Тауар өндірісі – нарық шаруашылығының негізі

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І.тарау. Тауар категориясының экономикалық мәні ... ... ... ... ... 4

1.1. Тауарлы шаруашылық: пайда болу шарттары, негізгі белгілері мен типтері және оның қассиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1.2. Тауардың категориялық құны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

1.3. Ақша тауар өндірісінің категориясы: пайда болуы және мәні ... ... ... ...11

1.4. Тауарлы өндірістің ерекше бағалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19


ІІ.тарау. Экономика мен тауар өндірісінің байланысы ... ... ... ...22

2.1. Қазақстан Республикасында тауар өндірісінің негізгі нышандары ... .24

2.2. Халық тұтынатын товарлар өндіру мен қызмет көрсету саласын
дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
Кіріспе.

Тауар категориясына дейін тарихта игілік ұғымы болған. Ол заттардың адамзаттың белгілі қажеттілігін қанағаттандыру қабілеттілігін көрсетеді. Ағылшын экономисі Кембридж мектебін құрушы А.Маршалл ″ Саяси экономия принциптері ″ кітабында игілікті адамның барлық көңілі ауған заттарын түсінген және ол адамның қажеттігін қанағаттандыру қажет. Экономикалық игіліктің ерекше түріне тауар жатады. Қазақстанда тауар ұғымы тым ерте дүниеде пайда болған. Ол көшпелі түрік тайпаларынан алынған және сөзбе – сөз алатын болсақ: ″ мүлік ″, ″ жақсылық ″ мағынасын білдіреді. Тауар теориялары:
Марксистік теорияда тауар сатуға арналған және адамға пайдалы еңбек өкілі ретінде қарастырылады. Тауар ең алдымен:
1) тек адамның қандай да бір қажеттігін қанағаттандыратын зат боп табылады.
2) тауар сатуға арналған.
Маркстің ойынша тауар екі қасиетке иеленеді:
І қасиет. Қандай да бір адамның сұранымын қанағаттандыруы бұл тұтыну құны деп аталады.
ІІ қасиет. Зат бола отырып басқа затқа айырбасталу қабілеттілігі тауардың белгілі бір сандық пропорцияда басқа тауарларға айырбасталу және алу қасиеті айырбас құны деп аталады.
Австриялық экономикалық мектеп өкілі Карл Менгер, тауар айырбас үшін өндірілген ерекше экономикалық игілік ретінде анықталады ( Т – Т ) ( Т – А ). Тауар құны оны екінші бір тауарға айырбастағанда көрінеді.
Қолданылған әдебиеттер:

1. «Нарық экономикасын қоғамның экономикалық өмірінің негізі», авторы: Мәдешев Б.
2. «Нарық экономика негіздері», автор: Жүнісов Б.Т.
3. «Руководство по финансовому учету, отчетности и аудиту. Первая редакция Центральный и операционный отдел учета и отчетности», Всемирный банк, январь 1995г.
4. Қазақстан Республикасының Қаржы министрінің 29 желтоқсанда № 441 бұйрығымен бекітілген. «Бухгалтерлік есепке алу шоттарының үлгі жоспарын қолдану жөніндегі әдістемелік ұсыныс».
5. «Нарқтық қатынасқа өту жағдайында ауылшаруашылығы өндірісін ұйымдастыру», Алматы 1994. автов: Тұрғанбаев
6. «Нарық қатынасына өту кезеңіндегі өндірістік бизнеске баға тетігін пайдалану», Алматы 1996. автор: Төлемісұлы
7. «Өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды факторы», Алматы 1984. автор: Төлемісова Л.Е.
8. «Нарық жағдайында Қазақстанның кен өнеркәсіптерінде өнім сапасы», Түркістан 2002. автор: Мәмбетова С.Ш.
9. «Нарыққа өту жолында ұлттық аймақ экономикасының әлеуметтік бағыттылығын арттыру мәселелері», автор: Бодауханұлы Қ.
10. «Халық тұтынатын тауарлар өндіру мен қызмет көрсету саласын дамытудың 1986 – 2000 жылдараға арналған комплекстік программа», Алматы 1986.
11. «Экономикалық теория», автор: Әкімбеков
12. «Нарық: топ жарып, алға шығару. Практика мен принцептері», Алматы 1994. автор: Питер Ф., Друкер.
13. «Қаржылық есеп: оқу құралы» Қ.К. Кеулімжаев және т.б. Алматы: Экономика, 2001.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық Университеті
Экономика және қаржы институты
″Экономика″ кафедрасы
“ Экономикалық теория ” пәнінен
Тақырыбы: ... ...... ... ... ... Б.
Астана 2006 ж.
Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
.................................3
І-тарау. Тауар категориясының экономикалық мәні....................4
1. Тауарлы ... ... болу ... ... ... мен типтері
және оның
қассиеттері............................................................
........4
2. Тауардың категориялық
құны...................................................................
...8
3. Ақша тауар өндірісінің категориясы: пайда болуы және
мәні...............11
4. ... ... ... ... мен ... ... байланысы...............22
2.1. Қазақстан Республикасында тауар өндірісінің негізгі
нышандары.....24
2.2. Халық тұтынатын товарлар өндіру мен ... ... ... ... ... ... игілік ұғымы болған. Ол заттардың
адамзаттың белгілі қажеттілігін қанағаттандыру қабілеттілігін көрсетеді.
Ағылшын экономисі ... ... ... ...... экономия
принциптері ″ кітабында игілікті адамның ... ... ... ... және ол ... ... қанағаттандыру қажет. Экономикалық
игіліктің ерекше түріне тауар жатады. Қазақстанда тауар ұғымы тым ... ... ... Ол ... ... ... алынған және сөзбе ... ... ... ″ мүлік ″, ″ жақсылық ″ мағынасын ... ... ... ... ... ... және ... пайдалы еңбек
өкілі ретінде қарастырылады. Тауар ең ... тек ... ... да бір ... ... зат боп ... тауар сатуға арналған.
Маркстің ойынша тауар екі қасиетке иеленеді:
І ... ... да бір ... ... ... бұл тұтыну құны
деп аталады.
ІІ қасиет. Зат бола ... ... ... ... ... ... бір сандық пропорцияда басқа ... ... және ... айырбас құны деп аталады.
Австриялық экономикалық мектеп өкілі Карл Менгер, тауар айырбас ... ... ... ... ретінде анықталады ( Т – Т ) (
Т – А ). ... құны оны ... бір ... ... көрінеді.
І-тарау. Тауар категориясының экономикалық мәні.
1.1. Тауарлы шаруашылық: ... болу ... ... белгілері мен типтері
және оның қассиеттері.
Адамзат қоғамы өндіріс - еңбек әрекеттерін, еңбек бөлінісі, мамандану,
кооперация және ... ... ... ... өзінің
материалдық, рухани жағдайының жақсартуында жақсы ... ие ... ... ... ... — шаруашылықта —
байлықтың табиғи формасының көрініci натуралдық өнім түрінде болады. ... ... ... бағалылығы, екіншіден, еңбек нәтижесі деген
қасиеттер тән болады.
Заттың пайдалылығы, оның өзіне тән белгілі физикалық, немесе, басқа ... ... ... ... 6ip кажеттерін қамтамасыз ететін
қабілеті, өнімнің тұтыну бағалылығын құрайды.
Тауар өндірісі жағдайында еңбек өнімі оны ... ... ... ... ие ... Бұл өнімнің бағалылығы өндіріс үшін емес,
басқа адамдар үшін ...... ... бұл өнім ... ... ... тұтыну бағалылығының өлшемі болу қызметін сұраныстың ... ... ... ұсыныс көлемін белгілейді. Егер ұсыныс сұранысты
канағаттандырған ... онда ... ... ... ... ... Кез ... зат тауар бола алама? Жоқ тек ... ... ... заты ... ... ... өзендегі балық оны ұстап алғаннан ... бола ... ... оны ... ... ... болу үшін заттың тек басқалар үшін жасалуы, оның тауар ... ... осы зат ... ... ... оның ... ... етелуі қажет. Басқа адамның қажеттігін канағаттандыру
үшін жасаған сыйлық тауар бодмайды. Енді тауарға ... ... ...... ... ... бағалылықты иемденген және
айырбасқа арналған заттар, немесе қызметтер. Заттар өзінен өзi тауар ... ... болу үшін олар ... ... ... ... тиіc. ... тауар адамдар арасындағы еңбек өнімінің айырбасы
арқылы білінетін ... ... ... алмасудың формалары сан
алуан болуы мүмкін, 6ipaқ ... ... осы ... ... 6ip зат өтіп ... ... зат ... қажет. Осыдан шығатын
тұжырым: айырбас процесінде әр тауар нарықта айырбас құнына ие ... ... ... ... ... ... ... алатындық
қабілетке ие болады.
Осындай теңдік, айырбас сәйкестігі нарық практикасында күн ... көп рет ... ... ... ... ... ... неге бір -
бірімен салыстырылады деп, әp6ip нақты салыстыру ... ... ... деп ойланбайды. Ал экономикалық теориядағы айырбас сәйкестігін,
айырбас құнының қандай ... ... ... сұрақ Аристотелден бастап
осы күнге дейін ой ... ... ... құны ... ... үш ... ... Карл Маркстің еңбектік құн теориясында негізделеді. Осыған
сәйкес, тауарлардың өндіріci мен айырбасы солардың құнының негізінде ... ... өзі ... ...... ... белгіленеді.
Бұл жағдайда тауар өндірушілер мына зандылықпен есептесуі қажет: егер
еңбектің индивидуалдық ... ... ... ... болса, онда
шығындардың осы артық бөлшегін қоғам ... Ал ... ... оның ... жұмсалған қоғамдық еңбек жатады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... еңбегі болып белгіленеді. К.
Маркс тауарға 6ip жағынан, адамдардың белгілі қажеттерін қанағаттандыруға
қабілетті ... құны деп, ... ... - құн деп ... ... ең жақты сипаты, осы тауарға сіңген еңбектің екі ... ... ... құны деп ... ... ... ... еңбектен
жасалады, яғни, нақты еңбекпен; құм деп алынған тауар нақты формаларына
тәуелді емес жалпы еңбекпен ... ... ... ... ... ... нақты бірліктері емес, эквивалент қызметін атқаратын басқа
тауарларды салыстыру арқылы. Сөйтіп, тауардың құны, өндірістің ... ... ... ... ... және осы ... ... іскерлі дәрежесі
мен қарқындығының орташа жағдайында ... ... ... индивидуалдық
емес қоғамдық - қажетті жұмыс уакытымен белгіленеді.
Әңгіме құнды орташа еңбекпен емес, өндірістің ... ... ... ... ... ... ... да, басқа
тауарлармен салыстыру арқылы жанама өлшеуіштерді ... ... ... ... ... қолдамайды.
Екінші бағыт шекті пайдалылық теориясын қолдануға негізделген. Бұл
теорияны кең ... ... ... бойынша құн және баға
тауарлардың шекті пайдалылығының және олардың сиректігінің ... ... Бұл ... ... ... қарамағындағы иеліктер қорының
тең шамаларының тізбектелген өсімдері белгілі нүктеден артып ... ... ... ... ... төмендейді деп есептейді. Қордың
ең ақырғы бірлігінің пайдалылығы, немесе игіліктің шекті пайдалылығы, осы
тауардың құнының ... ... ... бұлардың ішінде австриялық ... ... ... ... екi ... ... ... субъективтік және объективтік. Субьективтік бағалылық деп ... ... осы ... үшін ... ... ... ... олар баға теориясының негізіне жатқызған, субъективтік
бағалылыққа ... рөл ... Олар бұны ... алушы және сатушылар жағынан
осы тауардың пайдалылығын ... ... ... ... деп ... ... ... Л. Маршалл. Шекті пайдалылық түрін алған
ұсыныс жағындағы және ... ... ... алған ұсыныстың
негіздеріндегі нарықтық күштердің 6ip - 6ipiнe ... ... ... ... ... ... Осыған А. Маршалл мынадай қорытынды
жасайды; пайдалылық ... ... ... ... көлем өндірic
шығындарын белгілейді. Оның болжамы бойынша, сатушының тауар үшін ... ... ... ... ... белгіленеді; бұнда ол
пайдалылықты, тауар үшін сатып алушы төлей алатын, барынша жоғарғы құны деп
есептейді.
А. Маршалл ... ... оған әсер ... eкi ... бөліп
атайды: шекті пайдалылық және өндіріс шығындары. Оның ... ... ... ... ... оны ... үшін жұмсалған шығындар
құрайды, ал нарықтық баға сатып алушылармен және сатушылармен ... пен ... ... ... туралы бүгін маржиналистер, кардиналистер — шекті
пайдалылықтың абсолюттік шамасын сан жағынан өлшеуге ... ... ... және ... — шектi пайдалылықтың ... ... ... және ... ... ... ... бөлініп отыр.
Ординалистердің аса көрнекті өкілдеріне Дж. Хикс және П. Самуэльсон жатады.
Бұлар тұтынушылардың артықшылықтарының ... ... Хикс ... ... ... ... артықшылық, шәкілінің
бастапқы пункті талғаусыздықтың қисық сызығының теориясынан басталады. ... ... ... ... өзін ... айналыспай, тұтынушы
тауарларға ең ұнамды таңдау ... ... Дж. Хикс ... ... ... ... ... келетін бағаның арасында айырмашылықтардың болуымен
есептеспейді, ал сұраныс заңын ол бағаның өзгерістермен және ... ... ... ... арақатынасқа жатқызады.
П. Самуэльсон экономикалық тепе-теңдік ... ... ... ... ... ... пайдалылығымен және табыстармен
байланыстыруды ұсынады. Оның ... ... ... ... шекті
пайдалығы бағаға белінгенде 6ip-6ipiмен тең болуға тиісті және ... ... 6ip ... ... ... шекті пайдалылықты беруге
тиістi.
Нарықта сұраныс пен ұсыныста өзгерістердің ... ... ... ... ... ... құн теориясы бойынша, осындай
ауытқулар бағаның құнынан ауытқуы деп түсінеді. Осыған байланысты, тауардың
өндірушілеpi, олардың ... ... ... ... табылатын
тауардың қоғамдық еңбектік құнымен есептесуге мәжбур болады. Сұраныс және
ұсыныс 6ip - ... ... ... тепе-теңдік орнайды. Игіліктің
бағасын шекті пайдалылық теориясы негізінде ... ... ... ... ... манайында жүріп отырады. Тауардың
тепе-теңдік нарықтық бағасы, сатып ... мен ... ... ... пайдалылығын субъективтік бағалауларынын нәтижесі болып табылады.
Қорытынды мынау: маркстік еңбектік құн ... және ... ... ... қарсы, қайшылықта емес олар ... ... ... ... ... ... жасалатын құнға басты назар
аударылған ... ... ... бағыттан өндірістің негізгі
факторларын - ... ... ... және т.б. неғұрлым тиімді
пайдалану, ... ... ... ... ... құны.
Еңбек құны теориясы және шекті ... ... ... құн
теориялары болып табылады.
Тұтыну бағалылығы — бұл заттын ... ... ... болмасын
қажеттігін оның канағаттандыра алатын қабілеті. Осы ... 6ip ... ... ... олардың тұтыну қасиеттері өзгеше болады.
Тауардың құны, оны жасауға жұмсалған еңбек шығынынан ... ... ... ... ... оны ... ... еңбек шамасымен
және кажетті ... ... ... Егер ... ... ... деп болжамдасақ, онда тауар өндіруге жұмсалған
қажетті еңбектің мөлшері өскен ... оның құны арта ... ... құны ... 6ip-6ipiмен алшақтатса, құн оларды біріктіреді.
Тұтынудағы бағалылық пен құн тауарда қатар, 6ip мезгілде орын алады
және олар ... ... ... ... құнының езгерістері ертелі-кеш
құнының өзгерістеріне әкеліп соғады. Керісінше, құнының өзгеруі тұтыну
құнының ... әкеп ... Осы ... әзірше дәлелсіз
қабылдайық — дәлел кейін келтіріледі. Мынаны ескертейік: тауардың ... ... ... ... ... емес, тек оны өндіруге нақты қажет еңбек
уакыты құрайды. Әр ... осы ... ... ... үшін ... ... ... Мысалы, классикалық капитализм тұсында тауарды
өндіруге керек ... ... ... орташа жағдаймен белгіленеді.
Өнімдердің көп түрі болуы, олардың әр қайсысының ... ... ... ... еңбектің де түр – түрге ... ... ... ... ... ... ұқсас болмауынан туады. Тауардың
тұтыну құнын өндіруге кажетті операциялардың нақты жиынтығы, нақты ... ... ... ... ... ... жағын жұмысшы күшінің
физиологиялық мағынада жұмсалуы құрайды. Жұмысшы күшін жұмсау ... ... ... тек ... күштің саны жағынан ғана
айырмашылық болады: 6ipey ... 6ipey ... ... ... ... шығындарын экономикалық есепке алып және осы ... ... ... ... ... ... құрайды.
Сонымен, тек еңбектің өнімі ғана емес, еңбектің өзі екі жақты процесс:
нақты және абстрактылы еңбек процеci болып табылады. Нақты ... ... ... ал ... ...... ... еңбектің нәтижесi өнім, ал осы ... ... ... ерекше қабілеті, оның тұтыну құны болады.
Шекті ... ... ... өмip сүру үшін ... ... 6ip ... қажет дейді, игіліктердің адамның белгілі
6ip қажеттігін қамтамасыз ететін қабілетті, оның падалылығы деп аталады.
Адамдардың ... ... ... ... әр шамада
болады: мол шамада, сирек ... Мол ... ... ... Оның ... аударатыны тек сиректігі әр дәрежеде болатын
игіліктер. Міне осы ... ... ... ... ... ... осы игіліктің бағалылығын құрайды. Субъективтік бағалау
немесе игіліктің бағалылығы, 6ip жақтан, игіліктің ... ... ... оның ... ... ... 6ip игіліктің қоры болса, осы кордың келемі, оның
сиректігінің дәpeжeciн ... ал оның ... ... ... - оның ... көрсетеді.
Игіліктердің кө6i бөлінеді. Сондықтан олардың жалпы пайдалылығы және
қордың әр ... ... ... Өндірушіде белгілі 6ip игіліктің
үш бөлшегі бар делік. Енді осы кажеттіліктің ... ... ... ... ... Ол 10 - ға тең ... Енді ... осы
игіліктің қорының бірінші бөлшегін тұтынды дейік. Игіліктің әр бөлшегінің
пайдалылығы қажеттіліктің қарқындылығын көрсететін болғандықтан, ... ... 10-ға тең ... ... бөлшекті тұтынғаннан сон, қажеттілік аздап қанағаттандырылады
және оның қарқындылығы өндіруші үшін 8-ге ... ... ... игіліктің
екінші бөлшегінің пайдалылығы 8-ге тең болады.
Игіліктің ... ... ... ... 6-ға ... осы ... бөлшектің пайдалылығы шекті пайдалылық деп
аталады. Егер ... ... көп ... ... 6oлca, ... барлық бөлшектерін бірдей бағалайды. ... ... ... ... ... ... ... жалпы экономикалық. ... табу ... ... ... ... ... ... керек.
Жалпы корытынды мынадай: пайдалылықты субъективтік бағалаудың
негізінде, осы өнімді өндіруге қажет тиімді ... ... ... ... еңбек теориясы өндіріспен айналысуға береліп кетіп,
тұтынумен жетімсіз есептескен.
Құнның еңбек теориясы адамдардың ... тыс ... ... ... ... ... ... керектігін
дәлелдей алмады. Еңбек пропорцияларының, ... ... ... ... оны осы мәселелерден құткарады.
Шекті пайдалылық. теориясы өз жағынан, керісінше, өндірісті ... ... ... аударған. Бұл тұрғыда еңбек теориясы шекті пайдалылық
теориясының сынаржақтылығын жояды, оны тындық ка6ілеті, оның АҚШ ... ... ... ... ... АҚШ-ың өзінде 1971 жылы
Орталық банктер үшін де ... ... ... ... Ақша тауар өндірісінің категориясы: пайда болуы және ... бір ... ... ақшаның қажеттілігі тауар өндірісі мен
тауар айналымынан ... Олай ... ақша ... ... ұзақ
мерзімді даму процесінде пайда болған. Сондықтан да ақшаның ... ... ерте ... ... ... Орта ... ... жай метелды
табиғатты болмаған «философия» тасын – алтынға, ... ... ... ... ... ... ... бейнелейтін –
күкірттің белгісі, ал оның анасы: айды бейнелейтін – сынаптың белгісі ... ... осы ... орта ... алхимиктерінің танбасына айналған.
Алхимиктердің соншалықты аңқаулығына қарамастан, ... ... ... ізі бар. ... ... ... физика ғылымы
алтынды сынаптан алуға болмайтындығын дәлелдеді. Бірақ мұндай ... ... құны асыл ... бір ... ... құнына тең болар
еді.
Ақшаның мәнін анықтауға ынталылық капитализмінің қалыптасуы және
дамуы дәуірінде ... ... ... ... И.Фишер, А.С.Пигу,
М.Фишер және басқа да ... ... осы ... ... ... ... ілімдерде ақшаның мәні туралы әр түрлі
пікірлер орын алып ... ... ... ... ... «Ақшаның тауар дәуірін, қағаз ақша дәуірі алмастырады.
Қағаз ... оның ... ішкі ... бейнелейді ... Ақша – бұл
жасанды ... ... ... ... ... экономикалық теорияда ақша туралы екі
мәселе ... орын ... 1/ ... ... ... және ... 2/ ... және сатып алу қабілеті. Бірінші мәселе ... ... ... және ... деп аталатын екі бағыт
дамыған.
Жалпылама эквивалент қызметін алтынмен қатар – ... ... ақша ... ... ... ... 20 ... басында-ақ
әлем бірінен бірі тек алтын валютаға, яғни «бірметалдық» жүйеге ... Ол ... 1892 ... Жапонияда – 1897, Ресейде – 1898,
ал Америка Құрама Штаттарында – 1990 жылы ... ... ... ақша
жүйесі 18 ғасырдың аяғында-ақ, ... – 1871 ... ... ... ... ... енгізілді. Бельгияда, Францияда, Швейцарияда, сондай-
ақ, ... мен ... ... ... ол іс ... 20-шы
ғасырдың басында үстем бола бастады.
Ақша-тауар. Көптеген тауарлар массасының ... бір ... ... ... ... делдалдық рөль атқару мақсатымен
бөлініп ... ... ... ұлу ... және аң ... май ... ... және алтын, тағы да ... ... ... ... ... ... бөлінісінің одан әрі ... ... ... құн формасының эволюциясы, айырбас жүйелігінің артуы – барлық
тауарлар дүниесінен ... ... ... ... ... ... болған бір тауардың бөлініп шығуына әкелді. Бұл құнның
жалпыға ... ... ... болуы деген сөз еді. Кез келген басқа
тауарларға тікелей айырбасталуға қабілеті бар ... ... ... ат ... Әр түрлі халықтарда және сол бір халықтың өзінің тарихының
әр ... ... ... ... ... әр ... ... / мал, аң
терілері, піл сүйегі және т.б. / атқарады. ... өте ... бұл ... жерде дерлік үнемі күміс пен алтын атқаратын болды.
Ақырында жалпылама эквиваленттік қызметтік алтын атқара бастады.
Айырбастың ... ... ... ... ... ... ... Біріншіден, оынң біртектіліг және сапалылығы.
Екіншіден, экввиваленттік ... мен ... ... ... оның қандай да бір ... ... ... ... Төртіншіден – біртұтастығы. ... ... осы ... ... – тауардың басқа да тауарлар ... ... құны ... ... бар. Осыған байланысты алтын бағасы төмендеген кезде / ол
ақша болған жағдайда / , ... ... ... да ... ... ... ... Ескі дүниеге көп ... алып ... ... ... ... әлем ... белгілі.
Құнның белгісі. Ақша айналыс құрамында шақа ... ... ... «Шақа» деген сөздің шығу тегі Ертедегі Римның ... ... 4 ... ақша белгісін соғуы бастау алған Юноны ... ...... шақа және ... мөрі ... процесінде бірте –
бірте өше бастайды. ... ... ... ... – шақа жыл ... ... 0,07 ... айырылады. Сөйтіп 2600 жыл ішінде ... ... ... ... жалпы шығынның мөлшері 2 мың тонна ... ... ... ... және ... ... ... көптеген ғасырларды
қамтиды. Ең алдымен мемлекет тек ... және ... ... / алтын немесе күміс / шекіді. ... ... ... ... және көркемөнердің дамуынан көп ... ... Оны ... тек ... ерекше пұрсаты бойынша жүзеге
асырылып, шақалық религия деп аталады.
Қағаз ақша. Ақша ... өзі ... асыл ... жасалған
шақаның болуымен тоқталған жоқ. Бұл дамудың келесі ...... ... ... ... ақшаның пайда болуы.
Қағаз ақша екі жолмен пайда болды. Бірінші жолы – ... ... ... өз ... ... ... ... корольдер болды.
Олар жаңадан шөкілген шақалар мен айырбаста жүрген салмағы кем, ... ... ... ... ... ... ... асыл
металдардаң шекілген ... ... ... ... азайта бастайды.
Сөйтіп, бірте – бірте алтынды және күмісті «үнемдеу» мақсатымен ... емес ... ... шеки ... кейін «казначейлік вексельдер» басылып шығарылатын болды.
Бұлар күміс және мыстан жасалған шақаларға еркін ... ... ... ақшалар металдан жасалынған шақаларға қарағанда,
айырбасқа әлдеқайда қолайлы екені белгілі.
Қағаз ақша 13 ғасырда тұңғыш рет ... ... ... ... ... қағаз ақшалар Америкада пайда болды. Ал 18 ... ... және ... 1769 жылы шығарыла бастады.
Ақша – екінші жолы коммерциялық вексель ... ... ... ...... ... ... кредитке алған
тауарларға белгілі бір уақыттан кейін ақша төлеуге берген міндеттемесі.
Вексель ең ... тек ... ... және ... ... ... айналымға
түседі де, сол арқылы кредит беруші де өз борыштарын төлей бастайды.
Осы ... ... ... ... кейін ірі банктер өздерінің
банкнот деп аталатын қағаз ... ... ... Ал ... ... кәсіпкерлердің әрекеттерін ынталандыра түседі де, кредиттері
үшін жылына 20 ... ... ... өсімқорлардың ақшаға деген
монополиясын тежеуге болады.
Банкноттар әу баста казначейлік билеттерге қарағанда, алтынға ... ... ... жүйе ... ... деп ... Ол ... 1914 жылға дейін өмір сүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін
алтын стандартты сақтап ... тек АҚШ қан ... ал ... мен ... ... шектеулі формада ғана енгізеді. 30 – жылдары ... ... ... ... ... алмастыру жойылды. Және ешбір
елдің ішкі ақша айналымында оны өз орнына келтіру жолға ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік валюта
жүйесі алтынға аса маңызды рөл берді, өйткені Батыс ... ... ... арқылы американдық доллармен байланысты еді. ... ... 1971 – 1973 ... ... ... таңда алтын немесе күміс капиталистік мемлекеттердің ақша
айналымына қатынаспайды, ал ақша ... 25 ... ... ... ал 75 проценті қолма – қол ақшасыз есеп беру үшін ағымдағы есеп
... / ... / ... ... Бұл ... ... екі пікір қалыптасқан:
1 / маркстік көзқараста /; 2 / бүгінгі ... ... ... ... көзқарас. К.Маркс ақшаның пайда болуын және ... ... оның бес ... атап ... ... құны ... Бұл ақша арқылы басқа тауарлардың
құны өлшенеді деген сөз. Кір ... өз ... ... өзге ... ... ... ... сияқты, ақшаның да өзіндік құны
болғандықтан, басқа тауарлар құнының өлшеуіші бола алады.
Екіншіден, ақша ... ... ... ... ... Ақша
шыққааннан кейін тауардың тауармен тікелей айырбасталуы / Т – Т
/ ... ... ... / Т – А – Т /, яғни ақша ... тауар
айырбасына орын береді. Мұнда ақша тауар айналымының құралы болады. Ақша
тауарларды таратуға қатыса отырып, ... ... ... ақша қазына жинау құралы рөлін де атқарады. Тауар иесі ... ... ... ... ... ... сатып алуға жұмсаса, ол ақша
айналымынан шығып қазынаға айналады. Тауар ... ақша ... ... ... мен ... ... ... ақша төлем құралы болып табылады. Ақшаның бұл қызметі
тауарды несиеге сатумен, яғни ... ... ... ... ... ... ал сатып алушы борышқорға айналады. Ақша шартта
белгіленген ... ... ... төленгенде төлем құралы ретінде
көрінеді. Ақша тауар ... ... ... жоқ: ... ... салықтарды төленгенде және т.б. төлемдер кезінде де тап осындай
қызмет атқарады.
Бесіншіден, ... ... ... қатынастарда ақша
дүниежүзілік / бүкіл дүниежүзілік / ақша ретінде болады. Бұл ... ... ... және ... емес ... / ... ... екінші елге аударылатын ақшалар және т.б. / ... ... ... ақша ... тек таза ... түрінде ғана қабылданады.
Бүгінгі таңдағы экономикалық теорияда орын алған Батыс Еуропа және АҚШ
экономистерінің ... ... ақша үш ... ... Айырбас құралы. Ақшалар ең алдымен айырбас құралы ретінде
пайдаланылады. ... ... ... ... алу және сату ... ... ... наубайхананың жұмысшысы өз еәбегінің өтеміне
200 бөлке алғысы клмейді. Ал ... ... ол да өз ... ... үшін жаңа ауланған балық алғасы келмейді.
Біріншісіне ақша сол бөлкеге және ... ... ... ... ... алу үшін қажет. Бұл оған қолайлы, себебі әрбір ... ... ... ... өз өнімдерін ақшаға сату ұтымды.
Себебі, ол өнімдерін өткізгеннен кейін түсірген ... ... ... ... толтыру / шикізат, материалдар және т.б. сатып алу / ,
жұмысшыларға жалақы ... ... ... ... ... ... есеп айырысуы керек. Міне, осыған байланысты ақша төлемге өте
жеңіл құрал болып табылады.
2. Құн ... ... ақша ... әр түрлі игіліктер мен
ресурстардың салыстырмалы құнын өлшеу маштабы ретінде ... ... Біз ара ... миль ... ... ... ... оларды
өзара салыстырамыз, сол сияқты игіліктер мен қызметтер құнын да ақша арқылы
анықтаймыз.
3. Айналым құралдары. Ақша өтімді болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... игіліктерін, мәселен,
қозғалмайтын мүліктерді / меншік ... ... ... ... және т.б. / ... ... табыстарға қарағанда, өте
сирек, ... ... ... ақшадай табыс әклмейді. ... ... ... ... немесе үй шаруашылығының қаржы
міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін ... ... ... айналамы және ақша жүйесі. ... ... ... төлеуге байланысты жүзеге асатын ақша қозғалысы ақша айналымы деп
аталады.
Ақша қозғалысы қай ел болсын, стихиялық құбылыс ... ол ... ... ақша ... ... ... ... ақша жүйесі –
бұл тарихи тұрғыдан қалыптасқан және заңды түрде анықталынған ақша ... Ақша ... ... ... ... ... ақша данасы. Бұл тауар ... ... ... ... ... ... бұрынғы одақта қолданылған ақша данасы ... Ол 14 ... ... таяу ... Баға масштабы – мемлекет анықтаған ұлттық қағаз – ақша данасының
алтынға ... ... ... ... ... ... ... түрде
2,13281, ал АҚШ доллары – 0,716662 грамм алтынға теңеседі. Ресейде 19
ғасырдың аяқ ... ... ... баламасы 0,774235 грамм болып
белгіленді. 1921 жылы қаңтардың 1 жұлдызында оның ... ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша, 1973 жылы ... 75 ... тең ... Ақша ... ... ... жоғарыда қаралған мемлекет
шығаратын несие ақшалары / ... / , ақша ... ... ... ... / .
4. Эмиссиялық жүйе – айырбасқа арнап заңды түрде ақша шығару тәртібі.
Бұл ... ... ...... / эмиссиялық / банктің атқарушы
өкіметке бағынбауы.
5. Мемлекеттік ақпарат. Бұл ... ақша ... ... отырады.
Бұған кіретін ақпараттар: Қаржы министрлігі, Орталық банк және олардың
тараудері және ... ақша ... өте ... ... ақша ... арқылы жүзеге
асырылады. Ақша жүйесінің өте қауіпті «ауруы» - құнсызданудың ... ... ... таңда қоғамға бұл экономикалық теория және экономикалық
тәжірибенің орталық проблемаларының біріне айналып отыр.
1.4. Тауарлы өндірістің ерекше бағалары.
Нарықтык баға ... баға ... ... ... ... ... ... форма болып табылады.
Біріншіден, бұл жағдайда, тауарлардың бағасы және олардың. ... ... ... ... тән ... ... ... байланыс
бары байқалады. Екіншіден, тауардың бағасы тек оның ақшаға, немесе, басқа
тауарға айырбасталуында ғана көрінеді.
Сауда – ... ... ... ... және сатылатын
тауарлардың түрлеріне қарай, бағалар мынадай түрлерге болшеді:
... ... ... ... ... саудада өнімдердің ipi
партиялары сатылады;
... ... ... ... ... ... сатып алушыларға
шағын мөлшерде сатылады;
• тарифтер көрсетілген ... үшін ... ... ... газ, су үшін ... жендеушіге) төленетін бааға.
Еркіндіктің дәрежесіне сай, баға былай бөлінеді:
... ... ... ... – баға құру ... ... ... бағаны қалайда болмасын бұзу заңға ... ... ... ... ... ... органдар реттеп
отырады. Бipaқ осы ықпал белгілі 6іp тауарлар тобына бағаның жоғарғы шегін
белгілеумен аяқталады. ... ... ... ... ... ... жүрзіледі;
• нарықтық бағалар — мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... конъюнктурасының сұраныс пен ұсыныс зандарының
ықпалы нәтижесінде қалыптасады. Нарықтық бағалар ... ... ... ... саудаласу процесінде белгіленуге тиісті. Қатан
белгіленген мемлекеттік ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Бағалардың осы аталған түрлерінен басқа да экономикалық практикада
қолданылатын ... ... ... бағамен қатар, экономикалық
талдауда, жоспарлауда, статистикада, сонымен 6ipre зерттеуді ... ... ... ... ... ... мағынасы,
мысалы, инфляция процесінде бағаның өзгеруін анықтап зерттеуде зор болады.
Демек, егер 6ip мезгіл шамасында отбасы тамақтануға 10 мың ... ... ал ... ... ... бұрынғы көлемде қалып тамақтануға 20
мың теңге жұмсалса, азық – түліктің бағасы екі есе ... ... ... ... ... ... барлық. түрлері есептелген баға деп
аталады. Тауарлар мен қызметтерге койылатын ... ... ... бағалардың көрсеткіші арқылы белгіленеді. ... ... деп ...... ... ... барысында болжамды және
жоспарланған ... ... ... ... ... жоспарлау онай мәселеге жатпайды. Кеңес дәуірінде Қазақстандағы
бағалар қағаз ... ғана ... баға ... Бұл ... ... тек ... басқару органдары айналысқан.
Нарық типтес экономикада болжамдалған бағалар кең пайдаланылады.
Бұлардың негізінде фирмалар ... ... ... жобалар
мен бағдарламалар дайындалады және индикативтік жоспар деп ... ...... ... бағалар сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы контракт
құжаттарме айқындалған, көлемі сатып алу – сату ... ... ... баға ... ... Аз емес жағдайларда, контрактік бағаның
абсолюттік ... ... оның ... жоғарғы немесе томенгі дәрежесі,
болмаса олардың мемлекеттік, ... ... ... ... ... ... ... бола қалғанда, күтпеген ерекше жағдай ... жаңа ... ... ... ... ... бағаның
өзгерілу мумкіндігіде ескертіледі.
Көбінесе бағаның түpi, оның ... ... ... Биржалық, аукциондық, комиссиондық бағалар болады. Әр елдерде
әр типтес тауарларға, әр түрлі баға дәрежесінің болуы, дүниежүзілік ... ... ... Бүкіләлемдік бағалар epкін айырбасталатын
валюталар арқылы есептеледі.
ІІ тарау. Экономика мен тауар өндірісінің байланысы.
Экономика ... ... ... ... ... ... алатын орны ерекше. Барлық ... ... ... ... алдына дараланып тұратын бөлек ғылыми сала.
Бұл ғылымды жан-жақты зерттейтiн, экономикалық жағынан талдайтын, өз алдына
ғылыми даму ... ... ... бұл ғылымды оқытатын пән бар.
Осы орайда қоғамдағы өндiрiс процестерiн бухгалтерлiк есеп ... ... ... ... немесе әр ағымда өндiрiс процестерiн бухгалтерлiк есепке
алынатын бiр ... ... деп ... ... Өйткенi бухгалтерлiк есеп
ағымда өндiрiстiң дамуы жолында қажет. Бухгалтерлiк есептiң мәлiметтерi ... ... ... дамуын экономикалық тұрғыдан зерттеуге
бiрден-бiр негiз болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... нақты, тұжырымды мемлекеттiк
талапқа сай есептеу жұмыстарын жүргiзу. Қоғамымыздың даму кезеңдерiнiң қай
сатыларында болмасын ... ... ... ... ... сол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгiлеу үшiн ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыра бiлудiң мәнi
мен маңызы өте жоғары болып ... ... даму ... ... ... ... талаптардың өсуi,
мiндеттердiң артып отырғандығы оның тарихынан белгiлi.
Нарықтық экономикаға көшу кезеңінде шағын және ... ... ... тарапынан үлкен көңiл бөлiнуiне ... ... және ... ... ... ... ... Себебi олардың
кәсiпкерлiк шаруашылығын дамытуға қосатын үлесi мен жасайтын қызметi елеулi
де әрi тиiмдi. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... есеп пен ... жұмысына қойылатын талаптар да
артуда және ол өте ... ... ... ... тәжiрибесiн қолдана
отырып, бухгалтерлiк есептi жаңа талаптарға сай бiр жүйеге ... ... ... жағдайында шаруашылық ... ... ... ... ... зор. ... ұйымдарында бухгалтерлiк
есеп жұмысы ''Бухгалтерлiк есеп туралы'', ''Салық және бюджетке төленетiн
мiндеттi төлемдер туралы''. ... ... ... сәйкес
жасалынған бухгалтерлiк есеп стандарттары мен қаржы шаруашылық ... ... Бас ... ... сай ... ортақ прициптер
мен ережелерi және Қазақстан ... ... ... есеп ... ... ... мен ережелерi, ұсыныстары
негiзiнде ұйымдастырылады. Осыған орай ... ... ... ... ... есеп ... ... бухгалтерлiк есеп
стандарттарына сәйкес жүргiзiлуде.
Бухгалтерлiк есеп және есеп беру ... ... ... және ... құрылымдық бөлiмшелерiнiң қызметiн басқару,
экономикалық бағдарламалар жасау және оның ... ... ... ... алып өз алдына ел болғанына да он бiр жыл толды.
Осы уақыт аралығында көптеген ... ... ... ... ... ... жолымен дамып келген шаруашылыәтарды нарықтық жолға
көшiруге тура ... ... ... ... ... ... ... да өзгерiстер енгiзу керектiгi анық байқалды.
1995 жылғы желтоәсан айының 26 жұлдызында Қазақстан ... ... ... ... Заң күшi бар № 2732-шi ... Бұл заң қабылданғаннан кейiнгi оны ... ... ... жұмыстар атқарылды және атқарылуда. Осы заңға сәйкес 1996 жылғы
қараша айының 25 жұлдызында қаржы шаруашылық қызметi ... ... ... жоспары бекiтiлiп, 1997 жылғы қаңтар айының ... ... ... ... ... ... суъектiлерi жаңа
бухгалтерлiк есеп стандарттары бойынша өз жұмыстарын жүргiзе ... ... ... ... жаңа ... экономикамызды көтеруге, iшкi
және сыртқы инвесторлар үшiн неғұрлым ... етiп ... ... ... қай ... ... шаруашылық субъектiлер мен еңбек
ұйымдарын шикiзат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндiрiс ... ... ... ... ... шығарған өнiмдерiн халықаралық
нарыққа бәсекелестiкке, салыстырмалылыққа жеткiзуге, өндiрiсiн ұлғайтуға,
өндiрген өнiмнiң өзiндiк ... ... ... ... ... және
оған ызиян келтiрмеуге мұдделi. Бұл ... ... ... ... ақша ... ... басқа да
ресурстарын ... ... ... ... бухгалтерлiк есептiң маңызы мен
мәнiн айырыәа атап өтуге болады. Жоғарыда айтылғандарды дұрыс жүргiзу ... ... ... ... рөлi ... Жаңа ... және ... жоғары еңбек құралдары болмайынша кәсiпорынның
айтарлықтай ... ... ... ... ... да ... есебi және аудитi'' тақырыбы бүгiнгi күнi актуалды тақырып
болып ... Сол ... ... аталған тақырыпты диплом жұмысын жазу
үшiн таңдап алынды. Дипломдық жұмыстың алға ... ... ... ... ... есепке алу жағдайын ... ... ... ... ... ... табылады. Дипломдық жұмысты
орындау барысында ... ... ... ... ... ... Жаңақорған ауданындағы халыққа қызмет жасау ұйымының
соңғы жалдардағы көрсеткiштерi алынды және оған ... ... ... ... Республикасында тауар өндірісінің негізгі нышандары.
Қазақстан экономикасының ерекшеліктері. Қазақстанның халық
шаруашылығының ... мен ... ... ... ... әр түрлі пайдалы ... мол және жер ... ... ... ... әр ... айдандары мен аймақтарындағы ... ... ... негізгі ерекшеліктері қандай?
Өндіріс. Солтүстік және Батыс Қазақстан өнеркәсіп пен ауылшаруашылық
өндірісінің ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде көмір өнеркәсібі, түсті
және қара металлургия, машина құрылысы және метал өңдеу, химия ... ... ... ... ... ... талабынан сай келмейді.
Өндірілетін жалпы өнімнің 7 проценті ғана жеңіл өнеркәсіп өнімі.
Шығыс ... ... ... – ауа райы ... ... Семей облысында ет, жүн, тігін бұйымдарын өндіру
және т.б. ... ... ... ... ... ... металлургия,
энергетика, ағаш, қағаз, жеңіл және тамақ өнеркәсіптерінің дамуы ерекше
көзге түседі.
Оңтүстік аймақтарда ... ... ... өндірілетін аяқ
киімнің 60 проценті, тері өндірісінің 40 проценті орналасқан. Аймақтық
негізгі кәсіпорындары ... ... мен ... ... ... ... ... егін және мал шаруашылығын дамыту үшін
барлық қолайлы ... бар. Олар – ... қара ... / ... және сұр ... / ... / жер ... бмдай өндіру мен оны сатуда бұрынғы КСРО – да ... ... ... / орын ... ... ... ірі ...
республикамыздың солтүстік облыстары. Бүкіл егіс ... ... ... осы ... ... ... қой мен ешкінің саны ... ... ... ... екінші, ал ірі қара мал саны бойынша ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан
мал саны бойынша сирек қоныстанған Солтүстік Қазақстаннан кейін ... ... бұл ... ... пен ауау ... ... ... сонымен қатар, түптеп келгенде халық ... ... ... ... жатыр. Бұл жағдайда Солтүстік аймақта
Павлодар / село тұрғындары – 37 / , ... ... ... /
Алматы қаласын есептемегенде, мұнда село ... – 75 ... / атап ... ... ... бұл ... – Павлодар – Екібастұз ірі
территориялық өндірістік кешенінің қалыптасуына, ал ... ... ...... ... ... ... байланысты.
Қорыта айтқанда, Қазақстанның халық шаруашылығындағы қалыптасқан
салалық ...... ... ... ... ... ... шаруашылық кешенінің ірі бөлігіне айналғандығын дәлелдейді.
Екіншіден, халық шаруашылығын басқаруда ... ... ... ... ... - ... және орталықтанған әділетсіз түрде «бәрін
бір өзі шешу» зардабын ... ... Осы ... 80 ... ... 73 жыл бойы қалыптасқан республикамыздың
халық шаруашылығының құрылымы оңды болған жоқ. ... ... ... өнеркәсіптің алатын үлесі не бар 3 ... ... өзі ... ... 40 – 50 ... қана
қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Ал мәдени тұрмыстық және ... ... ... одан да аз – не бары 20 – 30 ... сәйкес
келеді.
Оның үстіне, шикізат пен жартылай ... құны ... ... ... құны өз ... ... баға ... жасау саясатындағы ауытқулар салдарынан жағдай ... ... ... ... ... өнеркәсіптің басым үлесі,
яғни 93 проценті республика ... елей ... ... ... қолына шоғырланды.
Осы жағдайды қалай түзетуге болады? Тығырықтан шығудың жолдары
қандай?
Қазіргі өркендеу ... ... ... ... ... ... бағдарлау кең көлемде жүргізілуде.
Нарықты қалыптастырудың алғышарты – нақты тәуелсіздік. ... - ... өзі күн ... ... талаппен қойып отырған
мәселе.
Тәуелсіздік не үшін қажет? Бұл ... ... ... ... мына
төмендегі деректерге көңіл аударайық. Бұрынғы Одақта ... ... ... мен ... ...... 30
өндіріс, олардың ішінде көмір және металлургия өнеркәсібі, мұнай, газ,
химия және мұнай ... ... ... ... ... да ... дамытуға елеулі үлес қосатын салалар қалып қойған.
Осының салдарынан республикада өндірілетін осы ... ... ... ... ... ... ... құралдары мен тұтыну заттарын
әкелуге ... ... ... ... ... ... өз ... құрылымын өзі
айқындап, оның салаларының арақатынас пропорцияларын белгілеу және ... ... ... ... ... ... пайдалану ісінде
нағыз тәуелсәздік алуы қажет. Міне, осы ... ғана ... ... қанша мөлшерде және оларды қандай ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңдағы жағдайы. Экономика
дағдарыстан шығу жолын іздестіруде.
1992 жылы ... ... үшін ... ... ... ... болды. Бұл тенденция, әсіресе, өнеркәсіптің негізгі
салдарында, күрделі қозғалыста және ... ... ... ... ... ... бірі ... кәсіпорындардың мемлекеттік
бақылаудан шығып кеткені болып отыр. Мұның өзі өнімнің ... ... әкеп ... Егер 1991 жылы ... ... ... үш ... болса, 1992 жылы 1991 ... ... олар ... өсті.
Өнеркәсіп орындарының жартысы 1991 жылғы деңгеймен салыстырғанда,
өндірістің ... жол ... ал ... ... бойынша, ол осның
алдындағы жылдағы 0,9 процентпен салыстырғанда 14,8 процентке ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуда. Оны
өндіру көлемі өнеркәсіп өндірісінің бүкілкөлемінің бестен бір ... ... ... ... 1991 ... ... 21,5 процент кеміп кетті.
1993 жылы Қазақстан Республикасының экономикасына бірнеше факторлар
тікелей ... ... ... ... меншікті мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіру дәйекті жүргізіле ... ... ... ... ... құру және экономиканы ... ... ... ... ... ... ... – несие
және инвестициялық саяттарға түбегейлі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... кемуі тоқтаған жоқ, 1993 жылы таза материалдық өнім 1992 жылмен
салыстырғанда 14,8 процентке ... Бұл ... ... ... ... тұтыну қоры 1992 жылдағы 67,3 проценттен 76,5
процентке дейін ... ал ... ... ... ... 32,7 проценттен
23,5 процентке кеміді.
1993 жылы ... ...... ... ... 2265
процентке / 1993 жылы – 3061 процент / тең болды. Азық – түлік тауарлары
– 23 есе, азық – ... емес ... – 18 есе ... Осы ... ... ... ... 6,3 млрд. Теңге, немес 1992 ... 9,8 ... ... ... ... ... өндірістің төмендеуі, инфляцияның
өрістеуі және біршама халықтың әл – ... ... ... ... 1994 жылдың 1 – ші шілдесінде 730 ... ... ... ...... тоқтап тұрды, соның ішінде 55,2 мың
жұмыскерлерді қамтитын 102 кәсіпорын ... ... ... жоқ. ... 163 ... мен ... ... емес жұмыс уақыты тәртібінде
әрекет жасады.
Осылардың нәтижесінде жалпы ішкі өнім / ЖІӨ / осы ... ... ... ... 1993 ... осыған сәйкес кезеңінен 27 процентке,
өнеркәсіп ... – 29,4 ... ... мен ... ... – 61,2 процентке кеміді.
Республика көптеген ТМД – ға кіретін мемлекеттерден табыс деңгейі
бойынша артта қалып отыр. 1994 ... 1 – ші ... ... ... 23,8 долларға тең ... бұл ... ...... – 57,7 , ... – 94 ... ... реформа осындай қиын ... ... ... ... ... ... асыруға
бағытталған үш бағдарлама қабылданды. Оның біріншісі 1991 – ... ... ... меншікті мемлекет иелігінен алу және
жекешелендіру ... / 1 ... / . ... ... ... ... ... – экономикалық ... ... ... ... және ... көшу ... ... және
мемлекеттік меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендірудің 1993 ... ... ... / ІІ ... / ... ... Президенті Н.Назарбаев «Қазақстанның егеменді мемлекет
ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» ... ... ... ... ... деп мыналарды айтады:
- меншіктің негізгі түрлерін / жеке ... пен ... / ... және іс – ... ... отырып, бәсекелестік
бастамаға негізделген әлеуметтік нарықтық экономика құру.
- адамның экономикалық тұрғындар өзін айқындау принциптерін іске
асыру үшін ... және ... ... ... Қазақстанның табиғи ресурстарының дүниежүзілік тауар рыногында
өзінің нақты ... ... алу ... ... ... ... рыногын толықтыру.
- Қазақстанды дамыту үшін шетел инвестицияларын тарту және оны
тиімді ... ... ... ҚР- ның ... ... ... Жоғарғы Кеңесіне «Нарықтық қайта құруларды жеделдету және
экономикалық дағдарыстан шығу шалары ... ... ... ... аталған құжаттар мен бағдарламаларды ... ... ... Әрине, әлі де айтарлықтай жетістікке жете қойған
жоқпыз. ... ... ... ... аз ... Мәселен, ұлттық валюта
енгізілгеннен бері экономикалық реформаны дамытып, тереңдеті мәселелері
бойынша мемлекет ... мен ... ... ... 200 – ден ... ... және ережелер қабылданды. Сөйтіп заң тұрғысындағы
бірқатар елеулі ... ... ... база ... ... ... әкімшілдік - әміршілдікке негізделген экономикадан –
нарықтық қатынастарға түбегейлі түрде көшудің қатар әрі ұзаққа созылатын
процесі тап осы ... орай ... ... әдіс – тәсілдерге
байланысты жүзеге асатын болады.
Қазақстан үкіметі осы бағытта мынадай үш негізгі ... ... ... ... ... және ... бақылауды алу арқылы экономикалық
ырықтандыру;
2. Айналамдағы ақша ... ... және ... тепе – ... ... макроэкономикалық тұрақтандыру;
3. Мемлекеттік мүлікті жеке адамдарға және / немесе / ұйымдарға
сату.
Нарықтық экономикаға көшу – бір ... ... азын – ... арқылы
ауытқумен меншіктің әр түрлі формаларын ... ... ... ... беріп, сол бәсекелестік арқылы өндірістің дамуына да,
баға нақты да реттеу деген сөз.
Тәуелсіз нарықты экономиканы құрудың басты жолы – ... ... мен ... ... ... тұтынатын тауарлар өндіру мен қызмет көрсету саласын
дамыту.
Халық тұтынатын тауарлар өндіру мен қызмет ... ... ... XXVI ... ... ... ... комплексті программасы СССР-
дің Экономикалық және әлеуметтік дамуының 1986— 1990 ... және ... ... ... ... негізгі бағыттарының құрамдас бөлігі болып
табылады.
Ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... жеделдету жөнінде партия алға қойған міндетке сәйкес программа халық
тұтынатын тауарлар ендіруді барынша ұлғайтуды, түр-түрін көбейтіп, ... және ... ... ... дамытуды көздейді, халық
шаруашылығының барлық, салаларының күш -жігерін азық ... ... ... мен ... сондай-ақ қызмет көрсетуді дамыту саласындағы
таяудағы және перспективалы міндеттерді шешуге жұмылдырады.
Тауарлар шығаруға және халыққа ... ... ... ... дамып отыр. Осы заманғы техника мен ... ... ... ... материалдық - техникалық базасы нығайып келеді. Тауарлар
өндіруді және ... ... ... ... ... ... бұйымдармен қамтамасыз ету жақсаруда.
Мата, киім, аяк киім өндіруді ... ... ... ... ... барлық түрлерімен және әр түрлі қызметпен қамтамасыз
етілуін арттыру белгіленіп отыр. Сонымен 6ipгe ... ... ... ... ... ... тұрмыс пен демалыстың
социалистік мәдениетіне тәрбиелеу жөнінде, бос ... ... ... ... жасау жөнінде мақсатты да ... ... ... ... ... ... мен түр-түрін жақсарту,
саудада және қоғамдық ... ... ... тұрмыстық тұрғын
үй-коммуналдық, транспорт, туристік және басқа қызмет түрлерінде прогрестi
формаларды енгізу және оларды ұлғайту мәселелеріне баса ... ... ... ... және қызметке ... ... ... ... бар резервтер мен мумкіндіктерді
неғұрлым толық пайдалану үшін ... ... ... және ... депутаттары жергілікті Coветтерінің рөлі мен
жауапкершілігі арттырылады.
Товарлар өндіру мен өткізуді және ... ... ... ... ... байланыста шеше отырып, программа баскару және жоспарлау
қызметін ... ... ... ... кәсіптердің білікті
жұмысшы кадрларымен және мамандармен қамтамасыз етуді, социалистік елдермен
ыптымақтастықты ұлғайтып, ... ... ... ... ... ... тұтынатын товарлар өндіруді
және қызмет көрсету саласын сапалық жаңа ... ... ... алуан түрл қажеттерін толығырақ канағаттандыруға мүмкіндік
береді.
Программада ... ... ... ... ... ... қайта құру және техникамен қайта жарақтандыру,
технологиялық процестерді жетілдіру, шикізат пен ... ... ... ... ... ... шығынын кеміту, ресурстарды
үнемді пайдалану негізгі де өндірісті неғұрлым басымырақ ... ... ... ... шығаруды үздіксіз арттыру қажеттігі атап
керсетілген.
Жеңіл өнеркәсіптің, мәдени-тұрмыстық және шаруашылық тауарларын өндіру
мен тұтынудың құрылымын белсенді және мақсатты ... ... ... - тіегінің өзгepyінe дер кезінде назар аударып отыру, қала және село
тұрғындарының еңбектегі , ... бос ... ... ... ... ... ескеру белгіленді.
Халық үшін тауарлар өндірумен шұғылданатын өнеркәсіп салаларының
бірінші кезектегі ... ... ... мен ... ... ... олардың техникалық және эстетикалық деңгейін, ... ... ... ... мен ... шығару 1990 жылы 6,6—7 миллион данаға
дейін және 2000 жылы 8—8,8 ... ... ... ... Екі ... ... он ... бесжылдықтың аяғына қарай 4,5 есе, ... ... үш есе ... ... ... ... ... қазipri үлгелерге қарағанда 1,3—1,5 есе және ... ... 1,2 есе ... ... машиналарын шығаруды 1990 жылы 2,5 ... ... және 2000 жылы 3,5 ... данаға дейін жеткізу белгіленді.
Тұрмыстық ... және тоқу ... ... ... 1990 жылы ... ... ... машиналарын шығару 1,5 есе көбейтілсін.
Kip жуатын машиналар өндіpy 1990 жылы 6—6,1 миллион данаға дейін, ... 6,4—7 ... ... ... артады. Kip жуатын көп программалы
автомат, жартылай автомат және шағын көлемді жаңа машиналар, ... ... ... ... ... ... сатуға арнап шығарылатын транспорт құралдарының техникалық
дәрежесін арттыру ... Он ... ... ... пapaмeтpлepi
жақсартылған жеңіл автомобильдердің жаңа модельдерін шығарура көшу керек.
Жеңіл автомобильдерді пайдалануды жеңілдететін ... мен ... ... ... мен велосипедтердің номенклатурасы
ұлғайтылып, пайдалапу ... ... ... ... мен
конструкциялық пластикалық заттарды қолдану ... ... ... ... ... ... жылы кварцты қол сағаттар өндіру 2 есе ... ...... ... үлкейткіштердің,
диапроекторлардың жаңа модельдерін өндіру игерілсін. Фотокино құралдарының
түрлі-түсті фотокино материалдарынын түр-түрін жақсартып, ... ... ... ... ... ... ... осыған сүйеніп, мемлікеттік
халық тұтынатын ... ... мен ... ... ... жақсарту
есебімен, халық тұрмысын жақсартады.
Мәдени – тұрмыстық және шаруашылық тауарлар өндірудің программада
көзделген көлемі халықтың ... ... ... ... ... ... ... және огород шаруашылығын дамытудың маңызды
әлеуметтік –экономикалық мәнін ескере отырып, бақша учаскелерінің
белгіленген өсімін қамтамасыз ету үшін материалдық – ... ... ... ... бесжылдықта халықтың құрылыс материалдары, санитарлық –
техникалық жабдық, бау-бақша үйлері, бақша – огород ... ... ... ... ... ... етіледі. Meншікті қосалқы
шаруашылық пен бау – бақша учаскелеріндегі еңбекті ... ...... шаруашылығындағы кіші механикаландыру
құралдарының ауылшаруашылық өнімін ұқсатуға арналған түрлі құрылғылар
комплектілері бар бесаспап машиналардың моторлы шалғылардың, топырақ
ұқсатуға арналған құралдар ... бар ... ... жем ... ... және ... ... түр-түpi ұлғайтылады.
Қорытынды
''Халыққа қызмет жасау басқармасының'' негiзгi құралдарының есебi мен
аудитiн және олардың экономикалық тиiмдi пайдалануын зерттей келе ... ... ... ... ... ... ... болады.
1. Шаруашылық субъектiде негiзгi ... ... ... ... ... стандарттарына сәйкес
жүргiзiледi.
2. ''Қызмет жасау басқармасының'' негiзгi ... ... және ... ... ... ... жасалынған. Бұл
тұрғыда субъективтiде ... ... ... ... адам
тағайындалып олар кәсiпорын басшысының бұйрығымен бекiтiледi.
3. Кәсiпорынның негiзгi ... ... 6-шы ... ... сәйкес яғни стандартта белгiленiп көрсетiлген бағалар
бойынша бағаланады.
4. Жыл сайын шаруашылық ... ... есеп ... алдында өзiнің
негiзгi құралдарына түгендеу жұмысын жұргiзiп тұрады. Сонымен
әатар ... ... ... ... жауапкершiлiгiндей (қарасты)
негiзгi құралдар туралы жыл соңында есеп бередi, яғни жыл басында
негiзгi құралдардың қанша ... жыл бойы ... ... мен
шығыс етiлгендерi, жыл соңында әалғандары туралы. Осы есеп ... ... ... ... ... болып отырған негiзгi құралдар
үшiн ... ... ... ... ... Барлық негiзгi құралдардың топтамалық және талдамалық есебi ... ... ... ... жүргiзiледi. Олардың
уақытылы толтырылуына жауапты адам белгiленген.
6. 2003 және 2004 жылдары ұйым өз ... ... ... ... ... жүргiзген.
Әйтседе осы айтылғандармен қатар ''Қызмет ... ... ... ... жүргiзiуден кемшiлiктер болмаса да, олардың
тиiмдiлiгiн арттыратын, яғни ... ... ... ... түру ... ұсынысымды айтқым келедi:
­ Негiзгі құралдардың есебiн жүргiзудi жетiлдiру үшiн ... ... ... жеткен негiзгi құралдары уақытылы есептеп шығару және олардың
орнына бүгiнгi күн ... ... ... ... ... құралдар
сатып алу.
­ Негiзгi құралдарды тез арада ауыстырып отыру үшiн, яғни ... ... ... ... төмен негiзi құралдарды өнiмдiлiгi жоғары
жаңаларын алу барысында амортизациялық аударым есептеудiң ... ... ... ... ... ... ... яғни өнiм
көлемiн арттыруға ықпал етедi деп ойлаймын. ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге төтеп берiп өз
өнiмдерiн халықаралық базарларға ... ... ала ... ... ... ... қоғамның экономикалық өмірінің негізі»,
авторы: Мәдешев Б.
2. «Нарық экономика ... ... ... ... ... по ... учету, отчетности и аудиту. Первая
редакция Центральный и ... ... ... и ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы министрінің 29 желтоқсанда № ... ... ... ... алу ... ... қолдану жөніндегі әдістемелік ұсыныс».
5. «Нарқтық қатынасқа өту жағдайында ... ... ... 1994. ... ... ... ... өту кезеңіндегі өндірістік бизнеске баға тетігін
пайдалану», Алматы 1996. автор: Төлемісұлы
7. «Өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды факторы», ... ... ... ... ... жағдайында Қазақстанның кен өнеркәсіптерінде өнім сапасы»,
Түркістан 2002. автор: ... ... ... өту жолында ұлттық аймақ экономикасының ... ... ... ... ... ... ... тұтынатын тауарлар өндіру мен қызмет көрсету ... 1986 – 2000 ... ... ... ... ... «Экономикалық теория», автор: Әкімбеков
12. «Нарық: топ жарып, алға шығару. Практика мен принцептері», Алматы
1994. автор: Питер Ф., ... ... ... оқу ... Қ.К. ... және т.б. Алматы:
Экономика, 2001.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы валюталық нарықтың қалыптасуы мен дамуы4 бет
Натуралды және тауарлы шаруашылықтың пайда болуы мен дамуының негізгі факторлары7 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының тұрғындарын ауыл шаруашылық тауарларымен қамтамассыз ету жолдарын жоғарлату (дамыту)79 бет
Рыноктың шаруашылық тауарлық өндiрiс дамуның жоғарғы баспалдағы ретiнде23 бет
Тауар шаруашылығын зерттеудің жалпы методологиясы 3 бет
Тауарлы балық шаруашылығы35 бет
Тауарлы шаруашылық: пайда болу шарттары, негізгі ерекшеліктері мен түрлері21 бет
Тауарлық балық шаруашылығы6 бет
Қоғамдық шаруашылықтың формалары. Тауар және ақша7 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь