Өсімдіктердің биотехнологиясы


1.Биотехнология терминін алғаш рет 1917 жылы венгер инженері Карл Эреки ергізді. К.Эрекидің пікірінше, "биотехнология – бұл тірі организмдер көмегімен белгілі бір өнімдерді өндіру жөніндегі барлық бағыттардағы жұмыстар" болып табылады.
Қазіргі кезде бұл терминге төмендегідей анықтама береді: биотехнология -биологиялық процестер мен объектілерді пайдалануға негізделген экономикалық жағынан тиімді, маңызды заттарды өндіру мен жоғарғы өнімді микроорганизмдердің штаммдарын алу, өсімдіктердің сорттары мен формаларын, жануарлардың асыл тұқымдарын шығарумен айналысатын ғылым мен өндірістің жаңа бағыты. Биотехнологияда істелетін жұмыстар қоректік ортада өскен клеткаларды пайдалануға негізделген.
2.Өсімдіктердің биотехнологиясы. Биотехнологияның негізгі объектілері – тұтас организмнен оқшауландырып алынған жасанды қоректік ортада, асептикалық (залалсыздандырылған) жағдайда өсірілетін жеке клеткалар, ұлпалар. Мұндай жасанды жағдайда клеткаларды, ұлпаларды және мүшелерді өсіруді клеткаларды өсіру деп атайды. Қандай болса да организм клеткалары жасанды жағдайда қайтадан эмбриондық күйге айналып, тұтас организмге бастама бола алады. Олардың бір қалыпты өсуге, ұрпақ беруге қабілеті бар. Қоректік ортада өскен клеткалардың осындай қасиетін тотипотенттілік деп атайды. Бұл құбылыс соматикалық клеткалардың өсуге деген қабілеттілігінің толық көрсете алуына, яғни ядродағы генетикалық информация негізінде организм түзу мүмкіндігін іске асыру қабілеттілігіне негізделген. Осы қасиетті қазіргі кезде биотехнологияда селекция жұмыстарын тездету мен жеңілдету және өсімдіктерді көбейту үшін табысты түрде қолдануда. Клеткаларды жасанды ортада өсіру әдісі генетикалық жағынан өзгертілген организмді тез алуға мүмкіндік жасайды. Клеткаларды жасанды ортада өсіру әдістері негізінен генетикалық базисті кеңейту арқылы селекцияның тиімділігін арттырады. Бұған селекция процестерінде кең көлемде мәдени түрлердің жабайы туыстарын қатыстыру арқасында қол жеткізуге болады. Мысалы, пробиркада ұрықтандырып, одан

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Өсімдіктердің биотехнологиясы.
1. Жануарлар биртехнологиясы.
2. Қазігі заман биотехнологиясы.

1.Биотехнология терминін алғаш рет 1917 жылы венгер инженері Карл Эреки
ергізді. К.Эрекидің пікірінше, "биотехнология – бұл тірі организмдер
көмегімен белгілі бір өнімдерді өндіру жөніндегі барлық бағыттардағы
жұмыстар" болып табылады.
Қазіргі кезде бұл терминге төмендегідей анықтама береді: биотехнология
-биологиялық процестер мен объектілерді пайдалануға негізделген
экономикалық жағынан тиімді, маңызды заттарды өндіру мен жоғарғы өнімді
микроорганизмдердің штаммдарын алу, өсімдіктердің сорттары мен формаларын,
жануарлардың асыл тұқымдарын шығарумен айналысатын ғылым мен өндірістің
жаңа бағыты. Биотехнологияда істелетін жұмыстар қоректік ортада өскен
клеткаларды пайдалануға негізделген.
2.Өсімдіктердің биотехнологиясы. Биотехнологияның негізгі объектілері –
тұтас организмнен оқшауландырып алынған жасанды қоректік ортада,
асептикалық (залалсыздандырылған) жағдайда өсірілетін жеке клеткалар,
ұлпалар. Мұндай жасанды жағдайда клеткаларды, ұлпаларды және мүшелерді
өсіруді клеткаларды өсіру деп атайды. Қандай болса да организм клеткалары
жасанды жағдайда қайтадан эмбриондық күйге айналып, тұтас организмге
бастама бола алады. Олардың бір қалыпты өсуге, ұрпақ беруге қабілеті бар.
Қоректік ортада өскен клеткалардың осындай қасиетін тотипотенттілік деп
атайды. Бұл құбылыс соматикалық клеткалардың өсуге деген қабілеттілігінің
толық көрсете алуына, яғни ядродағы генетикалық информация негізінде
организм түзу мүмкіндігін іске асыру қабілеттілігіне негізделген. Осы
қасиетті қазіргі кезде биотехнологияда селекция жұмыстарын тездету мен
жеңілдету және өсімдіктерді көбейту үшін табысты түрде қолдануда.
Клеткаларды жасанды ортада өсіру әдісі генетикалық жағынан өзгертілген
организмді тез алуға мүмкіндік жасайды. Клеткаларды жасанды ортада өсіру
әдістері негізінен генетикалық базисті кеңейту арқылы селекцияның
тиімділігін арттырады. Бұған селекция процестерінде кең көлемде мәдени
түрлердің жабайы туыстарын қатыстыру арқасында қол жеткізуге болады.
Мысалы, пробиркада ұрықтандырып, одан кейін ұрықты жасанды ортада өсіру
әріден будандастыру кезіндегі сәйкессіздікті жойып, тіршілікке қабілетті
түраралық және туысаралық будандар алуға мүмкіндік жасайды.
Тірі организмдердің жаңа формаларын толық жасанды жолмен алуға болады.
Қысқаша айтқанда, биотехнология клеткалар мен олардың ішінде өтетін
поцестерді пайдалануға негізделген.
Жасанды жағдайда өсірілген клетка табиғи өсімдікке тән биосинтездік
қасиетін сақтайды, сондықтан оларды экономикалық маңызы бар заттарды өндіру
үшін пайдалануға болады. Маңызды заттарды синтездеумен қатар оларды
биотрансформацияға, яғни арзан заттарды бағалы заттарға айналдыру үшін
пайдаланады.

Клеткалардың тотипотенттілігі клондық микрокөбейту әдісінің де негізі
болып табылады. Бұл технология сирек кездесетін немесе жоғалып бара жатқан
өсімдіктер түрлерін, бағалы селекциялық объектілерді және вирустан таза
залалсыздандырылған өсімдіктерді көбейту үшін нәтижелі қолданылады. Осы
технология арқасында қазіргі кезде бағалы картоп пен жүзім сорттарын және
өзге де көкөніс пен жеміс-жидектің, әсемдік ағаштардың, ағаш
тұқымдастарының көшеттерін мол шығаратын рентабельді технологиялар жасалды.
Бұл технологиялар сауықтырылған өсімдік шаруашылығының негізін қалады.
Жаңа сорттарда шығару төрт әдісті қолдануға негізделген: будандастыру,
рекомбинация, мутация және сұрыптау.
Бұл әдістердің барлығын жасанды жағдайда жемісті іске асыруға болады.
Клеткаларды жасанды жағдайда өсіру әдісі генетикалық базисті кеңейтуге,
селекция процесін жеңілдетуге және тездетуге, генетикалық алуан түрлілікті
байытуға және табиғатта бұрын-соңды болмаған жаңа формаларды жасауға
мүмкіндік ашады:

Бұл әдістің бір артықшылығы – клетка өсіру әдісі арқылы генетика
тұрғысынан өзгертілген организмді дағдылы селекцияның әдістеріне қарағанда
едәуір тезірек алуға болады.
Екінші бір артықшылығы пробиркада өткізілген ұрықтандыру және ұрықты
өсіру әдістері арқасында тектері алыс түрлерді будандастыру әріден
будандастыру кезіндегі сәйкессіздікті жеңіп, өміршең түраралық және
туысаралық буданды алуға болады. Жасанды ортада ұрық өсіру әдісі
будандаспаушылықты жеңетін таптырмайтын әдіске айналып тоыр.
Жынысты жолмен будандаспайтын түрлерден соматикалық будандастыру арқылы
будан алуға болады. Протопластар – қабырғасы жоқ клеткалар, олар белгілі
жағдайда бірімен бірі құйылысып будан клеткасын түзеді. Осы клеткадан жаңа
будан организм пайда болады. Бұл жаңа формаларды шығаратын толық жасанды
әдістерді клеткалық инженерия деп атайды. бұл әдісті пайдаланып түпкі
тектері алыс түрлерді будандастырып, ассиметриялық будандар және
цитоплазмалық жағынан гетерозиготалы формаларды алуға болады.
Тікелей ДНК-ның деңгейінде өткізілетін жасанды өзгерістер арқылы тұқымдық
қасиеттері өзгерген өсімдікті, тіпті мүлде жаңа формаларды шығаруға болады.
Мұндай тәжірибелерді гендік инженерия өткізеді.
Өсірілген клеткаларда мутацияларды қоздырып, оларды сұрыптап алып, кейін
регенерат организм шығару генетикалық базисті кеңейтудің тағы бір жолы. Бұл
клеткалық деңгейде өткізілетін селекция. Практика үшін ең маңыздысы –
жоғарғы және төмен температураға, тұздарға, гербицидтерге, патотоксиндерге
төзімді мутантты клеткаларды сұрыптап алу.
Тозаңқаптарды өсіре отырып, гаплоидті өсімдіктерді шығарып изогендік
(гомозиготалық) линияларды 1-2 жылға алуға болады, ал дағдылы селекцияда
бұл жұмысқа 6-7 жыл жұмсалады. Жасанды жағдайда гаплоидтарды (ұлпалар)
жаппай алудың әдісі дағдылығы селекцияның тиімділігін арттырады.
Эндосперм клеткаларын өсіріп, олардан өсімдік шығаруға болды. Эндосперм
клеткалары триплоидтық келеді, сондықтан олардан триплоидтық және
полиплоидтық өсімдіктерді шығаруға болады. Жүгері, күріш және т.б.
өсімдіктердің эндоспермінен түзілген каллустан триплоидтық өсімдік өсіп
шығатындығы дәлелденген.
Сонымен, қорыта айтқанда, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жануарлар биотехнологиясы
Антибиотиктердің биотехнологиясы
Өсімдіктердің маңызы
Өсімдіктердің дамуы
Биологиялық активті заттар биотехнологиясы
Өсімдіктердің аурулары
Цитокиндердің қолданылуы және биотехнологиясы
Иммуногендер мен вакциналардың биотехнологиясы
Қазіргі өсімдіктердің экологиялық жағдайы
Гүлді өсімдіктердің аурулары туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь