Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері


Микробтар физикалық, химиялық әсерге ұшырап қана қоймайды, биологиялық әсерлерге де ұшырайды. Табиғатта барлығы байланысты және өзара тәуелді. Тірі жәндіктер тұрақты экологиялық жүйеге – биоценозға біріккен. Бұлардың әрқайсысына түр жөнінде және поуляцияның сандық қарым-қатынасы, структура, өзара қатысы және басқа белгілері тән болып келеді. Түрлі ценоздар ( фитоценоздар, зооценоздар) арасында табиғатта микробиоценоздар – микроорганизмдер тобы үлкен орын алады. Олардың өздерінің арасында және басқа тірі организмдер арасында өте әрқилы өзара байланыстар бар, бұл өзара байланыстар симбиоз, комменсализм, метабиоз, саттелизм, синергизм, антагонизм және тағы басқа түрде білінуі мүмкін.
Симбиоз – микробтардың екі не бірнеше түрлерінің бір-бірімен не басқа жәндіктермен бірге тіршілік етуі. Симбиозға нақтылы мысал. Саңырауқұлақ пен балдырлардың қынада бірлесіп тіршілік етуі; сол сияқты аэробтардың анаэробтармен бір тұйық ортада (топырақтағы және басқа жерлердегі тұйықталған қуыстарда) болуы, бұл жағдайда аэробтар оттегін пайдаланғаннан кейін тіршілігі атомдық оттегісіз жүретін анаэробтарға қолайлы жағдай туады. Тамыр түйнекшелерінде болатын микробтар бұршақ тұқымдас өсімдіктермен симбиозды тіршілік етеді. Целлюлоза ыдарататын микробтардың күйіс қайыратын жануарлардың үлкен қарынында болуы микробтар мен жануарлар симбиозына мысал бола алады.
Комменсализм – микробтардың басқа организмдермен бірге тіршілік етуінің көмескі түрі, бұл жағдайда бір организм екінші организмнің қорегін не бөліп шығарған өнімдерін оған зиян келтірмей пайдаланады. Комменсалдар- жануарлардың ішек-қарын, жыныс жолдарында, теріде кәдімгі микрофлоралары, сол сияқты, өсімдіктердің эпифитті микробтары.
Метабиоз – микробтардың бір түрлері екінші бір түрлер тіршілік өнімдерін пайдаланады және соның арқасында екінші түрдің дамуына қолайлы жағдай туғызуы
(аммонификаторлардың және нитрификаторлармен, целлюлоза ыдырататын және азот жинаушы бактериялардың бірігіп тұруы түріндегі қарым-қатынасы). Нитрификаторлар шіріткіш бактериялардың өнімін – аммиакты тотықтырады, ал азотобактериялар клетчатка ыдырағанда жиналатын органикалық қышқылдарды пайдаланады.
Сателлизм – бір микробтың өсуіне екінші бір микробтар тіршілік
Пайдаланылған әдебиеттер:


1.Толысбаев.Б.Т.,.Бияшев К.Б. Микробиология және Иммунология. 2006.81-83 бет.
2. «Микробиология және вирусология» пәнінен Оқу - әдістемелік кешен.
3.Интернет- ресурс.
4.Орысша-қазақша онлайн аудармашы.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері

Микробтар физикалық, химиялық әсерге ұшырап қана қоймайды, биологиялық әсерлерге де ұшырайды. Табиғатта барлығы байланысты және өзара тәуелді. Тірі жәндіктер тұрақты экологиялық жүйеге - биоценозға біріккен. Бұлардың әрқайсысына түр жөнінде және поуляцияның сандық қарым-қатынасы, структура, өзара қатысы және басқа белгілері тән болып келеді. Түрлі ценоздар ( фитоценоздар, зооценоздар) арасында табиғатта микробиоценоздар - микроорганизмдер тобы үлкен орын алады. Олардың өздерінің арасында және басқа тірі организмдер арасында өте әрқилы өзара байланыстар бар, бұл өзара байланыстар симбиоз, комменсализм, метабиоз, саттелизм, синергизм, антагонизм және тағы басқа түрде білінуі мүмкін.
Симбиоз - микробтардың екі не бірнеше түрлерінің бір-бірімен не басқа жәндіктермен бірге тіршілік етуі. Симбиозға нақтылы мысал. Саңырауқұлақ пен балдырлардың қынада бірлесіп тіршілік етуі; сол сияқты аэробтардың анаэробтармен бір тұйық ортада (топырақтағы және басқа жерлердегі тұйықталған қуыстарда) болуы, бұл жағдайда аэробтар оттегін пайдаланғаннан кейін тіршілігі атомдық оттегісіз жүретін анаэробтарға қолайлы жағдай туады. Тамыр түйнекшелерінде болатын микробтар бұршақ тұқымдас өсімдіктермен симбиозды тіршілік етеді. Целлюлоза ыдарататын микробтардың күйіс қайыратын жануарлардың үлкен қарынында болуы микробтар мен жануарлар симбиозына мысал бола алады.
Комменсализм - микробтардың басқа организмдермен бірге тіршілік етуінің көмескі түрі, бұл жағдайда бір организм екінші организмнің қорегін не бөліп шығарған өнімдерін оған зиян келтірмей пайдаланады. Комменсалдар- жануарлардың ішек-қарын, жыныс жолдарында, теріде кәдімгі микрофлоралары, сол сияқты, өсімдіктердің эпифитті микробтары.
Метабиоз - микробтардың бір түрлері екінші бір түрлер тіршілік өнімдерін пайдаланады және соның арқасында екінші түрдің дамуына қолайлы жағдай туғызуы
(аммонификаторлардың және нитрификаторлармен, целлюлоза ыдырататын және азот жинаушы бактериялардың бірігіп тұруы түріндегі қарым-қатынасы). Нитрификаторлар шіріткіш бактериялардың өнімін - аммиакты тотықтырады, ал азотобактериялар клетчатка ыдырағанда жиналатын органикалық қышқылдарды пайдаланады.
Сателлизм - бір микробтың өсуіне екінші бір микробтар тіршілік әрекеті өнімдерінің әсер етуі, ол кейін бірінші микробтарға серік болды. Азотобактериялар бөліп шығаратын витаминдер және басқа биологиялық активтік заттар фосфордың органикалық түрлерін анорганикалық түрге айналдыратын, бұның өзі жоғары сатыдағы өсімдіктер дамуына қолайлы жағдай туғызады. Ашытқы саңырауқұлақтары да В тобындағы витаминдер шығарушылар да осылай әсер етеді.
Синергизм- микробтар ассоциациясының жеке особьтарының бірдей физиологиялық процестері, бұның нәтижесінде соңғы өнім мөлшері артады (гетероауксиннің - азотобактер және саңырауқұлақ тәрізді бациллаларды бірге өсіргенде өсімдіктің өсу стимуляторының көбеюі).
Антагонизм- бір микробтың тіршілік әрекеті өнімдерінің екінші бір микробқа қауіпті әсер етуі. Шіріткіш микробтар сүт-қышқыл микробтармен бір ортада бірге тіршілік ете алмайды, өйткені бұнда түзілетін сүт қышқылы рН-ты төмендетеді және алкалифильдык организмдердің өсуін баяулатады. Бұл принцип ауыл шаруашылығында қолданылады, сүрлем салу, ашыту және ашқылтым сүт тағамдарын дайындау мен сақтау осы принципке негізделген. Микробтар арасындағы антагонизм табиғатта кең тараған және бұл құбылыс әр түрлі аурулар қоздырғыштарына қарсы күресте медицина саласында пайдаланылады. Қолданылып жүрген антибиотик заттардың өзіне тән ерекше әсері болады. Бұлардың микробтар тіршілік әрекеті өнімдерінен айырмашылығы осында.
Антогонизм құбылысын 1877 жылы Пастер ашқан болатын. Ол сібір жарасы микробтарының тіршілігін басқа бактериялар тежейтінің байқаған. Антагонизм табиғаттың басқа факторларымен бірге табиғи сұрыптауда, өзгергіштікке және микроорганизмдер эволюциясында зор роль атқарады. Міне, антагонизм құбылысын жете зерттеу қазіргі кезде кеңінен қолданылып отырған антибиотиктерді алуға мүмкіндік береді. Антибиотиктерді тек микробтар ғана емес жануарлар мен өсімдіктер де түзеді. Микроорганизмдер бөлетін антибиотиктер басқа микробтардың тіршілігін тежейтін, яғни бактериостатикалық немесе оларды құртып жіберетін, яғни бактерицидтік қасиеті бар. Ол антибиотиктердің кейбіреулері көптеген микроорганизмдерге әсер етеді, ал қалғандары микроорганизмдердің аздаған түрлеріне әсер ете алады. Қрзіргі кезде микробтардан көптеген антибиотиктер алынады.
Пенициллин - пенициллум зең саңырауқұлақтарынан алынатын антибиотик. Оған стрептококтар және пневмакоктар жатады. Пенициллин микробтар клеткасына өте шапшақ енеді. Пенициллин әсер еткен микробтардың сыртқы пішіндері өзгереді, өніп-өсу қабілеті жойылады, қоректенуі бояулап қалады. Антибиотик әсерінен клетка қабығының құралуы бөлінеді, протоплазма ыдырап, клетка өледі. Пенициллин тіршілік ортасында шамадан тыс көп жиналса, оның биологиялық активтігі кеміп кетеді, медицинада кеңінен қолданылады.
Стрептомицин - актиномициттердің бір түрінен алынатын антибиотик. Оның көптеген микроорганизмдерді, соның ішінде өкпе ауруы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Микроорганизмдерге химиялық және физикалық факторлардың әсері
Микроорганизмдерге сыртқы факторларының әсері
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.
Гидросфераға антропогендік факторлардың әсері
Вирустарға химиялық, физикалық және биологиялық факторлардың әсері. Вирустық аурулардың патогенезі
Сүйектің құрылысына еңбектің, спорттың әлеуметтік және биологиялық факторлардың әсері
Сүйектердің құрылысына еңбектің, спорттың, әлеуметтік және биологиялық факторлардың әсері
Еңбектің, спорттың, әлеуметтік және биологиялық факторлардың сүйек құрылысына тигізетін әсері
Литосфераға антропогендік факторлардың әсері
Сүйектің құрылысына еңбектің, спорттың, әлеуметтік және биологиялық факторлардың әсері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь