгісіз, бірак-калғандары
белгілі. Бұл жағдайда оқытушы сабақты окушылармен біріге отырып, шартты
таңдап, модель қүруға ... етіп ... Одан ... соңғы
нәтижеге дейін қажетті шартпен салыстырылып отырады. Егер алынған
нәтижедегі айырмашылық үлкен болатын болса, онда ... ... ... ... ... ... ... оқыту әдістері әртүрлі формада қолданылуы мүмкін. Сабақты
ұйымдастыру және өткізу түрін төмендегідей кұрылымда ... ... ... ... жаңа ... ... бекіту;
- бакылау;
- окушылардың алған біліміндегі олқылықтарын ... ... ... ... ... ... ... барлық түрін орындауға тура келеді. Мұғалімнің
педагогикалық іс-әрекеті деп, әдстте, әртүрлі әдебиеттерді (оку
багдарламасы, оқулыктар және баска да оқыту ... ... ... жас ... сай ... материалды жинақтап, сабақтың
пәндік мазмұнын құру; сондай-ақ, өзінің жұмысын жоспарлау және оқушыларды
өзінің жұмысын жоспарлай білуге үйрету; оқушылардың әртүрлі іс-әрекетін
ұйымдастыра білу, оларға ... және ... бір ... оны ... ... бағалай білу және оқушыларды өз іс-әрекетін бағалай
білуге үйрету болып табылады.
Осыған байланысты болашақ информатика пәнінің мұғалімі практикалық
жүмысында орыңдайтың іс-әрекеттің негізгі ... ... ... - ... MS Windows – тың ... ... WordPad мәтіндік редакторы
Қазіргі кезде дербес компьютерлерді құжаттар мен мәтінді дайындауда
кеңінен пайдаланады. Компьютерлер тек баспа ... ... ... ... ... ... ... көптеген қосымша мүмкіндіктер
береді.
Біріншіден, компьютердегі мәтінді түзетуге, мәтін үзінділерін қосуға,
мәтін арасына жаңа жолдар қосуға, әр түрлі құжаттарды бір ... ... ... ... ... ... ... келтіруге,
құжатты сақтап, баспаға қанша дана болса да шығаруға болады.
Екіншіден, әр түрлі қаріптерді, түрлі тілдердің алфавиттерін, сондай
ақ графикалық символдарды ... ... ... арасына кестелерді суреттерді, графиктерді
кірістіруге, сонымен қатар мәтіннің өзін түрлі пішінде орналастыруға
болады.
Төртіншіден, ... ... ... ... ... арқылы
өткізіп, тану бағдарламасының көмегімен мәтіндік пішімге келтіруге болады.
Бесіншіден, стандартты құжаттарды шығарғанда дайын үлгілерді
пайдалануға болады.
Алтыншыдан, мәтіндерді дискілерге қысып жазып ... да ... ... ... асыру үшін, WordPad мәтіндік редакторы
қолданылады.
WordPad мәтіндік редакторында жұмыс істеу.
WordPad мәтіндік ... ... ... құжаттарды жасауға
мүмкіндік береді. WordPad құжаттарында мәтін мен абзацты пішімдеуге,
шекараларды жылжытуға, шегініс орнатуға, әр түрлі қаріпті пайдалануға,
сонымен қатар графикалық кескіндерді, ... ... мен ... болады.
WordPad бағдарламасын іске қосу.
WordPad мәтіндік редакторын іске қосу үшін, келесі әрекеттерді
орындаңдар.
Пуск → Программы → ............... іске ... кейін экранға WordPad мәтіндік редакторының
терезесі шығады. Терезе келесі ... ... ... ... саймандар тақтасы, пішімдеу тақтасы, сызғыш және
терезенің жұмыс аймағы алады, оған мәтін енгізіледі.
Терезенің ... ... ... аты және WordPad ... ... саймандар тақтасында жиі пайдаланылатын командаларды шақыру
батырмалары бар. Әрбір батырманың міндетін білу үшін, ... ... ... ... ... аз уақыттан соң ішіне батырманың
қысқаша аты жазылған кішкене төрт бұрыш щығады. Батырманың аты орындайтын
қызметін көрсетеді.
Терезе орналасқан ... ... бұл ... ... Бұл ... да
мәтінді пішімдеу командаларына тез қатынау батырмалары орналасқан.
Мәтіндік редактор батырмалары
WordPad-та құжат құру
WordPad қолданбасында құжат құру үшін, оның төмендегі негізгі
сатыларын ... ... ... және оның өлшемін таңдау
2. Мәтінді енгізу және редакциялау
3. Мәтінді пішімдеу
4. Құжатты сақтау және ашу
5. Баспаға шығару.
Осы ... ... ... Ең ... ... оның ... тандау керек
Әдетте бағдарлама іске қосылған кезде үнсіз келісім бойынша, яғни
автоматты түрде орысша және ... ... ... ... ... қарпі орнатылады. Олардың қажеттісің таңдап алу үшін,
пернетақтаның индикаторындағы Ru немесе En батырмаларының бірінде шерту
керек
Мәтінді қазақ тілінде ... үшін ... ... ... ... ... қарпін таңдау керек және пернетақта
индикаторында Kz батырмасында шерту керек.
Содан кейін айналдыру батырмасында шертіп, ... ... ... , ... ... ... ашыңдар да, қаріптің қажетті өлшемін
таңдаңдар. Ең дұрысы 14 өлшемдегі қаріпті пайдалану.
2. ... ... және ... ... ... ... ... жоғарыда
қарастырылған. Кейбір пернелер WordPad қолданбасында мәтінмен жұмыс
істегенде қажет болады, соларды қарастырайық.
Мәтінді енгізген кезде жолдар автоматты түрде төмен жылжып отырады.
... тек ... ... ... ... бос жол ... ... Бас әріп теру үшін пернесін басып тұрып, қажетті әріптерді
теріңдер. Жолды түгел бас әріппен теру үшін, ... ... ал кіші ... көшу ... огны ... рет ... сендер керек емес әріпті теріп қойсандар, онда
пернесін пайдаланып, қате ... ... ... ... ... Егер ... көп басып тұрсандар, онда меңзер тұрған орынның сол жағындағы мәтін
түгел өшеді. Мәтінді жою ... ... де ... болады.
Егер меңзерді өшіретін әріптің алдына қойып пернесін ... ... әріп ... ... ... ... ... болады. Ол үшін өшірілетін мәтіннің
бөлігін маустың көмегімен белгілеп, пернесін басыңдар
Мәтіннің блогын маустың көмегімен белгілеу үшін, блок ... ... жақ ... ... оны ... отырып, маус нұсқағышын
белгіленетін блоктың соныңа жылжытыңдар.
WordPad-та құжат бойы маустың нұсқағышының, ... ... ... ... ... ... ... арнайы комбинацияларын пайдаланып, әр түрлі бағытта жылжытуға
болады.
Сонымен қатар айналдыру жолағын да ... ... ... бағытта
жылжу үшін маус батырмасын сырғытпада шертіп, оны жібермей отырып, жоғары
немесе төмен жылжытыңдар.
3. Мәтінді пішімдеу
Мәтінмен жұмыс істеген кезде символдардың, әріптердің әлпетін, ... ... ... асты ... ... ... болады және сонымен
қатар мәтінді беттердің шеттері бойынша тегістеуге болады. Мұндай мәтінді
өзгерту процесі ... ... деп ... пішімдеудің ең жылдам әдістері пішімдеу тақтасындағы жартылай
қалың, курсив және ... сызу ... ... ... ... туралау үшін Туралау құралдар тақтасындағы сол жақ шеті, оң
жақ шеті, ортасы бойынша туралау ... ... Бұл ...... ... ... өрісін таңдауға болады.
Егер Сол жақ шеті бойынша туралауды таңдаса, онда мәтіннің оң жақ шеті
түзу болмайды, ал егер Оң жақ шеті ... ... онда ... сол ... түзу ... ал егер ... бойынша тураласа, онда мәтін парақтың
ортасына орналасады да, екі жақ шеттері де түзу болмайды. Бұл ... ... және сол жақ ... ... және тек ... жол үшін сол ... шегініс (Қызыл жол түсінігі) орнатуға бодады.
Файл → Макет страницы командасын орындап, парақтың ... ... ... ... ... ... ... опциясын таңдауға,
беттің оң жақ, сол жақ, жоғарғы және төменгі өрістерінің өлшемін беруге
болады сурет.
4. ... ашу және ... ... ... кейін оған ат беріп, дискідегі файлда сақтау
керек. Файлдың атын оның ... ... ... Файл аты ... 255 ... символдан тұруы мүмкін, бірақ практакада көп символды аттармен жұмыс
істеу ... WordPad ... ... ... рет ... ... Файл ... Сохранить как командасын таңдандар. Сонда экранда
Сохранить как диалог терезесі шығады. Сурет
Имя файла Файл аты ... ... атын ... ал Тип файла Файл
типі өрісінде ашылған тізімнен файлдың қажетті типін таңдаңдар. Файлдың
аты мен типі мәтіннің мағынасына ... ... ... Егер файлдың типі
көрсетілмесе, онда айтылмауға байланысты WordPad үнсіз келісім бойынша
құжатты автоматты ... ... Word 6.0 ... ... оған Doc
кеңейтілуін меншіктейді, сонда бұл құжатты Word 6.0 немесе Word 7.0
мәтіндік редакторында пайдалануға болады. RTF пішімінде ... ... ... ... ... ... бұл ... қаріп, шегініс, мәтінді пішімдеу туралы ақпарат сақталады.
Құжат мәтін ретінде сақталғанда, оған TXT кеңейтілуі меншіктеледі, сонда
оны басқа мәтіндік ... да ... ... ... рет ... Файл → ... ... орындау
керек, бұл жағдайда ол сол файлдың өзінде сақталады.
Дискіде сақталған ... ашу үшін Файл → ... ... да, ... ... ... файлдың атына екі рет тез
шертіңдер.
WordPad та жұмыс істеу барысында жаңа ... ... ... ... - ... ... ... документ батырмасында шертіңдер
немесе Файл → Создать командасын орындандар. Пайда болған диалог
терезесінде жасайтын құжаттың типін таңдап, ОК-ді шертіңдер. Сонда сендер
жұмыс ... ... ... ... ... бойынша жабылады да, экранда жаңа
мәтін жазуға болатын бос терезе пайда болады.
Құжаттарды басу
Құжат құрудыі ... ... оны ... ... Құжаттың қағазда қалай
немесе қағазды үнемдеу мақсатында мәтінді принтерге жіберу ... Файл ... ... ... ала қарап шығу) командасын орындау
керекнемесе құрал-саймандар тақтасындағы (алдын ала қарап шығу)
Предварительный просмотр батырмасында шертіңдер. Бұл кезде ... ... ... берілетін болса, экранда сондай түрде көрінеді. Егер сендерде
бір ғана принтер болып, бір дана құжаттың көшірмесін басып шығару үшін,
құрал-саймандар ... ... ... ... ... жеткілікті.
Егер сендерде бірнеше принтер болса немесе құжаттың көшірмесінің
бірнеше данасын басу ... ... онда оны ... шығару үшін, Файл →
Печать командасын орындау керек. Басу (Печать) диалог терезесінде төменгі
параметрлерді сурет
Имя аты ... ... ... ... ... таңдандар.
Число копий (көшірме саны) өрісінде көшірме санын беруге болады. Егер
құжэаттың бір данасын түгел басу үшін, одан соң оның ... ... ... ... түгел алу үшін опция жалаушысын (флажок) разобрать
по копиям жағдайында орналастырады. Ал егер алдымен ... ... ... одан соң ... ... ... көшірмелерін шығару үшін,
жалаушыны алып тастау керек.
Басу бөлімінде құжаттың қай ... ... ... ... ... басып шығару үшін Все (барлық ) опциясын, ал бөліп алған
(белгіленген) үзіндіні басу үшін Выделенный фрагмент ... ... ... ... ... ... ... басу үшін, Страницы опциясын
тандап қай (с) беттен бастап қай бетке дейін (по) басу ... ... ... ... редакторының қосымша мүмкіндіктері
Мәтін үзінділерін жылжыту және көшіру
WordPad бағдарламасында мәтіннің үзінділерін маустың көмегімен апару
тасымалдау және көшіру әдістерімен немесе меню командалары ... ... ... ... және орналастыру әдісі – бұл мәтіннің үзіндісін бөліп алып,
маустың сол жақ батырмасын басып тұрып бөлініп алынған үзіндіні іліп алып,
қажетті ... ... ... ... көшіру үшін, алдымен оны мауспен белгілеп, одан кейін
«Ctrl» пернесін басып тұрып, оны іліп ... да, ... ... ... - та жұмыс істегенде кейбір кездерде ... ... ... ... ... бір ... басқа орынға,тіпті басқа орынға,
тіпті басқа мәтінге, немесе WordPad-тың басқа құжаттарының ... ... ... ... құжаттарының арасында ауыстырып апаруға және
көшіруге тура келеді.бұл жағдайларда ... және ... ... ... ... ... жылжытатын ақпаратты уақытша сақтауға арналған жад алмасу
буферін пайдаланған жөн.
WordPad бағдарламасы немесе басқа қолданба жасалған ақпаратты ... ... ... ... блогын бөліп алып (белгілеп), стандартты
тақтадағы Копировать в буфер Буферге көшіру ... бір рет ... ...... командасын орындандар
Сонан кейін бөлініп алынған блокты өшіріп алатын орынға меңзерді
орналастырып,Вставитъ из Буфера (буферден алып қою) ... ... ... ... ... ...... командасын орындаңдар.
Мәтіннің үзіндісін бір орыннан екінші орынға жылжыту (апару) үшін, оны
белгілеп, стандартты тақтада ... в ... ... ... алу) ... немесе Правка → Вырезать (Қиып алу) командасын орыңдандар.
Белгіленген үзінді алмасу буферіне жазылғаннан соң, экраннан ... мен ... ... ... ... ... бойынша ағымдағы күн мен
уақытты кірістіруге болады, ол үшін құрал саймандар тақтасындағы Дата-Время
батырмасыңда маусты бір рет шертіңдер немесе
Вставка → Дата и ... ... ... ... ... ... пішімді таңдап, ОК батырмасың шертіңдер. Бұл кезде меңзер
тұрған жерде күн мен уақыт пайда болады.
Мәтінді іздеу
Мәтіннің ішіндегі қажетті сөзді тауып алу ... ... ... (Табу) батырмасыңда (бин Мәтінді ауыстыру
окльдін суреті бар батырма)
Маусты бір рет ... ... ...... ... Поиск (Іздеу) диалог терезесінде Образец (Үлгі) өрісіне
ізделінетін сөзді енгізіндер.
Егер с Учетом регистра опциясының жалаушасын ... тек ... ... ... ... сөз ғана табылады. Қажетті сөзді
тапқаннан соң WordPad оны бөліп береді де, іздеуді аяқтайды, бірақ терезе
экранда қалады, Найти далее батырмасын басып ... ары ... ... ауыстыру
WordPad бағдарламасы мәтіндегі бір сөзді екінші сөзбен ауыстыруға
мүмкіндік береді. Ол үшін Правка → ... ... ... ... бұл ... ауыстырғыларың келмесе, онда , Найти далее батырмасың
шертіңдер. Бүкіл құжатта кездесетін бұл сөзді автоматты түрде ауыстыру ... все ... ... сурет мәтіндегі манитор сөзінің бәрін дисплей сөзімен
ауыстырыңдар. Егер ... все ... ... ол мәтіндегі
барлық манитор сөзін дисплейге ауыстырады,сендерге тек олардың жалғауын
түзету ғана қалады сурет
WordPad құжатына ... ... ... ... ... ... Paint ... немесе басқа графикалық қолданбаларда жасалған суреттерді
кірістіруге борлады сурет
Графикалық объектті кірістіру үшін ... ... ... ... ... ... ... немесе дайын суретті
суреттер кітапханасынан алыңдар.
Суретті белгілеңдер (яғни оларды Paint редакторындағы ... ... ... қиып алу ... менюінен Копировать немесе Вырезать командаларының бірін
таңдаңдар.
Суретті кірістіретін мәтінді ашыңдар.
Меңзерді құжаттың суретті кірістіретін жеріне орналастырып,Вставить
батырмасын шертіңдер немесе Правка → Вставить командасын ... ... сол жақ ... ... ... іліп алыңдар да,
мәтіннің тиісті жеріне орналастырыңдар.
WordPad бағдарламасынан шығу
WordPad бағдарламасынан шығу үшін закрыть окно(терезені жап)батырмасың
шертіңдер немесе Файл ... ... ... Егер ... экранда Сохранить изменения в файле? деген сұрату терезесі
пайда болады.
2.2 Paint графикалық ... ... ... және графикалық кескіндерді
редакциялаудың ең қолайлы және қуатты құралы ... ... ... ... ... ... ... т.б. безендіру
үшін керек. Ең қарапайым графикалық редакторлар сурет салуға, әртүрлі бояу
жаққышты ... ... әр ... ... ... ... мен ... түрлі сызықтарды сызуға, суретке мәтін енгізуге мүмкіндік береді. Бұдан
күрделірек графикалық редакторлар арнайы ... ... ... ... бір бөлігін үлкейтуды, түстерді өндеуді және түзетуді,
бір кескіннен екіншісіне біртіндеп өтуді т.б. орындауға мүмкіндік береді.
Редакторлар әр түрлі ... ... ... ... ... ... кескіндердің, суреттердің және дайындамалардың өте үлкен
кітапханалары бар, оларды пайдаланып, тіпті сурет салудан хабары жоқ адам
да қажетті суретті жылдам салып ... ... салу ... әр түрлі графикалық кескіндерді салуға,
редакциялауға мүмкіндік береді. Бұл бағдарламаның көмегімен қарапайым
суреттен бастап, күрделі графикалық ... ... ... болады.
Paint бағдарламасында өзіміз сурет салуымызға, Windows-тың басқа
қолданбаларынан алмастыру буферіне көшірілген дайын суреттерді ... ... ... ... ... ... ... болады.
Paint графикалық редакторында жұмыс істеу.
Paint бағдарламасын іске қосу
Paint ... іске қосу ... ... ... орындау керек.
1. Пуск батырмасын шертіндер
2. Бас менюден Программа командасын таңдаңдар
3. пайда болған бағыныңқы менюден Стандартные командасын таңдаңдар.
Бұдан былай осындай әрекеттер ... мына ... ............ ... кейін, экранға Paint графикалық редакторынын
терезесі шығады.
Терезе Windows жүйесінің стандартты түрі ... ... ... ... ... таңдап қана қоймай, оның фонының түсін де таңдауға болатын
түстер палитрасы қосылған. Терезенің ... ... бос ...... алаңы алады. Оның сол жағында белгішелер тобы – құралдар жиыны
орналасқан. Терезенің төменгі жағында түстер палитрасы ... ... ... екі ... түс таңдауға болады: негізгі –
бұл түстер біз онымен сурет салатын түс және қосымша – бұл фон ... іске ... ... ... ... ... түсі
–қара, ал фонның түсі ақ болып орнатылады.
Палитраның сол жағында айқасқан екі тік төртбұрыш орналасқан.
Жоғарғысы сурет салу ... ... Ол ... ... маустың сол
жақ батырмасын шерту арқылы таңдалады. Төменгі төртбұрыш фон түсін
өзгертуге арналған. ... ... фон ... ... ал таңдалған
түсте маустың оң жақ батырмасын шерту арқылы таңдалады.
Сурет салу кезеңдері
Сурет салу процесі мынадай ... ... ... Құрал таңдап алу керек
Paint редакторында 16 құрал пайдалануға ... ... ... ... ... нұсқағышын қажетті құралдың үстіне орналастыру қажет,
сонда ішіне олардың міндеттері ... ... ... ... ... ... қалыңдығың, кисть түрін немесе төртбұрыштың типін
тағайындау.
3. кескіннін түсін таңдау
Сурет салатын түсті таңдау үшін, ... ... ... маус ... орналастырып, сол жақ батырмасын шертіңдер.
4. Фонның түсін таңдау.
Фонның түсін ... ... ... ... ... маус ... оң жақ батырмасын шертіңдер.
Бұл саты фонды пайдаланып обьектілер жасайтын құралдармен жұмыс
істегенде ... (тік ... ... ... ... көпбұрыш)
5. ал енді сурет салыңдар.
Сурет салуға қажетті ... да бір ... ... ... ... керек:
1. Қазіргі кезде онымен сурет салғыларың келетін құралға маус
нұсқағышын орнатып, оны ... ... ... ... ... маус нұсқағышын
орналастырып, сол жақ батырмасын шертіңдер.
3. Нұсқағышты сурет салу орнына жылжытып апарыңдар
4. Маус бастырмасын басып тұрып ... ... ... .
5. ... ... ... соң, маус ... жіберіңдер
Paint графикалық редакторынын құралдары
Түзу сызық сызу
Түзу сызық сызу айрықша еңбекті талап етпейді. Түзу сызық сызу үшін:
1. Линия ... ... ... Құрал саймандар жиынның астындағы жақтаудан сызықтың қажетті
қалындығын таңдаңдар
3. Маус нұсқағышын сызық басталатын ... ... ... ... сол жақ ... басып тұрып, сызық аяқталатын орынға
нұсқағышыты тасмалдап апарыңдар.
5. Маустың ... ... мен ... ... салу
Тік төртбұрыш құралымен боялған және боялмаған тік төртбұрыштар
салуға болады ол үшін
1. Прямоугольник батырмасын шертіндер.
2. Тік ... ... ... ... 1- тек ... (рамка),
2- жақтау және толтыру, 3 – тек толтыру. Жақтау палитраның бірінші
төртбұрышында сол жақ ... ... ... ... сызылады. «Жақтау
және Толтыру» түрін таңдағанда, онда жақтау кескін түсімен сызылады да, ал
іші оң ... ... ... фон түсімен толтырылады. Ал «тек
толтырылған» түрін таңдағанда, бірден кескін түсімен боялған тік ... . Маус ... тік ... ... ... ... . Маустың сол жақ батырмасын басып тұрып, нұсқағышты тік
төртбұрыштың жақтауын созып, қажетті өлшем мен пішін шыққанша
тасымалдандар.
5. Маустың батырмасын жіберіндер
Бұрыштары дөңгеленген тік ... ... тік ... ... көмегімен бұрыштары дөңгеленген,
іштері боялған және боялмаған тік төртбұрыштар салуға болады (сурет3) ол
үшін:
1. Скругленный прямоугольник батырмасын шертіндер
2. Дөңгеленген тік ... ... ... ... тек ... 2- ... және ... 3 – тек толтыру.
Жақтау палитрадағы бірінші квадратта сол жақ батырмамен өздерін кескін
түсімен сызылады. «Жақтау және ... ... ... ... таңдаған
кескін түсімен сызылады да, іші оң жақ батырмамен таңдалған фон түсімен
толтырылады. Ал «тек толтыру» түрін таңдағанда, онда ... ... ... дөңгеленген тік төртбұрыш салынады.
3. Маус нұсқағышын төртбұрыш салғыларын келетін жерге орналастырыңдар
4. Маустың сол жақ батырмасын ... ... ... ... төртбұрыштың жақтауын соза тартып, қажетті өлшем мен пішін
шыққанша тасымалдандар.
5. Маустың батырмасын жіберіндер
Эллипс пен шеңбер ... ... ... боялған және боялмаған эллипстер мен шеңберлер
салуға болады сурет
Ол үшін:
1. Эллипс бастырмасын шертіндер
2. Эллипстің қажетті түрін таңдандар: 1 тек шекара, 2 ... ... 3 тек ... ... палитрадан өздерің маустың сол жақ
бастырмасымен таңдаған түспен салынады.
3. . Маус ... ... ... келетін жерге орналастырыңдар
4. Маустың сол жақ батырмасын басып,жібермей отырып, нұсқағышты
эллипстің ... ... ... мен ... ... соза ... Маустың батырмасын жіберіндер
Қисық сызықтар сызу
Қисық сызықтар сызу үшін сурет 6
1. ... ... ... ... Құралдар жиынының төменгі жағында пайда болатын сызықтар жиынынан
сызықтың қажетті қалындығын таңдаңдар
3. Маус нұсқағышын ... салу ... ... ... ... оның сол жақ батырмасын басып тұрып, қисық сызық аяқталу нүктесіне
дейін тасымалдаңдар. Батырманы жіберіндер
Бұдан кейін сурет салу ... түзу ... ... ... . ... ... түзу сызықтың иілдіретін бөлігінің жанына
апарып, сол жақ батырманы ... ... түзу ... ... ... Мұны ... ... бір иілісі бар сызық шығады.
5. Егер екінші иіліс керек болса, онда 4 қадамда орындаған әрекеттерді
қайталаңдар
Көпбұрыштар салу
Көпбұрыштар салу үшін ... ... ... ... ... батырмасын шертуден бастандар
2. Құралдар жиынынын төменгі жағында ... ... ... үш түрінің бірін таңдаңдар (тек жақтау, жақтау және толтыру,
тек ... Маус ... ... ... ... ... ... кейін маустың сол жақ батырмасын басып тұрып, нұсқағышыты көпбұрыштың
бірінші ... ... деп ... жерге дейін тасымалдаңдар.
Батырманы жіберіңдер.
4. Маустың нұсқағышын ... ... ... ... ... ... де шертіңдер. Мұны орындағаннан кейін, Paint жаңа (тағы бір)
қабырғаны салады.
5. 4-қадамның әрекеттерін көпбұрыштың барлық қабырғалары салынып
болғанша қайталаңдар.
Құю (Заливка) құралын ... ... Құю ... бар, оның көмегімен тұйық контурды бояуға
болады. Егер ... ... емес ... ... осы ... ... онда
бояу бүкіл экранға төгіледі. Тұйық контурды бояу үшін, келесі әрекеттерді
орындандар:
1. Мауспен Заливка батырмасымен шертіндер
2. Түсті таңдау үшін, маус ... ... ... ... ... шертіндер
3. Маус нұсқағышын тұйық контурды ішіне апарып, маус бастырмасын
шертіңдер.
Бүріккіш құралын пайдалану
Бүріккіш құралы бүрку эффектісін жасау үшін ... , мұны ... ... ... ... ... ... түстер палитрасы
3. Маус нұсқағышын бүркілетін жерге апарып, маустың сол жақ
бактырмасын басып ... ... ... ... Маусты қаншалықты үзақ және
баяу жылжытып батырманы басып тұрса, бояу соншалықты қою бүркеледі.
Қылқаламмен сурет салу
Сурет салғанда, оның кейбір бөліктерін бояуға тура ... ... Құю ... ... болмайды, себебі ол үшін контур тұйық болуы
керек, ал Қарындашпен бояу өте қолайсыз. Міне осындай жағдайда Қисть
(Қылқалам) ... ... ... ... ... маусты шертіңдер .
2. Құралдар жиынының төменгі жағында пайда ... ... ... мен ... ... Маус нұсқағышын түстер палитрасына орнатып, қажетті түсті
таңдаңдар да, маус батырмасын шертіңдер.
4. Маус ... ... ... ... ... .
5. ... сол жақ бастырмасын басып тұрып, Қистьті боялатын бетте
кәдімгі кистьпен бояп отырғандай жылжытыңдар .
6. Маус ... ... ... ... ... ... ... сызық өздеріне ұнамаса, онда оны Ластик
(Өшіргіш) құралының көмегімен ... ... Ол ... ... атқарады.
1. Жұмысты Ластик құралында маус батырмасын шертуден бастандар.
2. Құралдар тобының төменгі ... ... ... ... өшіргіштің
төрт өлшемнің бірін таңдандар.
3. Маус нұсқағышын өшірілетін сызыққа орналастырып, маустың сол ... ... ... ... сурет өшкенше жоғары, төмен, оңға және
солға жылжытыңдар.
4. Батырманы жіберіндер.
Редактордың командалары
Орындатпау командалары
Егер бір жұмыстарын ойдағыдай болмаса, ... ... үш ... ... ... ол үшін ... ... командасын
пайдаланыңдар.
Правка → Отменить командасын орындау соңғы әрекетті ғана орындатпайды.
Ал оның алдында орындалған әрекетті болдырмау үшін, ... тағы бір рет ... ... Осы ... ... әрекетті де
орындауға (кері алып тастауға) болады.
Қайталау командасы
Егер сендер бір ... қате ... алып ... ... ... қайталау керек болса, онда оны
Правка → Повторить командасын орындап, орындаудан алып тастаған
әрекеттерді қайталауға болады. Оны үш рет ... ... ... ... сақтайды
Салған суреттерді, графиктерді кейін қажет кезінде пайдалану үшін,
дискідегі файлда ... жөн. ... ... ... оған ат ... ал кенейтілуді файлға Paintтың .bmp бағдарламасы автоматты түрде
меншіктейді.
Paint бағдарламасының құжатты бірінші рет сақтап қою үшін Файл ... как ... ... Сонда экранда Сохранить как диалог
терезесі пайда болады, имя файла өрісінде файлға ат беріп, Сохранить
батырмасын ... ... Файл → ... ... ... алғашқы атымен сол файлда сақталады.
Мәтіні бар суреттер салу
Өздерің салған үйдің суретіне жазу ... ... ... ... ... ... ... орындау керек
1. Надпись құралын тандаңдар
2. Мауспен мәтін жазылатын төрт бұрышты жақтау салыңдар.
Сонда жақтаудың ішінде кірістіру меңзері пайда болады.
3. Пернетақтадан “Көктем ... ... ... ... Егер ... қаріптің өлшемін өзгерткілерін келсе, немесе оларды
курсив, жартылай қалың немесе асты сызылған жасағыларың келсе, онда бұл
үшін Шрифты құрал саймандар тақтасы қажет ... ... ... ... ... ... ... қандай да
бір батырмада немесе мәтін жақтауының сыртында шертіңдер.
Суреттерді қалай ашады
Дискіде ... ... ашу ... Файл → ... ... Экранда диалог терезесі ашылады, онда меңзерді қажетті файлдың
атына орналастырып, екі рет шертіңдер.
Егер сендер Paint бағдарламасының ... ... жаңа ғана ... ... жаңа ... ... ... онда
Файл → Создать командасын орындандар. Экранда құжатты сақтау жөнінде
сұрау терезесі пайда болады. Нет (Жоқ) бастырмасын шертіңдер.
Үзініділермен жүргізілетін әрекеттер
Кейбір ... ... ... ... оның ... ... өзгертуге, созуға, қисаитуға (көлденең) немесе тік (вертикаль)
бағытта айналдыруға т.б операцияларды ... тура ... Ол ... ... ... бөліп алу керек. Суреттің бөлінген бөлігі үзінді
деп аталады.
Үзінді мына ... ... ... белгіленеді:
Белгілеу (Бөліп алу батырмасы) (Выделение) төртбұрышты үзіндіні
таңдайды. Кез келген ерікті аймақты ... алу ... ... ... ... пішінді аймақты бөліп алуға мүмкіндік береді. Бұл
батырма среттің көршілес бөліктерін бірге қамтымай, күрделі пішінді
обьктілерді белгілеу жағдайларында өте ... ... ... ... ... ... үзінді
таңдалғаннан кейін, олармен келесі:
1. Алмасу буферіне қиып алу
2. Алмасу буферіне көшіру
3. Ағымдағы суреттің басқа жеріне апару
4. Берілген (осы) суреттің ... ... ... ... Оны ... бойынша ‘’көбейту’’
6. Пішіні мен өлшемін өзгерту
7. Масштабын өзгерту және қисайту
8. ... ... кері ... ... ... ... (жою) операцияларын жүргізуге болады
Үзіндіні жылжыту мен көшіру
Үзіндіні жылжыту немесе көшіру үшін алдымен оны белгілеу керек. Содан
кейін алмасу буферінің ... ... ... ... ... ... бірін пайдалану керек. Вырезать командасын таңдағанда, Paint
бағдарламасы үзіндіні суреттен алып (жойылады), алмасу буферіне
орналастырады. Ал егер ... ... ... онда ... және ... буферіне оның көшірмесі орналастырады.
Суреттің үзіндісін көшіру үшін:
1. Суреттің үзіндісін белгілеу: Выделение ... ... ... ... суреттің сол жақ жоғарғы бұрышына орналастырыңдар.
Содан кейін суреттің қажетті бөлігі ... ... ... ... сол жақ батырмасын басып отырып, диагональ бойымен жылжытыңдар.
Батырманы жіберіңдер.
2. Правка → Копировать командасын орындаңдар
3. Правка → Вставить ... ... ... ... ... жақ ... ... пайда болады.
4. Үзіндіні мауспен іліп алып, қажетті орынға апарыңдар
Үзіндіні көбейту
Үзіндіні көбейту дегеніміз – экранда маустың нұсқағыштың жылжытуымен
қатар оның көшірмелерінің тізбегін ... ... ... оны ... ... ... ... апарып
қойындар, одан кейін оны мауспен іліп алындар да, Shift батырмасын басып
отырып, үзіндіні сурет салу ... ... ... ... көшірме саны маусты жылжыту жылдамдығына
байланысты болады.
Үзіндіні өшіру (жою)
Үзіндіні бірнеше әдіспен жоюға ... ... ... ... ... ... соң ... → Очистить
выделение командасын орындандар.
2. Алдымен үзіндіні белгілендер, содан кейін Правка → Вырезать
командасын орындандар, бұл ... ... ... ... Егер ...... командасын орындаса, онда экраннан тек
үзінді ғана емес, барлық сурет жойылады.
Үзіндіні бейнелеу немесе ... / ... ... ... ... алынған үзіндіні
тік (вертикаль) немесе көлденең (горизонталь) осьтеріне қатысты 90,180,270
градусқа бұруға болады. Бұл операцияларды қандай да бір ... ... ... ... ... Арыстанның суретін өздерің салыңдар
немесе оқытушының көмегімен ClipArt кітапханасынан алындар.
1. Арыстанның суретін үзінді түрінде белгілендер
2. Рисунок → Отразить ... ... ... ... ... ... болады
4. Отразить слева направо опциясында маусты шертіп, ОК батырмасын
басындар. Сонда арыстан горизонталь осьне қатысты кері бұрылады
5. Маусты Отразить сверху вниз ... ... ... ОК ... ... аяғынан басына аударылып түседі.
6. Повернуть на угол опциясында маусты шертіп, 90о ... да, ОК ... ... Сонда арыстанның суреті 90о –
қа бұрылады.
Үзіндіні еңкейту мен созу
Растянуть/наклонить командасы арқылы созуға және горизонталь немесе
вертикаль ... ... ... ... ... ... үзінді ретінде белгілендер
2. Рисунок → Растянуть/Наклонить командандасын таңдандар
3. Бұл терезеден ... ... ... по ... ... по
вертикали өрісіне, пернетақтадан қажетті градус санын енгізіп, ОК
бастырмасын шертіңдер. Арыстанның суреті горизонталь осі бойынша 30о-қа
еңкейтілген
Суретті қарап шығу режимі
Кейбір ... ... ... ұсақ ... салу ... Бұл жағдайда суреттің бөлшектерін жақынырақ көру үшін суреттің
масштабын үлкейту немесе оны ... көру үшін ... ... ... ... ... үшін Вид → ... командасын
орындаңдар. Бұл кезде пайда болған бағыныңқы менюден: Крупный, Выбрать
командаларының бірін таңдандар немесе Масштаб батырмасында шертіңдер.
Кәдімгі масштабты қалпына келтіру үшін Вид → ...... ... ... түсқағаз ретінде пайдалану.
1. Суреттеріңді салындар
2. Оны сақтап қойындар
3. Файл → Заполнить рабочий стол Windows ... В ... ... ... ... палитрасын өзгерту
Paint графикалық редакторындағы түстер палитрасын өзгерту немесе
палитрада жоқ, бірақ өздеріне ұнайтын түстерді қосу ... ... ... Paint графикалық редакторын ашыңдар
2. Палитраның ауыстырылатын түсінде шертіндер де, Палитра → ... ... ... ... ... кез ... ... екі рет
шертіңдер.
3. Изменение палитры диалог терезесіндегі Определить цвет батырмасын
шертіңдер.
4. Изменение палитры диалог терезесіндегі түстер спектрі ашылады.
Түстер спектрінде меңзерлерді ... ... мен ... ... ... отырып, Цвет /Заливка жақтауында
пайда болған қай түсті ... ... да, ... в ... ... ... шертіңдер. Бұдан кейін тандалған түс Дополнительные цвета
Қосымша түстер бөлімінің бірінші бос ұяшығында пайда ... ... ... Paint ... ... ... ... таңдалған түс пайда болады.
Суретті қағазға басып шығару
Суретті қағазға басып шығару үшін Файл → Печать командасын орындандар.
Баспа диалог ... ... ... ... ... ... қандай
парақтарды шығару керек екенін көрсетіп, Число копий өрісіне қажетті дана
санын енгізіңдер. Содан соң ОК ... ... ... және ... ... ... ... таныстарының, достарының, туыстарының,т.б. телефон нөмірі
жазылған блокноты (қойың дәптері) болады.
Көп жағдайларда мекен-жай немесе қандай да бір ... ... ... ... де ... көп жағдайларда сендерге Блокнот бағдарламасы көмекке
келеді. Бұл бағдарламаға мекен-жай мен телефоннан басқа, адам жайында ... ... ... ... ... өте кішкентай мәтіндік редактор,оның жұмысы үшін аздаған ғана
жад қажет. Ол кәдімгі жұмыс кезінде ескерулер жазатын электрондық ... ... ... іске қосу үшін ... әрекеттер тізбегін
орындаңдар:
пуск –программы –стандартные-блокнот
бағдарлама іске қосылғаннан кейін экранда іші таза,онда мәтін енгізуге
дайын бос құжат бейнеленген Блокнот бағдарламасының ... ... ... ... кейіннен басқа қолданбаларға кірістіруге
болатын мәтіндік ақпараттарды сақтау үшін қолдануға болады. Мәтінді
енгізгенде жолдың соңында пернесін басу керек немесе сөз ... ... үшін ... по ... командасын
орындаңдар.Мәтін бойы маустың көмегімен немесе бағыттаушы батырмаларын
қолданып жылжуға болады.
Мәтіннің үзіндісін бөліп алу үшін WordPad-та пайдаланған әдістер
пайдаланылады.Ақпараттарды тек алмастыру ... ... ғана ... ... ... үшін Правка менюінің Копировать, Вырезать және
Вставить командалары пайдаланылады.
Блокноттың көмегімен күрделі, әдемі құжаттар жасап, оған сурет
кірістіру мүмкін емес,өйткені оның пішімдеу мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... диалог
терезесінде сурет қағаздың пішімін, өріс мөлшерін және ... ... ... ... болады.
Мысалы, сендер Блокнот командасында мәтінді қарапайым қаріппен
тердіңдер сурет
Содан кейін сендер мәтіндегі бір ... ... ... ... ... курсивпен жазбақшы болдыңдар делік. Осы сөзді
бөліп алып, Правка-Шрифт комадасын орындап,диалог терезесінен курсив
әлпетін таңдаса, терезедегі барлық мәтін курсивпен жазылады сурет.
Блокнот ... ... ... ... ... ... Файл-Сохранить как... командасын орындаңдар.
Файл- Открыть командасын орындап, Блокнот қолданбасында құрылған
құжатты ашуға болады.
Калькулятор Бағдарламасы
Компьютердің сандық ақпаратпен жұмыс істеуін ... ... ... ... ... қолданбалы
бағдарлама кәдімгі электрондық калькуляторлардың жұмысын
модельдейді.Калькуляторды пайдалана отырып есептеулерді жылдам орындауға
және есептеу нәтижелерін ... ... ... ... ... ... ... компьютердің саңдық
инфармациямен жұмыс істеуін: бір жүйеден екінші жүйеге сандарды аударуды
логикалық арифметика принциптерін, есептеу дәлдігін және т.б. тереңірек
игеруге мүмкіндік ... ... екі түрі ... (кәдімгі) және
Инженерлік.
Калькуляторды іске қосу үшін, мына тізбекті орындандар:
Пуск- Программы-Стандартные-Калькулятор.
Мұны орындағаннан кейін, экранда калькулятордың терезесі пайда
болады.Егер калькулятор бірінші рет ... онда ... ... ... ... соң ... соңғы рет жұмыс істеген калькулятордың
нұсқасы көрінеді.
Экрандағы калькулятордың түрі кәдімгі қалта калькуляторының түріне
ұқсайды,тек оған тақырып жолы меню жолы ... ... ... ... санаулы амалдарды және бірнеше функцияларды
ғана орындайды. ... бір ... ... ... ... Вид
менюінен оның сәйкес типін (түрін)таңдау арқылы орындалады.
ТАРАУ ІІІ. Оқыту бағдарламаларының жасалу жолдары.
3.1 Программалық құралдар.
Программа — ... ... ... файл ... ... ... командасы бойынша компьютер жадына жуктеліп, орындауға
арналған машина тіліндегі нүсқаулар ... ... ... ... ... бірігіп отырып жұмыс істейтін ... ... ... ... ала келісім нақты программа арқылы орындалатын ... ... және әр ... ... вариантын анықтайды.
Үнсіз келісім егер жұмыс істеп отырған адам айқын түрде ... ... ... ... яғни функцияның нақты атқарылу
параметрлерін (басқа да вариантгары болғанда) тағайындайды.
Интерфейс - ... ... ... ... адам арасындағы
сұқбат жүргізу шарттары мен келісімдер жиыны.
Программалық жасақ - информациялық технологиялардың елеулі бір бөлігі.
Программасыз кез келген ... жәй ... ... болады да, ол
ешнәрсе істей алмайды.
ЭЕМ программалары екі топқа бөлінеді, олар:
1) ... ... ... ... ... ... жасақ.
Жүйелі программалар ЭЕМ-нің аппараттық жабдықтар жұмысын басқарып,
жүмыс істеп отырған адамды қолданбалы программалармен байланыстырады.
Жүйелі ... ... ... ... жіктеуге болады:
1) операциялық жүйелер;
2) утилиттер;
3) сервистік программалар.
Операциялық жүйелер - компьютерді басқаруға арналған және қолданбалы
программалармен байланысы бар ... ... ... ... үшін кең
тараган оиерациялық жүйелерге
МЗ (РС) DOS, Windows 95, Windows NT,OS/2, UNIX ... ... ... ... жүйелердің барлығы да
тек бір адамдық болып табылады. Расында да екі ... бір ... ... ... ... елестету қиын ғой .
WINDOWS 95, WINDOWS NT, OS/2, UNIX көп мақсатты жүйелер ... Көп ... — бір ... бір ... ... ... ... мүмкіндігі немесе бірнеше әрекеттің қатар атқарылып жатуы.
Мысалы, Сіз мәтін көшіріліп жатқан ... ... та ... ... бұл жұмыстарды әртүрлі қүрылғылар атқарады немесе ол қүрылғылардың
жұмыс жылдамдығы адамның жылдамдығынан өте ... ... ... ІВМ - ... компьютерлер дискілікМЗ DОS операциялық
жүйесі мен көп терезелі WINDOWS ... ... ... ... ... ... ... информацияны
дискіге жазу-оқуды жүзеге асырады, мәліметтер сақтауды ұйымдастырады,
компьютер құрылғыларының ... ... ... істеуін, барлық қолданбалы
программалар жұмысының орындалуын қамтамасыз етеді. Бүл жүйе ЭЕМ ... ... ... не ... ... ... ... кещенді
программа болып табылады. Белгілі бір қосымша қызмет атқаруға керекті
программалар тобы ... ... ... Оларға мысал ретінде
антивирустік (вирустерге қарсы) ... ... ... ... ... ... істеу қабілетін (диагностика)
тексеретін программаларды (тест ирограммалары) ... ... ...... ... ... ... жұмыс
істеуін жеңілдететін программалар тобы.
Қолданбалы программалар арқылы біздер өз есептерді ... ... ... ... деп те ... ... сан ... оларға қарапайым программадан бастап күрделі
есептерді шығара алатътн ... ... ... ... графикалық редактор, баспаханалық жүйелер т.б.), ... ... жоне ... ... ... ету ... ... болады.
Қолданбалы (кәделі) программалық жасақ - белгілі бір мамандық
салалсында нақты есептер шығара ... ... ... Олар ... ... ... және әмбебап болып екіге бөлінеді.
Белгілі бір мақсатга пайдаланылатын программалық ... әр ... ... ... ... сондықтан оны пайдалану аймаіы да
шектеулі. Мүндай программаларды жұмыс иесі өзі ... ... оньң ... маман программалаушылар жасап береді.
Дербес компьютерлердің кең тарауьша басты себеп болған олардың алдын
ала дайындалған ... ... ... кең таралуы еді, бүл
программалар тек бір есепті ... қана ... ... бір ... есеп ... түгел автоматтандыруды немесе информацияның
белгілі бір түрлерін өндеуді түгел қамти ... ... ... ... ... ... әмбебап
программалык; жасақтың негізгі түрлері мыналар:
- мәтін редакторлары;
- графикалық редакторлар;
- электрондык, кестелер;
- ... жоне ... ... ... жүйелер және т.б.
Мәтіндік информацияларды даярлау мен өңдеуге арналған программалар
мәтін редакторы деп ... ... кез ... ЭЕМ-де жүмыс істейтін
адамдар әртүрлі ... мен ... ... мақала және басқа
жазбалар жазу сияқты ... ... ... ДЭЕМ-дерді осы
мақсатгарға пайдаланса, басқа машинкасына қарағанда жұмыс өнімділігі күрт
өсетіні талас тудырмаса керек.
Мәтін ... ... ... ... ... ... ... сол жақ, оң жақ шеттерін туралауға, ... ұзақ ... ... ... ... бірден тауып алуга, бірнеше
алфавитті (латьш, орыс, ... ... ... ... ... дана етіп ... шығаруға мүмкіндік береді.
Дербес ЭЕМ-дер кітап, журнал, газет, т.б. шығаруда кең ... ... ... ... ... ... бар: ... түзетіледі, материалдарды дайындау шапшандайды, оларды безендіру
жолдары женілдейді. Өте ... ... ... ... ... лазерлік
принтерлермен жабдықталған шағын баспахана жүйелерінің одан да ... бар (осы ... та ... ... ... ... ... мәтін редакторларына WordPerfekt, ... ... ... ... т.б. ... ... графиктік информацияны дайындау мен өңдеуге
арналған программа болып табылады. Олар өмірде жиі ... ... ... түрінде шығаруда өте ыңгайлы. Оның ... ... ... ... етіп - схемалар, сызбалар, суреттер және
т.б. түрлерде бере алады.
Графикалық редакторлар мәліметтердің ... ... ... ... де және өз ... ... сызықтар тұрғызуда да
қолданылады. Графиктерді әртүрлі қылыи, мысалы, түзу немесе кисық сызық
түрінде, ... ... мен ... ... ... болады,
оларга автоматты түрде масштаб енгізуге, керек ... ... ... мен ... ... ... да ... Күрделі графикалық бейнелер
түрғызу кезінде түрлі-түрлі фигура мен контурларды пайдаланып, олардың
әрқайсысын ... ... ... да ... ... ... миллионнан аса торлар (ұялар) болады, ... ... ... ... немесе формулалар орнегін есептеу нэтижесі
бойынша компьютермен жазу арқылы толтырылады. ... ... ... ... дискілерде жазып сақтау, түрлендіру, қагазга ... ... ... ... өте ... орындалады.
Ойын программалары дербес ЭЕМ-дердегі қызғылықты, кез келгенжан
әуестенетінтопқажатады. Дербес компьютерлердің кеңінен тарауъша да ... ойын ... еді. ... ... - ... жаңа
технологиясы. ЭЕМ-де ойнағанда онымен шектен аса өуестенудің зиян екенін
есте сақтау жөн.
Оқыту программалары ... ... ... олардың
мектепте не үйде тарихтан, ... ... ... ... т.б. пәндерден сабаққа дайындалу ... ... ... ... тудырмайды. Компыотерлер сабақ оқуда электрондық оқулық
жөне тренажерлер түрінде, лабораториялық ... әрі ... жүйе ... ... ... ... қабылдау
емтихандарын өткізу кезінде компьютерлер "қазы" рөлін де әділ атқара алатын
құрал екені белгілі.
Іс ... ... ... ... ... ... және ... үшін кеңінен қолданылып жүр. ... іс ... ... кезінде де құжаттар дайындау, жұмыс кестелерін
жасау, кезекшілік графиктерін салу сияқты әрекеттерде де өте ... ... ... ... ... ... жалпы ұйымдастыру
жұмысында информациялық жүйелер қолданылады. ... ... ... ... ... жүйелері, театрлардағы, әуе жолындағы және
темір жолдагы билет сату мен ... ... ... ... ЭЕМ ... информациялық коммуникациялар негізіндегі осы сияқты жүйелерді жасау
мен дамыту қоғамымызды информацияландыру ... ірге ... ... бар ... ... ... ... эксперттік жүйелерді жатқызуға болады. Олардың көмегімен ... ... ... ... ... ... ... консультациялар мен әртүрлі қызмет ... ... ... ... мен ... көмек беру істерін
жүзеге асыруга болады.
Әмбебап программалық жасақтың дамуының арқасында ... ... ... ... жатыр. Олар бірыңғай командалар жүйесі
арқылы бір ... ... ... мәтін редакторын, ... ... ... ... ... ... және тағы басқаларды біріктіріп, бір ... ... ... да ... ... ... ... программалык,
жасақ дербес компьютерлермен жабдыкталган өртүрлі мамандьгқ иелерінің жүмыс
орыңцарът ... іске ... ... жүйелерге, мысалы,
конструкторлық жобалауды, электрондық ... ... ... және ... ... ... ... жатқызуға
болады. Қоғамъшызды дербес компьютерлермен, ЭЕМ желілерімен ... ... ... қамтамасыз ету бүрынгы "қағаздағы"
мәлімеггерді қолдану ... ... ... ... алу, ... ... ... жаңа белеске көтерді. Мүны ... ... ... ... ... болады деп
толығынан айта аламыз.
Қолданбалы ... ... ... ... ... даярлаудың аспаптық қүралдары (инструментальные средства)
жатады.
Программалау жүйелері шыққанға дейін өр адам өзі қолданатын ... ... ... ... оны ... ... мәтін редакторы
арқылы енгізіп, сонан соң тағы бір ... ... - ... ... өз ... ... тіліне аударатын. Ен соңында
үшінші бір ... ... ... ... ... модульдерден
орындалатын программалық файл алынатын.
Қазіргі кезде жасалынып жатқан программалар ... ... ... ондірістік онімдер санатына кіреді. Бүл программаларды
жасау мен ...... ... ... ... деңгейде болады
деген сөз.
.
3.2. HTML гипертекстік тілі
HTML гипертекстік тілін (Hypertext Markup Language) 1989 жылы World
Wide Web ... ... ... өңдеу технологиясының
компоненттерінің бірі ретінде Тим Бернер-Ли ... ... ... негізіне құжаттың әрбір элементі тегтерімен қоршалған элементтердің
жиынтығы түрінде көрсетуге болатын ... ... ... ... ... Өзінің мәні бойынша тегтер программалау тілдеріндегі
"begin/end" жақша ұғымдарына жақын және ... ... ... ... ... ... құжаттағы тексттік элементтерді
түсіндіру ережелерінің амалдарын анықтайды және ... ... ... элементін қоюдың жалпы схемасы келесі түрде
жазылуы мүмкін:
элемент мазмұны .
Элемент ... ... ... ... ... тегі ... ал элемент мазмұнынан кейін орналасқан конструкция элемент соңының
тегі деп аталады.
HTML құжатының құрылысы бірінің ішіне бірі ... ... ... ... Шынында да, құжаттың өзі – бұл "HTML" ... бір ... ... ... ... ... ... өзі немесе гипертексттік құжат құжаттың басынан
(HEAD) және денесінен (BODY) тұрады:


Тақырып мазмұны


Құжат денесінің мазмұны


WWW-да ... ... өз аты бар, оны ... ... Оны ... ... жолында көруге болады. HTML бетінің аты
тегінің көмегімен басына қосылады.
HTML құжатын ... ... ... оның ... ... болатынын
теңестіреміз. Мұндай теңестіру құжаттың ең басына тегін қою жолымен жүргізіледі. DOCTYPE тегі SGML
тілінің тегі болып ... және ... HTML 3.2 ... ... ... ... сызықтың ұзындығын береді. HTML-де өлшем бірлігі шығару
құрылғысының нүктесімен есептеледі, яғни ... ... ... деп ... онда ... 100 нүктеден тұратын сызық
құрасыз. ... та бұл ... ... емес ... ... тұр, ... ... түрлі шығару құрылғыларында әр түрлі болып кескінделуі ... ... ... ... ... өлшемдерін беру мүмкіндігі бар, яғни
кескіндеу облысының жалпы ұзындықтан пайызы (броузер немесе қағаздың беті).
Мысалы: ... ... ... ... сіз ... ... қақ ... сызықты аласыз.
SIZE – сызықтың қалыңдығын береді.
NOSHADE – егер бұл параметр берілген болса, онда ... ... осы ... ... ... ... болсақ, онда ол бір түсті
болып көрінеді. Бір ... не ... ... ... ... ... болсақ). Бетке "басты" тақырып жетпейді, яғни тақырып құжаттың
денесінде. HTML тілінде алты түрден тұратын тақырып аты бар. ... ... ... ... ... ... аттары олардың
қолданылуын анықтайтын ағылшынның Heading (яғни, тақырып) сөзінен алынған.
Өлшем 1 ең үлкен, ... 6 ең кіші ... ... ... Олай болса,
тексттің негізгі жолының алдына
Welcome to my homepage!
жолын жазып, біздің бетті жазуды бастаймыз.
Енді біздің бетті ... ... Енді бет ... ... ... тегтері блокты болып табылады, олардың қолданылу
жерінде абзацтарға бөлу жүргізіледі.
Тексттің шрифттерін көркемдеудің басқа жабдықтары ... ... ... түрмен жазу табылады. Осы әдістермен тексттегі кейбір сөздерді,
тақырыптарды белгілеуге болады. Мысалы, бірінші және екінші ... ... ... ал ... ... ... ... белгілеу өте ыңғайлы. Курсивпен белгілеу ... ал ... ... ... (Bold ... ... жүзеге асады.
Сонымен қатар HTML тілінде emphasis – жалпылама белгілеу ұғымы бар. Ол
... ... ... ... белгілеу– құжаттың
логикалық құрылысын сипаттайды. Осындай әдіспен белгіленген текст курсивпен
кескінделеді.
Логикалық белгілеудің ... ... ... ... ... есептеуге
болады:

Ол тексттің бөлігін күшейту үшін ... ... ... ... ... тегтердің көмегімен шрифттердің өлшемін және түсін өзгертуге
болады:

Параметрлер ... ... ... ... ... value'' – шрифттің абсолютті немесе тәуелді
өлшемін береді. Тәуелді өлшем базалық өлшемнің ... ... ... ... ...... жетіге дейін.
COLOR – текст түсін көрсетеді.
FACE – Microsoft Internet Explorer және Netscape ... ... үшін ... (гарнитуралар тізімі, бар шрифттер жүйесінен
қажеттісі таңдалатын ... ... ... ... ... ... шрифттердің санынан және әр түрлілігінен тәуелді. Мысал:
... ... ... ... ... құжат үшін шрифттердің базалық өлшемін

тегінің көмегімен беруге болады. Ол бір ғана ... ...... ... ... ... аудару үшін кейде жанып-сөнетін ... ... Ол ... ... Бұл тегті байқап қолданған дұрыс, себебі жанып-
сөнетін обьектілерге қарау әр уақытта ... ... ... ... ... ... бастапқы текстін немесе
қарапайым текстік құжатты қою қажет болады. HTML тілінде бұл жағдайлар үшін
мүмкіндіктер қарастырылған.
HTML тілінде цитаталар … тегтерінің көмегімен ... ... ... қою ... тегін қолдануға болады.
Текст белгіленген ұзындығы бойынша шрифтпен жазылатын болады.
Құжатта белгіленген форматпен тексттің бар болу жағдайының қажеттілігі
ерекше таратылған. Мұндай ... ... ... ... ... немесе Usenet желісінен мақалаларды қосқан кезде қолданылады. Мұның
барлығы

1-текст ...
...
N-текст
тегтерінің көмегімен жасалады. Бұл жағдайда ол мына түрде ... ... ... жазу үшін ... ... бар. ... ... жазылады. Броузерлер оны курсивпен белгілейді,
яғни ул. Пирогова, д. 2 жолы
ул. ... д. 2. ... ... жұмыс үшін қолданылатын негізгі тегтер
HTML тілінде тізімдердің үш түрі ... ... ... ... ... ... тізім келесі блоктың көмегімен
жазылады:

элемент
элемент
...

Тізім мына түрде бейнеленетін болады:
... ... ... ... ... нөмерленбеген тізімнен айырмашылығы пунктің
жанындағы қою нүктелердің орнына пунктің реттік нөмері ... Ол ... ... ... ... мына ... бейнеленеді:
1. Элемент
2. Элемент

Тізімнің үшінші түрі терминдердің тізімі ... ... Ол ... көркемдеу үшін өте қолайлы. Мұндай тізімді келесі ... ... ... ... ... ... 2-сипаттамасы
...

Алынатын тізімнің түрі келесі түрде болады:
1-термин
1-сипаттамасы
2-термин
2-сипаттамасы
...
Тексттің екі жағының шеттерін құру үшін ... ... ... түстермен кескіндеу
"Сolor" (%Color;) типті атрибуттың мәні түсті ... ... ... ... ... ... ... басталатын) немесе түстің келесі он алты
атынан тұруы мүмкін. Түстердің атын регистр ескеріп отырады.
Түстердің аттары және RGB ... = ... Green = ... = "#C0C0C0" Lime = ... = ... Olive = ... = ... Yellow = ... = ... Navy = ... = "#FF0000" Blue = ... = ... Teal = ... = ... Aqua = ... "#FF0000" мәні және "Red" екеуі қызыл түсті береді.
– құжат фонының түсін анықтайды.
... ... ...... түсін анықтайды.
HTML-құжатында графиканы қолдану
HTML-де бейнелерді қолдау – графика әлеміне жол. ... ... ... Сіз IMG ... ... ... бейне сіздің құжатыңыздың бір
бөлігі болып табылады; егер қолданушы сіздің құжатыңызды қолданатын болса,
онда бейне де ... ... ... және оның ... тәрізді шығарылады.
Егер броузер тек арнайы форматты қолдайтын болса, онда қолданушы
кескінді көре алады. Ең қолайлы ... – GIF және ... ... емес ... ... қою үшін ... ... – графиктік
бейнелерді ... ... ...... ... ... арналған команда;
– видео фрагментті қоюға арналған команда.
Графиктік бейнелердің ...... ... ... ... пиксельмен өлшенетін суреттің биіктігі;
ALIGN – тегістеу (ALIGN=LEFT – сол жақ өріс ... ... – оң жақ өріс ... ...... ... бойынша,
ALIGN=BOTTOM – төменгі шекара бойынша, ALIGN=MIDDLE немесе CENTER – ...... ... ... ... ...... бойынша алшақтық;
ALT – бейнелерді белгілеу үшін қолданылатын альтернативті текст;
– құжаттың фоны ретінде суретті қолдануға ... ... ... ... ең ... ... бірі құжаттар арасындағы гипертекстік
байланысты ұйымдастыру мүмкіндігі болып табылады. HTML тілінің жабдықтарын
сипаттамастан бұрын мұндай ... ... үшін ... ... ... ... қажет. Internet-те ақпараттардың
көлемі өте үлкен және оларға енудің көп ... бар. ... ... ... ... үшін URL (Uniform Resource Locator) атымен
аталатын жазба қолданылады. Ол ресурсқа ену ... және оның ... ... URL түрі ... аты@][хост][:порты][ресурс аты], мұндағы
әдіс – ресурсқа қарайтын әдісті теңестіреді,
қолданушы аты – жүйеде қолданушының атын ... ... ... ...... ... ... желідегі атын (немесе желілік адрес)
көрсетеді;
порты – сервиске ... ... ... аты – ... ... ... және ену әдісінен тәуелді.
Көптеген Internet сервистері үшін ... ену ... бар және ... төмендегідей:
http – WWW-да қолданылатын HTTP протоколы бойынша ену;
ftp – FTP ... ... ... – telnet ... ... ену, ... ... – Gopher-серверіне ену;
wais – WAIS-ке (Wide Area ... System) ... – Usenet ... ...... ... ену.
Құжаттағы қандай да бір элементті текстік сілтеме ретінде жазу ... ... ... ... ... (anchor иои ... ... толық систаксисі:


,
мұндағы параметрлер келесі түрде болуы мүмкін:
HREF – міндетті параметр, біздің сілтеме жасайтынымыз URL ... ... ... Егер біз ... ... ... болсақ, онда HREF өрісі
Web-сервер файлдық жүйесіндегі файл атынан тұрады.
NAME – егер бұр ... ... онда ... ... ... та бұл ... тегі ... HREF параметріндегі # символын
қолдана отырып сілтеме жасауға болатын таңбаның атын көрсетеді;
target – құжаттың ... ... ... ... ... ... Егер ... атпен терезе немесе рамка жоқ ... онда жаңа ... ... ... тегінің көмегімен гиперсілтемелердің түстерін беру
– гипертекстік байланыс түсі (сілтемелер);
– бұрын болған сілтеме түсі;
... ... ... ...... ...... почта
адресімен берілген гипербайланыс.
Олай болса, мысалға автор элементтері H2, H3 және т.б. осы құжаттағы
тақырыптардың элементтеріне сілтеме болатындай ... ... ... ... құру үшін А ... қолданып, келесі түрде жазуға болады:
Мазмұны;
Кіріспе
Алғы сөз
... ... ... ... денесі…
Кіріспе
…1- бөлім…
Алғы сөз
…2-бөлім…
Нақты белгілеулер
…2.1 бөлім…
Сілтеме ретінде суретті қолдану

3.3 FrontPage гипермәтіндік редакторы
Microsoft Office пакетінің ... ... ... ... ... Web- бет ... үшін емес, толық байланысты қамтамасыз
етуге есептеліп жасалған программа.
Программа ... ... ... ... ішкі ... гиперссылкалардың дұрыстығын тексеретін құралдардан тұрады.
FrontPage редакторында жұмыс жасауды бастай отырып, сіз, оны қолдану
нәтижесінде ережелерді пайдаланып жасағандай, HTML құжат алатыныңызды
білуіңіз ... Осы факт бұл ... ... ... ... ... береді.
FrontPage редакторының барлық функциялары HTML тегалары арқылы жүзеге
асады.
FrontPage редакторының HTML тегалары түрінде елестетуге болмайтындай
құралдары жоқ.
Қолданушы берілген ... қол ... үшін ... ... ... ... Internet Explorer ... қолдануға негізделген.
Өйткені, оның жасаған HTML коды осы броузерде жақсы кескінделеді. ... HTML ... ... ... Internet Explorer -де
орындалатын «қозғалмалы жолды» қолдануға мүмкіндік береді.
FrontPage программасы Dream Weaver тәрізді WWW-беттің «көрінетін
редакторлары» (визуальные редакторы) деп ... ... ... Яғни ... ... ... ... бойынша дайын элементтерден бет
жасай алады.
FrontPage -де бетті қараудың үш режимі бар, оны іске қосу ... ... ... ... закладка қызмет етеді.
Normal - бетті көрудің қарапайым режимі,
HTML - HTML кодымен жұмыс жасайтын режимге ... - осы ... ... ... ... ... ... болып, көрінетінін көре аласыз.
Бүгінгі таңда кез – келген білім беру мекемесі, қызмет көрсету
мекемесі болсын ақпарат кеңістігінде ... ... ... арқылы өзін жарнамалап, көрсету өзекті мәселе болып отыр. Қазіргі
кезде Интернет арқылы тек басқалардың жасағанын алып қана ... өз ... ... тәжірибе бөлісуге мүмкіндіктер туып отыр.
Ол үшін HTML тілін білу міндетті емес. Себебі, бүгінгі программалық өнімдер
нарығында көрнекі сайттар жасауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... алдымен Microsoft компаниясы жасап шығарған FrontPage
программасын жатқызуға болады. Ол Ms Office 2000 Premium пакетінің құрамына
кіреді.Мұнда ...... ... ... ... Фреймалар
технологиясын қолдана отырып, сайттың сыртқы келбетін, қызметін ... ... ... кіру үшін ... ... Пуск ( Программы
( Ms FrontPage.
Жаңа бет жасау: Файл(File) ( ... ( ... ... ... Page) ( ... бетті шақыру үшін Файл(File) ( Открыть(Open), папка және
файлды таңдайсыз.
Құралдар панелі Word, Power Point және т.б ... өте ... ... оны ... ... ... ... түсін, фонын
өзгертеміз)
FrontPage - де бетті безендіру.
FrontPage – дің бетті әдемілеп безендіруге көптеген мүмкіндіктер бар.
Мысалы: ... ... ... ... ақпаратты орнату, суреттер мен
фотографиялар, клиптер, таблицалар, ссылкалар, әртүрлі немесе біртүсті
фондар орнату т.б. ... мен ... ... ... . ... ... ... дыбыстың өзі түспейді(Word – тағы сияқты), олардың
орнына ссылкалар жіберіледі.
Суретті бетке қою. – ... (Insert ) → ... ... → Картинка
(ClipArt) → немесе Из файла (FromFile). Папкадан қажетті суретті не
фотоны, басқа иллюстрацияны таңдаймыз. Стандарттау ... ... ... оңға, солға не центрге қоюға, ал маркерді қозғалту арқылы
өлшемін өзгертуге болады. ... ... ... корректировкалау үшін
қолданылатын бірнеше кнопкалары бар қосымша Picture панелі пайда болады.
Бұл панельді шақыруға немесе жасырын қоюға болады. Ол үшін ... ... ... (Toolbars) → Рисование (Picture) жолына белгі қоямыз.
Егер картинканың өлшемін кішірейткіңіз ... Resample ... ... ... ... ... ... Сурет тұратын файл өлшемі де
кішірейеді, ал бұл кескінді броузерге тез ... ... ... ... ... Мұнда картинканың бөлек
фрагменттері ссылкалары болып табылады. Топ болып түскен фотосуреттен әр
адамның ... ... ... ... ... ... ... Овал (Circular), Многоугольник (Polygonal) кнопкалары арқылы
картинканың қажет фрагменттерін қоршау. Гиперссылка (Create ... ... ... URL ... ... белгіленген фрагмент, маусты
басқанда кететін бет адресін енгізу. Картинканы қарағанда фрагмент контуры
көрінбейді.
Картинканың жеке бөліктерін мөлдір қылу, олардың ... ... ... тұру ... ... цвет (Set ... color) кнопкасымен
картинкадағы мөлдір болатын түске шертеміз. Таңдалатын түстер мен түсттің
барлық фрагменттеррі оның айналасындағылар фон түсін қабылдайды. ... jpg ... ... оны gif ... ... қажет, ОК шертеміз.
Фон немесе фондық суретті орнату (подлонку) – Формат (format) → Фон
(Background), қажет түсті шертіңіз. Немесе Фоновое изображение(Backround
picture) →Обзор (Browge) → және фон ... ... ... Сіз ... ... ... тұрады және бетті әдемілеп тұрады.
Бетті айналдыруда фондық ... ... ... үшін - ... → Фон ... → Watemark өрісіне белгі қоямыз. Олай болмаса
фон бетте жазылған жазу, суреттерімен бірге яғни бет мазмұнымен ... Бұл ... ... үшін→Preview.
Тема – бетке қолдануға болатын безендіру элементтері мен түстік
схемалардың арнайы жиынтығы. Ол үшін – Формат(Format)→ Тема(Theme)
командасын орындаймыз. ... ... ... ... ... ... ... theme to) қосқыштар тобында Все страницы(All Pages) қосылып
тұруы қажет. Басқа қосқыш Выбранные страницы(Selected Page) теманы тек ... ... ... ... қондырады. Берілген тізімнен біреуін таңдап, ОК
батырмасын шертеді.
Заголовокты басқа документтерден ... ... ... ... ... line) ... орындаңыз.
Бетті өзгерту күнін қою. Бұл режим әдетте Обновление 24 мая 2003 года
контекстінде қолданылады. Ол үшін Вставка(Дата и время(Date and time) ... ... ... ... автоматичесно ( ОК.
Белсенді батырманы орнату. Осы батырманы басқанда суретті
көрсететіндей немесе дыбыс ... ... ... ... етіп ... ... ( ... ( Активная кнопка(Nover
Buttion). Батырманың текстін связать(link to) өрісіне батырмасын басқанда
активтендірілетін ... , ... ... ... теру қажет.
Батырмаға кескінді қою үшін немесе дыбыс шығару үшін Изменить(Custom),
дыбыс не ... ... ... қажет. Активтендіру эффектісінің формасын
таңдау – При нажатии(On chek) немесе При ... hover) ... ... теру ... ... жұмысын броузер арқылы көруге
болады.
Вставка(Insert)(компоненты(Component)(Бегущая
строка(Marquee). Текст өрісіне қажетті мәліметті енгіземіз.
Направление(Вправо(Right),Влево(left), Поведение(Behavior) ... ... ... екі ... айналымының арасындағы тоқталыс уақытын
миллисекундпен, Amound өрісінде тексттің қозғалыс жылдамдығы пиксельмен,
Repent өрісінде жүгіру саны т.б беріледі (ОК. ... ... ... қойып, оң жағын басқанда ( Свойства бегущей ... ... ... ... түсін, фонын өзгертуге болады. Жол бетте
қозғалысқа түседі, жүру өрісінің өлшемін өзгертуге болады және ... ... оны ... ... ... ... солға, ортасына).
Эффектіні көру үшін Preview режиміне қоямыз. Жылжымалы жол бетті тартымды
етеді.
Өту эффектілерін қосу. Бетке ену және шығуды кескінді ... ... ... ... ... ( ... ... transitions) эффект уақытын таңдау (бетті ашу немесе жабу
кезіндегі),мысалы, Случайный(random) өту эффектісін секундтта,
Продолжительность таңдау(Durution) ( ОК.
Таблицаны жасау және оны бетке ... ... ... ... ... ... кнопкасына маусты шертіп, бетте тышқан
арқылы кестенің өлшемін көрсетеміз.
Table, Insert Table (Таблица, Вставить таблицу) командасын ... ... ... мен басқа параметрлерін көрсетеміз.
Егер бетте кесте түрінде кескіндеу керек мәліметтер тұрса, онда
текстті таблицаға айналдыру ... ... Ол үшін ... Table, convert, text to tablle (Tаблица, Преобразовать, Текст
в таблицу) командасын орындаймыз және ... ... ... ... ... ... өте қолайлы, себебі ұяшыққа текстті де,
суретті де, гиперссылканы да орнатуға болады. Әр ұяшыққа анимациялық
эффектілер т.б жасауға ... ... оң ... ... ( ... property)–ді таңдап, кестені бетте түзетуге, оның дәл өлшемін
қоюға, ұяшықтардың шеттерін таңдауға, ұяшық фонының түсін өзгертуге болады.
Таблицаны форматтау үшін мынадай ... ... ... cells), ... ... Cells). ... ... және
әр ұяшықтың өлшемін анықтайтын әртүрлі параметрлерін бөлгіш және шеткі
сызықтардың түсі мен қасиетін орнатуға болады.
Кестеге ... ... ... оң ... басамыз, пайда болған
менюден Table Properties(Свойства таблицы) командасын таңдамыз. Borders
(Границы) элементінде кестенің шетіне 0 ... ... ... көрінбейді.
Сонымен бірге Расположение(Layout) басқару элементінің тобында мыналарды
таңдауға болады:
Беттегі кестені түзету әдісін;
Кестені текстпен ... ... мен ішкі ... ... ... ... пиксельде өрнектелген арақашықтығы;
Кестенің ені мен биіктігі;
Фон басқару элементінің тобында:
Кесте облысы фонының түсі; (Color)
Фондық сурет (Use Background picture)
Көп жағдайда беттің ... бір ... ... ... ал ... ... ... ссылкаға байланысты
өзгеретіндей бет жасауға тура келеді. Мұны фреймалары бар беттер қамтамасыз
етеді. Фреймалы құрылымды бет дегеніміз – ... ... ... деп
аталатын тікбұрышты облыстарға бөлетін, ерекше түрдегі бет. Әр фрейм бөлек
бет болып табылады.
Фреймалар бұл – қолданушы таңдаған басқа беттерге жасалған
гиперссылкаларға байланысты ... ... ... ... ... ... ... меншікті айналу жолақтары бар.
Мыс: бір терезеде ссылкалар тақырыбы жазылады, екінші терезеде
сәйкесінше оған сәйкес беттер көрінеді.
Фреймасы бар бетті жасау – Файл (File)( ... (New)( ... Pages). ... болған шаблондар тізімінен қажеттісін таңдаймыз. Мыс:
Nested Hierarchy - 3 кадрдан ... сол жақ, ... және ... ... кадр – ... ... бет ... үшін ( ОК. (Сурет 4)
Және мынадай батырмалары бар 3 өріс аламыз: Set Initial ... ... ... ... URL ... ... ... New Page - жаңа бет
жасау үшін. Егер сол және ... ... ... ... үшін ... ... ... таңдау кезінде Preview(Предварительный просмотр) өрістің
оң жағында бет кескіні көрінеді. Description (Описание)өрісінде шаблон
сипаттамасы жазылады.
Кадрлар өлшемін олардың ... ... ... өзгертуге
болады.
Фрейм параметрлерін өзгерту (өлшемі, стильі, т.б) Фрейм(Frames)(
Параметры фрейма(Frame properties). Мыс: өрісінде айналу жолағын көрсету
режимін таңдауға ... ... ... ... ... needed(Когда нужно).
Фреймаларды толықтыру, жою яғни таңдалатын бет шаблонын
фреймаларымен бірге өзгерту – берілген кадрлардың біріне шертіп ( Добавить
фрейм(Split Frame) ... ... ... ... ... ... жою ( ... ( Свойства(Frame
properties) ( Показать рамки(Show Borders) өрісіндегі ... ... бар ... ... – Файл(File) ( Сохранить как(Save
as) Толық беттің атын теру ( Сохранить(Save). Әр ... ... ... ... оның орны көрсетіледі. Негізінен латын әрпімен терген ыңғайлы.
Осындай үлгіде жасалған ... ... ... ... ... біртіндеп
сақтала береді.
Кез – келген фрейманы басқалардан тәуелсіз редакторлеуге болады.
Гиперссылка дегеніміз ссылка бағыттайтын беттердің ... ... ... ... және ... объектпен не адрес
арасындағы байланысты сипаттайды. Ссылка осы сайттың басқа бетіне, осы
беттің басқа облысына, Интернеттегі ... сайт ... ... ... файл немесе программаға бағыштауы мүмкін. Ссылканы активтендіру
кезінде (оған маусты шерткенде) ссылкамен байланысты беттердің ... ... ... ... іске қосылуы жүреді.
Бетке гиперссылка жасау, яғни басқа бетке, суретке, дыбысқа көшу
жолы. Ссылка берілген URL адрес түрінде, сөз немесе сөйлем түрінде, ... ... ... өз ... ... ... web - страницаға жіберуге
болады.
Ссылканы адрес түрінде орнату үшін Вставка (Insert) ( ... ... ... или ... ... кнопкасын басыңыз.
Адрес URL өрісіне файл ссылкаға бару жолын толығымен ... ... ... ... сөз ... ... түрінде орнату – бетке ссылка атын
теріп жазу (мыс: «жми сюда»). Бұл атты ерекшелеп, Создать не ... ... ... URL - ... ... ... жаңа ... өту
адресін жазамыз ( ОК. Немесе адресті айқын түрде енгізіп, оны ерекшелеп,
адрес орнына қажетті сөз немесе сөйлемді теріп ... Ол ... ... ... ... ссылка болып қалады. Қажетті беттің адресін
Обзор батырмасын шерту арқылы автоматты қоюға болады. Тышқанды «Жми ... ... ... ... ... ... ... көшеміз.
Шақыратын беттің текстінде терілген өту жолы асты сызылған,
басқа түспен ерекше түрде жазылады. Адресті жібергенде саусақ пайда ... ... ... түсеміз.
Ссылканы сурет түрінде орнату – суретті бетке қою үшін
Вставка (Insert) ( Изображение ... ( ... ... не ( Из ... file) картинканы ерекшелейміз, Создать или Изменить ссылку батырмасын
шертеміз және шақырылатын беттің адресін ... ... ... ... қойып, оң жағын басқанда Гиперссылка (Hyperlink).
Ссылканы өзінің Е-mail -на орнату – ссылканың объектісін ерекшелейміз.
Гиперссылка (Hyperlink) конверті бар ... ... ... ... енгізесіз.
Тексттік ссылканың түсін келтіру – Формат ( Фон(Background) (
Посещенных (Visited Hyperlink) не Активных (Activ) ссылкалар үшін ... ... ... ... ... ... бет ішіндегі орын
(текст, сурет және т.б). Закладка бет көлемі өте үлкен болғанда, бірнеше
бөлімдерден тұратын болса, өте қажет. Мұндай ... ... ... ... ол арқылы беттің қажетті жерін тез табуға болады. Ол үшін
бірінші закладка жасап, кейін оған ... ... ... ... ... арқылы өтетін объектіні (сурет,
текст) ерекшелеп, Вставка (Insert) ( Закладка (Bookmark), закладканың атын
беріңіз (сурет үшін) немесе ұсынылған ... ... ... ... жаңа закладкалар осы беттегі закладкалар тізбегіне тіркеледі ( ОК
Бетті редакторлеу (Normal) режимінде ... ... ... ... ... бет атынан кейін # белгісімен бөлініп
жазылады. Мыс: Index.htm # infor
Закладкаға ссылка жасау- объектіні ... ... ... (
Вставка (Insert) ( Гиперссылка (Hyperlink) ( Закладка (Bookmark), тізімнен
қажетті закладканың атын таңдаймыз ( ОК.
Закладканы жою – ... ... ... (Insert) ( ... ( Очистка (Clear) . Закладка тізбектен жойылады, бірақ, оған
жасалған ссылка жойылмайды.
Закладкаға ... ... жою – ... ерекшелейміз,
Вставка (Insert) (Гиперссылка (Hyperlink)( Удалить ссылку (Remove link).
Объектіден ссылка қасиеті алынады немесе ссылка объектісі ... ... ... ... ... үшін ... ... эфектілермен бірге
объектінің мультимедиялық мүмкіндіктері: дыбыс, видео, анимация т.б
қолданылады.
Мысалы: сайттың кез-келген бетіне бет ашылғанда ойналатын ... Sound) ... ... ... ... ... беттің кез-келген облысында маустың оң
жағын басып, пайда болған жанама менюден Свойства страницы (Page
Properties) командасын таңдаймыз. Свойства страницы терезесі Общие(General)
ашылған түрде ... ... ... Sound) ... ... тобында
Обзор(Browse) кнопкасын шертеміз. Фоновый звук(Background Sound)
терезесінде музыкалық фрагменті бар файлды таңдаймыз.
Сайт бетіне видео ... ... қою ... ... ... ... видеоролик қою үшін тексттік курсорды қажетті орынға
қойып, Вставка(Insert)(Рисунок(Picture) ( Видео(Video) командаларын
орындаймыз. Әрі қарай ... ... ... ... ... ... ... бетке видеокескін шығаратын облысты көрсететін
тікбұрыш орналасады. Онда видеофрагменттің бірінші кадры кескінделеуі
мүмкін. Осы облыста маустың оң ... ... ... ... ... Свойства
рисунка командасын таңдаймыз. Video закладкасы ашылған түрде ... ... При ... ... mouse over) –ге ... қою, оған ... ... видеороликті іске қосуға мүмкіндік береді.
Повторы(Loop) есептегіші бар енгізу өрісінде ... ... рет ... ... ... ... ... –ға флажок қою әрқашан
ойнап тұратындығын білдіреді.
Мәтінді бөлек секцияларға бөлу үшін, мысалы, web-беттерінде жеке
тематикалық фрагменттерді ерекшелеуде көбінесе ... ... ... үшін ... бөлінген мәтін учаскелерінің арасындағы жолға
қоямыз. Вставка( Горизонтальная линия командаларын орындаймыз. Бетке
көлденең сызық орнатылады. Әрі қарай маусты бөлгіш сызықта 2 рет ... ... ... ... line ... ... ... Онда сызықтың ені мен биіктігін, түзу типін , түсі мен
көлеңкесін беруге болады.
Суреттерді редакторлеу мен орнату:
FrontPage редакторы кескіндерді әртүрлі графикалық формат
файлдарымен ... ... ... ... и анимированный), JPES,
BMP, TIFF, TGA, BAS, EPS, PCX, PND, PCD, WMF. Бетке дайын суретті FrontPage
программалық суреттер ... осы ... ... не локальді
дискідегі бір сайттардан не ондағы кез-келген графикалық файлдан,
Интернеттегі ... ... ... ... ... ... ... gif форматындағы анимациялық суреттер үшін Свойства
Рисунка(Picture Properties) тізімінде Видео(Video) вкладкасын Начать, При
открытии файла(Start, on life open) ... ... ... жұмыс жасауға арналған мынадай батырмалар
бар:
кнопкалар көмегімен кескіннің бояуының қанықтылығын реттеуге
болады.
кнопкалар көмегімен ... ... ... ... ... кескіннің тікбұрышты фрагменті
ерекшеленеді.
батырмасы gif форматындағы кескіннің үстіне мәтін жазу ... ... ... ... және ... ... ... көлденең және тік бағыттарда айнала
кескіндейді.
Жоғарыда айтып кеткеніміздей Интернетте әдемі безендірілген тартымды
сайт жасағыңыз келсе, сізге көмекке FrontPage сілтеуіші көмекке келеді.
FrontPage сілтеуіші ... ... ... ... ... ... тұтастай басқаруға мүмкіндік береді.
Мұнда біз логиканы тексере, ссылканы ұстап тұра ... ... ... ... ... ... Мысалы: сізге құжаттың
орфографиясын бір абзац не сайттың беттерін парақтап тексеретін тексттік
процессор ұнамайтыны мәлім, ал FrontPage сілтеуіші сайтты оңай, түгел
тексеріп шығады. – де ... рет ... ... концепциясы анықталды.
FrontPage сілтеуіш FrontPage-дің клиенттік бөлігінің негізін
құрайды. Ал бұл FrontPage редакторы мен шаблоны және кескініне тікелей не
жанама қатынасты ... ... ... (FrontPage Explorer)
Windows 95 сілтеуішімен шатастыруға болмайды. Олар сыртқы түрі мен қызмет
көрсетуі жағынан ұқсас болып келеді.
Сайтты басынан бастап ... ... соң, сіз Sitting Started ... ... типін таңдаңыз. Сізге 2 вариант ұсынылады.
Одностраничный файл(One Page Web) – егер сіз бір таза ... ... ... ... ... ... болады. Бұл жағдайда бір бетті сайт
жасайды және оны сілтеуіште ашады.
Импортировать существующий сайт(Import an Existing web) – егер ... –де ... ... ... шығарғыңыз келсе, мастер импорта
сайтов(Import web Wizard) –ты іске ... Ол үшін Import an Existing ... ОК ... ... Import web Wizard ... терезесі ашылады.
Мұнда сіздің сайтыңыздың дискідегі орны, жаңа аты көрсетіледі.
Жаңа сайтыңызға атау беріңіз, қажет болса ... ... ... ... New Web ... беріледі. Ал оны өзіңіз таңдағандай өзгертуге болады.
Сайттың аты мен атауын айыра білу қажет. Атау(little) – шартсыз
шама(кез-келген сөз ... ... ... – бұл URL адресінің бөлігі
және ол белгілі бір шарттарды қанағаттандыруы тиіс. Негізінен сайтты
өзіңіздің локальды ... ... ... оның ... ... ... ... шертесіз. Изменить расположение диалогы
терезесінде қажетті өзгерістерді жасай аласыз.
FrontPage-де жасалынған сайтты ... файл ... ... сайт ... ... ... ... терезесі ашылады. Егер сізге қажетті сайт мұнда болмаса
More Webs кнопкасына шертіңіз, осыдан кейін Open ... Web ... ... web ... или путь к файлу(Select a web server or disk
location) тексттік енгізу терезесінде web-сайтты орналастырғыңыз келетін
сервер атын енгізіңіз. Егер сайт ... ... ... ... ... орналасатын болса, оған өту жолын енгізіңіз.
3.Lest Webs батырмасына шертіңіз. FrontPage Сіз көрсеткен сервер
немесе жол бойынша іздейді және ... webs ... ... ... ... атты екі рет ... арқылы таңдайсыз, оны тізімде көрсетесіз,
ОК батырмасын басасыз.
Қорытынды.
Қазіргі таңда, Интернетте әдемі, көрнекі сайт жасауда немесе
электрондық оқулықтар жасауда көптеген ... бар ... ... ... келеді.
Бұл курстық жұмыста осы программаның негізгі мүмкіндіктері
қарастырылады. FrontPage редакторында бетті қалай безендіруге,
гиперссылкалар мен закладкаларды қалай жасауға ... ... ... ... ... ... программалардағыдай шаблондар
мен дайын формалар коллекциясынан тұратындығын айтып, ол арқылы кез-келген
қолданушы фреймалы – құрылымды қарапайым бетті өте тез ... көз ... Бұл ... ... ... ... ... анимация, видео қолдануға арқылы бетті
«жандандыруға» болатындығын жазып өттік.
Осылар арқылы, сіз өз фантазияңыздағы нәрселерді шынайы жасап, оны
өз сайтыңызда көре аласыз. Сондықтан ... ... ... ... мен ... ... комбинациясы болып табылады.
FrontPage программасы, әсіресе веб-дизайнерлер үшін күшті құрал
болып табылады. Оның бір дара бет ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері мол.
Қорытынды
Сонымен, ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды оқып үйрену
информатиканың аса маңызды бөлімі болып ... ... ... істеу негіздері аңық түсінбейінше информатиканың басқа да көптеген
бөлімдерін шыңдап игеру мүмкін ... Бұл ... ... ... ... деңгейі ретінде ЭЕМ архитектурасы алынады, бірақ ол да аса ... жаңа ұғым ... ... ... ... Бұны түсіну микропроцессор
командалары ... ... ... ... ... ... ЭЕМ-нің қызмет ету негіздерін ... оның ... ... жұмыс істей білу қажет. Компьютерлік ... ...... ... ... ең ... ... мәтіндік кескіндік, басқа да ақпаратты кез келген қашықтыққа ... ... ... ұғынып, осы үрдіске миллиондаған адамдарды
қатыстырудың экономикалық мүмкіндігін алды да ... ... ... бас ... ... ... ... кезде жаратылыстану-
техникалық ғылымдар мен гуманитарлық ғылымдар ... ... ... ... ретіңде еш ғылым ... ... ... тән ... бар ... ... информатиканы жетістікті түрде оқыту жүйесін тек бір
шағын зерттеу ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологияның дамуы мен қоғамның барлық
салаларына қарқынды түрде енгізілуі баланың жеке тұлға ретінде дамып
жетілуінде елеулі ... ... ... ... ... ... компьютерлік технологияның қолданылуы, компьютерлік ойын
орындарының, электрондық ойыншықтардық және автоматтандырылған техниканың
көбеюі бала тәрбиесіне, оны қоршаған ортаны танып білуіне әсер ... өз ... ... ... ... шығармашылық жұмыспен
шұғылдануға,ізденуге, өз жұмысының нәтижесін көріп, өз-өзіне сын көзбен
қарауына және жеткен жетістігінен ләззәт алуға мүмкіндік ... ... ... ... көмегімен оқу жұмысын, сабақтарды
әлдеқайда қызықты тартымды етіп түрлендіруге болады.Әрбір сабақ балалардың
көңіл-күйлерін көтеріп, тіпті нашар деген оқушының өзі ... ... ... ал ... ... ... жауапсыз қалғанда ғана мұғалімнен
білуге ұмтылады,көбінесе өз беттерінше шешуге тырысады.
Мұғалімдер тарапынан ыңғайлы,тартымды,оқушылардың білімін, мүмкіндігін
толығырақ бағалауына,оны түсінуге,жаңаша тәсілдермен жұмыс
істеуіне,ізденуіне, әр ... ... мен ... ... мол мүмкіндік
туғызады.
Оқушының жеке жұмыс істеуіне және оны ... ... ... бар. Мұғалім компьютерінде отырып, әр ... ... ... ... көруіне болады, ең жақсы орындаған
оқушы жұмысын тақтаға экранда көрсетуге ... ... ... ... ... жұмыс істеу барысындағы еңбекті қорғау
1. Компьютермен жұмыс істейтін жұмысшылар қауіпті ... ... ... өрісіне, статикалық электрге; жеткіліксіз
қамтамасыздандырылған метерологиялық жағдайарға, ... және ... ... ... Жұмысшылардың еңбек және жұмыс кестесі әртүрлі;
а) математик-бағдарламалаушылар және ... ... ... бір ... ... ... жұмыс істейді.
б) Операторлар үш және екі кезеңде сәйкесіне 8 немесе 12 сағат ... ... ... мен түрінің ерекшеліктері, ... ... ... нерв ... ... нерв бұлшықетінің өзгеруіне алып келеді
(пернетақтамен жұмыс кезінде).
4. Жұмыс орнының элементтерінің орналасуы еріксіз жұмыс ... ... ... ... ... ... алдында ұзақ жұмыс жасағанда операторлардың көру
мүшесіне салмақ түскені байқалады, бас ауруы, ұйқы бұзылуы, ... ... ... ... ... ... ауыр әсер байқалады.
6. Дисплеймен жұмыс істейтін бөлмені жертөледе орналастыруға болмайды.
7. Тұрақты жұмыс ... ... ... мен ... шу, ауа ... күйі ... ... сәйкес
қамтамасыздандырылуы қажет.
8. Бөлмеге жылу бергенде микроклимат параметрлерінің нормативі сақталуы
қажет. Магниттік ленталарды сақтау ... мен ... ... ... ... ... ... құралдарын қолдануға болмайды.
9. Жылдың салқын кезінде ауа температурасы 23-25 градус, ауа қозғалысының
жылдамдығы 0,1-0,2 м/с, салыстырмалы ылғалдылығы 60-40 ... ... Ауа ... ... 26-градусқа өзгеруі мүмкін.
4.2. Дербес компьютермен жұмыс кезіндегі жұмыс кестесі мен үзіліс.
1. Еңбектегі психологиялық жүктің есебімен функционалдық адам ... ... ... ... ... ... ... қажет.
2. Негізгі үзіліске түскі үзіліс жатады. Бұған жұмыс аралығында
қосымша 2-3 үзіліс 10 ... ... 8 ... ...... 12 сағаттық жұмыста 3 үзіліс.
3. Түскі үзіліс бар жұмыс кестесінде ... 4 ... ... қажет:
а) 8 сағаттық жұмыста 3 сағаттан кейін ... және ... екі ... ... 12 ... жұмыста 5 сағаттан кейін 1-ші үзіліс, 8 ... 2-ші ... және 1,5-2 ... жұмыстың аяқталуына дейін.
5. Жұмыс кестесі мен демалыс үзілістер орындалатын ... ... ... керек. 8 сағаттық жұмыс уақытында үзіліссіз жұмыс
жасау 4 сағаттан аспау тиіс; әр сағат сайын 5-10 минут, ал 2 ... 15 ... ... ... ... 4 сағат жұмыс ішіндегі өңделетін белгілердің саны 30 мыңнан аспауы
керек.
7. ... ... ... жасайтын қызметкерлер алдын-ала
дәрігерлік ... өтіп ... ... ДЭЕМ ... ... ... ... жиектер
|№ |Жиектер ... мм |
| ... ені |1050 |
| ... тереңдігі |400 |
| ... ... ... мен еден ... |750 ... |
| ... | |
| ... ... мен ... ... |280 |
| ... ... ... | |
| |Аяқ ... кеңістігі: | |
| ... |600 |
| |ені |500 |
| ... ... |400-500 |
| ... |400 ... |
| ... арқалығының отыру биіктігі мен |100-115 градус |
| ... ... | |
| ... ... ені |550 |
| ... ... ... |450 |
| ... ені |50 |
| ... ... |200 |
| ... ... ... |250 |
| ... ... радиусы |350 |
| |Аяқ қою үшін ... ... |
| ... бұрышы |0-20 ... ... үсті ... ... ... ... жағдайда пернетақтаның асты
тіреуішпен қамтамасыз етілуі (үстелмен аз-кем алшақтықпен) немесе ... ... ... ... ... ... дененің орналасуы мониторға қарау бағытындағы тікбұрышпен
немесе 75 ... ... ... керек.
4.4. Еңбек қорғау және қауіпсіздік техникасы
Қазақстандағы еңбек қорғау – құқықтық, ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... және сау ... қамтамасыз етуге бағытталған шаралар кешені.
Техникалық сипаттағы шаралар жұмысшыларды түрлі өндірістік жарақаттан
және бақытсыз жағдайлардан ... ... ... ... ... ... адам ағзасына кері әсерін тигізетін есептерді
анықтауға бағытталған.
Санитарлық-гигиеналық сипаттағы ... - ... ... ... зал) ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған.
5. ДЭЕМ пайдалану кезіндегі еңбекті қорғау туралы кейбір мәліметтер
1. Тірек қозғалыс ... көз, тері ... мен ... ... ... ... үшін ... жұмыс жасауға шектеулерді сақтау
қажет;
2. Экранның ыңғайлы ... ... ... дисплейді пайдалану;
3. Жоғарғы тиімділікті видео адаптер таңдаған дұрыс, мүмкіндігінше экранның
жаңару жиілігі 7072 Гц-тен кем болмау керек;
4. Дисплейге ... ... ... ... ... ... қою қажет.
Олар көзінің шаршауын бірнеше есе азайтады;
5. Жағдайың келіссе экраннан 70 см-ден кем болмайтын ... ... ... дисплейі жарық көзіне қарай бағытталмауы тиіс;
7. Жұмыс орны терезе қасында болған жағдайда ... ... ... ... 90 кем ... ... терезенің сол тұстағы бөлігі
жабылуы керек;
8. Экранды тікелей жарық көзі астына немесе оған жақын ... ... ... ... ... ... бөлменің жарықтылығының 2/3-нен
аспағаны дұрыс;
10. Дисплей артындағы қабырға оның экраны ... ... ... Бір ... ... ... ... жағдайда әр оператордың жұмыс
орнының көршілес компьютердің артқы және бүйір қабырғаларына ... 1,2 м кем ... ... ... орны ... ... ... ұзақ қозғалыссыз қалуын болдырмау
үшін дұрыс жабдықталуы тиіс;
13. Дисплеймен жұмыс ... ... ... ... ... уақытының 50%
аспауы тиіс;
14. Жұмыс жылдамдығы сағатына пернелерді 10000 рет ... ... ... Компьютермен әдеттегі жұмыс кезінде әр 2 сағат сайын, ал ... ... 1 ... сайын 15 минуттық үзіліс жасау керек.
4.6. Компьютермен жұмыс кезіндегі қауіпсіздік техникасы
Есептеіш техника зертханасында қымбат күрделі және ... ... ... аппаратура – компьютерлер және басқа ... ... ... Бұл ... ... ... керек;
❖ Зертханаға сырт киіммен кірмеу керек;
❖ Қосатын ... ... ... ... ... Монитордың сырты мен экранға, пернелерге тиісуге болмайды;
❖ Қуат ... ... мен ... ... ... ... рұқсатынсыз аппаратураны өшіріп қосуға болмайды;
❖ Дискеттер, кітаптар мен дәптерлерді монитор мен ... ... ... ... ... ... ... істеуге болмайды;
❖ Зертханада тіркелген дискеталарды жұмыста пайдалануға болмайды;
Күйген иіс ... ... ... ... ... ... ... немесе зерханашыға хабарлау керек.
Жұмыс басталар алдында:
❖ Аппаратура мен қосатын кабельдердің ... ... ... көз ... ... ... ... ортасына келетіндей (ол клавиатурамен
еңкеймей қолдануға мүмкіндік береді) болып отырыңыз;
❖ Жұмыста қолданылатын қондырғылардың ерекшеліктерін ... ... ... ... ... немесе зерханашыға барыңыз;
❖ Тіркеу журналына ДЭЕМ – да ... ... мен ... ... ... мұқият қадағалаңыз, омыртқаның қисаюына жол бермеңіз.
Жұмыс кезінде:
❖ Жоғарыдағы ережелердің барлығын және де ... ... ... түрде орындаңыз;
❖ Аппаратураның дұрыстығын қадағалаңыз, ерекше дыбыс пайда болып немесе
аппаратураны сынып қалған жағдайда ... ... ... ... қатты басудан сақтаңыз;
❖ Клавиатурада таза қолмен жұмыс ... ... ... ... тырыспаңыз. Жұмысты
аяқтаған соң:
... ... ... ... бағдарламаларды жабыңыз),
бұл сақталмаған мәліметтерді жоғалтып ... үшін ... ... ... ... ... жұмысының аяқталуы туралы жазыңыз.
4.7. Электр қауіпсіздігі
Стандарттарға сәйкес электр қауіпсіздігі дегеніміз – электр тогының
әсерінен адамдарды ... ... ... ... ... ... ... жүйесі. Басқа қауіп көздерін электр тогын
арнайы жабдықсыз көру қиын, сондықтан оның ... ... ... ... ... жарақатының негізгі себептері мыналар:
▪ Ток тасымалдаушы бөліктердің ... ... ... ... ... тиіп ... ток ... бөліктерге тиген кездегі қорғаныс
заттарының жарамсыздығы; жұмыс істеп тұрған жабдықты сөніп тұрғандай
қате түсіну;
▪ Қалыпты жағдайда ... ... ... бүлінуінен кенет
пайда болатын қуат; ток тасымалдаушы жабдықтың қуат ... ... ... ... фазалардың жерге немесе тағы басқа тұйықталуы;
▪ Жабдықтың ток тасымалдаушы бөліктерінде жұмыс істеп ... ... оны ... ... ... және қуат ... тұрған сымдардың
тұйықталуы; көршілес жұмыс істеп тұрған қондырғылардан қуаттың ауысып
кетуі;
Кешеннің пайдалануы ДЭЕМ-ға есептелген. Қуат көзі ... 220В ... ... ... ... ток жүйесі табылады.
Талаптарға сай электр тогының соғуынан сақтану үшін:
▪ Жұмыс өндірісінің және ... ... ... және ... Қауіпті қуатпен жұмыс істейтін, изоляцияланбаған аз қуатпен жұмыс
істеуге арналған және жерлестірілмеген жабдық ... ... ... Көп қабатты, мықты изоляциялық материалдан жасалған, электр ... үшін ... ... ... ... етілетін қорғаныс
түріне байланысты) пайдалану;
▪ ДЭЕМ электр қуатын ... ... ... ... бар ... ... ... Желіден алынатын токтың қуатын есепке ала отырып, ауыр ... ... ... ... ... тұйықталудан сақтау.
8. Өрт қауіпсіздігі
Өрт қауіпсіздігі дегеніміз – адамдар мен мүліктерді өрттен қорғауға
бағытталған мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... ... ... мен ... өрт ... де стандарттармен реттеледі.
ЭЕМ операторының жұмысы өрт қауіпсіздігінің Д категориясына (өртенбейтін
заттар мен ... ... ... сәйкес бөлмеде жүргізілуі тиіс.
Ғимараттың ... ... ... ... бірінші деңгейге сәйкес
(қабырғалар жасанды немесе табиғи тастан) жасалған қабырға ... ... ... ... ... ... сәйкесінше қызуды азайтатын
арнайы айырғыштар қолданылады. ЭЕМ-ді жылу көздері қасына ... ... ... күн ... түспеу керек.ЭЕМ – ді артқы және
бүйір ... ... ... ең аз ... 0,2 м қашықтықта тұратындай
етіп орнату қажет. Жылу режимін сақтау үшін ЭЕМ ... ... ... ... ... Ішкі ... өте ... жылу
шыдамдылығы бар сымдармен жасалған.
Нысананың өрт қауіпсіздігі:
▪ өрттің ... алу ... өрт ... жүйесімен;
▪ ұйымдық техникалық шаралармен қамтамасыз етеді.
Бөлмедегі өрттің алдын алу ең ... ... ... ең ... ... қауіпсіз орналасуымен тез жанғыш материалдардың
жоқтығымен қамсыздандырылады.
Өрт қауіпсіздігі ... ... өрт ... ... ... өрт ... құралдарының барлығымен, ғимарттың негізгі құрылыс
қондырғыларының отқа беріктігімен реттелген шектерімен, ... ... ... ұжымдық және жеке қорғаныс заттарын ... ... ... ... ... ... ... ережелеріне оқытуды ұйымдастыру жатады.
V. Экономикалық бөлім
5.1 Жұмыстың қысқаша сипаттамасы және оның тағайындалуы
Бұл жұмыс оқытушды электрондық құралдарын ... және оқу ... ... ... ... осы ... ендіру нәтижесінде студенттердің сапасы мен жылдамдығын арттыру,
сонымен қатар оқытушылар құрамының еңбегін жеңілдету күтіледі.
5.2 Бағдарламаның ... ... ... ... өнімді құрудағы кеткен шығындар бағдарламаны
құрушылардың еңбек ақысын төлеу ... ... және ... ... ... ... ... төлемі бойынша шығындардан
құралады.
3СПП=33ПСПП+3МВСПП+3общ
мұнда
3СПП – бағдарламалық өнімді құруға кеткен шығындар
33ПСПП – ... ... ... ... төлеуге кеткен шығындар
3МВСПП – машиналық уақыт төлеміне кеткен шығындар
3общ – жалпы шығындар.
1. Бағдарламаны құрушының ... ... ... ... шығындар
Бағдарламаны құрушының еңбек ақысын төлеуге кеткен шығындар
бағадарламалық өнімді құрудың еңбек сыйымдылығын бағдарламашы ... ... ... ... аударымдар коэффициенттің
есебімен) көбейту жолымен анықталады:
33ПСПП = t*T сағ
5.2.2 Бағдарламалық өнімді құрудың ... ... ... ... ... ... ... келесідей түрде
анықтауға болады:
t=to+ta+tб+tп+tд+toт
мұнда
to – есептерді бейнелеу дайындығына кеткен еңбек шығындары;
ta – есептер шешімінің алгоритмін жасауға кеткен ... ...... ... ... блок-сызбасын жасауға кеткен еңбек
шығындары;
tп – дайын блок-сызба бойынша бағдарламаны құруға кеткен еңбек шығындары;
tд – есептер құжаттарын ... ... ... ...... кешендік кейінге қалдыру кезінде ... ... ... ... ... ... ... құрушы шығындары операторлардың шартты сандары
арқылы есептеу болады. Біздің жағдайда кейінге қалдырылған ... саны Q=2000 ... ... ... ... ... ... есебі
Есептерді бейнелеуді дайындауға кеткен еңбек шығындарын бағалау
мүмкін емес, себебі ол ... ... ... ... ... программисттің кәсібшілігін және бейнелеуді жою есебімен есептердің
бейнеленуін оқуға кеткен еңбек шығындарын бағалаймыз.
to=Q * ... В – ... ... жетіспеуі нәтижесінде еңбек шығынын
жоғарлату коэффициенті, В = ... ... ... ... ... үшін ... ... коэфициенті, К=0,7.
Осы есепті бейнелеуді зерттеу кезінде В коэфициентін ... ... және ... қажет етілуімен байланысты 2-ге тең деп
аламыз.
Сөйтіп, мынаны аламыз:
to = 2 * 2/(80*0.7) = 71.43 ...... ... Алгоритмді жасауға кеткен еңбек шығындарының есебі
Есептерді шығару алгоритмін жасауға ... ... ... = ... ... ... күн.
Блок сызбаны жасауға кеткен еңбек шығындарының есебі;
Есептерді шығару алгоритмінің блок-сызбасын жасауға кеткен еңбек шығындары,
оны келесідей түрде есептейміз:
Tб = ... ... ... күн.
5.2.5 Бағдарламаны құруға кеткен еңбек шығындарының есебі
Дайын блок-сызба бойынша бағдарламаны құруға кеткен ... ... ... бойынша анықталады:
Tп = Q/(60…75*K)=2000/(76*0.7)=37.59 (адам сағ)=5 күн.
5.2.6 Кейінге қалдырғанда кеткен бағдарламаның еңбек шығындарының есебі
Есепті кешенді ... ... ... ЭЕМ-де бағдарламаны кейінге
қалдыруға кеткен еңбек шығындары:
Тoт=1.5* tаот
мұнда
tаот – бір ... ... ... ... ... ... кейінге қалдыруға кеткен еңбек шығындары:
tаот =Q/(40…50*K)=2000/(45*0.7)=63.49=8 күн/адам – ... ... ... ... ... дайындауға кеткен еңбек шығындарының есебі
Есеп бойынша құжаттарды дайындауға кеткен шығындары былай анықталады:
tд = tдp + ...... ... ... ... шығындар;
tдo – құжаттарды редакциялау, басу және безендіруге кеткен шығындар;
tдp=Q/(150…200*K)=2000/(185*0.7)=15.44 (адам сағ)=2 күн;
tдo=0.75* tдp=0.75*15.44=11.58 (адам – сағ) =1 ... ... – сағ) =3 ... ... өнімнің жалпы еңбек сиымдылығын былай ... ...... ... ... ... еңбек ақысының есебі
Қазіргі нарықтық жағдайларда бағдарламалаушының орташа ... ... ... ... ... ... үшін ... сағаттың еңбек ақы төлемін
аламыз, ол Tсағ=187 тг/сағ құрайды, бұл 8 ... ... күні және 5 ... ... ... 30000 тг/ай құрайды. Бұл сан ... ... ... нақты еңбек ақы төлеміне ... ... ... ... ... ... бағдарламалаушының
еңбек ақысынан және әлеуметтік қажеттілікке кеткен аударымдардан құралады.
Әлеуметтік мұқтаждыққа кеткен ... ... ... ... ... ... ... барлығы 16% құрайды. Осыдан
бағдарламалаушының еңбек ... ... ... ... ... құрайды:
33ПСПП = 309.5*187*1.16=67137 тг.
5.2.9 Машиналық уақытты төлеуге кеткен шығындар
Бағдарламаны кейінге қалдыру кезінде машиналық ... ... ... бағдарламаны кейінге қалдырудың фактілік ... ... ... ... – сағ бағасына көбейту жолымен анықталады.
3МВСПП = C сағ+ t ЭЕМ
Мұнда:
C сағ – жалға алу уақытының машина – сағатының бағасы, ... ЭЕМ – ... ... кейінге қалдырудың фактілік уақыты.
5.2.10 Кейінге қалдырудың фактілік уақытының есебі
Фактілікті төмендегідей формула бойынша есептеп шығарамыз:
t ЭЕМ = tп + tдo + ... ЭЕМ = 38.4 + 11.58 + 99.7 = 149.4 ... ... ... ... ... ... формула бойынша есептейміз:
C сағ =3ЭЕМ / ТЭЕМ
Мұнда,
3ЭЕМ – жыл ішінде ЭЕМ-ді пайдалануға кеткен толық (барлық) шығындар;
ТЭЕМ – ЭЕМ уақытының ... ... ... ДЭЕМ ... ... ... қорының есебі
Жылдағы күннің жалпы саны – 365.
Демалыс күндер мен ... саны – ... ... тоқтау уақыты 4 сағат бойынша апта сайынғы
сақтандыру ретінде анықталады.
ДЭЕМ жұмыс уақытының жылдық қорының барлығы келесіні құрайды:
ТЭЕМ = 1808 ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға кеткен толық шығындарды төмендегідей ... ... ... = ...... көрсетуші персоналдық еңбек ақысын төлеуге кеткен жылдық
шығындар, тг/жыл;
3АМ – амортизацияға кеткен жылдық шығындар, тг/жыл;
3ЭЛ – ЭЕМ ... ... ... кететін жылдық шығындар,
тг/жыл;
3ВМ – қосымша материалдарға кететін жылдық шығындар, тг/жыл;
3тp – компьютерді ағымдағы ... ... ... ...... да жылдық шығындар және қосымша шығындар, тг/жыл.
5.2.14 Амортизациялық аударымдар
Жылдық амортизациялық аударымдарының ... ... ... ... * Нам
Мұнда,
Cбал – компьютердің баланстық құны, тг/дана;
Нам – амортизация нормасы 33% құрайды.
ДЭЕМ баланстың құны сатылатын бағаны, ... ... және оны ... кеткен шығындарды кірістіреді.
Cбал = Срын + 3уст
Мұнда,
Срын – компьютердің нарықтық құны, тг/дана;
3уст – компьютерді жеткізуге және құруға кеткен шығындар.
Жұмыс ... ... 110000 тг ... ... ... алынды,
барлық материал басылып шығарылған принтер – 30000 тг ... ... құру және ... кеткен шығындар компьютер құнынан 10% құрайды.
3уст=10%*Срын=0.1*140000=14000 тг.
Осыдан
Cбал=140000+1400=154000 тг/дана
ал
3ам = 154000*0.33 = 50820 тг/жыл.
5.2.15 Электр энергиясына кеткен шығындар ... жыл ... ... ... ... құны ... ... анықталады:
3ЭЛ=Рэл* Тэвм * СЭЛ * А
Мұнда,
Рэвм – ЭЕМ-нің жиынтық қуаттылығы;
СЭЛ – 1 кВТ сағ электр энергиясының құны;
А – машина қуаттылығын ... ... ... ... ... ... Рэвм = 0,22 кВТ, кәсіпорындар
үшін 1кВТ сағ электр энергиясының құны Сл = 6,02 тг, машинаны пайдалану
интенсивтілігі А=0,98.
Онда электр энергиясына ... ... ... ... = 0,22 * 1808 * 6,02 * 0,98 = 2346,6 ... ... ... кеткен шығындардың есебі
Ағымдағы және сақтандыру жөндеуге кеткен ... ЭЕМ ... 15% ... 113 ... § 2, 4-бөлім) тең қабылданады:
3тр = 0,15 * Сбал = 0,15 * 154000 = 23100 тг.
5.2.17 Қосымша ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қажетті материалдарға
кеткен шығындар ЭЕМ құнынан 2% шамасын құрайды.
3ВМ = 0,02 * 154000 = 3080 ... ДЭЕМ ... ... ... да ... пайдаланумен байланысты басқа да жанама ... ... ... ... ... ... ... құралады
және ЭЕМ құнынан 5% құрайды.
3ПР = 0.05 * 154000 = 7700 ... ... ... ... ... ... кеткен жылдық шығындар
Қызмет көрсетуші персоналдың еңбек ақысына кеткен шығындар негізгі
еңбек ақы ... ... және ... ақы ... ... ... еңбек ақы төлеудің сомасы штаттағы жұмысшының жалпы санынан
шығып анықталады:
3ACKЗП = 12 * ∑ ... – бір ... і-ші ... тарифтік ставкасы (тенге). Қызметтік
базалық еңбек ақы мөлшері 12000 тг. Қызмет көрсету ... ... тг ... ... ақы мөлшерімен инженер-электронщик кіруі қажет. Сонда
осы персонал 1 ... ... ... ... қызмет көрсету
персоналының негізгі еңбек ақысының шығыны мынаны құрайды:
3ACKЗП = 12*20000 = 240000 ... ... ... ... ... еңбекақыдан 25% құрайды.
3ЗП = 0,25 * 240000 = 60000 тг.
Әлеуметтік қажеттіліктерге аударымның сомасы қанша және негізгі еңбек
ақы сомасынан 22% ... = 0,22 * (240800 + 60000) = 66000 ... ... ... ... ... ақысына кеткен жылдық шығындар
мынаны құрайды:
3ЗП = 240000 + 60000 + 66000 = 366000 ... жыл ... ... ... ... ... ... мынаны құрайды:
3эвм = 366000 + 50820 + 2347+3080+23100+7700=453047
Онда жалға алынған ... ... ... ... ... ... = ... уақытының шығынын төлеу:
3МВСПП = 250.6*144.11=36111
5.2.20 Жалпы шығындардың ... ... бұл ... ... ... қызметтерге
және т.б. кеткен ... Олар ... ... ... ... ... ... тең қабылданады.
Зобщ=(67137+36111)*0.2=20650
Онда бағдарламалық өнімді құруға кеткен шығындар мынаны құрайды:
3СПП =67137+36111+20650=123898.
5.3 Түйіндер
Біз экономикалық шығынды есептей ... ... ... ... тг ... ... ... анықтадық. Бұл қаржы көп болғандықтан,
оны бағалау өте қиын. Бағдарламалық ... ... ... ... азайту
үшін келесі жолдар ұсынылады. Көріп отырғанымыздай 30000 тг ... ... ... ... табылады. Бұл шығынды бағдарламашы тиімділігі, еңбек
жұмысы үшін ең ... ... ЭЕМ ... ... ... белсенділігін,
ыңғайлылығын арттыру және басқа да факторлар есебі ... ... ... ... ... оның ... ... болып
қана қоймай, себеп сілтемелерге әкеп соғатыны анық көрсетілген. Олар ... ... ... Оның жан – ... ... ... ... тез және жоғары берілетін мінездемесімен ерекшеленіп отыратындығында.
Осындай талаптарды ... ... оны ең оңай ... деп қарауға
болмайтындығына көзіміз жетеді.
қолданылған ... ... Е.К, ... Б, ... А. «Информатикадан 30 сабақ»
Алматы «Шартарап», 1998 жыл
2. Шевчук Е.В, Кольева Н.С. Жалпы білім беретін мектептің 8 сыныбына
арналған оқулық «Информатика» - ... ... ... 2008 ... М.Қ. ... Л.Қл ... “Информатика” Астана-2004
4. Симонович С.В «Информатика» базовый ... ... С.Ә., ... А.Н., ... О.С. ... ... курсына арналған практикум Алматы, 2000
6. Балапанов Е.Қ. Бөрібаев Б.Б. Дәулетқұлов А.Б. Жаңа информациялық
технологиялар: ... 30 ... ... ЖТИ, ... ... ... ... «Информатика» әдістемелік
құрал, Алматы, «Жазушы» 2007 жыл
8. Н.Ермеков, Е.Кузина «Информатиканы оқыту ... - ... 2003 ... Бондарев В.М., Рублинейкий В.И., Качко Е.Г: Основы программирование.
Харьков. Фолио. 1997.
10. Каймин В.А., Питеркин В.М., ... А.Г. ... ... ... ... В.А. VBA в Office 2000. ... ... дом ... Редакция», 1999Г
12. Денисов А. Microsoft FrontPaje 5. - СПб: Питер, 1999.
13. Информатика. Базовый ... Под ред. ... С.В. - СПб: ... Информатика: Учеб.пособие для студ.пед.вузов / А.В.Могилев, Н.И.Пак,
Е.К.Хеннер; Под ред.Е.К.Хеннера. – 2-е изд., ... - ... ... ... ... ... для ... и экономистов. Учебник для вузов. Под ред.
Симоновича С.В. - СПб: Питер, 2001.
16. Йодан Э. ... ... и ... ... М.: - Мир, ... Новейший самоучитель работы на компьютере. Под ред. Симоновича С.В. -
СПб: Питер, 2000.
18. HTML программирование. Под ред. Хомоненко А.Д. - СПб: ... ... В.А. ... - ... ОТАЭ, 2001.
20. Реселман Б. Использование HTML 5: Пер. с англ. - К.; М.; СПб., ... ... ... Рудометов Е. Аппаратные средства и мультимедиа: справочник. Изд. ... СПб: ... ... ... ... ғылыми - әдістемелік журнал

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері арқылы бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру24 бет
Орта мектепте «жарық дисперсиясы» тақырыбын оқыту әдістемесі34 бет
MS-DOS-тағы файлдармен және каталогтармен жұмыс жасау36 бет
Программалық құралдар4 бет
Жекешелендіру жайлы4 бет
Қазақстан Республикасының мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы заңнамасы11 бет
ҚР жекешелендіру мәні, кезеңдері мен оны жүргізу әдістері4 бет
"Тест" бағдарламасын құру20 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь