Қазақстандағы бокстың дамуы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..1

1. Қазақстандағы бокстың дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2

2. Бокс техникасы және оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2.1. Боксшының бастапқы қалпы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

3. Арақашықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
3.1. Алыс арақашықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
3.2. Орта арақашықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
3.3. Жақын арақашықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

4. Соққылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
4.1. Соққылардың негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
4.2. Соққы кезіндегі жұдырықтың қалпы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
4.3. Саусақтарды байлау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

5. Төте соққылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
5.1. Сол қолмен басқа төте соққы беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
5.2. Сол қолмен денеге төте соққы беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
5.3. Оң қолмен басқа төте соққы беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
5.4. Оң қолмен денеге төте соққы беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

6. Төменнен жасалатын соққылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
6.1. Сол қолмен басты төменнен соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
6.2. Сол қолмен денені төменнен соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
6.3. Оң қолмен басты төменнен соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
6.4. Оң қолмен денені төменнен соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

7. Қапталдан жасалатын соққылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
7.1. Сол қолмен басты қапталдан соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
7.2. Сол қолмен денені қапталдан соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
7.3. Оң қолмен басты қапталдан соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
7.4. Оң қолмен денені қапталдан соғу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

8. Қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
8.1. Бокстағы қорғаныс түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Кіріспе.

Бокс.Осы бір төрт қана әріптен тұратын ағылшын сөзі миллиондаған спорт жанкүйерлеріне жақсы таныс.Жер бетінде бокс десе ішкен асын жерге қоятын,шаршы алаңдағы шиеленіскен жекпе-жекктеді көрмей,дегбірі басылмайтын жандар аз емес.Адам әрқашан мықтылықты құрметтеген ғой мықты,атпал азаматтарды пір тұтқан,солардың өршіл өнеріне табынған.
Бокстың тарихы біздерді алыс заманалардың түкпіріне жетелейді.ЕжелгіМысыр,Крит-Микен,Вавилион дәуірлерінің тасқа қашалған мұраларында жұдырықтасып жатқан адам бейнелері бар.Алғашқы қауымда өмірсүрген арғы тегіміз екі аяғының қуатына,жұдырығының мықтылығына сүйеніп күнелтті.Олар өзара күш сынасып есеп айырысуды дәстүрлі әдетке айналдырды.Осындай бәсекеден барып түрлі спорттық ойындаар өмірге келді. Ал ең алғашқы шыққан спорт түрі қайсы десек,әрине,жұдырықтасу мен жүгіру қатар тұрар еді.
Артына өшпес(Илиада) жырын қалдырған грек философы Гомер өз заманындағы жұдырықтасу туралы анық та дәл мәліметтер қалдырған. Бастапқы кезде жұдырықшылар қолдарын өгіздің мойын терісінен жасалған май сіңген терімен булап,білектерін орап байлайды екен. Жекпе-жек екі жұдырықшының біреуі қашан құлап түскенше өте беретін көрінеді. Шегінген,жалтарған жұдырықшыны арнайы істік темірмен қаруланған төреші-эфефтер ортаға айдап отыратын болған. Біздің дәуірімізден бұрынғы 688-жылы өткен ерте дүниедегі жиырма үшінші Олимпиадалық ойындардан бастап бокс яки жұдырықтасу жарыстың бағдарламасына енген. Атақты ғалым Пифагор, философ Платон, қолбасшы Акивиад жұдырықтасумен айналысқан.
Қазіргідегідей ол кезде де жұдырықшылардың жекпе-жегін тамашалаушылар өте көп болған. Атақты жұдырықшылардың даңқы ауыздан-ауызға ілігіп,айдай әлемге жария болып отырған.
Халық оларды ерекше құрмет тұтып,әнге,жырға қосқан,эпостардың қаһарманы еткен,Олимпиадалық ойындарда жеңіске жеткендеріне көздері тірісінде ескерткіш орнатқан.
Ежелгі дүниедегі Олимпиадалық ойындар тоқтаған соң да бокс салбырсыған жоқ. Көптеген даулы мәселелер жұдырықтың күшімен шешілетін. Бертін келе осыны тәртіпке келтіру мақсатымен жекпе-жек өткізудің ережесі ойлап шығарылды. 1743 жылы шыққан бұл ереже ағылшын Джемс Браутонның есімімен тікелей байланысты. Сөйтіп Браутонның отаны Англия қазіргі бокстың кіндігін кескен ел болып шыға келді.
1867 жылы кәсіптік бокс дүниеге келді. Бірақ алғаш рет әлем чемпионаты ұйымдастырылғанша ол өзінің даму жолынан өтті. Бұл заңдылықтан ешқандай спорт түрі қашып құтыла алмайды ғой. Миллиондаған адамдардың жүрегін баурап, сан елді, сан халықты өзінің құшағына орау үшін уақыт керек. Сол уақыт Ресейге өткен ғасырдың аяғында, ал осы ғасырдың отызыншы жылдарының басында Қазақстанға да келіп жетті.
Қолданылған әдебиеттер

1. «История бокса». Г. Нэпнан. 1991 ж.

2. «Боксшы болғың келеме?» І. Нұрмаханов

3. «Жекпе – жек түрлері». 2001 ж.

4. «Справочник Олимпийского телеболельщика». 1984 ж.

5. «Энциклопедия спорта». Лебеденка. А.Ц.

6. Журнал «Prosport» 2002 ж. №17.

7. «Боксеры века». 2000 ж. Москва.
        
        Кіріспе.
Бокс.Осы бір төрт қана әріптен тұратын ағылшын сөзі ... ... ... ... ... бокс десе ... асын жерге
қоятын,шаршы алаңдағы шиеленіскен жекпе-жекктеді көрмей,дегбірі басылмайтын
жандар аз емес.Адам әрқашан мықтылықты құрметтеген ғой ... пір ... ... өнеріне табынған.
Бокстың тарихы біздерді алыс заманалардың түкпіріне
жетелейді.ЕжелгіМысыр,Крит-Микен,Вавилион дәуірлерінің ... ... ... ... адам ... ... қауымда
өмірсүрген арғы тегіміз екі аяғының қуатына,жұдырығының мықтылығына сүйеніп
күнелтті.Олар ... күш ... есеп ... ... ... бәсекеден барып түрлі спорттық ойындаар өмірге келді. Ал
ең алғашқы шыққан спорт түрі қайсы десек,әрине,жұдырықтасу мен жүгіру қатар
тұрар еді.
Артына өшпес(Илиада) ... ... грек ... ... ... жұдырықтасу туралы анық та дәл мәліметтер қалдырған. Бастапқы
кезде жұдырықшылар қолдарын өгіздің мойын терісінен ... май ... ... орап ... ... ... екі жұдырықшының
біреуі қашан құлап түскенше өте беретін көрінеді. Шегінген,жалтарған
жұдырықшыны арнайы ... ... ... ... ... ... болған. Біздің дәуірімізден бұрынғы 688-жылы өткен ерте дүниедегі
жиырма үшінші Олимпиадалық ойындардан бастап бокс яки жұдырықтасу жарыстың
бағдарламасына енген. Атақты ... ... ... ... қолбасшы
Акивиад жұдырықтасумен айналысқан.
Қазіргідегідей ол кезде де жұдырықшылардың жекпе-жегін
тамашалаушылар өте көп болған. Атақты жұдырықшылардың даңқы ауыздан-ауызға
ілігіп,айдай ... ... ... ... оларды ерекше құрмет тұтып,әнге,жырға қосқан,эпостардың
қаһарманы еткен,Олимпиадалық ойындарда жеңіске жеткендеріне көздері
тірісінде ескерткіш орнатқан.
Ежелгі дүниедегі ... ... ... соң да ... жоқ. Көптеген даулы мәселелер жұдырықтың күшімен шешілетін.
Бертін келе ... ... ... ... жекпе-жек өткізудің ережесі
ойлап шығарылды. 1743 жылы шыққан бұл ереже ағылшын Джемс Браутонның
есімімен тікелей байланысты. Сөйтіп Браутонның ... ... ... ... ... ел болып шыға келді.
1867 жылы кәсіптік бокс дүниеге келді. Бірақ алғаш рет әлем
чемпионаты ұйымдастырылғанша ол ... даму ... ... Бұл ... ... түрі қашып құтыла алмайды ғой. Миллиондаған адамдардың
жүрегін баурап, сан елді, сан халықты өзінің ... орау үшін ... Сол ... Ресейге өткен ғасырдың аяғында, ал осы ғасырдың отызыншы
жылдарының басында Қазақстанға да ... ... ... ... ... Бұл ... ... қымбат есім. Қазақстан
боксының Шәкең сонау кәрі Атыраудың бойында туып өсті, сондықтан болар, сол
кәрі теңіздің туылған асау балығы – ... ... де осы бір ... ... тым ... ... ... атқан жас жігітке нәресте кезінде
беріліпті. Шәкең 1933 жылы « Медик» спорт клубында бокс ... ... ... ... Голощекеннің «кіші октябірі» қылышынан қан тамызып
тұрған кез. Бірақ өмірді өшірмес үшін, жалғастыру үшін, қайғы – ... ... ... тұру үшін ... ... да ... ... Жастар
ертенгі күні өршіл өнерлерімен әлемді таңдандырсын деп ойлады ма жас Шоқыр
өзі сүйген іске бел шешіп кірісті. ... ... ... ... Ұлы Отан соғысына қатысып, толарсақтан қан кешкен сұрапыл ... ... ... ... ... жоқ. Елге ... соң сол ізгі ... жылғалай
жалғастырды.
Бокстан Қазақыстанда алғаш рет бұрынғы Кенес Одағының ... ... ... ... ақ ... ... қас шеберлері С.Щербаков,
А.Булгаков, Г.Гарбузов, Б.Тишинның қатарында тұрады. Ол «Динамо» ерікті
спорт қоғамы біріншілігінің жеңімпазы, бірнеше рет жүлдегері ... ... Ұлы Отан ... бұрын Қазақстанда бокс тек Алматы мен Қарағанды
қалаларында дамыған болса, елуінші ... ... ... мен ... мен ... Ақмола мен Қызылжарда, Семей мен Балқашта т.б.
қалаларда, тіпті алыстағы ... ... дами ... ... ... спорт шебері Густаф Кирштейн 1946 жылдың өзінде ... ... ... жылы ... ... ... ... мектебінде негізгі
секциялардың бірі – бокс секциясы еді. «Динамо» ерікті спорт ... ... ... ... бой көрсете бастады. Осы
секциядан Қазақстанның алғашқы спорт шеберлері, ... ... ... мен ... қанат қақты. Оның шәкірттері
Г.Рожковтың, И.Ивановтың, А.Кадетовтың, т.б. есімдері тек республикаға ғана
емес, бүкіл ... ... ... ... ... Сол ... ... жас шеберлерінің көптеп шығуына тек аудан, облыс, республика
біріншіліктеріғана емес, Орта Азия республикалары мен ... ... да ... үлес ... ... ... шеберлерінің үлкен аренада көрінуі – 1946
жыл. Осы жолы өздерін күштілер қатарында санап жүрген Белоруссия, Армения,
Эстония құрама командаларын артқа тастау ... ... ... ... ... ... тұнғыш рет қатысып
отырған жас командаға бұл жоғары табыс еді.
1950 жылы Орта Азия республикалары мен Қазақстанның спартакиядасы ... ... ... ... келе ... ... түрлерінің бірі ретінде
бағдарламаға бокс та енгізілген болатын. Қазақстандық былғары қолғап
шеберлері өздерінің шеберлігімен көрініп, командалық бірінші орынға ие
болды. ... ... де ... ... ... жерлестеріміз
топ басынан көрінді.
Республикада бокстың өсуіне қалааралық кездесулер, құрама командалардың
жолдастық ... ... әсер ... 1950 жылы ... қаласының құрамасы
армияшылардың Орталық спорт клубы құрама командасының мүшелерімен жолдастық
кездесу өткізді. Армияшылардың сапында А.Грейнер, Л.Сеголович, ... ... ... ... Алматының жас боксшылары Ескендір Хасанов,
Мақсұт Омаров, Геннадий Рожков өздерінің өршіл өнерлерімен танылып, жекпе –
жекте атақты қарсыластарынан басым түсті. 1953 жылы ... КСРО ... ... да, ... ... өткен Бүкіл дүниежүзілік
студенттік уневерсиадасына қатысатын болды. Осчы елеулі сыннан ол ... ... жылы ... Кенес Одағы халықтарының бірінші спартакиадасы
өткізілді. Ол айта қаларлықтай спорт мекемесі болды. Республикамыздың
құрама командасы осы ... ... ... ... ... Осы ... Омаровтың, Генади Рожковтың, Меңдігерей Хайрутдиновтың, Анатолий
Кадетовтың жіне жас таланттардың шеберлігі ...... ... тағы да үш жыл уақыт өтті. Бұрынғы Кенес Одағы халықтарының
екінші спартакиадасына кезек келді. Бұл жолы ... ... ... ... ... рет Анатолий Кадетов спартакиаданың және КСРО
– ның ... ... ... ...... ... Каримов қола
медальдың иегері атанды.
Бұл Қазақстан бокысының алғашқы табыстары еді. Кейін республикада
рингтың талай – талай тамаша саңылақтары ... ... ... ... Т.Реве, Б.Кашевен, М.Жақсыбайев, В.Минаков, Ж. Көкімов,
Ә.Абдрахманов, О.Гурев, К.Омаров сияқты майталман шеберлер
өздерінің өнерлерімен жұртшылықты талай рет таң ... ... бәрі ... әлемдік рингке шығуына тұғыр болды.
Қазақстан боксының өкілі де әлем чемпионы ... күн алыс емес ... ... ... атаққа бірінші болып Валерий Рачков иеленді. Бірнеше
жылдан кейін Серік Қонақпайев пен Виктр Демьяненко Еуропаның чемпиондары
атанды.
Бокс ... ... ... мұндай шебердің орындары ерекше.
Демьяненко мен Қонақпайев әлем кубыгінің иесі мәскеуде өткен Олемпиадалық
ойындардың кұміс жүлдегерлері атанды. Бұл ... ... ... шегі
болатын. Республиканың былғары қолғап шеберлері ең күшті командалардың бірі
атанды. Соның арұасында Алматыда көптеген ірі халықаралық турнирлер,
бұрынғы Кеңес Одағы мен АҚШ ... ... ... ... ... білікті мамндар да тәрбиеленеді.А. Болдырев. Ю. Цхаи. А.
Аникин бұрынғы ... ... ... ... ... ... атанды.
Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушылары қазір ондап
саналады.
Республикада балалар мен жасөспірімдер арасында ... ... ... ... Олар үлкен спорттың, ақ шаршы алаңның ізбасарлары екені
сөзсіз. Болашақ солардікі.
Бокс техникасы және оның ... ... ... ... бар, көп ... және рингте
үнемі жекпе-жекке түскен спортшы ғана меңгере алады.
Бокс техникасы ... ... ... ... ... ... бір-бірімен сабақтасып, боксшының жекпе-жектегі дағдысына
айналуы, рингте тез әрі шапшаң ... ... ... ... ... ... қорғанып қана қоймай, шабуыл жасай алатын қолайлы сәттер
туғызу, қорғаныстан шабуылға көшу ... жете ... және ... шабуылы кезінде берік қорғанысқа көшіп өзіне соққы дарытпау,
түрлі жағдайларда өзіне пайдалы әдіс- айлаларды толық ... ... бір ... ... есептерді басшылыққа алып отыратын жекпе-жек кезіндегі
негізгі қару-боксшының техникасы ... ... ... ... жете ... оны ... сенімді және еркін пайдалана білуі
қажет. Рингте, жекпе-жек кезінде боксшылардың ... жиі ... ... қандай жағдайда болсын, спортшы өзіне ең пайдалы әдісті таба білуді
үйренуі қажет. Техниканы жете меңгерген боксшылар ғана кез ... ... ... таба ... ... ... ... әр қимылы екіншісінен
туындап, соны жалғастырып жатуы керек. Шабуыл мен қорғаныс бірімен-бірі
сабақтасып жатпаған жерде боксшы өзіне аса қажет екі тізгінді де
қарсыласына ... ... ... ... тек ... ғана тән ... ... Бірақ бұлардың
негізі бір жүйе бойынша үйретіледі. Сол жүйіні әр жаттықтыршы жақсы білуі
және оны ұстаздық ... жете ... ... ... ... ... ... қалпы деп, оның шабуылға шығуға немесе
бәсекелесінің әрекетіне ... ... көше ... яғни өарсыласының әр
қимылына қарсы тұрарлық әдіс қолдана алуына ... ең ... ... ... ... ... шабуыл үшін де, қорғаныс үшін де өте
ыңғайлы болып, өзін еркін ұстауы керек. Рингтегі жекпе-жекте ... ... ... ... Ол қарсыласының әр қимылын назардан тыс қалдырмауы тиіс.
Рингтегі әріптесінің шабуылды ұйымдастыруға дайындығын ... ... ... алуы ... оны қорғанысқа көшуге мәжбүр етуі жөн.
Боксшының рингтегі бастапқы қалпы қарсыласының әр қимылына байланысты
жиі өзгеріп отырады. Қол, аяқ, дене ... ... ... ... кезінде қарсыласыныі іс-әрекетіне байланысты өзгереді. Сондықтан
рингте көптеген жекпе-жек ... ... ... қалпында да өзіндік
ерекшелік болады. Бұл оның үш раунд бойы шыдамдылығын толық көрсетуіне
мүмкіндік береді
Боксшының бастапқы қалпы ең ... оның ... ... ... ... үйрене бастаған сәтте өзіндік ерекшелік көрсету
қиын. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... боксшының оң қолы күштірек болса, онда ол сол аяғын алға жіберіп,
қарсыласына сол жақ қырымен тұрады. Мұндай тұрыс оң жұдырығымен басын, ... ... ... ... ... ... қорғауға мүмкіндік
береді. Оның үстіне, ол сәті келген ... оң ... ... ... да бере ... ... ... сол аяқ табанын нық басып, ал оң аяғын бір қадам
кейін алып, сәл оңға таман тұрады, еденге аяғының ұшын ғана ... ... екі ... дененің салмағы бірдей түседі. Бұл боксшының қай жаққа
болмасын қадам жасауына, рингте тез қимылдауына жағдай туғызады.
Боксшының қорғаныстағы ең басты міндеттерінің бірі-қарсыласының
соққыларынан ... ... Ол үшін сол ... ... иектен сәл төмен,
ал шынтақ кеудені жауып тұрады (1-сурет).
Сол қол соққыларды қайтаруға, ... ... үшін ... ... ... жасауға өте ыңғайлы. Дәл осы жағдайда боксшы оң қолын тиімді
пайдаланып, қарсыласының қорғаусыз ... ... ауыр ... ала ... қолдың жұдырығымен нысанасын көздегенде дене солға қарай сәл бұрылады.
Бұл оң қолдың соққысына тағы да күш ... Ал ... ... оң қол ... қорғауға бейімделеді.
Бастапқы қалыпта боксшы бұлшық еттерін бос ұстағаны дұрыс. Оны күні
бұрын қатайтып, денені дел – сал ... ... жоқ. ... ... бос ... жеңіл және еркін қимылдауға толық мүмкіндік береді.
Жекпе – жек кезінде боксшы қарсыласына тым жақындап қалса, онда оның
тұрысы да өзгереді. Сол аяқ ... ... ... ... ... бұл ... тепе теңдігін жоғалтып қорғанысын әлсіретеді.
Боксшының рингте жылжу техникасын толық менгеруі өте пайдалы. Ол әр
қадамнан ... ... ... ... керек. Осындай жағдайда
ғана ол рингтегі қозғалысын әрі қарай жалғастыра алады (2 – сурет)
Мұндай техниканы жаттығу кезінде менгеруге болады. Ол үшін ... ... ... ... жаттығу жекпе – жектеріне үйренген жөн. Осы
жағдайда да оның бұлшық етті қатайтпағаны дұрыс.
Шабуылдағы соққылар мен қорғаныс қимылдары боксшының қадам ... дене ... да ... Оның әр қадамының бағыты алғашында
қарсыласына байқалмауы керек. Себебі боксшы ... ... ... ... де ... тепе – теңдігін жоғалтады. Екінші аяғының серпілісі тепе –
теңдікті қалыпқа келтіреді.
Жекпе – жек кезінде жеке ... ... ... ... да көп
пайдаланылады. Сондай – ақ, аяқты сүйрете отырып жасаған қадамдар да
болады. Бұлар боксшының жеңіл ... ... тепе – ... ... ... ... да қозғалыс сол бағыттағы аяқпен басталып, жарты
қадам ғана жасалады. Сонан кейін екінші аяқ бастапқы қалыпқа әкелінеді.
Міне қозғалу осылай ... ... ... ... ... ... әр
қимылын жақсы қадаңалай алады.
Сонымен қатар боксшының қарсыласына қарай бұрылу әдістерін де жете
менгерген дұрыс (3 – сурет).
Бұрылыс еденде нық ... ... ... ... ... тез бұрылысы
екінші аяқты да тез бұруға мүмкіндік береді.
Боксшылардың бірімен – бірі өте таяу ... ... ... ... ... ... болады. Егер қарсылас алыста тұрса,
онда әрі тез, әрі жеңіл қадамдар жасауғв тиіс. Ал ... ... ... ... ... жеке қадамдар ғана жасалады. Оның үстіне аяқ бұрынғыдан да
бүгіле түседі.
Егер аяқ дұрыс және дәл қозғалса, онда ... ... ... ... ... ... болады. Оның үстіне боксшы дене салмағын бір
аяғынан екінші аяғына аударып, ... мен ... ... ... ... ... ... серпуімен және дененің алға қарай тез
қозғалуымен соққысына күш және жылдамдық қоса алады.
Рингте ... де ... ... үшін ...... ... ... дұрыс өткізген жөн. Мұнда көбіне аяқты сүйрете отырып қадамдар
жасау керек.
Арақашықтық
Боксшы жекпе –жек кезінде түрлі арақашықтықты сақтайды. Олар – алыс,
орта және ... ... деп үшке ... ... бұл
арақашықтықтардың өзіндік ерекшеліктерін жақсы білуі тиіс. Себебі әр
қашықтықтағы ... – жек ... ... ... (4 - ... ... Боксшылар техникалық жетілдіріу кезінде алыс
арақашықтықтарда жекпе – жек өткізуге машықтанады. Бұл – боксшының бір
қадам ... ... ... ... ... ... арақашықтығы болуы
тиіс.
Мұндай қашықтықты жекпе – жек кезінде сақтау боксшы үшін өте ... ... ... көп ... ... әбден дағдыға айналған әдіс болуы
керек. Арақашықтықты дұрыс анықтап, оны үнемі сақтай алатын боксшыны
қарсыласын дәл және ауыр ... ... ... ... де мол
болады.
Бір қадам ілгері аттап, қарсыласына соққы дарыта алтын боксшы үнемі
шешуші шабуыл ... ... ... жүреді. Мұндай кезде қарсыласының назары
аударатын әдіс – айлаларды көбірек қолданады. Қарсыласының назарын сол
немесе оң қолмен жасайтын алдамшы соққыларға ... жөн. ... ... негізінен сол қолмен жасалғаны дұрыс. Оңқай боксшы шабуылды ... ... ... Сондықтан мұндай алдамшы соққылар қарсыластың шабуыл жасау
мүмкіндігін жояды.
Сол аяқты алға ... ... ... ... оң ... ... беру ... соққыларына қарағанда төзімді. Ал егер жұдырық тимей кетсе, онда
боксшы ашық қорғаныссыз қалады.Сондықтан оң қолмен соққы беру үшін ... ... ... ... ... қарсыласты алдап, оның қорғанысын
әлсірету қажет. Бұл арада өзінің де қорғаныссыз қалуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... көп жағдайларда
өарсыласының жұдырығын дарытпау үшін немесе өзінің жылдамдықтағы басымдығын
пайдалану үшін алыс арақашықтықты қалайды. Қарсыласын алыс арақашықтықта
ұстауға да боксшы көп ... ... ... – жекті осындай қашықтықта
өткізетін спортшының бойы да, қолы да ұзын болуы және адымы кең болуы
керек. Сондай – ақ ... ... ... ... ... да ... шықпағаны жөн.
Орта арақашықтық . Ілгері қарай қадам жасамай – ақ ... кең ... ... ... ... ... орта арақашықтық
дейміз. Бұл жағдайда қарсыласына тым жақындамай – ақ шабуыл жасауға
болады. Мұнда жекелеген және қосарланған соққыларды, ... ... ... ... де ... ... бұл қашықтықтың да өзіндік ерекшелігі
бар. Боксшы бұл ... де өте сақ ... ... ... кез ... жағдайда
ауыр соққылардың астында қалады.
Алыс немесе жақын арақашықтықтарға қарағанда бұл жағдайда қорғану да
қиындау. Орта арақашықтықта қарағанда ... ... үшін ... ... ... ... мен қорғанысты дұрыс құра білгені және жекпе – жек
тізгісін ұсынып шығармағаны ләзім.
Боксшы соққы беруге үнемі ... ... жөн. ... ... ... ... ... әдіс – айла қолдануға, сондай – ақ
арақашықтықты сақтауға және соққының күшін арттыруға жұмылдырады. ... ... ... ... жеке ... ... сүйретпе қадамдар
жасайды. Бұл боксшының өзіне үнемі сенімді болуына мүмкіндік береді. Мұнда
әдіс – айла және ... ... ... ... ғана ... көбі орта ... өте аз, ... үдету немесе
қарсы шабуыл кезінде соққылар тізбегін жасау үшін ғана пайдаланады. Сонан
кейін олар алыс арақашықтыққа ... ... ... ... Сондықтан
бұлар, бұл қашықтықты көбіне «жартылай арақашықтық» деп те ... ... орта ... ... ... ... да баршылық.
Жақын арақашықтық. Бұл – ... ... ... ғана ... ... ... ... боксшылардың бір – біріне денесі тиіп
тұруы да мүмкін. Бұл ... ... өте ... ... ... жұдырық
даритын ашық жер қалдырмауға тырысу керек.
Қарсыласымен бетпе – бет ... ... ... оған ... соққы жұмсауға ыңғайлы арақашықтықта болуы тиіс. Егер тіресіп
тұрған боксшылардың бірі итерсе немесе кейін кетсе, аяқ ... тепе ... ... ... ... ... ... де боксшы күшті
соққылар беруге болатын жағдайды іздеуі керек. Дененің салмағын бір аяқтан
екінші аяққа алмастырғанда да шабуыл мен ... ... ... ... ... – жек ... ... керек. Арақашықтықты
дұрыс есептемеу, қарсыласы өте жақын тұрғанда сәтсіз қимылдар ... ... ... ... Мұндай кезде боксшы қарсыласының басы тиіп,
жарақат алуы да мүмкін. Осындай жағдайда көбінесе боксшылардың қабағы
жарылады. Мұндай сәтсіз қимылдар спортшыны жарысты ... ... ... ... ... жекпе – жек кезінде бірін – бірі
итеруге, ұстауға, қапсыра құшақтауға, басын қарсыласының кеудесіне тығуға
рұқсат етілмейді.
Соққылар
Бокс техникасында негізгі үш ... ... бар. ... төте ... және ... ... соққылар (5 – сурет).
Бұл соққылардыңәрқайсысын оң қолменде, сол қолмен де қарсыластың басына
немесе денесіне дарытуға болады. Соққылардың түрі (төте, төменнен және
қапталдан) сол ... ... қол (оң ... сол) және ... ... дене) бір – бірімен байланысты. Сондықтан бокс терминалогиясында
соққыларға арналған он екі тізбек бар: «оң ... ... төте ... ... денеге төменнен жасалған соққы», «сол қолмен денеге қапталдан
жасалған соққы» және ... – жек ... ... ... ... ... ... қарай өзгеріп отырады. Бұл арада жекпе – жек қалай өтіп
жатқандығы, жылдамдық, қарсыласының бәсекені жүргізу әдісі мен тактикалық
міндеттері де ... ... ... ... ... орай соққылардың
ерекшелігі байқалады, дәлірек айтқанда, олардың орындалу техникасы ғана
өзгереді. Қандай соққы болса да арақашықтыққа байланысы әр ... ... бір ... ... ... да, ... ... да мүмкін.Нысананы
көздеген соққының бағыты да өзгеруі ықтимал. Қапталдан жасалған соққылар
нысанаға төменнен немесе жоғардан тиеді. Мұндай соққылар кезінде ... да ... Сол ... алға қойып тұрған кезде дененің салмағын
екі аяққа ... ... ... ... ... қолданады. Сондай-ақ
оңға немесе солға жылжып та, қарсыласын соққы астына алуға ... ... ... шеберлерінің техникасында өзіндік ерекшеліктер бар. Осындай
ерекшеліктер кейбір боксшының ... ... ... ... ... ... шеберлік байқалады, ал техникалық орындалуына ешқандай
мін таға алмайсын.
Мұндай мысалдарды көптеп келтіруге де болады. Сондықтан бокстағы
соққылар техникасын өзгермейтін , ... деп ... ... Бұл ... қалыптасу кезеңінде негізге алынуы тиіс. Ал шеберлігі толысқан
спортшылар өзінің қабілетіне, мүмкіндігіне қарай өзіне пайдалы, тиімді
әдістер іздейді. Енді солардың ... ... ... ... әр ... ... шешімі болады.
Боксшылар шабуыл соққыларын,қарсыласы шабуылға шыққанда қарсы және жауап
соққыларды, әріптесінің қорғанысын бұзуға арналған алдамшы соққыларды,
қарсыласының шабуылын тоқтататын ... ... ... соққылар әр
түрлі жағдайда жүзеге асырылады.
Боксшылардың арақашықтығына байланысты ұзын және қысқа соққылар көбірек
пайдаланылады. Жақын арақашықтықта қысқа соққылар ғана ... ... ... кезде дәлдік және жылдамдық сияқты қасиеттерді боксшының
бойына сіңдіруге ... ... ... жөн. ... еш ... ... құлататын күшті соққыларды талап етуге болмайды. Боксшының шын
шеберлігі қарсыласын ұрып ... ... оны жан – ... тактикамен,
ұшталған техниканың көмегімен жеңуде.
Рингтегі жекпе – жек –ең алдымен айла - ... ... ... ... беріле әуестенуі көбіне өздерін қиын
жағдайда қалдырады. Әрине, бокста жекпе – жекке түскен жұптың қайсысы
болмасын соққы тигізбей кете ... ... ... ... қорғана білетін,
шабуылды да есеппен жасайтындар ғана жеңеді.
Қандай соққы жасаса да боксшы өзінің тепе – ... ... ... оның ... ауаға босқа сілтенсе, онда боксшы тепе – теңдіктен,
онымен қоса қорғаныстан да айрылады. Бұл терезесі тең қарсыласпен ... ... ... ұшыратуы мүмкін.
Жылдам қарсыласпен бәсекеде соққы да жылдам болуы тиіс. Көптеген
тәжірибелердің арқасында, осындай жекпе – жекте әр ... ... ... ... ... ... негізінен әрбір қимылдың дәлдігіне байланысты. Әрбір соққы
мынадай элементтерден тұрады: аяқпен демеп, ... ... бір ... ... ... денені ыңғайлап соққы жасайтын қолды алға жұмсау.
Сонымен қатар тездік боксшының соққы басталар кездегі қалпына да
байланысты.
Дәл соғу және ... ... ... білу – ...... сәтті
аяқталуын қамтамасыз ететін тактикалық есеп. Сондықтан ... ... ... ... пайдалана білу қажет. Жаттықтырушылар шәкірттеріне
бокс техникасын үйреткенде осы сүйікті өнердің тактикасын да естен
шығармағаны жөн.
Соққы кезіндегі жұдырықтың қалпы. ... ... ... ... ... ... қолғап ішіндегі жұдырық қатты түйілуі қажет. Қолдың
саусақтары мен олардың буындары дененің ... ... және ... ... ... Ауыр ... ... саусақ немесе оның
буындары жарақат алуы мүмкін. Жұдырықтың соққы кезінде түйілу керектігі де
сондықтан. Саусақты ... ... ... тайдырып алу жиі кездесетін
жайлар. Бокспен әуестенушілердің көбі алғашқы сәттерде осындай жарақаттар
алады.
Саусақтың немесе буынның жарақат алуының ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Оның үстіне ол соққылардың
өзі де көздеген нысанаға емес, қарсыластың денесінің ең қатты жерлеріне ... ... ... ... ... ... кезінде түйілген жұдырық мынадай болады. (6-сурет)
саусақтар бүгіліп алақанға тиіп тұруы керек. Қолдағы ең мықты жер және
қарсыласына соққы ... ... жер – ... ... Ал бүгілген
саусақтардың буындары соққы кезінде ауырсынып, қолды жарақаттан қорғайды.
Жұдырықты түюдің де әдісі бар. Қол ... ... ... ... ... ... Егер жұдырықты үнемі қатты түйіп жүрсе, онда қолдың
жұмысы ауырлайды, бұлшық еттері шаршайды.
Саусақтарды байлау әдісі. Саусақтарды, буындарды түрлі ... үшін ... ... де, ... ... – жектерде де жарыстарда да
боксшы саусақтарын орап, шанду қажет. Бұл, әсіресе, бас бармақ үшін өте
қажет. Спортшылардың көбі абайсызда ... тез ... ... ... ... өзі ... ... жөн. Себебі боксшы жұдырығын
түйген кезде саусақтарының қандай жағдайда болатынын өзі ғана ... ... ... ... ... байласа, онда ол тез ұйып қалады. Ал, бос ... – жек ... ... кетеді. Саусақтар мен буындар жақсы байланған
болса, жай кезде ... ал ... ... ... ... керіліп,
буындардың тайып кетуіне жол бермейді.
Қолды әр түрлі байлауға болады. Соның бірін назарларыңызға ... ... ... ... төте ... көп ... Ол ... жеңіл және
жылдам, дәл орындалады. Төте соққылар көбіне алыс және орта
арақашықтықтарда пайдаланылады. Кейбір боксшылар ... ... ... соққылар жасайды. Сонымен бірге мұндай соққылар шабуыл кезінде немесе
қарсыласының шабуылын тоқтатуға, сондай – ақ алыс және орта
арақашықтықтарды ... ...... тек алыс ... ... ... боксшы көбіне төте
соққылармен қаруланады. Мұндай жағдайларда олар ... әр ... ... Бұл оған ... ... уыстан шығармауға, жарыста көп ұпай алып,
жеңіске жетуге мүмкіндік береді.
Боксты үйренгісі келгендер алдымен осы төте соққыларды үйренеді. ... ... ... – жек ... жинақылыққа үйретеді. Сонымен қатар
спортшыға алыс арақашықтықта бәсеке өткізудің техникасын жете меңгеруге
мүмкіндік береді.
Сол ... ... төте ... беру ... ... рингте өте жиі қолданылады. Себебі сол қол мен қарсыластың арасы
жақынырақ болады. Сондықтан боксшы бұл соққыны дәл және тез ... ... ... төте ... алыс қашықтықтағы түрлі – түрлі тактикалық
шешімге байланысты қолданылады. Оның негізгі міндеттері – шабуыл алдында
бокстаушының нзарын ... ... ... өзіне қолайлы алыс арақашықтықты
сақтай отырып, жақындатпау, шабуылын тоқтату, келесі шешім қабылданғанша
инициативаны ... ... үшін ... өзін ... ... ... Сол ... жасалған көп әрі соққылар оның есін жиюына
мүмкіндік бермейді.
Сол қолымен қарсыласының басына соққы берген кезде боксшы өзін сенімді
сезінеді. ... ол ... ... ... ... ала ... Алыс арақашықтық
қарсыластың қысқа соққыларынан сақтайды.
Мұндай соққылар негізінен ... ... ... басталады. Соққы
болар алдында дененің салмағы екі аяққа тең түседі. Сонан кейін аздап ... ... ... Оң аяқ ... ... дене ... ... жылжиды
да, сол аяқ ілгері сүйретпе қадам жасайды.
Сол ... ... тез ... ... дене де ... оңға ... бұрылады. Бұл соққының күшін бұрынғыдан да арттыра түседі. Жұдырық
нысанаға тиген кезде, бүгілген ... ... ... тұруы қажет. Кейбір
боксшылардың соққысы кезінде бүгілген саусақтар оңға ... та ... ... ... бар ... сол ... ... кезде ғана қол нысанаға тию
керек. Бұл соққының күшті болуына көмектесіп қана ... ... ... ... тепе – ... ... да мүмкіндік береді.
Жекелеген шабуыл кезінде, шешуші шабуылдарда да мұны естен шығармаған жөн.
Осындай соққы кезінде алақаны қарсыласына бағытталған оң қол ... ... ... ... тұрады. Сонымен қатар иекті сол иықпен жабу керек.
Шабуыл кезіндегі мұндай қорғаныстар боксшының дағдысына айналғаны дұрыс.
Сол қолмен денеге төте соққы ... ... ... ... ... де ... ... ілгері әрі оңға қарай
қозғалады. Ол қарсыласының қарсы соққыларынан қорғайды. Себебі бастың
негізгі бөлігі сол ... ... ... Сол ... соғу ... басын қорғаныссыз қалдыратын алдамшы соққы ретінде
пайданылады.
Мұндай шабуыл кезінде сол аяқпен бір қадам ілгері жылжиды. Иек астына
қарай ... сол ... ... ... ... оң қол ... ... қорғайды. Оның үстіне оң қол да соққы беруге дайын тұрады.
Соққы ... ... өте ... Сол ... басы оңға ... ... егер жұдырық нысанаға тимеген сәтте, дененің алға кетіп, тепе –теңдікті
жоғалтуынан сақтайды. Оң аяқтың да ... ... ... ... Егер
боксшы мұндай ұсақ жайларды ескермесе, нысанаға тие алмаған кезде тепе ... ... ... ... ... өзі қарсыласына ашық нысана
болады. Оның үстіне нысанаға ... ... ... – ақ ... ... тез ... ... де дұрыс. Мұның да дененің теңдігін сақтауға
тигізер ... аз ... ... басқа төте соққы беру (10-сурет) .
Бұл ең күшті соққылардың бірінен саналады. Себебі оң ... ... дене ... ... кілт ... Дененің осындай бұрылысы және
оң аяқтың серпілуі соққының күшін едәуір арттырады. Сол аяқты алға жіберген
бастапқы қалыпта оң қол шешуші соққы ... ... ... тұрады. Дененің
бұрылысына, оң аяқтың қозғалуына және қарсыласынан алыстауға оң қолдың
жұмсалуына біраз уақыт кетеді. Қарсылас мұндай шабуылдан оңай ... ... ... ... ... оң ... ... дәл жұмсауға
алдын ала дайындалу керек.
Оң қолдың жұдырығы нысанаға дәл тию үшін ... ... сол ... ... кейін ғана қорғаусыз қалған нысанаға оң қол жұмсалады.
Осындай шабуыл кезінде тепе – ... ... да ... керек.
Оң қолмен соққы берген кезде өте сақ болған жөн. Ол кезде басты сол
қолдың жұдырығы, ал денені шынтақ ... ... ... ... ... ... тез келуге тырысады. Себебі мұндай шабуыл кезінде кеуденің
біраз жері қорғаусыз қалады. ... оң ... ... ... ... ... тез ұйымдастыру қиынға соғады. Егер дәл осы кезде
шабуылға сол қол араласса, онда ... ... ... ... ... сол аяқ та созылып, соққыға күш қосады.
Оң қолмен денеге төте соққы беру (11 - сурет).
Бұл соққының ... ... өте көп. ... сол ... ... ... ... орындалады. Сондай – ақ сол қолмен қарсыласының
басына соққы жасағаннан кейін қосалқы күшті ... ... ... ... ... ... қарсы соққы ретінде қолданылады. Сонымен
қатар шабуыл өрбітетін соққылар ... де ... Бұл да ... ... төте ... ... ... есептеледі. Оң қолмен денеге
төте соққының одан айырмашылығы сол, бұл соққыны жасағанда дене көбірек
иіледі, екі тізе жиі – жиі ... ... ... төте ... жасаған кезде алда тұрған сол аяқ еденге
ұшымен ғана тиіп тұрады. Бұл ... ... ... ... ... тепе – теңдігін сақтауға мүмкіндік береді. Оның үстүне осы ... ... тізе ... ... Бұл да ... ... көмек етеді.
Сонымен бірге шабуылды одан әрі үдетуге де қолайлы болады.
Оң қолмен денеге төте соққы жасаған кезде қорғаныстың ... ... ... Дене ... ... ... ... оң жақ ашық
қалады. Боксшы сол қолдың жұдырығымен басты, сол ... және ... ... ... ... ... жасалатын соққылар
Төменнен жасалатын соққылар да боксшының бсқа соққылары сияқты ұзын,
тіпті өте қысқа болуы да мүмкін. Қарсыласын басты нысанаға алып, бірақ
жұдырығын ... ... ... кезде ұзын соққыларды пайдалану керек. Ал
қарсыласының өзіңнен қысқа немесе аяқтарын бүгіп, төмен тұрса, онда басты
ұзын ... ... ... ... ... соққылар жақын қашықтықтарда пайдаланылады. Оны екі қолмен
бірдей денеге де, басқа да дарытуға болады. Сонымен қатар қарсыластың
шабуылы кезінде ... ... ... соққылар ретінде де қолданылады.
Егер бәсекелесің тік тұрса еш уақытта шабуылды қысқа соққылармен бастауға
болмайды. Қарсылас мұндай соққылардың алдын алып кетуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... сәтте ғана пайдаланылады.
Қысқа, төмен соққылар қолданған кезде дене түзеледі. Кейде еңкейіп
тұрған боксшының шалқаюыда мүмкін. Дененің осындай қозғалысы соққыға ... ... ... жүзеге тез асыру қажет. Осындай тездік және
дененің тез өзгерісі соққының күшін молайтып, қарсыласты қиын ... ... ... ... кезінде бос қолмен басты, денені
қарсыластың қарсы шабуылынан ... ... ... ... ... ... соғу (12 - сурет).
Бұл соққы қарсылас алға қарай еікейіңкіреп тұрған кезде пайдаланылады.
Қысқа ... тұзу ... да ... ... ... ... ... тұрысын өзгертуге мәжбүр ету үшін
қолданылады. Егер қарсылас еікейіп тұрса, онда оған шабуылдау қиын ... ұзын ... оны тік ... мәжбүр етеді. Тік тұрған адамды
шабуылдау да, одан ... ... де ... ... Егер ... ... ... болса, қысқа, төмен соққыларды бір орында тұрып та немесе
қысқа қадам жасап та орындауға ... Бұл ... ... ... оң аяққа
түседі. Соққы жасаған кезде дене оңға қарай кілт бұрылады және сәл
еңкейеді. Шынтақ ... ... ... жасап бүгілген қол төменнен жоғары
қарай нысанаға бағытталады.
Егер қарсылас бетпе-бет тұрса, сол қолмен ... ... ... да,
дененің салмағын сол аяқтан оң аяққа алмастыруға да болады. Дененің ... ... ... қолдың қозғалысымен байланыстыру да өте қажет.
Осындай соққыларды жүзеге асығаннан кейін, дененің салмағын түгелдей оң
аяққа ауыстырады. Мұндай қимыл шабуылды жалғастыруға ... ... ... ... ... мүмкідік береді.
Сол қолмен денені төменнен соғу (13-сурет).
Сол қолмен төменен жасалатын басқа соққыларға қарағанда, мұның ерекшелігі
көп. Ұзын және ... ... алыс және ... ... бірдей
жүзеге асыруға болады. Бұл соққыларды орындау да басқаларынан жеңілдеу.
Денені қорғап тұратын қарсыластың оң ... ... ... соққымен кей
кезде алдауға да болады. Қарсылас оң қолымен басын түгел жапқанда, сол
қолдың бағытын өзгертіп, соққыны денеге дарыту керек.
Сол ... ... ... ... ... осы ... басқа жасалатын
соққыдан бағыты ғана өзгеше. Ұзын соққыда сол қол шынтақ тұсында жазық
бұрыш, ал қысқа соққыда сүйір ... ... Бұл ... ... басқа
ерекшелік жоқ.
Сол қолмен денеге төменен соққы жасалған кезде арқа, қарын, аяқ ... ... ... ... ... Бұл ... ... біршама арттырады.
Оң қолмен басты төменен соғу (14-сурет).
Бұл соққы боксшы қарсыласына ... ... ... және оның оң ... жасай алмайтын кезде ғана жасалады. Мұндай жағдайға қарсылас
боксшының басына немесе денесіне оң қолмен соққы жасаған кезде ғана душар
болады. Осы ... оң ... ... ... ... соққы беру және оны
қорғаныспен ұштастырып немесе соққы ... ... тез ... ... дұрыс.
Осындай шабуыл қарсылас еңкейген сәтте ғана жасалады. Соққы жасаған
кезде дененің бар салмағы сол аяққа түсу ... Ал оң ... ... ... ... ... жасаған жөн. Сол өолмен жасалатын көптеген
алдамшы соққылар, шабуылдар қарсылатың назарын аударып, қорғанасын әлсірету
тиіс.
Жекпе-жек кезінде ... ... ... ... ... бір ... ьір қадам ілгері аттап та жасалады. Бұл боксшылардың
арақашықтығына ... Бір ... ... ... ... ... тізе ... дене оңнан солға бұрылады, оң иық алға шығады, түйілген
жұдырықтың саусақ жағы өзіңе қарайды. Сол қолдың жұдырығы ... ал ... сол жақ ... қорғайды.
Оң қолмен басқа төменнен жасалған қысқа соққыны бір ... ... ... ... барлық салмағы алға аттаған сол аяққа түседі. Ал
орындалуы жағынан жаңа ғана жоғарыда айтылған соққыдан ешқандай өзгешілігі
жоқ.
Оң қолмен денені төменнен соғу ... ... жиі ... өте ... Себебі, қарсыластың сол қолыбұл соққының
жүзеге асуына мүмкіндік бермейді. Ол үшін қарсыластың сол ... ... ... ... ... кез туғанда да өте сақ болған дұрыс. Абайсызда
соққы қарсыластың шынтағына тиюі мүмкін. Ал ... ... ... қарсылас тік тұрса онда соққы үшін нысана да көбірек ... ... ... ... ... дене мен аяқтың қозғалысында соққыны
басқа бағыттаған кездегіден ешқандай өзгешелік жоқ.
Қапталдан жасалатын соққылар
Қапталдан жасалатын соққылар алыс және орта ... Егер ... ... ... ... ... ... жиі қолданылады. Немесе қарсыласының қорғанысын бұзуға
арналады. Сонан кейін орта және жақын қашықтықтарда шабуылды жалғастыруға
болады.
Қапталдан жасалатын ... ...... ... ... ... мұндай соққы кезінде нысаеаның жақын болатындығы сондай, қарсылас
соққы берген қолдың жылдам қозғалысын барлық уақытта бірдей байқай
алмаймыз. Соққы беретін қолдың ... ... ... ... ... ... ... соққының күшін арттырады. Мұдай қысқа соққылар
нысанаға нық тиеді.
Қапталдан жасалатын қысқа соққылар қысқа ... ... ... ... одан әрі ... ... соққылармен алыс жіне орта
арақашықтықтардан да шабуылдауға болады. Ол үшін боксшы жылдам қадамдар
жасап, қапталдан жасалатын қысқа соққылрда ... және ... ... ... ... оны ... әр жағына қозғала жүріп жасауды жете
үйренуі керек.
Сол қолмен басты қапталдан соғу (16 – сурет).
Сол қолмен басты ... ... ... сол қлмен жақсы жұмыс істейтін
боксшылар көп пайдаланады. Ондай боксшы үшін қарсыласының сол қолы ... ... сол ... басқа немесе денеге бағытталған жұдырықтан
қорғану өте қиын. Сол ... ... ... ... ... ... ... да қосар үлесі көп.
Сол қолмен басқа жасалатын ұзын және қысқа соққылардың арасыннан сол
аяқпен алға бір ... ... ... ... негізінен шабуылда
қолданылады. Боксшы шабуылды көбіне тек осындай соққылармен ғана жасайды.
Сонымен қатар қапталдан жасалатын ... ... ... бұзу ... пайдаланылады.
Қапталдан сол қолмен жасалатын ұзын соққылар қазіогі бокста жиі
қолданылады. Оны рингке ... ... ... ... бәрі ... біз ... жарыстардан көріп жүрміз. Бұл соққыны жасағанда
алғашқы қимыл оң аяқтан басталады. Созылған оң аяқтан дененің салмағы алға
аттауға ... сол ... тез ... Сол ... ... сол қол
алдымен төмен түсіріледі, сонан кейін ол төменнен доға жасап, қарсыластың
басына ... ... ... ... ... нысананы көздеуінен, дене
де оңға қарай бұрылады. Міне осы қозғалыстың бәрі ... ... ... ... оң қол ... және ... ... қарсы соққыларынан қорғайды.
Қапталдан сол қолмен басқа тез соққы жасау үшін, қарсыластың көңілін
өзге жаққа аудару қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... кезеңді күту керек. Сәті түскен кезде бұл қауыпты
соққымен нысананы дәл көздейді. Ол үшін ... да ... оң ... Ұзын ... ... оң ... сол аяққа ауысады. Мұнда қол
кең сермелмейді. Бар болғаны жарты доға ғана жасап, сонан кейін – ... ... Дене алға ... кілт ... ... нысанаға тиген сәтте
сол аяқтың ұшы еденге тіреледі. Мұның бәрі соққының күшін едәуір
арттырады. Осындай соққылардан қорғануға дұрыс көңіл ... ... ... аса қиын жағдайда қалады. Оң қол әдеттегідей қорғанысқа
пайдаланылады. Сол қолмен жасалған соққы кезінде ... ... ... ... Оң ... мұндай жағдайда шабуылды жалғастыруға
дайын болу керек.
Сол қолмен денені қапталдап соғу (17-сурет).
Мұның өткен соққыдан айырмашылығы ... ... дене алға ... ... аяқ ... ... ... беретін қолдың бағыты
өзгереді.
Бұл соққының атқаратын міндеті көп. Онымен шабуылды бастауға болады
немесе қарсы ... ... ... ... ... қарсы және жауап
соққы ретінде қолданылады және сол қолмен басты қапталдан соғу үшін,
қарсыластың қорғанысын бұзу үшін пайдаланылады. Қарсыласты ... үшін ... ... ... ... ... басты қапталдап соғу (18-сурет).
Шабуыл бұл соққымен өте сирек басталады. Ол көбіне сол қолмен жасалған
соққыдан кейін қарсыластың қорғанысы әлсіреген ... ... ... қалпында оның иегі жабық болады.
Қорғаулы иекті нысанаға алу өте қиын. Сондықтан сол қолмен қарсыластың
денесіне алдамшы соққылар жасалады. ... ... ... ... ... ... ... ауыстырады. Сол кезде оң қолмен
нысананы көздейді. Сол ... ... ... төте ... ... соққылар
пайдаланылуы да мүмкін.
Шабуылда әсіресе, қысқа соққылар көбірек қолданылады. Ол үшін боксшы
сол аяғымен ілгері қарай тез бір қадам ... ... ... серпу күшіне, дененің оңнан солға қарай бұрылуына байланысты. Осы
кезде денеге жабысып ... оң қол доға ... ... ... қарай
жұмсалады. Сол қолдың жұдырығы басты, ал шынтақ ішті қорғау керек. Бұл
боксшыны ... ... ... ... ... ... басқа соққы бергенде ұзын соққыларды пайдалану
өте қиын . Себебі боксшының оң қолы қарсыласынан ... ... . ... ... бәсекелес қорғанып үлгіреді. Сондықтан бұл соққыға егжей-
тегжейлі дайындалу қажет.
Соққы бастан соғуға рұқсат етілмейтін желке жағынан тимеу үшін, соққы
берген ... дене ... ... ... ... ... Оң ... оңға
қарай біраз шығарып , сонан кейін шынтақ тұсында жазық бұрыш жасап тұрған
қолды нысанаға оңнан солға ... доға ... ... ... ішке қарай
бүгілген жұдырық сонда ғана нысанаға дәл тиеді.
Оң қолмен қапталдан басқа жасалатын қарсы соққы әр уақытта қорғаныспен
тығыз байланысты. Егер ... ... ... өте ... ... онда ... жасау үшін әуелі дене салмағын артта тұрған оң аяққа ауыстырады. Осы
кезде ... ... ... ... ... ... ... кеуде оңнан
солға қарай бұрылады. Сол аяқтың ұшы ғана еденге тиіп ... ... ... ... соғу (19-сурет).
Бұл шабуыл кезінде жасалатын соққыға жатпайды. Әсіресе, оңқай боксшының
орындауына өте ыңғайсыз соққы. Орта және алыс ... ... ... ... ... тиюі ... Қатты сүйекке тигенде
соққы берген қолдың саусақтары жарақаттанады. Егер ... ... ... ... ғана ... алыс және орта арақашықтықтан жасалатын
соққылар қауіпсіздеу болады.
Қапталдан денеге жасалатын қысқа ... ... ... ... ... ... немесе солақай екені бәрібір. Ол тек бетпе-бет
келуі керек. Немесе шабуыл жасамақ ниетпен ... ... оң ... ... тиіс. Оң қолы нысанаға дарымаған қарсылас бір сәт ... Осы ... ... ... ... ... ... жасаған кезде қарсы соққыға душар болудан
қашу керек. Ол үшін алда ... сол аяқ ... ... сәл ... ... ... кейін дененің бар салмағы осы аяққа ауысады. Кеуденің
солға қарай бұрылуы ... ... және күш ... Жұдырық нысанаға
тиген сәтте, жұдырықтың саусақ жағы боксшының өзіне қарай бұрылуы керек.
Бұл да соққыны біршама қатайтады.
Мұндай ... ... ... ... ... абзал.
Қорғаныс
Денедегі ең осал жерлерді қарсыластың үнемі нысанаға алып жүретіні дусыз.
Осындай жерлердің ... дәл ... ... соққыдан боксшы накаут алады.
Накаут деп – боксшының бңраз уақытқа қарсылық қабілетінен айырылуын
айтамыз. Дененің ең осал ... (20 – ... – 1, ... күре ... – 2, ... сол жағы ... ... – 3,
қарынның жоғары жағы - 4, оң жақтағы қабырғалардың асты (бауыр тұсы)- 5.
Әр боксшы бүкіл жекпе – жек бойы ... осы ... осал ... жауаптылықпен қорғау керек. Қорғаныстағы әр қателік спортшыны аса
қиын жағдайда қалдырады. Жұдырық осы аталған жерлердің ... тисе ... ... ... ... да, быразға бейін дененің соққы тиген осал
жері ауырады. Ал мұндай ... ...... ... қарсыласқа береді.
Бокстағы қорғаныс түрлері. Соққы дарытпау үшін кейін немесе, оң, не
солға ... ... ... – ақ ... әр ... ... бұруға, болмаса
соққыны басқа жерге емес қолдың қырына тинізуге болады. Көп ... ... ... ... қимылдардың жоқ екенін көрсетті. Ал
басқаша қорғану мүмкін емес. Ол бокс ережесіне сай ... ... ... негізгі бес түрі ғана бар: соққыға
қолды тосу және соққы берген қолды бір ... ... ... бұл ... де қолмен орындалады. Денемен бір жаққа жалтарылу және бұғу сияқты
кейінгі түрлерінде ... дене ... ... ... ең ... – соққы даритын жерден тез кету.
Қорғаныстың осы түрлерінің бәрі бір – бірінен қзгеше. Қорғаныстың әр
түрінің ... ... ... бар. Мысалы, қарсыластың соққысына
алақанды немесе жұдырықтың сырт ... ... ... ... ... ... ... берген қолды оңға немесе солға қарай қағуға, соққыдан оңға,
солға немесе артқа кетуге де болады. Қорғаныстың қай ... ... ... ... ... ... ... қай қолмен соққы
беретініне байланысты. Жалтарып немесе бұғып қорғану қарсыластың соққысы
басқа бағытталғанда ғана ... ... қай ... де ... ... ... ... ережесі мен спорттық этика жекпе – жекке қатысушылардың қандай
жағдайда болмасын техникалық әдіс – айлалардың дұрыс қолданылуын
қадағалайжы.Боксшыларға тыйым салынған әдістерді ... ... ... ... ... ... қолтыққа қысуға және мұндай
кезде соққы беруге болмайды.
Қорытынды
Мемлекеттік машықтан өту ... ... тыс ... бокс үйірмесін
аштым. Алдымен оқушыларды үйірмеге шақыру үшін хабарлама жасадым.
Оқу – жаттығу тобында 2 – топ болды, кішілер тобында 6, 7, 8 ... ... ... 9, 10, 11 – ... шұғылданды.
Оқушылар жаттығу кезінде бокстың техникасы, қорғаныс, шабуылдау,
аяқпен қозғалыс тәсілдерін үйреттім. Алдымен олар бокстың шығу, даму
тарихын ... ... ... ... ... қауіпсіздік ережелерін
таныстырып өткіздім.
Мектепте бокстан шағын жарыс өткізілді. Осы топта шұғылданып ... ... ... бокс ... ... ... ... нығайтады,
ептілік, шапшаңдық, төзімділік қасиеттерін дамытады, адамгершілік
қасиеттерін жетілдіреді.
Қолданылған әдебиеттер
1. ... ... Г. ... 1991 ... ... ... келеме?» І. Нұрмаханов
3. «Жекпе – жек түрлері». 2001 ... ... ... ... 1984 ... «Энциклопедия спорта». Лебеденка. А.Ц.
6. Журнал ... 2002 ж. ... ... ... 2000 ж. Москва.
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.............................................1
1. Қазақстандағы бокстың
дамуы...............................................................2
2. Бокс техникасы және ... ... ... ... ... ... ... Соққы кезіндегі жұдырықтың
қалпы.........................................................12
4.3. Саусақтарды байлау
әдісі.......................................................................
.....13
5. Төте
соққылар....................................................................
........................14
5.1. Сол қолмен басқа төте ... Сол ... ... төте соққы
беру...........................................................15
5.3. Оң қолмен басқа төте соққы
беру...............................................................16
5.4. Оң қолмен денеге төте соққы
беру.............................................................17
6. ... ... Сол ... ... ... Сол ... ... төменнен
соғу..............................................................19
6.3. Оң қолмен басты төменнен
соғу.................................................................20
6.4. Оң қолмен денені төменнен
соғу................................................................21
7. Қапталдан жасалатын
соққылар............................................................21
7.1. Сол қолмен басты қапталдан
соғу..............................................................22
7.2. Сол қолмен ... ... Оң ... ... ... Оң ... денені қапталдан
соғу...............................................................25
8.
Қорғаныс....................................................................
..................................25
8.1. Бокстағы қорғаныс
түрлері.....................................................................
....26
Қортынды....................................................................
........................................27
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
................28

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бокс3 бет
Бокс туралы5 бет
Боксердің техникалық және физикалық дайындығы24 бет
Жұбан Молдағалиев4 бет
Қазақсатан Республикасындағы спорт және дене тәрбиесі7 бет
Каолиннен және нефелинды кендерден, саздан және бокситтерден тазартылған және тазартылмаған алюминий күкіртқышқылы. Ашудастар өндірісі11 бет
Қазақ боксы11 бет
Абай Құнанбаев (1845-1904)7 бет
Алюминий металлургиясы31 бет
Дене сапасының дамуын бақылау4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь