Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі және оның бүгінгі мәселелерін талдау

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І.Тарау. НАРЫҚТЫҚ ТЕПЕ.ТЕҢДІК. ДАМУДЫҢ МӘНІ МЕН ЗАҢДЫЛЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 Нарықтық тепе.теңдік теориялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Нарықтық тепе.теңдіктің мәні және принциптері ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.3 Нарықтық жүйе мен жеке меншіктің өзара байланысы ... ... ... ... ... ...13

ІІ.Тарау. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІҢ РОЛІ ЖӘНЕ ОНЫҢ БҮГІНГІ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ..16

2.1 Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі міндетін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Экономикалық жүйедегі айналымды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ...20


III.Тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған 1 наурыз 2006 жылғы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» атты Жолдауының «2.5. Нарық қағидаттары негізінде мемлекет пен жеке меншік сектор арасындағы экономикалық өзара қатынастардың тиімділігін арттыру» деген бөлімінде былай деп атап көрсетті: «Қоғамдағы келісім – шарттық қатынастарды дамыту мен жеке меншік институтын нығайту үшін қосымша заңнамалық және әкімшілік шаралар, сондай-ақ, даулар мен төрелік ету рәсімдерін тәуелсіз тұрғыда қарау жүйесін дамыту қажет»
Рынок — тауарларды сатып алу-сату формасындағы өнім өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы жанама, тікелей екі-жақты байланыс; тауар-ақша қатынастарын іске асыру саласы, сонымен бірге сондай қатынастардың орнығуларын қамтамасыз ететін құралдардың, әдістердің, жабдықтардың, ұйымдық-құқықтық нормалардың құрылымдардың және т.б. жиынтығы.
Нарықтық жүйе бағаның бағдарлы функциясы арқылы кәсіпорындар және ресурстар мен қамтамасыз етушілер тарапынан тиісті реакция тудырып, тұтынушылар ықыласындағы өзгерістерді жеткізіп тұруға қабілетті.
Бәсекелі нарықтық жүйе техникалық прогресс үшін де ынталылық тудырады. Өндіріс шығынын азайтатын технологияның алғашқы қолданысы акционерлік фирмалар үшін қосымша таза табыс табудың көзі болып табылады. Оның үстіне бәсекелік нарықтық жүйе жаңа технологияның тез таралуына ықпал етерліктей жағдай тудырады. Бәсекелестер ең прогрессивті фирманың үлгісіне тусулері керек, әйтпесе олар шығынға батады немесе банкротқа ұшырайды.
Курстық жұмысытың мақсаты. Берілген зерттеу жұмысының мақсаты – нарықтық жүйе мен жеке меншіктің байланысын қарастыру болып табылады.
Нарықтық жүйенің негізгі принциптері:
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н. «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жаңару жолында» - 18 ақпан 2005 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы, Астана
№ 1, 2005 ж.
2. Дүйсенов Б. Нарықтық қатынастарды қалыптастырудағы жекешелендіру, Саясат - № 8. 2004Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы – 2002.
3. Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ.,«Экономиялық теория»,Алматы – 2004ж.
4. Шеденов Ө. «Экономикалық теория», Алматы – 2001
5. Қорғанбаева Г. Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық дамуы: қазіргі күйі мен өсу перспективасын бағалау, Қоғам және дәуір, № 1-2004
6. Блеутаева К. Жекешелендіру – мемлекет иелігінен алудың басты бағыты, Ізденс – Поиск, № 2 – 2004
7. Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері»,
Алматы – 2001.
8. Молдабекова А. «Нарықтық қатынастағы халықтың қаржігерлігінің қалыптасуы» Қаржы – қаражат № 1/2004 ж.
9. Дүйсенов Б. «Нарықтық қатынастарды қалыптастырудағы жекешелендіру». Саясат № 8/2004 ж.
10. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О «Экономиканы мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері», Алматы – 2002.
11. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан - 2030» - даму стратегиясы, Алматы – 1998
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І-Тарау. НАРЫҚТЫҚ ТЕПЕ-ТЕҢДІК. ДАМУДЫҢ МӘНІ МЕН ЗАҢДЫЛЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ-------------------------------5
1.1 Нарықтық тепе-теңдік ... ... ... ... мәні және ... ... жүйе мен жеке меншіктің өзара байланысы-----------------------
13
ІІ-Тарау. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІҢ РОЛІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ... мемлекеттің негізгі міндетін
талдау ---------------------------------------------------------------------
-------16
2.2 Экономикалық жүйедегі айналымды талдау---------------------------------
--20
III-Тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ ... ... ... ТІЗІМІ----------------------------------28
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Қазақстан ... ... ... ... ... 1 ... 2006 ... «Қазақстан өз
дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» атты ... «2.5. ... ... ... пен жеке ... ... арасындағы
экономикалық өзара қатынастардың тиімділігін ... ... ... деп атап ... ... келісім – шарттық қатынастарды дамыту
мен жеке меншік институтын нығайту үшін қосымша ... және ... ... даулар мен төрелік ету рәсімдерін ... ... ... ... қажет»
Рынок — тауарларды сатып алу-сату формасындағы өнім ... ... ... жанама, тікелей екі-жақты байланыс; тауар-ақша
қатынастарын іске асыру саласы, сонымен ... ... ... ... ететін құралдардың, әдістердің, жабдықтардың,
ұйымдық-құқықтық нормалардың құрылымдардың және т.б. жиынтығы.
Нарықтық жүйе ... ... ... ... ... және
ресурстар мен қамтамасыз етушілер тарапынан ... ... ... ... ... ... ... қабілетті.
Бәсекелі нарықтық жүйе техникалық прогресс үшін де ынталылық тудырады.
Өндіріс ... ... ... алғашқы қолданысы акционерлік
фирмалар үшін қосымша таза табыс табудың көзі болып табылады. Оның ... ... жүйе жаңа ... тез ... ... етерліктей
жағдай тудырады. Бәсекелестер ең прогрессивті ... ... ... әйтпесе олар шығынға батады немесе банкротқа ұшырайды.
Курстық жұмысытың мақсаты. Берілген ... ... ...
нарықтық жүйе мен жеке меншіктің байланысын ... ... ... ... ... принциптері:
• аяқастылық тәртіп;
• экономикалық еркіндік;
• бәсекелестік;
• жеке ... ... баға ... ... ... өз ... жоғары деңгейлі
тиімділікпен пайдалануға және бөлуге ... ... ... ... ... жүйе ... міндеттерді
орындайды:
• бағаны құру;
• ақпараттық;
... ... ... нарықтық жүйеде мыналарды қамтамасыз етуі керек:
- құқықтық базаны;
... ... ... мен ... ... ... ... өнім құрылымын өзгерту мақсатымен ресурстарды бөлуді түзету
ісін.
Курстық жұмысытың ... ... ... ... ... үш ... қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден
тұрады.
І. ... ... . ... МӘНІ МЕН ... ... ... теориялары
1776 жылы тәуелсіздік туралы Декларацияға қол қойылған ... ... ... ... ең ... ... бірі ретінде —
Табиғат және ... ... ... ... ... аталады.
Смит өз заманының принципиальды көзқарастарынан аулақтады. Ол байлықтың
жалғыз дара бастаукөзі жер ғана ... ... ... Ол, ... ұлт ... ақшаның санымен есептеген және "колайлы сауда балансына"
жету мақсатында экономикаға мемлекеттің араласуын ... ... де ... ... ... ... — ұлт байлығы ауыл шаруашылығымен ғана ... ... ... ... ... саны адам ... ... да факторлармен қосылудағы сапасымен анықталады. ... ... ... ... ... өнім көлемі мен ұлттық байлық ... ... ... ...... ... реттеуден шығарып
тастаса, ол жақсы жұмыс істейді дегенге ... ... ... эгоизм кәсіпорындарды тұтынушыларға қажетті өнімдер шығаруға
және оларды мүмкіндігінше төменгі бағамен жасауға мәжбүр етеді. Олар ... ... ... ... ... бәсекелесінен асып түсіп, мол
таза табыс алу үшін істейді. Бірақ бұл эгоизм ... ... ... болып
шығады, тауарлар мол өндіріліп, мейлінше төменгі ... ... ... ... етеді.
Экономистер реттеуден босаса, қалайша ... ... ... дегенді
түсіндіру үшін Смит "көрінбейтін қол" деген метафораны қолданған.
Әрбір жеке адам өз ... ... өз ... ең ... бағаға ие
болуына тырысады. Әдетте ол қоғамның пайдасына қол үшін ... ... өз ... ... ... ... осының өзінде, басқа да
жағдайлардағыдай, ол көрінбс қолмен мүлдем өз ... жоқ ... ... ... ... жекс басының мүддесін көздей отырып, ол сол
әрекеттерінін қоғам мүддесіне ең ... ... ... ... ... Смит ... қол" деп, ... бізде сұраным және ... ... ... ... атаған. Ол "қолайлы сауда ... ... ... ... ... ... ... керісінше, физиократтардың теориясын және олардың "Jaisses faire"
деп ... ... ... Ол ... ... ... мен кәсіпорындар экономикада мемлекеттің немесе жеке монополияның
араласуынсыз жұмыс істеулері керек. Ондай жағдайда ... қол" ... ... ... әрі өндірісті қарыштата түседі.
"Табиғат және ... ... ... ... ... ... принципнальды элементтері сипатталынған. Еңбекті бөлу
және машинаны ... ... ... өнім ... ... паш етіп көрсету үшін Смит түйреуіш өндіру процесін қарауға
шақырады.
Бір адам сымтемірді ... ... оны ... ... ... ... бесіншісі түйреуіш басын орнату үшін екінші ұшын
қайрайды; сөйтіп, түйреуіш басын ... өзі екі ... үш ... ... ... ... жасау тәсілін жетілдіргенімен, еңбекті бөлу
принципі өзгеріссіз қалып отыр.
Осы секілді, кітаптың өндіріс факторына, ақшаға, ... ... ... де ... ... бүгін де маңызды.
Көріп отырғандарыңыздай, Томас Джефферсонның тәуелсіздік ... мен Адам ... ... және ... ... ... ... кітабы жазылу мерзімдері жағынан ғана емес, ойлары жағынан
да ортақ. Олар сипаттаған принциптерге бүгінгі ... және ... ... ... болу ... қомақты үлесті классикалық экономикалық
ғылым өкілдері: Уильям Петти, ... ... және Адам Смит ... ... рет ... тапқа - жалдамалы жұмысшы, капиталист және ... - ... ... ... ... Петтидің: еңбек — байлықтың
атасы, жер — оның ... ... ... ... ... ... ... ұғымы әрбір экономикалық жүйенің фундаменті болып табылады. Ол
тарихи түрде ... ... ... ... ... Алғашқыда осы ұғым
жермен байланыстырылды. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... яғни ... және өндіріс жағдайларына қатынасын байқатады.
Мұнда адам өндіруші ... және ... ... ... ... (жер - қоғамдық өндірістің басты кұралы). Материалдық игіліктерді
өндіру нәтижесі арқасында ... ... ... иеленуіне мүмкіндігі
ашылады. Материалдық игіліктерді адамдар бірлесе жүзеге асырғандықтан,
өндіріс ... ... ... ... ... ... арасында жүзеге асады.
Француз экономисі Пьер Жозеф Прудон (1809-1865 жж.) меншікке ... ... ... ... баяндаған. Онда ол ұсақ
буржуазиялық пен жеке ... ... ал ... ... ... — бұл ұрлық" ... ... ... ... ... ... кең ... қоймады және ғылыми сынға ұшырады.
К.Маркстың тұжырымдауы бойынша, меншік экономикалық категория ... еркі мен ... ... өмір сүреді. Меншік — бұл ... ... ... және материалдық игіліктерді өндіру, бөлу,
айырбастау мен тұтыну процесі. Маркстік теорияға сәйкес — ... ... т.б. ... ... ... ... Алайда "меншік" ұғымы тек қана
заттық мазмұнымен ... ... ... қатынасымен шектеліп қана коймайды.
Адам басқа адамдармен өзара тығыз байланыста өмір ... ... ... және ... ... жатпайтын нәрсені - қоғамнан тыс, ... ... ... ... емес. Айталық, тіл бір ғана адамның
өнімі ... ... ... ... ... адам ... ... Меншікте дәл солай: ешкіммен қатынаспайтын адамның меншігі ... ... ... ... ... ... табиғи емес, ол
заттардың қоғамдық қасиеті.
Меншік теориясына сүбелі ... ... ... экономикалық
мектебінің өкілдері американ экономистері - Рональд Коуз (1910 ж.) ... ... ... ... Бұл ... кейінірек Й .Барцель, Г. Демесц, Д.
Нарт, Р. Познер және басқалардың еңбектерінде өзінің жалғасын ... ... ... ... ... өзінен өзі меншік бола алмайды,
тек ресурстарды қолдану арқылы тұтас кешенді құқық - міне осы ... ... ... ... мынадай түсініктер арқылы сипатталады:
а) екі жүп ... ... ... ... ... ... ... жүп категориялардың өзара байланысы;
б) өндірістің жеке және заттық факторларын біріктіру тәсілі;
в) табыстарды үлестіру тәсілі;
г) субъектілік-объектілік талдау.
1. Ең ... ... ... ... екі ... ... алуға болады. Бір жағынан, қандай да бір қауымдастың
(индивид, топ, ... ... ... мен қызмет нәтижелөрін иемденуінің
механизмі мен ... ал ... ... ... ... ... және ... қоғамнан шеттетудің сәйкес формалары.
Иемдену деген қандай да бір қатынастар субъектісін осы қатынастардың
тұтас қоғам өміріндегі атқаратын қызметтеріне ... ... ... ... ... дегенді білдіреді. Ал шеттету - қандай да бір
объектіні субьектінің ... ... ... ... ... ... деген әрбір тауар өндіруші белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... болса,
оқшауланған тауар өндірушілер ... ... ... те ... Жеке ... ... өндірушілердің айырбастауы арқылы жузеге
асырылады.
Қовамдастыру деген еңбектің қоғамдық сипатының дамуын білдіреді.
Бір жағынан, қоғамдық еңбек бөлінісі және ... ... ... ... ... жеке тауар өндірушілер ретінде
оқшауланған. Екінші жағынан, еңбектің ... ... ... олардың
бәрі біртұтас қоғамдық ұдайы өндіріс процесіне тартылған. Оқшауланған ... ... ... ... ... - ақша айналымы
арқылы жүретін тауар айырбасы болып табылады.
3. Меншік қатынастарының ауқымды ... ... ... ... ... ... ... мәні және принциптері
Рынок — тауарларды сатып алу-сату формасындағы өнім ... ... ... ... ... ... ... тауар-ақша
қатынастарын іске асыру саласы, сонымен бірге ... ... ... ... ... және т.б. ... орнығуларын қамтамасыз ететін барша жиынтық. Рынок — ол ... ... ... ... оның ... элементтері
болып: тауарлардың, капиталдардың, жұмысшы күшінің, ... ... ... және т.б. ... саналады. Рынок — нарықтық
экономиканың негізі.
Рынок — ол жеке тауарлар мен қызметтерді ... ... ... ... мен ... (дайындап жеткізушілерді) ұштастыратын
құрал немесе тетік. Кейбір рыноктар жергілікті ауқымда, ал ... ... ... ... ... ... ... сұраным
ұсынушылар мен дайындап берушілер арасында тікелей байланыс болады. ... ... мен ... ... өзара тікелей байланыста болмайды,
олар ... ... ... және ... ... баға мен ... жүйесі арқылы жұмыс істейтін
күрделі механизм секілді.
Нарықтық экономикада өнімдер тұтынушылар арасында рынок бағаға сәйкес
төлей ... ... мен ... ... ... ... ... бірі — оның аяқасты немесе күтпеген жағдайда ... ... ... Бұл ... ... өзін өзі реттейтін және тез
дамыйтын етеді.
Нарықтық жүйе, негізінен, 5 ... ... ... ... ... ... жеке меншік, еркін бағаның құрылуы.
1. Аяқасты реттілікке кіретін ... ... ... ... ... ... ... қарай бейімділік;
в) рынок субъектілері арасындағы көптеген байланыстар.
Рыноктік жүйеде кәсіпорындар таза пайда алу және шығынды болдырмау
ойларын ... ... ... олар ... тек қана таза пайда
әкелетін тауарларды ғана ... ... ... ... бас тартады.
Кәсіпорындар өзі өндіретін ... ... ... ... ... ... Тұтынушылар өздеріне керекті, өрі
өздері сатып алуға шамалары келетіндей ... ... ... өз тауарлары таза табыс әкеліп, тұтынушылар сұранысы тоқтағанға
дейін тауарларын ... ... ... ... ... жүйе шығынды
кәсіпорынды шектеулі ресурстардан айырады. Бұл ... ... ... де ... Ресурстар өнімдеріне сұраныс бар салалар
мен кәсіпорындарға жеткізіледі.
2. Рыноктың тууының алғышарты — жеке ... ... ... жою
және адамдардың экономикалық бостандыққа ие болуы дейміз. Адам ... оның ... ... ... жеке ... мүддесін жүзеге
асыруға мүмкіндігі бар. Еркін кәсіпкерлік ... ... ... және ... үшін ... ... болуын
көздейді. Нарықтық жүйеде тәуекел мен ... ... - ... ең ... ... ... - ол ... шығын немесе зиян мүмкіндігі. "Тәуекел" деп
кәсіпорындардың өз ресурстарының бір бөлігін жоғалтулары мен ... ... ... белгілі өндірістік және қаржылық қызметті ... ... ... ... ... деп ... ... нарықтық жүйе тәуекелсіз мүмкін емес. Тәуекелдің
мынадай ... ... ... ... берушімен жасалған келісім немесе келісім-шарт
жөніндегі өз міндеттемелерінің орындалмауы мүмкін ... ... ... алған қарызын фирма қызметін қаржыландыру үшін ... ... ... ... өзінің қаржылық міндеттемелерін фирманың
орындамауы мүмкін екендігіне байланысты қаржылық (несиелік) ... ... ... қағаздарынан, сондай-ақ сатып алған құнды қағаздардан
тұратын инвестициялық-қаржылық портфельдің ... ... ... ... ... өз ... ... сондай-ақ шет елдік валюта бағамының нарықтық
пайыздық ставкаларының ауытқуы ... ... ... нарықтық
тәуекел.
Кез келген нарықтық өнім тұтынушылар арасында олардың тілектері және
оның нарықтық бағасын төлеуге қабілеттілігі негізінде ... ... ... ... ... Өзімшілдік мүдде өршіп тұрған кезде
экономика қалай өмір сүреді деген ... ... ... қол" ... ережесін жасап, жауап береді. "Әрбір жеке адам өз ... ... ... аса ... ... тырысады. Әдетте ол
қоғамдық хал-ахуалға ықпал жасауға тырыспайды, өз ... ғана ... осы ... ... ... басқа да жағдайлардағыдай, көрінбейтін
қолымен өз ... жоқ ... ... ... береді. Өзінің жеке басының
мүддесі үшін жанталасып, ондай әрекетті дұрыс деп ... ... оны ... ... ... ... ең жақсы тәсіл деп ұғады".
Нарықтық жүйе бағаның бағдарлы ... ... ... ... мен қамтамасыз етушілер тарапынан ... ... ... ... ... жеткізіп тұруға қабілетті.
3. Бәсекелі нарықтық жүйе ... ... үшін де ... ... шығынын азайтатын технологияның алғашқы ... ... үшін ... таза ... табудың көзі болып табылады.
Оның үстіне бәсекелік нарықтық жүйе жаңа ... тез ... ... ... тудырады. Бәсекелестер ең прогрессивті фирманың үлгісіне
тусулері керек, ... олар ... ... ... банкротқа ұшырайды.
Нарықтық экономикада өндіріс пен ... ... ... жоқ. ... жүйеде бәсекелестік тетік бақылау функциясын
атқарады. Нарықтық экономика жеке және ... ... ... ... нарықтық ортаның бас пайдасын ұлғайтуды көздеген
кәсіпорындар мен ресурстарды ... бір ... ... ... ... ... немесе қоғамдық мүдделерді
қамтамасыз етуге ... ... ... ... қызмет көрсету кезінде фирмаларды ең тиімді
технологиялық процеске өтуге итермелейді. Бәсекелестік рынокта фирманың ең
тиімді технологияны пайдалану жөнінен артта ... оның ... ... ... ... ... жаңа ... пайдалану жөнінен
кәсіпорындарды қамшылап жібереді. ... ... ... жүйе ... ... ... көмектеседі. Бұл дегеніміз, нарықтық экономикада
бәсеке тетігінің ... ... ... аса ... ... отырған
тауарлар мен қызметтерді өндіруге бағытталынады. Бөлу тиімділігін болжалдау
экономистердің көпшілігін мынадай ойға жетелейді: еркін ... ... ... ... кейбір жағдайларда ғана қажет болмаса, ұдайы
араласуының керегі жоқ.
Бәсекелік нарықтық ортаны құру ресурстарды тиімді бөлу мен ... ... жүйе ... ... ресурстар үкіметтікі емес, жеке
адамдар мен жеке институттардың меншігін құрайды.
1.3 Нарықтық тепе-теңдік және меншіктің өзара байланысы
Жеке меншік, еркіндікпен ... ... ... келісім-шарт жасауға
міндеттейді, жеке адамдарға немесе кәсіпорындарға өз қалауларынша
материалдық ... ... ... ... және іске ... ... меншік құқығымен құдіреттенген иегерлер экономикалық ресурстарды
толық пайдаланады. Өйткені - алу үшін ... ... ... ... ... ... ... де керек. Жеке меншіктің артықшылығы және оның
ынталандыру рөлі Адам Смиттің "Табиғат және халықтар байлығының ... ... ... ... ... ... рет егжей-тегжейлі
сипатталынған болатын.
Нарықтық экономикалық жүйе жеке меншікке ... ... ... ... ... ... ... сүйенген меншік құқығы
деген тұжырымдама пайда болды. Соған сәйкес меншік болып ресурс ... ... ... ... ... ... табысқа құқықтылық және т.б.
"бір буда құқық" ... ... ... жүйе үшін маңызды ұғым - ғылыми айналымға ... ... ... ... ... ... Ол былай деп жазады: "Нарықтық
трансакцияны жүзеге асыру үшін кімменен ... ... және ... шарттар
қоюды анықтап, олардың орындалатындығына көз жеткізу үшін алдын-ала
сөйлесіп, ... ... ... ... көру керек".
Трансакциялық шығын меншік құқығын біреуге беруге ... ... ... айқындайды.
Бәсекелі нарықтық экономика өз ресурстарын бөлуге немесе пайдаланудың
тиімділігін ... ... ... ... ... деп ... Міне,
сондықтан да мұндай экономиканың орнығуына үкіметтің араласуы ешқандай
қажет емес. Үкіметтің рөлі жеке ... ... ... ... және ... ... үшін ... шектеуді белгілеу кезінде керек.
Еркін бағаның кұрылуы. Еркін бағаның құрылуы бәсекелестік ортада туады.
Онда көптеген сатушылар мен ... ... ... ... ... толық мағлұмдарлығы болады деп күтіледі. Бағаның
анықтайтындығы: біз нені қалаймыз, және нені ... ала ... ... ба, әлде ... соң ... жұмыс істеуге кірісеміз бе, қай
жерде және қашан фабрика, зауыт саламыз, қай бизнес таза табысты ... зиян ...... мен ... ақша түріндегі құны. Баға зор көлемді
ақпарат әкеледі.
Бағаның ... ... "Не?" ... ... ... ... ... алушылар
өнімді көп мөлшерде алғылары келгенде, олар оған ... баға ... ... Аса жоғары бағалар жаңа өндірушілерді қызықтырады. ... ... ... ... ... ... құрылу жүйесі "Қалай?" деген сұраққа жауап береді. Ол —
сатушының болымсыз шығын шығарып, ... мол таза ... алуы үшін ... ... ... ... ... жүйесі "Кім?" деген сұраққа жауап береді. Жоғары ... ... ... ... оқу ... ... гөрі
жалақыны көбірек алады. ... ... ... оңға ... ... ... ... аз жалақы алатын адамдарға қарағанда
көбірек тауар сатып алып, игі қызметтср ... ... ... адамдар арқылы атқарылған жұмыстарды бағалай келіп, бағаны құру
жүйесі "Кім?" деген сұраққа жауап береді.
Нарықтық баға ... ... ... болады, одан шығын, нәтиже
және олардың өзара байланыстары ... ... ... ... бойынша,
"баға жалғыз ғана өндіріс шығынымен және жалғыз ғана ... Баға осы ... ... ... ... ... көрінуімен және игілікті ұсынымдарымен анықталынады".
ІІ. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІҢ РОЛІ
2.1 Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі
міндеті
Нарықтық экономикада мемлекеттің рөлі аса зор. ... ... үшін ... ... ... ... және мемлекеттік
шаруашылық орталығы қандай қажет болса, мемлекеттік өкімет, ... және ... ... ... ... ... толайын қоғамның, Қазақстанның бүгінгі жағдайы, ... ... ... ... ... ... озара
жете байланыстырылмай, оны жүзеге асырудың, ... ... ... ... ... адамға кезең-кезеңмен беру ... ... ... жұмыс істеуін уақытша үзбей басталған еді.
Өтпелі кезеңде және осы кезде нарықтық ... ... ... ... мойнында ұлттық модельдердің орнығуына, олардың артықшылығына,
сабақтастығына және жүзеге асыру мерзіміне ... ... ... өзінше ұйымдасуы да, сондай-ақ субъективті-ерікті
ұйымдасу да экономикалық ... ... ... ... ... тән ... практика куәландырып, теория дәлелдеп отыр.
Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі міндеті —
оның тиімді жұмыс ... үшін ... ... ... және ... ... мен адал ... ұйымдастыру болып табылады. Бұл
мәселені шешудегі ең алғашқы адым ... ... ... ... және нормативті база жасау болуы қажет.
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді және
оны экономикалық барша субъектілердің орындауын қамтамасыз етеді.
Айталық, ... ... ... ... ... Мемлекеттік заң ол
кәсіпорынға банктер, басқа несиешілер, оның ... ... ... ... ... және т.б. тараптарынан
болатын наразылықтарды қанағаттандырудың ретін белгілейді. Немесе, айталық,
әлдебір кәсіпорын өзінің ... ... ... ... ... ... ... экономикалық шығын келтірді. Заңнама сол ... және оны ... ... ... ... бір ... ... таяу жерде жаңа аэродром салынды делік. Ол
аэродром жақын тұрғын үйлердің ... ... ... Олардың аэродром қожаларынан ақшалай төлем (компенсация) талап
етуге құқықтары бар ма? Ол ... ... ... ... ... Аэродромның
салынуына тұрғын үй иелері қарсылық көрсете ала ма? Бұл сұрақтарды басқаша
тұжырымдауға да болады. Үй иелерінің ... ... ... бар ... ол меншік құқығы қандай? Бұл сүрақтардың бәрі ... ... ... ... жеке ... ... жер ... астынан мұнай
көзі табылды. Ол мұнай кімге тиесілі? Жер учаскесінің иесіне ме, мемлекетке
ме немесе мұнайды тапқан ... ма? ... ... да жауап беруге тиісті.
Шарушылық өмірді реттейтін, мемлекеттік заңнаманы айшықтайтын бұлардан
басқа да көптеген мысалдарды келтіруге болады.
Мемлекеттің басқадай өте ... ... - ақша ... басқаруы.
Қазіргі кезде барша елдерде "толыққанды" (алтын немесе күміс) емес, жасанды
(қолда жүрген қағаз ақшалар, банкілерге салынған ақшалар және т.б.) ... жүр. Ақша ... ... ... берілмейтін акшаларды
қосқанда) мемлекеттік экономикалық саясаттың ... ... ... ... ... Ақша ... ... өсуі
бағаның, инфляцияның көтерілуін тудырады. Керісінше, экономикада ... ... ... жұмыссыздықтың өсуіне тірейді. Барлық
елдерде іс ... ... ... ... табылатын ұлттық банк ақша
массасының шамасын реттеп, ... ... ... жүйені басқарады.
Алайда монополияға қатысты мемлекеттік саясатты, онымен жүргізілетін
"күреске" ғана теңеуге болмайды. Экономикалық қызметтің кейбір сфераларында
монополистің өз ... ... ... бірнеше кәсіпорындарға "бөлуі"
немесе сондай өнім шығаратын ... ... ... ... ... ... ... бүл өндірістің өнімге
немесе көрсетілетін қызметке жұмсалатын шығынды көбейтуі мүмкін. ... ... қала ... ... ... ... екі ... қапталдастыра құрудың қажеті бар ма?
Сірәде, керегі жоқ, өйткені ондай жағдайда бір ... ... ... ... ... орай ... ... газбен қамтамасыз ететін
қапталдасқан өзара ... ... ... да ... жөні жоқ.
Мұндай жағдайларда "табиғи" монополия орын алады деп жүр. Әдетте мемлекет
табиғи ... ... оны ... онын ... ... ... қызметтеріне белгіленген баға қою жолымен де реттейді.
Кейбір жағдайларда мемлекеттің жекеленген экономикалық ... ... ... ... ... ... та. ... мемлекет кейде
монополиямен "күреспейді", қайта оны ... ... ... ... ашқан жаңалығына қажетті меншік құқығын заңды түрде ресімдеп,
онан соң оны қорғайды. ... ... және оған ... ол жаңалықты пайдалануға ешкімнің де құқы жоқ. Әрине,
өнертапқыштың ... ... ... ... ... ... Алайда, бір есептен мұндай тәртіп жаңа және өте тиімді өнертабысқа
деген ... ... ... ... ... нарықтық экономикалы елдерде мемлекеттің
экономикалық ... ... ... болып табылады. Бюджеттік
саясат дегеніміз мемлекеттің кірісі мен шығысының өзгеруі.
Ондай өзгерістер қалыптасқан қағида секілді табыс ... да, ... да ... ... ... сай ... Мемлекеттік саясат табыс
жөнінен салық және субъектілерден бюджетке түсетін түсімдерге мемлекеттің
өзі мүдделі болып отырған жеңілдіктер ... ал ... ... ... қаржы (субвенция) бөлуімен айқындалады. Сонымен, бюджеттік жене
салық саясаты тек фискальдық (қазыналық) ғана ... ... ... ... ... ... бюджеттік саясаттың аса маңызды бағыты
дефицитті емес бюджетке ұмтылу немесе оның ең төменгі ... ... ... табылады.
Мемлекеттік бюджеттің дефициті экономиканың тұрақтылығын сипаттайтын
макроэкономикалық көрсеткіштерді анықтайтын топқа ... ... ... бойынша Қазақстанда, әсіресе соңғы кезде,
айтарлықтай жұмыстар атқарылуда. Негізгі кемшіліктер басқару органдары мен
жүйелердің ... ... ең ...... ... ... Одан шығу енді ғана ... Қазіргі мақсат —
экономиканың перспективалы ... ... ... ... оның ... ... ... функциональды экономикалық жүйесін
қалыптастыру болып табылады. Соңғы талап мемлекеттік басқару органдарының
құрылымын одан ары ... ... ... ... тиіс. Артық
буындарды жойып, тектес органдарды біртұтас ... ... ... жылы ... ... ... өзара қатынастарды күшейтуге ықпал
етуі тиіс. Ең ірі және жоғары дамыған мемлекеттерде ... ... және ... емес ... ... сан жағынан шектелген
министрліктердің болуы кездейсоқтық емес. Олар сол аздаған министрліктердің
басшылығымен жұмыс істейді ... ... ... ... ... ... ... жүйе байланыстың өте күрделі жүйесіндей нәрсе. Ол ... көп ... ... ... ... еске алынып, қосылып және ... ... ... ... ... ... ... толық түсіндіру үшін схемада
көрсетілген кіріс пен шығыс айналымын қарап көреміз. Нарықтық экономиканың
субъектісі ... ... (үй ... жиынтығы сияқты) және бизнес ел
сенген өкіл секілді көрінеді. Аралас экономика ... ... ... да мемлекет шығады.
Тұтынушылар ретінде ең алдымен үй ... алда ... ...... мен қызметтерді өздерінің жеке ... үшін ... ... ... ... үй ... бар.
Схеманың бірінші жартысында рынок ресурстарының картинасы берілген.
Мұнда үй шаруашылығы тікелей немесе жанама түрде (өз ... ... ... ... ... ... ... иесі және ол
ресурстарды кәсіпорынға жеткізеді. Кәсіпорын, әрине, ресурсқа сұраным бар.
Өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... өзіміздің экономикалық өмірімізде еңбек етіп ... ... да, ... ... ... ... Бұл дегеніміз, әртүрлі формадағы төлем (айлық ... ... таза ... өз ... ... үшін, сондай-ақ өзімізге
қарасын мүліктерді пайдаланғанымыз үшін сіңірген еңбегіміздің қайтарымы
болып сыйақы ретінде келеді.
1- ... ... өнім және ... ... ... ... бағытта (схеманың төменгі бөлігін қараңыз) төлем ретінде ... үшін ақша ... ... -үй ... ... ... ... тауарлар мен иғі қызметтерді ... ... ... ... ... ... тұрғыларынан келетін болсақ,
тауарлар мен игі қызметтерге деген тұтынушылық шығынның ағысы - олардың
тауарлар мен игі ... ... ... ... ... ... айналымы (ресурстардың, өнімдердің, табыстың) шешім қабылдау
процесінің және экономикалық қызметтің ... ... ... кетуін
айшықтайды. Модельден үй шаруашылықтары мен кәсіпорындардың негізгі екі
рынокта да алға шығатындығы, ... әр ... ... ... жақта
екендігі көрініп тұр. Ресурстік рынокта кәсіпорындар сатып алушы ретінде,
яғни сұраным жағында болады, үй ... ... иесі және ... жеткізуші, сатушы ретінде, яғни ұсынушы ... ... ... олар ... алмастырып, үй
шаруашылықтары тұтынушылар ретінде сатып алушылар тобынан табылады, ... ... ... Ал кәсіпорын сатушылар, яғни ұсынушылар лагерінде
тұрады. Соған қарамастан бұл екі топтың әрқайсысы әрі ... ... ... экономикалық единица болып табылады.
Соныменен, монетарлық экономикалық жүйеде үй ... ... ... ретінде өз ресурстарын кәсіпорындарға сатады, ал
ресурстарды сатудан түскен өзінің ... ... ... ... мен игі ... ... ... жұмсайды. Тауарлар мен игі
қызметтерді өңдіру үшін кәсіпорындар ресурстарды сатып алуға тиіс; олардың
дайын ... ... ... ... айырбас ретінде оларға
сатылады, немесе кәсіпорындардың көзқарас ... ...... ... ақшаларына айырбасталады. Бұл процестің ақырғы нәтижесі
болып экономикалық ресурстардың ... ... ... нақты тасқынын береді,
ал табыстар мен тұтынушылар ресурстарының ақшалай тасқыны — ... ... ... Бұл ... ... ... ... оның үстіне олар
мәңгі қайталанып отырады.
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасы экономикалық жаңа қатынастардың
қалыптасуына, ... ... ... одан ары ... ... ... жүзеге асыру жағдайында жұмыс істеуде. Осы процесті
тездету барысында жүзеге асатындай тиімді ... бар ... ... ... аса ... Әрі, ... және халықаралық заңнамалар арасында
айырма үлкен болған сайын, ішінде ... де бар ... үшін ... үшін де ... ... түседі. Нарықтық жүйені жүзеге асыру үшін
Қазақстанда заңдардың толық ... ... ... ... ол ... тек ... мүмкіндігін ғана ескеріп қоймай, республика
халқының тілі мен экономикалық танымына да байланысты көптеген ... ... ... ... ... ... және ... рухы" (1905 ж.)
деген атақты еңбегіңде халық санасының өзгеруіне, дінінің өзгеруіне өте зор
мән береді. Ол ... оңай ... ...... ... саудагерлерде және т.б. болатындығын атап
көрсетеді. Алайда ол ұмтылыс орынды мөлшерленген болуы тиіс.
Әзірше Қазақстанда ... және ... ... ... ... жоқ, ал ол ... жүйеде өте күшті дәрі болып табылады.
Мемлекеттік меншіктің үстемдігі оны қамтамасыз етуді талап ... жоқ, ... ... ... ... ... да, ... құқықты да дамытуды
талап етіп отыр.
III. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ЖОЛДАРЫ
Қазақстан Республикасында жеке меншіктің ... ... ҚР ... ... мүлік және жекешелендіру комитеті мынадай шараларды
іске асырды:
1. "Мемлекеттік мүлік мәселелері жөніндегі Қазақстан ... ... ... ... мен ... ... туралы"
Қазақстан Республикасының заңы қабылданды. ... өзі ... ... ... ... ... шектеуге және
нақтылауға, мемлекеттік меншікті республикалық және коммуналдық меншікке
болу арқылы ... ... ... ... мүмкіншілік туғызды,
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексіне, "Акционерлік қо-ғамдар туралы",
"Мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... ... ... ... туралы" заңдардағы өзгерістер мен
толықтырулар енгізуге әкеліп соқтырады.
2. Мемлекеттік мүлікті басқарудың және ... ... ... ... арналған салалық бағдарламасы бекітілді, бұл
бойынша ... ... ... ... одан әрі жетілдіруге
бағытталған кешенді шаралар қабылданды.
3. Казақстан Республикасының "Экономиканың ... ... ... ... мемлекеттік мониторинг туралы заң жобасы әзірленіп,
ол Парламент Мәжілісінде мақұлданды және Сенаттың ... ... заң ... ... ... реттеу және болжау ... ... ... ... ... болмақ, жалпы Қазақстан
экономикасын басқаруда тиімді шешімдер қабылдау үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... Мемлекеттік мүлікті мемлекеттік меншіктің бір түрінен екінші түріне
көшірудің Ережелері бекітіліп, бұл ... ... ... Бақылау пакеті акциялары мемлекетке жататын акционерлік қоғамдар
мен мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... шығындарға лимит белгілеуге мүмкіндік
туды, ... ... таза ... көлемінің өсуіне, мемлекеттік
бюджетке түсім ... оң ... ... ... да ... есептеу туралы шешімге, Мемлекеттік мүлік
комитеті, Қаржық ... ... және ... ... ... тыс түсімдер жөніндегі ақпарат алмасуға бақылау жасау жүйесі
қамтамасыз етілді.
Салалық ... ... ... ... ... ... шараларды
іске асыру көзделеді:
• мемлекеттік мүлікті басқару жүйесін жетілдіру;
• мемлекеттік мүліктің тиімді ... ... ... меншіктің жекелеген нысандарын басқарудың стратегиясын
қалыптастыру, экономиканың стратегиялық салаларын ... және ... ... мемлекеттік мүлікті есепке алуды жетілдіру;
• мемлекеттік мүлікті мемлекет ... ... ... ... жекешелендіруден кейінгі бақылауды жетілдіру. Бағдарламаның осы
бағыттарынан Аумақтық комитеттің мемлекеттік ... ... ... ... негізгі міндеттері туындайды. Олар:
• мемлекеттік мүлікті пайдаланудан салықтан тыс ... ... ... кірісін арттыру;
• мемлекеттік экономикалық саясат және әрқилы ... мен ... ... ... ... ... сай
реттеп отыру үшін мемлекеттік мүліктің құрылымын (құрамын) оңтайландыру;
... ... ... ... ... ... қаржы-экономикалық жұмыстарын жақсартудың ... ... ... ... жұмысымның тақырыбы: «Нарықтық жүйе мен жеке
меншіктің өзара байланысы» болғандықтан оны ... ... ... мен жеке ... өзара байланысын қарастырдым. Онда ... ... ... жүйе жағдайында материалдық ресурстар үкіметтікі
емес, жеке адамдар мен жеке институттардың ... ... ... 5 ... ... ... олар: аяқасты реттілік,
экономикалық еркіндік, бәсеке, жеке меншік, еркін бағаның ... ... ... жүйе жеке ... ... Алайда
экономикалық теорияда "меншік құқығы" деген ұғымға сүйенген ... ... ... пайда болды.
Ұсыныс: курстық жұмысты зерттей келе, мынадай ұсыныстар ... ... ... жүйеде құқықтық базаны, бәсекелестікті ... мен ... ... бөлуді және ұлттық өнім құрылымын өзгертуді
қамтамасыз етуі керек. Осы мәселелерді ... ... ... ... жасадым:
нарықтық жүйені жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ол ... Қазақстанның тек экономикалық мүмкіндігін
ғана ескеріп қоймай, республика халқының тілі мен ... ... ... ... толықтамалар жасауды қажет етеді.
Қазақстанда заңға сәйкес жеке, мемлекеттік, муниципалды және басқа да
меншік түрлері ... ... ... ... ... ... І ... нарықтық жүйе мен жеке меншіктің пайда болуы, ... ... жеке ... ... ... ... ... мазмұны анықталды, жеке меншіктің экономикалық қатынастардағы
рөлі қарастырылады.
• ІІ тарауында Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің
негізгі міндеті — оның тиімді ... ... үшін ... ... және ... ... ... мен адал бәсекелестік
ұйымдастыру болып табылады.
• ІІІ тарауында Қазақстан Республикасында жеке ... ... ... ... ... ... ... Н. «Қазақстан экономикалық, ... және ... ... - 18 ақпан 2005 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы, Астана
№ 1, 2005 ж.
2. Дүйсенов Б. ... ... ... ... ... № 8. ... М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы –
2002.
3. Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ.,«Экономиялық теория»,Алматы – 2004ж.
4. Шеденов Ө. ... ... ...... ... Г. ... ... – экономикалық дамуы: ... мен өсу ... ... ... және ...... ... К. Жекешелендіру – мемлекет иелігінен алудың басты бағыты,
Ізденс – Поиск, № 2 – ... ... К.Б ... ... басқару негіздері»,
Алматы – 2001.
8. Молдабекова А. ... ... ... ... ...... № 1/2004 ... Дүйсенов Б. «Нарықтық қатынастарды қалыптастырудағы жекешелендіру».
Саясат № 8/2004 ж.
10. ... Ж.О., ... Ә.О ... ... ... ... ... – 2002.
11. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан - 2030» - даму стратегиясы, Алматы – 1998
-----------------------
Қоғамдық қатынастар жүйесінің негізі
Өз нысандары ауысуының екі жолы бар: ... ... ... нысандарының өрілуі мен өзара әрекеттесуі
Тарихи дамудың нәтижесі болып табылады
МЕНШІК
Қоғам қабаттарының жағдайын анықтайды

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
В.И.Вернадскийдің ноосфера жайлы ілімі және оның бүгінгі таңдағы рөлі30 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Билирубин4 бет
Еуразия көшпенділерінің потестарлық билік жүйесінің ерекшеліктері89 бет
Еңбек биржасы67 бет
Еңбек биржасының теориялық негіздері33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь