К. маркстің капиталистік қоғамда жұмысшы табын зерттеу

Жоспар

1 Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.4 бет

2 Негізгі бөлім
2.1. К.Маркстің капиталистік қоғамда жұмысшы табын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.9 бет
2.2. К.Маркс әлеуметтану әдісін тарихи материализм ... ... ... ... 10.14 бет
2.3. Индивидтер бәсекесі мен таптардың қалыптасуы ... ... ... ... 15.21 бет
2.4. Индивидтер мен олардың тіршілік жағдайлары арасындағы қайшылықты зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22.23 бет

3 Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24.25 бет

4 Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26 бет

5 Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27 бет
Кіріспе
Карл Маркс (Karl Marx) (1818-1883) - неміс философы, әлеуметтанушысы, марксизмнің негізін қалаушы.
1818 жылы Трир қаласында (Германия) адвокаттың отбасында дүниеге келген. Германияда (Бонн, Берлин университеті) білім алады, окуын бітірген соң баронесса Женни фон Вестфаленге үйленеді.
Журналист болып істейді. Тұрақты жұмыс іздеп 1843 жылы Парижге келеді. Онда радикалды эмигранттар тобына кіріп, социалист болады. Парижде ауқатты фабрикант-тоқымашылар отбасынан шыққан Фридрих Энгельспен кездеседі. Кейіннен олар өмір бойы жақын дос болып кетеді. 1845 жылы Пруссия үкіметінің шешімімен Парижден жер аударылып, Брюсселые көшіп келеді. 1848 жылы Француз революциясы басталғаннан кейін Бельгия үкіметі оны тұтқындап, елден қуады. Маркс Парижге қайтып оралып, жаңа Коммунистер Одағының Орталық Комитетін құрады. Осы жылдың сәуір айында Маркс пен Энгельс Кельнге келеді. Мұнда Маркс "Жаңа рейн газетінің" бас редакторы болып істейді. 1849 жылы мамыр айында Пруссия үкіметі газетті жауып, Марксті елден қуады. Ол Парижге қайтып оралып, одан 1849 жылы тамыз айында Лондонға кетуге мәжбүр болады. Мұнда ол өмірінің соңына дейін, яғни 1883 жылға дейін өмір сүреді. Қатты мұқтаждық көріп, кездейсоқ журналистік табыспен күн көреді. Оның отбасына негізінен Энгельс қаржылық көмек беріп тұрды[1].
Британдық "The Penguin Dictionary of Sociology" сөздігі Маркстің еңбегі әлеуметтанудың дамуы үшін маңызды болып табылатын бес саланы көрсетеді: 1) өзінің алғашқы еңбектерінде Маркс иеліктен айыру ұғымына ден қойды; бұл тақырып оның кейінгі көптеген еңбектерінде кездеседі; 2) ол өзінің эколомикалық өмір мен басқа да әлеуметтік институттар байланысты деген көзқарастарымен кеңінен танымал; 3) ол ең алдымен әлеуметтік таптарға ұйымдасқан қоғам тіршілігіне тапдау жасауға мүдделі болды; 4) әлеуметтік өзгеріс теориясы Маркстің еңбектерінде таптық күрес теориясынан соншалықты көрініс табады. Таптық күрес, оның
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Әбсаттаров “Әлеуметтану” Алматы 2002ж.
2. “Мектептегі психология” №5, қыркүйек – қазан 2006ж.
3. “Астана хабары” 2006ж. 20 тамыз.
4. “Ізденіс” 2004ж. №6.
5. “Мектеп” - 2005ж. №9.
6. “Егемен Қазақстан” 2004ж. 28 қыркүйек.
7. “Тура би” №8, 2006ж.
8. “Ақиқат” - 2005ж. №3.
9. “Ұлағат” 2006ж. №5.
10. “Республика ұстаздары” 2002ж. 29 маусым.
11. “Бастауыш мектеп” 2006ж. №8.
12. “Алматы ақшамы” 2006ж. №3.
13. “Қазақстан мұғалімдері” 2004ж. 25 мамыр.
14. “Еуразия KZ” 2006ж. 9 қараша.
15. “Ұлта тағлымы” 2004ж. №5.
16. “Мектеп директоры” 2006ж. №9.
17. “Әл – Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің хабаршысы” 2006ж. №10.











Сілтемелер
1. Әбсаттаров “Әлеуметтану” Алматы 2002ж., 203 – 207 беттер.
2. “Ақиқат” - 2005ж. №3., 19 бет
3. “Еуразия KZ” 2006ж. 9 қараша, 4 бет.
4. “Ізденіс” 2004ж. №6, 13 бет.
        
        Жоспар
1
Кіріспе.....................................................................
.....................................3-4 бет
2 Негізгі бөлім
2.1. К.Маркстің ... ... ... табын
зерттеу.....................................................................
.......................................5-9 бет
2.2. К.Маркс әлеуметтану әдісін тарихи материализм................10-
14 ... ... ... мен ... ... ... мен ... тіршілік жағдайлары арасындағы қайшылықты
зерттеу.....................................................................
...........22-23 бет
3
Қорытынды...................................................................
...........................24-25 бет
4 ... ... ... ... ... (Karl Marx) ... - неміс философы, әлеуметтанушысы,
марксизмнің негізін қалаушы.
1818 жылы Трир қаласында (Германия) адвокаттың отбасында ... ... ... ... ... білім алады, окуын бітірген
соң баронесса ... фон ... ... ... ... ... ... іздеп 1843 жылы Парижге келеді.
Онда радикалды эмигранттар тобына кіріп, ... ... ... ауқатты
фабрикант-тоқымашылар отбасынан шыққан Фридрих Энгельспен кездеседі.
Кейіннен олар өмір бойы ... дос ... ... 1845 жылы ... шешімімен Парижден жер аударылып, Брюсселые көшіп келеді. ... ... ... ... ... Бельгия үкіметі оны тұтқындап,
елден қуады. Маркс Парижге қайтып оралып, жаңа Коммунистер Одағының Орталық
Комитетін құрады. Осы жылдың ... ... ... пен Энгельс Кельнге келеді.
Мұнда Маркс "Жаңа рейн газетінің" бас редакторы ... ... 1849 ... ... ... ... газетті жауып, Марксті елден қуады. Ол Парижге
қайтып оралып, одан 1849 жылы ... ... ... кетуге мәжбүр болады.
Мұнда ол өмірінің соңына дейін, яғни 1883 жылға дейін өмір ... ... ... ... ... ... күн ... Оның отбасына
негізінен Энгельс қаржылық көмек беріп тұрды[1].
Британдық "The Penguin Dictionary of ... ... ... ... ... үшін ... ... табылатын бес саланы
көрсетеді: 1) ... ... ... ... иеліктен айыру ұғымына ден
қойды; бұл тақырып оның кейінгі көптеген еңбектерінде ... 2) ... ... өмір мен басқа да әлеуметтік институттар байланысты
деген көзқарастарымен кеңінен танымал; 3) ол ең ... ... ... қоғам тіршілігіне тапдау жасауға мүдделі болды; 4) ... ... ... еңбектерінде таптық күрес теориясынан соншалықты
көрініс табады. Таптық күрес, оның тұжырымдауынша, "тарихтың қозғаушы күші"
болып табылады; бұл идея ... ... ... ... ... ... ... маркстік теорияны кейде "жанжалдар теориясы"
(conflict theory) деп ... 5) ... ... ... ... ... ... әлеуметтануына еніп, әлеуметтануда антипозитивистік
бағдар негіздерін қалаған немістің әлеуметтік философиясының басты ... ... ... иеліктен айыру идеясы болып табылады. ... ... ... ... түрі ... ... деп аталады.
Үстірт қарағанда ол адамның қандай да бір ... ... ... немесе
тіпті өз болмысын құрайтын өзіндік қасиеттерден айрылу нысанын ... ... мәні ... ... жөне ... айырбас
қатынастарында айқын байқалады. Мәселен, егер мен бір затты ... ... оны ... ... ... күшімді, уақытымды жұмсасам, онда ол
затты өз ... ... ... Ал егер мен оны басқа біреуге
сататын болсам, онда ол ... ... ... жоғалтамын, демек оның бұдан
кейінгі тағдырына араласа алмаймын.
Маркстің пайымдауынша, капиталисте өндіріс процесі барысында "әмбебап"
адам пайда болады, оның дене ... ... ... ... ... күштерінің мөлшеріне дейін өседі, ал оның интеллектуалды
күштері ғылым күштерімен еселеніп, "жалпы ... ... ... ... ойынша, мұндай адамды жасау - капитализмнің тарихи
еңбегі.
2.1. К.Маркстің капиталистік қоғамда жұмысшы ... ... ... ... еңбектерінде, атап айтқанда 1844 жылғы
экономикалық және философиялық қолжазбаларынан" бастап, иеліктен ... ... ... ... ... Ол иеліктен айыру
қатынастарының негіздері адамдардың өзіндік табиғи болмысына ... ... ... ... ... деп біp ... Ол ... болмыс-бітімі
еңбектен көрінеді, шығармашылық белсенділігі басқа ... ... ... жалғасын табады, сол арқылы адамдар ... тыс ... ... ... ... ... ... - "объективтендірудің"
бірі, сол арқылы адамдар адамзат ... ... ... ... жасайды, алайда бұл ретте олар өздері жасап шығарушылардан
бөлек ... ... ... көрінеді. Иеліктен ... ... ... ... өз ... өзін көре алмаған
жағдайларда, сол өнім өзіне жат көрініп, "бұдан ... оның ... ... ... ... ... күшке айналған кезде" орын алады.
Маркс капиталисте қоғамда иеліктен ... төрт ... ... 1. Жұмысшы өз еңбегінің өнімінен айрылып отыр,
себебі ол өндірген затты басқалар ... ал ол осы ... ... бақылау жасай алмайды. 2. Жұмысшы ... ... ... ... Жұмыс іштей қанағаттандырмайтын ... да, ... ... ... күш ... қысым жасайды. Бұл
ретте еңбек өз ... ... ... ... ұсынатын бағаны да қамтиды.
Жұмыс іс ... ... ... айналады, ол сатылады және жұмысшы ... ... ... - өндіріс агенті ретіндегі оған деген сұраныс
болып табылады. 3. ... ... ... ... ... ... алшақтайды, себебі осы екі ... оны ... ... ... ... ... 4. ... адамдардан оқшаулана береді, себебі капитализм оның басқа ,
адамдармен ... ... ... ... жібереді.
Және адамдарға деген қатынасты олардың ... ... ... ... ... ... қалыптастырады.
Адамдар бір-біріне тұлға ретінде емес, бастық пен бағынушы, ... ... ... ... ... ... өзі дамыған капиталисте ... ... ... көзі ... ... деп есептейді. Бұл капиталисте қор
өзінің қажеттіліктерін тудырып және ол қажеттіліктер ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы
капиталды қолданысқа енгізетін факторға айналады, олардың ... ... мен ... ... ... ... ... пайда әкелу қабілетіне
қарай бағаланады. Нарықтық экономика ... қор ... ... - ... қағидасы. Бұл қағидалардан бірқатар сүреңсіз механизмдер
құрылып, олар ... ... ... ... ... да) ... ... және нарық бұлардың екеуіне де қатысты
басым күшке ие болады. Маркс пайда мен ... ... ... ... өз ... жүріп жатқан сияқты болып көрінгенімен, бұл
сүреңсіз механизмдер іс жүзінде бір таптың шығарған нәрсесін ... ... ... беретін капитал мен қанаудың адам баласына қатысты
тамырларын бұрмалайды деп көрсетті.
Капиталисте иеліктен ... ... ... ... ... Маркс
тарихи процесс нысаны деп атауға болатын осы процесс ... ... ... ... ... қолданады.
Маркстің пайымдауынша, капиталисте өндіріс процесі барысында "әмбебап"
адам пайда ... оның дене ... ... ... ... ... күштерінің мөлшеріне дейін өседі, ал оның интеллектуалды
күштері ғылым ... ... ... ... ... ... ... ойынша, мұндай адамды жасау - ... ... ... ... ... ... өзгеруді адамдардың
оқшаулану мәселесінің өзі жасады. Мұндай адамға қайтар жол жоқ: ... ... ... ... ... саяси экономия өзінің пәні болып
табылатын капитал экспроприациялаған "қосымша ... ... қалу ... Ең ірі ... өзі ... қайта дамушы ... ... ... ... ... ... ... негіз болып
көрінеді. Еңбек өзінің ... ... ... ... көзі ... бойда, жұмыс уақыты да байлықтың өлшемі болудан ... ... құны ... құнының өлшемі болудан қалады.
"Еңбекті жою" талабы - ірі өнеркәсіптің жалпы үрдісіндегі көрініс
болып ... ол ... ... табиғаттың "әмбебап күнгерін", адам
қатынастары мен ғылымды өндіріс айналымына тарту деңгейіне қарай ... көзі ... ... ... ... ... қажеттілікке мұқтаж
болмайды. Маркстің ойынша, "әмбебап адам" өндіріс үшін өте қажет. ... ... - ... ... "жалпы адамзаттық дамудың нәтижесі"
болып табылатын ... ... ... мәдениетпен толықтырған, яғни осы
"әмбебаптықты" қабылдаған адам. Тек осындай адам өнеркәсіптің дамуында жаңа
мүмкіндіктер аша ... ... олар ... пен ... өзін қоса ... ... адамзат дамуында жаңа ... ... ... ... ... ойынша, ірі өнеркәсіп
"әмбебап субъектіні" қажетсініп қана қоймайды, ... ... ол ... ... ... ... үшін "кеңістік", бас уақыт)
жасайды. Машиналар жүйесі қажетті еңбекті ең аз шегіне ... ... бос ... та ... ... адам қалыптасуының негізгі саласы -
еңбек емес, бос уақыт және «қызықты іспен ... ... ... ... ... "оқшаулану" ұғымы
өзгеруінің жалпы үрдісі адамның оқшаулану жай-күйінің баламасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... сайын
жиі кездесе бастайтынын көрсетеді. Ғылым, өнер, мораль ... ... ... және ой ... ... жоғарғы құндылықтарға
қатысты адамдардың тікелей практикасының аясындағы мәдениетті «жоя отырып»,
адамзат ... ... не ... ... ... ... ... теориялық ерекшелігі негізінен Маркстің
социализмге немістің классикалық философиясы арқылы келуімен түсіндіріледі.
Ол ... пен ... ара ... ... ... проблемасын
антропологиялық тұрғыда: адам тіршілігінің адам болмысына қатынасы мәселесі
ретінде тұжырымдады. ... ... ... те ... ... ... ... ретінде пайымдады. Алайда, онымен
салыстырғанда, Маркс ... ... ... ... Сөйтіп, адам болмысы өмірлік қажеттіліктерге байланысты
өзі сияқтылармен шүйіркелесу ... ... ... Ал ... - жеке ... тіршілік ету мүмкіндігінің шарты ретінде оның
өмірі ... ... ... екендігін білдіреді. Сонымен қатар, бұл
әрбір жеке адамның «болмыс-бітімі» бір мезгілде одан тыс та бола ... Және бұл оның ... «туа ... ... ... те, әр адам ... адамдармен қатынасында ғана жасай алады. Мұндай адамзат болмысын
сонымен қатар, "жалпы болмыс" ... ... - das ... деуге де
болады [2].
Фейербах сияқты, Маркс те Gemeinwesen-ді «тектік» болмыс деп атайды,
алайда ... ... ... ... ... ... қамтылатын адам туыстығы туралы болып отырғанын ... ... ... ... ... ... ... жалпы
философиялық принциптердің белгілі бір үйлесімділігі нәтижесінде
социализмнің алғашқы ... - адам ... ... ... жеке ... бойынша сөзсіз басымдыққа ие ортақ, ұжымдық ... ... ... пен ... оқшауланудың жойылуы (дәлірек айтқанда, құрып кетуі)
коммунизмнің материалдық ... ... ... күштердің орасан
дамуымен тығыз байланысты деп санады. "Төзуге ... күш болу ... оған ... ... ... ... ... үшін бұл оқшаулану
адамзаттың негізгі бұқарасын меншіктерінен айрылған және байлық пен білімге
қарсы тұрған адамдарға ... ... ал бұл екі шарт ... ... өсуіне, оның дамуының жоғарғы дәрежесіне жеткізеді".
Әрине, Маркс заманынан бері ... ... ... ... ... ... да, ... күні ол ... ... ... үшін ... заманғы әлеуметтану теориясында
қолданылады. Жеке ... ... өмір ... ... ... кез ... сезімдері; қоғамда моральдық іріп-шірудің орын
алғанын сезіну, сонымен қатар әлеуметтік институттар алдындағы ... ірі ... ... ... ... ... -
осының бәрі оқшаулану ұғымына жатады. Соңғысы М.Вебердің ... ... ... ... ... ... пікірімен ұштасады. Жалпы
алғанда, бұл ұғым қазіргі әлеуметтануда сирек қолданылады. ... ... ... ... ... ... кейінгі
еңбектерінде оқшаулану идеясынан бас тартып, қанау идеясын ... бұл ... ... мәні ... деп санайды. Ал көптеген марксшіл
емес ... ... ... тым ... ... ... К.Маркстің әлеуметтану әдісін тарихи материализм
Маркс өзінің зерттеулерінде ... ... ... ... ... Оның мәні ... К.Маркс тарихтың ... ... ол ... ... ... және саяси
құбылыстар кез келген коғамда ... - ... ... ... ("табиғи-тарихи даму"). Р Тарихи процестерді ... ... ... ... ... ... сайып
келгенде экономикалық тұрмыс-тіршілік шартының туындысы деп есептеп, ең
алдымен экономикаға ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастардың ішінде Маркс материалдық игіліктер
өндіру, тарату және түтыну жөніндегі қарым-қатынастарды ... ... ... оның ... ... ... ... жүргізбес бұрын,
құлшылық етпес бұрын, өлең жазып, гимн айтпас бұрын өздеріне тамақ, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік өмірі мен басқа
әлеуметтік институттар арасында тым бір ... және ... ... ... ... заманынан бері әлеуметтануда ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын теорияларға қатысты ерекше мәні бар.
Осы теорияның негізінде Маркстің, базис пен ... ... ... кез ... қоғамның әлеуметтік құрылымының талдамалық
схемасы жасалады. Бұл екеуі бөлінбейтін егіз ... оның ... ... ... ... бұл схема мынадай негізгі элементтерден
тұрады.
Базис адамдардың экономикалық саладағы барлық өзара қарым-қатынастарын
қамтиды. Бұл ... ... және ... ... ... күштер. Бұл жалпылама атау білімі, шеберлігі және дағдысы бар
қызметкерлерді (тұлғалық элемент) ... ... ... бірігуін қамтиды, бұған өңделуге тиіс материалдар да осы ... ... да ... Өндірістік қатынастар яғни
адамлардың өндіру және ... ... бөлу ... ... ... ... ... күштердің дамуы үшін өзіндік қоректендіру
ортасын жасайды. ... ... ... ... меншік
қатынастары жатады. Меншік қатынастарында еңбек еткен адам өндіріс құрал-
жабдықтарына не еңбекке немесе екеуіне де ие ... ... ... ... әдетте, қоғамда бар мемлекет, отбасы немесе әр түрлі
идеологиялар сияқты институттарды қамтитын ... ... ... пен ... арасындағы байланысқа келетін болсақ, маркстік
ұстанымның басты ... ... ... ... ... сипатымен
анықталады. Базистің табиғаты қалай өзгерсе, қондырманың ... да ... ... ... ... ... ... капиталисте
құрылымнан үлкен айырмашылығы бар, себебі бұл екі ... ... ... екі ... Өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастардың
бірлігі өндіріс әдісін құрайды. ... ... ... ... мен ... ... ... байланыс сипатымен
ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... ... мен өндіріс құралдарына тікелей ... ... ... ... ... өнімін бөлуді бақылай алады. Ал, капиталистік өндіріс
әдісінде капиталист өндіргіш ... де, ... ... де ... ... ... ... өндіріс тәсілдеріне қондырманы да қосу ... ... ... ... ... ... идеология мен
саясаттың үстемдік ету нысандарымен тығыз ... ... ... ... діни идеологияның үстемдігі тән.
Өндіріс әдісінің бір түрінен екінші түріне өтуі бұл ... ... ... ... ... күштердің өзінің дамуында белгілі бір
деңгейде консервативті өндірістік қатынастар тарапынан ... ... ... ... ... ... Алайда өндіргіш күштердің
прогрессивті дамуын тоқтату мүмкін ... ... олар ... ... ... ... ... өндіргіш күштердің даму
қажеттіліктеріне бейімделе отырып, түбегейлі ... Бұл ... ... ... пен ... метафорасы біршама нәтижелі талдамалық механизм
болды, бірақ ол марксизмнің өзінде де, одан тыс ... да ... ... Мәселелердің бір тармағы - өндірістік қатынастарды
анықтау еді. Іргелі қатынастар ретінде меншікті өзіне қоса ... ... ... ... ... ... ... көрсетіліп,
бекітіліп отырады) ескертілуі керек, ал бүкіл құқық саласы ... ... да, ... пен ... талдамалық жағынан бөлу қиынға
соғады.
Марксизмнің ... ... бұл ... ... ... деп есептейді. Шынында да, бұл көзқарастың ... ... ... ... ... ... ... Маркс пен
Энгельстің өздері бұл доктринаны ... ... ... ... ... олар қондырманың көптеген ... ... ... ... ... жеке даму ... болады деп түсінген. Екіншіден, олар ... ... ... қана ... оған ... ... ... Маркс қайтыс
болған соң Энгельс қондырма қатынастардың ерекше орны мен олардың ... ... ... ... еңбектер жазады (бұл еңбектер хаттар
түрінде жазылғандықтан, "Ф.Энгельстің ... ... ... ... ... ... Кейінгі марксшілдер экономикалық
детерминизмнен алшақтай түсіп, кондырма элементтері ... өмір ... ... ... тиіс деп ... бұл көзқарас базисті қандай
да бір басымдығынан айырып, ... ... ... ... ... деп ... жұрттың бәрі әлеуметтанушы ретінде ... кету ... ... оны ... деп ... Бұлай ойлаудың
шынында да айтарлықтай жөні бар, ... ... ... ... ... ... негізінде қалыптасты.
Бүгінде "саяси экономия" ұғымы ... ... ... ретінде,
тіпті синонимі ретінде жиі қолданылады. Дегенмен, біз ... ... ... ... экономика ғана емес, экономикалық
материалдық игіліктерді өндіру, болу және ... ... ... ... ... оны ... деп атай аламыз. Оған
дәлел ретінде атақты "Капитал" ... ... ... ... ... ... айрықша назар аударылады. Маркс
позициясы бойынша, ... кез ... ... өндірістік қатынастар -
ең алдымен меншік иелері мен меншікке ие емес ... ... ... ... ... ... ... меншік ұғымы
едәуір дәрежеде құқықтык санат болып табылады. Егер заң сайып ... ... ... ... да кіреді) айқындалатын болса,
онда өндірістік қатынастарды ... ... ... ... ... ... анықтамасына осы қатынастарды айқындауға
тиісті санат қосылатын ... ... ... ... ... иелері мен осы құралдарға
өздері иелік етпеген, бірақ солар арқылы еңбек ететін жұмысшылар арасындағы
әлеуметтік қатынастардың мәні ... ... ... ... ... ... бір ғана капитализмнің ерекше құзыры болып табылмайды. ... ... ... ... ие ... ... жұмысшы өзін асырау үшін
берілген жұмыс уақытына меншік иесіне қажетті құралдарды өндіруге кететін
артық ... ... ... ... қанау тікелей өндіруші еңбектің бір бөлігін қайтарымсыз
иемдену ... ... ... ... ... иесі қайтарымсыз
иеленетін бұл бөлік қосымша қүнмен өлшенеді. Мәселен, жүмыс күні он ... Оның бір ... ... алты ... ... ... құны оның
тіршілік ету құнымен тең болатын ... ... ... төрт ... ол капиталист иеленетін қосымша құнды жасайды. Сонымен қосымша құн
дегеніміз - жұмысшы ... ... ... ... оның ... ... құнын
алып тастағанда қалатын құнды айтамыз, капитализм тұсында жалақымен
өлшенетін қажетті құн.
Көптеген ... ... ... ... ... үшін) түсіну үшін тек қосымша құнның мәнін ғана емес,
сонымен ... ... өнім ... жалпы көлеміндегі қажетті және
қосымша құн қатынасының ... ... өте ... Бұл ... ... ... тән ортақ түрінде алатын болсақ, осы қоғам дамуының
көрсеткіштері жөнінде ... ... ... ... ... ... ... деңгейі жөнінде, меншіктің үстем сипаты жөнінде (қосымша
құнның пайда болуының өзі жеке меншік пен тауар-ақша ... ... ... ... және ... тұтас алғанда - философиялық, экономикалық және ... мен ... ... ... ... ... ... қатар, әлеуметтануда Маркстің еңбектері кең таралған
және оның ... ... ... сақталған бірнеше салалар бар.
Сөйтіп, егер қашқын крепостнойлар өзінің қолында нақты бар тіршілік
жағдайын еркіп дамытып, нығайтуға ғана ... ... ... ... келгенде, тек еркін еңбекке ғана қолы жеткен болса, пролетарлар
өздерін жеке адамдар ретінде ... калу үшін өз ... осы ... ... алып келе ... ... ... сонымен бірге бүкіл бұрынғы
қоғамның да тіршілік жағдайы болып табылатын қалыпты ... ... ... ... ... Міне ... да олар қоғамды құрастырып отырған
индивидтерді осы күнге дейін әлденендей бір тұтас ... етіп ... ... атап ... ... тікелей қарама-қарсы жағдайда
болады, ал олар өздерін жеке ... ... ... үшін мемлекетті
құлатуға тиіс.
2.3. Индивидтер бәсекесі мен таптардың қалыптасуы
Бәсеке индивидтерді бір-бірінен оқшауландырады — ... ... ... бір жерге қосатыныпа қарамастан, пролетарларды да одан бетер
оқшауландырады. Сондықтан бұл индивидтер ұйымдасып алғанша көп уақыт ... ... ... ... егер ол ... ... ғана ... қалмайды
десек,— ірі өнеркәсіп алдымен қажетті құрал-жабдықтар, атап ... ... ... және ... да шапшан, қатынас құралдарын жасауға тиіс
екені айтпаса да ... ... ... күн ... ... ... ... жағдайда өмір сүруші әлгі индивидтерге қарсы
тұрған ұйымдасқан күш атаулыны тек ұзақ күрестен кейін ғана ... ... ... ... нәрсені талап ету осы белгілі тарихи ... ... деп ... ... ... ... ешқандай бақылау
орната алмайтын қатынастарды индивидтер мүлде ұмытатын ... деп ... ... үй ... ... өзі түсінікті, көшпенділердің жеке шатыры
болатыны сияқты, тағыларда әр семьяның өз үңгірі немесе ... бар. ... онан әрі ... ... осы ... үй шаруашылығы
бұрынғыдан да қажет бола ... ... ... ортақ егіншіліктің
мүмкін болмайтыны сияқты, ортақ үй шаруашылығының болуы да мүмкін ... ... алға ... ... ... ... ... барлық
бұрынғы дәуірлерде оқшау ... ... жеке ... ... ... ... ... болмаған себебі — бұл үшін ... ... жоқ еді. ... үй ... ... ... ... күштерін және басқа өндіргіш күштерді,
мәселен, су ... [54] газ ... ... ... т. т., қала мен
деревняның [қарама-қарсылығын] жоюды керек етеді. Бұл шарттар болмайынша
ортақ шаруашылықтың өзі, ... ... жаңа ... күш ... материалдық базис атаулыдан жұрдай ... ... ... ... сүйенетін болады, яғни жай ... ... да, тек ... ... ... соғады.— Әйтеуір бір мүмкін
болған нәрсе — қалаларда белгілі бір мақсаттарға арналған ... ... ... ... ... казармалар, т. б.). Өзінен өзі
түсінікті, оқшау шаруашылықты жою ... ... ... ... ... жиі ... мемлекеттід арқасында әр-кім өзінің
қаз-қалпында ... ... ... ... дегеніміз буржуалар
тегінің бір тұлғасы ғана деген қағидамен бірдей; мұнда буржуазия табы өзін
құрастыратын ... ... өмір ... дәл ... ... әр ... ... өз өмірін сақтау үшін село
дворяндарына қарсы бірігуге ... ... ... ... және ... жасалуы жеке қалалардың белгілі бір дұшпанға қарсы күресте
белгілі бір мүдделерді ... ... ... біліп отыруына мүмкіндік
берді. Жеке қалалардағы тұрғындардың кептеген жергілікті бірлестігінен тек
қана бірте-бірте кала ... табы ... ... Жаке қала ... ... ... сол кездегі қатынастарға қарама-қарсылығы және
осыған ... ... ... ... ... ... бәріне ортақ және
әрбір жеке ... ... ... ... Қала ... ... жасады, өйткені олар ... ... ... ... ... ... олардың өздері осы жағдайдан туды, өйткені қала
тұрғындарының өздері сол ... ... ... ... ... Жеке қалалар ... ... ... ... ... боріне ортақ осы жағдайлар таптык жағ-дайларға ұласып
дамыды. Біркелкі жағдайлар, біркелкі қарама-қарсылық, біркелкі мүдделер
жалпы алғанда ... ... нақ ... ... ... туғызуға
тиісті болды. Өзінің тіршілік жағдайларымен бірге буржуазияның езі тек
бірте-бірте ... ... ... ... өзі де ... топтарға
жіктеледі де, ақыр-аяғында, бүкіл нақты меншіктің өнеркәсіп немесе сауда
капиталына айналуына қарай өзіне дейін өмір ... ... ... ... ... қатар буржуазия бұған дейін өмір сүрген ... ... және ... ... болған таптардың бір бөлегін жаңа
тапқа — пролетариату айналдырады).
Жеке индивидтер басқа бір ... ... ... ... ... ... ғана тап құрады; басқа реттерде олардың ... ... ... өшпенділікпен қарсы тұрады. Екінші жағынан, таптың өзі
де индивидтер жөнінде дербес ... ... ... индивидтер
өздерінің тіршілік жағдайларын күн ілгері белгіленген күйінде кездестіреді:
тап олардың тұрмыс ... ... ... олардың жеке тағдырын да
белгілеп, оларды өзіне ... ... өзі — жеке ... ... ... ... құбылыс, сондықтан мұны жою жеке меншік пен
еңбектің өзін жою ... ғана ... ... ... ... ... соң бірі ... отыратын сословиелер
мен таптардың жалпы тіршілік жағдайлары шеңберіндегі, ... ... ... ... ... ... шеңберіндегі осы дамуын,— егер осы
дамуды философиялық; тұрғыдан алып ... ... онда осы ... Тек, яки Адам ... ... деп, не ... ... дамытты деп пікір
корыту, әрине, оңай, яғни тарихты қорлау болып табылатын ... ... ... ... ... түрлі сословиелер мен ... ... ... деп, Тектің бөлімшелері деп, Адамның даму кезеңдері
деп қарауға болады.
Әлденендей бір айрықша ... ... ... ... ... ... тап ... дейін индивидтерді белгілі бір таптарға осылайша
жатқызып отыру жойылмақшы ... ... ... адам ... ... заттық
күштерге айналуы ол жайындағы жалпы түсінікті индивидтердің ... ... ... емес, мұның өзі сол индивидтер осы заттық ... ... ... ... бөлінісін құртқанда ғана жойылады. Мұны
коллектив болмайынша жүзеге ... ... ... Тек ... ғана ... ... ... қасиеттерін жан-жақты дамыту үшін мүмкіндік беретін
күш-қаражат алады, демек, тек коллективте ғана бас ... ... Осы ... ... өмір сүріп келген коллективтілік суррогаттарында —
мемлекетте, т. т.— үстем тап шеңберінде өсіп-жетілген индивидтер үшін ... да ... осы ... ... ... ғана бас ... Осы күнге дейін индивидтерді біріктіріп келген жалған коллективтілік
дербес нәрсе ретінде өзін әрқашан да оларға қарсы ... ... ал ... бір таптың екінші тапқа қарсы бірлестігі болғандықтан ... ... бүл ... ... ... болып қана қоймай, жаңа ... ... ... ... ... ... өз ... және
сол арқылы бостандыққа да ие болады.
Индивидтердің басталар жері ... да ... ... ... ... ретте олар, әрине, идеологтардың түсінетініндей, «таза» индивид
есебінде емес, ... бір ... ... мен ... шенберінде
алынады, Бірақ тарихи даму барысында,— атап ... ... ... ... ... сөзсіз дербес нәрсеге айналатындығынан,—
әрбір ... жеке ... тән ... мен белгілі бір еңбек тарауына
және сонымен байланысты шарттарға бағынатын тіршілігі ... ... ... ... ... ... т. т. жеке ... болудан қалады
екен деген мағынада емес, мына ... ... ... олардың кісілігі
әбден нақты таптық қатынастар арқылы белгіленіп, анықталады, ... ... ... ... ... ... ғана
көрінеді, ал олардың өздері жөнінде олар күйреп қалған кезде ғана білінеді.
Сословиеде (әсіресе ... бұл әлі ... ... ... ... да ... ... [roturier] әркашан да әртекті болып қалады, бұл
олардың тіршілігіндегі басқа жағдайларға байланысты емес, бұл — ... ... ... ... Жеке адам ретіндегі индивидтің таптық
индивидтен ... ... ... оның өзі ... ... өзі ... туындысы болын табылатын таптың пайда
болуымен бірге ... ... ... ... ... мен ... ... кездейсоқ сипаттың өзін ... ... ... ... ... ... бұрынғыдан гөрі көбірек ерікті болып көрінеді,
өйткені олардың тіршілік жағдайлары өздері үшін кездейсоқ нәрсе; шындығында
олардың еріктілігі, ... ... ... ... күшке көбірек бағынышты.
Сословиеден айырмашылық буржуазияның пролетариатқа қарама-қарсылығынан ... ... ... Қала ... ... ... т.т.
поместьелі дворяндарға қарсы бас кетергөн кезде олардың өмір ...... ... ... қол ... ... бүркемелі
түрде болған мал-мүлкі мен ... ...... ... ... де, ... өзі феодалдық жер меншігіне қарсы қойылды, сондықтан
алғашқы кезеңде өзі де ... бір ... ... ... ... ... өздерінің бұрынғы крепостнойлық халін өз басына ... ... деп ... ... бұл ... олар өз ... ... алушы
әрбір тап спяқты әрекет істеді, оның үстіне олар тап ретінде емес, ... ... ... ... олар сословиелік құрылыстың шеңберінен ... тек жаңа ... ... да, жаңа ... ... ... еңбек
әдісін сақтап, оны ілгері дамытты, сөйтіп оны бұрынғы бұғаудан, олардың
жеткен дәрежесіне енді ... ... ... ... азат етті ... керісінше, пролетарларда олардың өздерінің тіршілік жағдайы,
еңбегі, сонымен бірге бүкіл қазіргі қоғамның өмір суру ... да ... ... ... ... ал жеке ... ... әсте бақылай
алмайды, олардың осындай бакылау жасауына мүмкіндік беретін ешқандай
қоғамдық ұйым да жоқ. Жеке ... ... мен ... оған таңылған
осы тіршілік жағдайының арасындағы қайшылық енді оның өзі үшін ... ... ... мұның себебі, жастайынан ол құрбан болып келеді және өз
табының шеңберінде оның басқа ... ... ... ... ... ... ... жоқ. NB. Мынаны ұмытпау керек: крепостнойлардың өмірін
сақтау қажеттігі және ірі шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... салынуы крепостнойлардың
феодалдар үшін өтейтін міндетті жұмысын тез арада-ақ оброк пен барщинаның
орташа мөлшеріне, ... ... ... жинауын мүмкін ететін
мелшерге түсірді, ал ... езі оның өз ... ... кетуін одайлатып, оның
қала тұрғыны ретінде орналасуына мүмкіндік ... ... ... ... туғызды, сөйтіп, қашқын крепостнойлар енді
жартылай буржуалар ... ... Оның бер ... тағы бір ... ... қолөнерді меңгерген крепостной шаруалардың жылжымалы мүлік жинап
аларлық мүмкіндігі бәрінен де мол болды.
Жоғарыда ... ... ... ... ... қайсыбір таптың
индивидтері орнатқан және олардың басқа бір тапқа ... ... ... ... қатынастар әркашан да коллективтілік болып келді, ал ... ... тек ... индивидтер ретінде ғана, олардың өз
табының тіршілік жағдайында өмір ... ... ... ғана ... ... қатынастарда болғанда олар индивидтер ретінде емес, таптың
мүшелері ретінде болды. Өз бастарының өмір сүру ... да, ... ... өмір сүру ... да өз ... ... ... коллективтілігі тұсындағы хал бұдан мүлде
өзгеше: бұл коллективтілікке индивидтер индивидтер ... ... ...... ... даму және ... жағдайларын бақылауға алатын,
сол индивидтер бірлестігі ... осы ... есіп ... ... ... ... ал бұл жағдайлар осы ... ... ... өктемдігінде болып келді де, нақ сол индивидтердің индивидтер
ретінде ыдырауы салдарынан және еңбек ... ... ... ... олардың ыдырауы нәтижесінде, олардың өздері үшін жат
байланысқа айналған бірлестігінің ... ... ... ... ... ... нәрсе ретінде қарсы тұрды. Бұрынғы бірлестік тек ... ... ... ... әсте ... емес, қажетті)
келісім еді (мәселен, Солтүстік Америка мемлекеті мен Оңтүстік ... ... ... ал осы ... ... шарттар
шеңберінде индивидтер кейін кездейсоқтықты өз мүдделері ушін пайдалануға
мүмкіндік алды. Қездейсоқтықты, ... ... ... ... ... бұл право осы күнге дейін бас бостандығы деп аталып
келеді. Қолда бар нақты өндіргіш күштер мен ... ... ... ... тіршілік жағдайлары болмақ.
Коммунизмнің барлық ... ... ... ... ... өндірістік қатынастар мен қарым-қатынастың түп негізінде
төңкеріс жасайды, ... ... ... ... алғы ... бәрін
тұңғыш рет саналы түрде бүрынғы ұрпақтардың жасаған игілігі деп карайды,
бүл алғы ... ... ... ... индивидтердің
билігіне бағындырады. Сондықтан коммунизм орнатудың шындығында ... бар: ... өзі — осы ... ... ... ... бар ... ол бірлестік жағдайларына
айналдырады. Коммунизм ... ...... ... ... нәрсе біткенді мүмкін етпейтін шынайы базис, өйткені мұнық бәрі
қайткенменде нақ сол индивидтер арасында осы ... ... ... ... ... нәтижесінен басқа түк те емес.
Сөйтіп, бұрынғы өндіріс пен қарым-қатынас ... ... ... ... табиғи нәрселер емес деп біледі, бірак бұл
ретте олар ... ... ... ... ... ... ... болды деп әсте ойламайды және бүл жағдайлар бұларды жасаған
индивидтер үшін ... емес ... ... деп ... Индивидтер мен олардың тіршілік жағдайлары арасындағы қайшылықты
зерттеу
Жеке адам ... ... пен ... ... арасындағы
айырмашылық — жай логикалық айырмашылық емес, тарихи факт. Мұның әртүрлі
уақытта әртүрлі мағынасы бар; ... ... ... plus ou ... семья да, XVIII ғасырда индивид үшін ... ... ... ... мұны ... ... сәйкес біз жасауға тиісті емеспіз,
мұны даяр ... ... ... ... ... әр заман өзі
жасайды, бұл ретте ол өз түсінуі бойынша емес, ... ... ... ... ... ... қарама-қарсы, ең бергі заманда кездейсоқ көрінген
нәрсе,— ... оған ... ... ... ... элементтердің
ішінде кездейсоқ көрінген нәрсе,— өндіргіш күштердің дамуындағы белгілі бір
сатыға сәйкес болған қарым-қатынас формасы. Өндіргіш ... мен ... ... ... ...... формасы мен индивид-
тердің әрекеті немесе қызметі арасындағы қатынас.
Бұл қыз-меттің негізгі формасы — әрине, материалдық қызмет, ал ... ... ... саяси, діни қызмет, т. т. ... ... ... ... бір ... орине, әрдайым өсіп дамыған
қажеттерге байланысты, ал осы қажеттердің ... ... ... да,— ... ... дәл өзі, бірақ бұл процесс қойда
немесе итте жоқ (Штнрнердің adversus hominem ершелене ... ... ... осы), ... ... ... ... да, иттің де — рас, malgre
eux—тарихн ... ... ... ... ... қарым-қатынас
жасайтын жағдайлар, [осы жағдайлар мен индивидтер арасыыда] қайшылық тумай
тұрған кезде, олар үшін бөгде нәрселер емес, ... жеке ... ... ... ... ... — белгілі бір қатынастарда өмір сүруші,
белгілі бір индивидтердің өзінің материалдық ... және ... ... ... ... ... ... жағдайлар;
демек, бұлар — осы инднвидтердің іс-әрекетінің жағдайлары және ... ... ... ... ... ... жұрт өнім өндіретін
белгілі бір жағдайлар—[көрсетілген] қайшылық әлі [61] ... ... ... ... ... ... бір ... болмысына сәйкес келеді, ал
болмыстық бір жақтылығы қайшылық туғанда ғана ... ... ец ... үшін ғана ... ... бұл ... кездейсок, бұғау болып
көрінеді де, бұларды бұғау деп ... ... та ... ... іс-әрекет жағдайлары болған, кейін соның өз бұғауы ... осы ... ... ... ... ... өн бойында қарым-қатынас
формаларының тізбекті желісін құрады; ... ... ... ... бұрынғы қарым-қатынас формасының орнын неғұрлым өсіп
жетілген өндіргіш күштерге, ... ... ... ... ... де сәйкес келетін жаңа қарым-қатынас формасы басады, бұл
форма, a son tour, бұғауға айналады да, басқа формамен ... ... ... ... әрбір сатысында өндіргіш күштердің бір мезгілде
болатын дамуына сәйкес келетіндіктен ... ... ... ... ... және ... жаңа ... қабылдап отыратын өндіргіш күштер тарихы,
ендеше нақ сол индивидтер күштерінің даму тарихы да болмақ.
Қорытынды
Ертеректегі ... ... ... таптық құрылымды
талдағанда Маркстің жасаған схемасын қайта ... ... ... онда
капитализмнің құлдыруының немесе таптық күрестің күшеюінің ешбір шынайы
белгілері байқалмайды. Күш-жігердің ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы міндетті түрде болатын
қақтығыс ... ... ... ... ... ... Бұл ... тәсілдеріндегі өзгерістер, орташа таптың өсуін0 және өндірістегі
қарым-қатынастардың өзгерісін қамтитын ... ... жаңа ... ... ... ... кейбір марксшілдер, мәселен, А.Грамши,
В.И.Ленин, Д.Лукач таптық күрестің алғышарты ретіндегі ... сана ... ... ... Қоғамның саяси тіршілігіне талдау жасау барысында, ... ... ... ... ... ... мемлекеттің басқарушы таптан
біршама автономды және ... ... ... ... ... ... институты арқылы жауап қайтаратын, ... ... ... ... ... мемлекетке күрделі талдау
жасауына жол ашты.
3. ... ... ... ... ... ... ... және оның көзі тірі кезінде үстемдік құрған ... ... ... ... ... бар ... ... ескеру нысанында болды.
4. XX ғасыр капитализміне тән (алдымен В.И.Ленин атап өткен) бөлгі -
оның ... ... ... ... ... осы ... отарлап, өз
бақылауына алуы болды. Империализмге лениндік баға берілгеннен кейін іле-
шала көптеген ... ... ... ... ... ... қалушылығы
капитализмнің экспансиядағы қажеттілігін қанағаттандырумен байланыстырылды.
5. XX ... ... ... ... ... ... ... жасауға қызығушылық күшейді. Атап ... ... ... бойы ... ... ... ... идеологиялық бақылау
орнатуымен тікелей байланысты екені айтылды. Талдаудың бұл түрі А.Грамши
мен Франкфурт мектебі ... ... ... ... ... ... ... мектебінде, Сыни теорияда, сонымен қатар Ю.Хабермастың
және Л.Альтюссердің ізбасарларының ... ... ... мен
әдісін зерттеуге деген қызығушылық сақталып отыр. ... ... ... тазартуға тырысушылықпен толықтырылып отыру жиі
кездеседі.
7. Көптеген әлеуметтанушылар таптық ... ... ... ... ... ... ... маркстік тарихшылардың жұмыстарын
пайдаланды, кейінгі уақытга өндіріс тәсілі ұғымына да ... ... ... ... ... ... ... өндірістік қатынастар мен қарым-қатынастың түп негізінде
төңкеріс жасайды, стихиялы түрде ... ... алғы ... ... рет ... ... ... ұрпақтардың жасаған игілігі деп карайды,
бүл алғы ... ... ... ... ... ... ... коммунизм орнатудың шындығында экономикалық
сипаты бар: мұның өзі — осы бірлестіктің материалдық ... ... бар ... ол ... ... ... ... құрылыс — индивидтерге байланыссыз өмір
сүретін нәрсе біткенді ... ... ... ... ... ... ... нақ сол индивидтер арасында осы күнге дейін болып ... ... ... ... түк те ... ... ... “Әлеуметтану” Алматы 2002ж.
2. “Мектептегі психология” №5, қыркүйек – қазан 2006ж.
3. “Астана хабары” 2006ж. 20 тамыз.
4. “Ізденіс” 2004ж. ... ... - 2005ж. ... ... Қазақстан” 2004ж. 28 қыркүйек.
7. “Тура би” №8, 2006ж.
8. “Ақиқат” - 2005ж. №3.
9. “Ұлағат” 2006ж. №5.
10. “Республика ұстаздары” 2002ж. 29 маусым.
11. ... ... 2006ж. ... ... ... 2006ж. №3.
13. “Қазақстан мұғалімдері” 2004ж. 25 мамыр.
14. “Еуразия KZ” 2006ж. 9 ... ... ... 2004ж. ... ... директоры” 2006ж. №9.
17. “Әл – Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ... ... ... ... ... 2002ж., 203 – 207 беттер.
2. “Ақиқат” - 2005ж. №3., 19 бет
3. “Еуразия KZ” 2006ж. 9 қараша, 4 бет.
4. ... 2004ж. №6, 13 бет.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Карл Маркстің өмірбаяны және экономикалық теориясы14 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
«Сиыр табынын толтыратын ұрғашы бұзауларды азықтандыру»26 бет
«Хабар» телеаранасының қазіргі қоғамдағы алар орны, телебағдарламалары46 бет
«Экономикалық ақпараттар жүйесінің қоғамдағы даму рөлі»5 бет
«Қоныс аударушы» дамыған капиталистік елдер5 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет
Акционерлік қоғамдадың табыстылығын болжау3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь