Жел

I. Кіріспе.

1.Жел туралы жалпы түсінік.

II. Негізгі бөлім.

1.Желді өлшейтін құралдар.
Жел – атмосферадағы ауаның жер бетіне параллель бағытта қозғалуы. Жел атмосфера қабаттарында қысымның біркелкі таралмауынан пайда болып, жоғарғы қысымнан төменгі қысымға бағытталады. Ауа қысымы уақыт пен кеңістікте үздіксіз өзгеретіндіктен желдің жылдамдығы мен бағыты үнемі өзгеріп отырады. Желдің бағытын көкжиектің қай бағытынан соғуына байланысты анықтайды және оны градуспен немесе румбымен (16 румбалық жүйемен), ал жылдамдығы – м/с, км/сағ,узелмен немесе балмен (Бофорт шкаласы бойынша) өрнектейді. Биіктікке көтерілген сайын үйкеліс күшінің азаюына байланысты Жел қуаты өзгереді, сонымен қатар ол ингридиенттердің өзгеруіне де тәуелді болады. Жел үлкен аумақты қамти отырып, көлемді ауа ағындарын (муссондар, пассаттар т.б.) туығызады, осыдан жергілікті және жалпы атмосфералық айналым пайда болады. Қазақстанның барлық өңірінде (әсіресе, жазық жерлерде) күшті желдер жиі болып тұрады, оның максимумы қыс айларына (40-45 м/с) және көктем мен күзге (20-35 м/с) келеді. Өте күшті желдер Каспий жағалауы және биік тау асулары мен аңғарларында байқалады. Дүниежүзінде желдер жіктеліміне Қазақстан аумағында тұрақты соғатын 23 жел тіркелген. Оларды Қазақстан бойынша мынадай аймақтарға бөледі:
• ашық далада (Жосалы, Сілті т.б.);
• шөл және шөлейт, үлкен ашық су қоймалары төңірегінде (Каспий теңізі, Балқаш, Алакөл көлдері, т.б.);
• тау аңғарларында және тауаралық өңірлерде («Жетісу қақпасы», «Шілікті аңғары», «Жаңғызтөбе», «Қордай», т.б. .);
• орташа биіктіктегі таулар мен қырқаларда («Ерейментау», «Ұлытау», «Қарқаралы», «Мұғалжар» және т.б.) соғатын желдер.
Жел арзан электр энергиясын өндіру, құдықтан су тарту, диірмен айналдыру, егін суару және тағы да басқа жағдайларда кеңінен пайдаланылады.
Жел ағысы – мұхит пен теңіз суының жоғары қабатында (үйкеліс қабаттары деп аталатын 100 м, кейде 200 м тереңдік) жел мен судың арасындағы үйкелістен пайда болатын ағыс. Бір бағытта ұзақ соғатын желдің әсерінен пайда болған, жел ағысынан дрейфтік (ықпа) ағыс (мысалы, Солтүстік және Оңтүтік пассаттық ағыстар, Батыстық желдердің ағысы және т.б.) деп атайды.
Жел бөгет –жел әрекетінен туындайтын су деңгейінің көтерілуі. Әдетте өзендердің теңізге, көлге құяр сағасында байқалады.
Жел өрнегі –көп жылдық бақылаулар нәтижесінде белгілі бір аймақтағы желдің басым бағытын көрнекі түрде көрсететін векторлық диаграмма. Әдетте, айлық, маусымдық және жылдық болып бөлінеді. Диаграмманың ортасынан түрлі бағытқа қарай тарайтын сәуле-сызық жүргізіледі.Сәуле-сызықтың ұзындығы желдің мөлшеріне пропорционал келеді. Әр кескіндінің ұштары тзу сызықтармен қосылады. Кейде, арнаулы жел өрнегі жасалады мысалы, сәуле-сызық бойына желмен
Пайдаланылған әдебиет:

1. «Қазақ» энциклопедиясы.

2. Ә. Бірмағамбетов, К. Мамырова. «Физикалық география» 5-сыныпқа арналған оқулық. – Алматы «Атамұра».


3. Ә.Бейсенова, К.Каймулдинова, С.Әбілмәжінов, Қ,Баймырзаев. «География» 10-сыныпқа арналған оқулық. –Алматы «Мектеп».

4. Анемометр жайында ғаламтордан алдым.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Оңтүстік Қазақстан құқық және салалық технологиялар колледжі
Тақырыбы: ... ... ... ... Ш
Тобы:ЭР-4
Шымкент 2010 ж
Жоспар:
I. Кіріспе.
1.Жел туралы жалпы түсінік.
II. Негізгі бөлім.
1.Желді өлшейтін құралдар.
Жел – атмосферадағы ауаның жер ... ... ... ... ... ... қысымның біркелкі таралмауынан пайда болып, жоғарғы
қысымнан төменгі қысымға бағытталады. Ауа қысымы уақыт пен ... ... ... ... мен ... ... ... Желдің бағытын көкжиектің қай бағытынан соғуына байланысты
анықтайды және оны ... ... ... (16 ... ... ... – м/с, км/сағ,узелмен немесе балмен (Бофорт шкаласы бойынша)
өрнектейді. Биіктікке көтерілген ... ... ... ... ... қуаты өзгереді, сонымен қатар ол ингридиенттердің өзгеруіне де тәуелді
болады. Жел үлкен аумақты қамти отырып, көлемді ауа ағындарын ... т.б.) ... ... ... және жалпы атмосфералық
айналым пайда болады. Қазақстанның барлық ... ... ... күшті желдер жиі болып тұрады, оның максимумы қыс айларына (40-45
м/с) және көктем мен күзге (20-35 м/с) келеді. Өте ... ... ... және биік тау ... мен ... ... Дүниежүзінде
желдер жіктеліміне Қазақстан аумағында тұрақты соғатын 23 жел тіркелген.
Оларды Қазақстан бойынша мынадай аймақтарға бөледі:
• ашық ... ... ... ... шөл және ... ... ашық су ... төңірегінде (Каспий
теңізі, Балқаш, Алакөл көлдері, т.б.);
• тау аңғарларында және тауаралық өңірлерде («Жетісу қақпасы»,
«Шілікті аңғары», «Жаңғызтөбе», «Қордай», т.б. .);
... ... ... мен қырқаларда («Ерейментау»,
«Ұлытау», «Қарқаралы», «Мұғалжар» және т.б.) соғатын желдер.
Жел арзан электр энергиясын өндіру, құдықтан су тарту, диірмен
айналдыру, егін ... және тағы да ... ... кеңінен пайдаланылады.
Жел ағысы – мұхит пен теңіз суының жоғары қабатында (үйкеліс қабаттары
деп аталатын 100 м, ... 200 м ... жел мен ... ... ... ... ... Бір бағытта ұзақ соғатын желдің әсерінен
пайда болған, жел ағысынан дрейфтік (ықпа) ағыс (мысалы, Солтүстік және
Оңтүтік пассаттық ағыстар, Батыстық желдердің ағысы және т.б.) деп ... ... ... ... ... су деңгейінің көтерілуі. Әдетте
өзендердің теңізге, көлге құяр сағасында байқалады.
Жел өрнегі –көп жылдық бақылаулар нәтижесінде белгілі бір ... ... ... көрнекі түрде көрсететін векторлық диаграмма. Әдетте,
айлық, маусымдық және жылдық болып бөлінеді. ... ... ... ... тарайтын сәуле-сызық жүргізіледі.Сәуле-сызықтың ұзындығы
желдің мөлшеріне пропорционал келеді. Әр кескіндінің ұштары тзу сызықтармен
қосылады. Кейде, ... жел ... ... ... сәуле-сызық бойына
желмен бірге ауаның температурасы (термиялық жел өрнегі), жауын-шашын
мөлшері
түсіріледі
. Жел ... ... ... ... ... ... ... «эол» -желдің құдайы) деп аталады.
Жел геологиялық зор жұмыстар атқарады, жер бетін, тау жыныстарын
бұзады, оларды ... ... ... ... ... ... ... құбылыстардың әуелгісі корразия (қайрау), екіншісі дефляция (үйіріп
әкету) деп аталады. Жел бұзған жыныс бөлшектері үрлеу арқылы көшіп ... ... ... да (аккуммуляция), пішіні түрліше келген шоғырларды
түзеді. Желдің ... ... ... оның ... ... ... ... артқан жыныс бөлшектерін үрлеу, суыру,
тасымалдау, қайрап үшкірлеу және басқа жел ... ... ... ... бәрін мнадай деректермен сипаттауға болады: ауаның
қозғалу жылдамдығы 4,5 м/с-тен 6,5 ... ... ... ірілігі 0,25 мм-ге
дейінгі жыныс кесектері қозғалып көшеді, 10-11 м/с ауа қозғалысы
жылдамдығында ірілігі 0,5-1 ... ... ... орын ... ... 20-30 м/с-ке жеткенде өлшемі 4мм не одан да ірілеу
кесектерді домалатып әкетеді, жел жылдамдығы 30 ... ... не одан ... ағаштар тамырымен жұлынып қалады.
Желдің күйретуші әрекеті дефляция ... мен тау ... ... ... ... үрлеп көшіріп әкету процесі.
Корразия –сырдаң күйдегі тау жыныстарын жел көшіріп айдап әкелген
қатты бөлшектерді механикалық жолмен үйкеп, ... ... ... Коррзия
мен дефляция бір-бірімен өзара байланысқан екі процесс. Осы ... ... ... жер бедерінің түрлі пішіндері пайда болады.
Рельефтің мұндай түрлері жел емін-еркін жайлаған шөлді ... ... ... ... ... орындарда пайда болады. Рельефтің мұндай
түрлері жел емін-еркін ... ... ... ... тән ... ... ... бұзылуға ыңғайлы, жұмсақ, борпылдақ жыныстар дамыған
орындарда қалыптасады. Желдің бұзушы ... ... ... ... ... ... ... (сойдақ тастар) жатады. Сойдақ
тастардың арасында тым алуан түрлі келген ... ... Олар ... біз, ... ... селкілдек тас,айнатас, сүйіртас, сандықтас
тағы басқа көптеген пішіндерде кездеседі. Сойдақтастардың кейбіреулері
адамның, жануарлардың сырт пішініне ұқсас болып та ұшырайды.
Сумен салыстырғанда ... ... ... төмен болуы себебінен
жыныс кесектерінің жел арқылы көшуінің өзіне тән кейбір ерекшеліктері
байқалады. Желдің тасымалдау әрекеті тозаң және құм ... ... ... Тек дауыл кезінде ғана біршама ірілеу бөлшектердің
көшірілуі мүмкін. Қозғалу жылдамдығы судың ағу ... ... ... ... ... 300 есе аз ... ... Жел көшірген жыныс
бөлшектері жер бетімен домалай қозғалады немесе ауаға көтерілген күйде
желдің соғу бағытына қарай ... Жел тұз ... ... зор
қаықтыққа айдап апарады. Мысалы, Африка шөлдерінің тозаңын ... ... ... ұшырып апарады. Атлант мұхитының кейбір орындарындағы
тұнбаларда едәуір мөлшерде осы ... ... ... ... соққан
жел Сахараның тозаңын Италияға жеткізеді. Сахараның эолдық тозаңын
Германияға жеткен ... де ... ... жер ... түскен тозаң
ауданы жүздеген квадрат километр келетін аймақтарды жауып кетеді. Осылайша
желдік шгінділер жиылады.
Аккумуляция. Желдің ... ... ... құмнан тұратын
эолдық шөгінділердің жиылуы жатады. Құрылыс үшін құмның нықталып
орныққандығының үлкені мәні бар. Осыған байланысты құмды шөгінділер
жылжымалы және ... ... ... ... ... ... ... қырқалы және төбешікті құм шоғырлары жатады.
Жылжымалы құмдар өсімдік тамырлары арқылы бекімегендіктен сусымалы ... ... олар ... ... көшеді.
Дюналар белгілі бір тосқауылдардың жанында желдің құмды суыруы
нәтижесінде өзендер мен теңіздердің жағаларында жиылады. Адыр тәрізді
келген құм ... ... 20-40 ... ... одан да ... өлшейтін құралдар. Атмосфералық қысымның айырмашылығы ауаның
қозғалуына себепші болады. Ауаның горизонталь бағыттағы қозғалыстарын жел
болатындығы барлығымызға айқын.. Жел ... 12 ... ... Бофорт
шкаласымен де анықтайды. Мұндағы 0 балл желсіз тымықты білдірсе, 12 ... 30 ... ... ... ... ... ... жылдамдығымен қатар, оның бағытын да білу дің маңызы зор. Жел
бағытын оның ... ... ... ... анықтайды. Осыған сәйкес,
көкжиектің 8 негізгі бағытын (румб) ажыратады: солтүстік (С), солтүстік-
шығыс (СШ), шығыс (Ш), оңтүстік-шығыс (ОШ), оңтүстік (О), ... ... (Б), ... ... ... мен бағытын ауа райын бақылайтын станцияларда желбағар
(флюгер) деп аталатын құралмен
Желбағар. (флюгер).
анықтайды.
Мұнда желдің бағытын жағалай еркін ... ... айыр ... ... Оның астында көкжиек тұстарына сәйкес келетін 8 көрсеткіш таяқша
бар. Олардың біреуіне С (солтүстік) әріпі бекітілген. Желбағардың ұшар
басына ... ... ... ... ... ... Жел
күшейген сайын қалақша да тік доғаны бойлап, желбіреп көтеріле түседі.
Доғаның бөліктері ... ... бір ... ... ... ... таяқшалардың арасы 1 м /сек, 1 таяқшаның тұсы 2 м /сек,
таяқшалардың 1-2 таяқшалардың арасы 3 м /сек, 2 таяқшаның тұсы 4 м ... ... ... ... м /сек ... ... орны |м /сек |
|0 тұсы |0 |
|0 мен 1 ... арасы |1 |
|1 ... тұсы |2 |
|1 мен 2 ... ... |3 |
|2 ... тұсы |4 |
|2 мен 3 ... ... |5 |
|3 ... тұсы |6 |
|3 пен 4 ... ... |7 |
|4 ... тұсы |8 |
|4 пен 5 ... ... |9 |
|5 ... тұсы |10 |
|5 пен 6 ... ... |12 |
|6 ... тұсы |14 |
|6 мен 7 ... ... |17 |
|7 ... тұсы |20 ... биіктігі 10-12 м темір сырықтың басына орнатылады. ... ... ... ... ... де, ... болады. Желдің
қатты жылдамдығын өлшеу үшін, мынадай анемометрлер және басқа да ... ... ... ... ... ... ең қарапайым жабдық
Вильд Флюгердің приборы.
1 –таяқшасы.
2 –кильге мықты қатырылған, яғни жел өзгеріп кеткенде ауытқымалы етіп
орнықтырылған.
3 –пластинада тік ... ... 4 ... ... ... ... ... етіп орнықтырылған. Жел қаншалықты күшті тұрса,
пластинаның ауытқуы соншалықты күшті болады да 5 көрсеткіш құрылғысы
көмегімен желдің ... ... ... ... білу үшін, пластина 150х300
мм және 200 грамм өлшемге ие болып, желдің күшті тұрған аймақтарын ал 800
грамм тұрақты желдің ... ... ... жылдамдығы м /с-пен белгіленеді, оны өлшейтін құралды
анемометр деп атайды. Анемометрлердің күрделілігіне байланысты оның екі
түрі бар: ең ... түрі ... ... ... ал ... ... желдің жылдамдығын, бағытын, қысымын өлшейді. Анемометрлердің
бірнеше түрі бар:
• АТТ-1002 ... ... ... ... анемометрі;
• АПР-2 анемометрі;
• АТТ-1005 анемометрі;
Қазіргі кезде анемометр желдің жылдамдығын, желдің бағытын, желдің қысымын
өушеуде маңызды рөл атқарады.Жер ... ... ... ... ең көп
қолданыста жүргені анемометрлер болып табылады. Анемометрлер метрологиялық
лаборатоияларда, тау жыныстарын қазуда, желдеткіштерді шығаратын
өндірістерде көптеп қолданады.
МС-13 анемометрі -өндірістік мақсаттағы ... ... ... метрологиялық станцияларда желдің жылдамдығын өлшеуге арналған.
ИСП-МГ4 анемометрі – өндірістік мақсаттағы ... ... ... ... ... ... ... өлшеуге арналған. Желдің
жылдамдығы мен температураны бір уақытта, дәл анықтайтын анемометрдің бір
түрі. ... ... ... ... ... 99-ға жуық ... ... электронды анемометр –бұл құрал шахта және пайдалы қазбада
қолдануға арналған құрал.
Пайдаланылған әдебиет:
1. «Қазақ» энциклопедиясы.
2. Ә. ... К. ... ... ... ... оқулық. – Алматы «Атамұра».
3. Ә.Бейсенова, К.Каймулдинова, С.Әбілмәжінов, Қ,Баймырзаев. «География»
10-сыныпқа арналған оқулық. –Алматы «Мектеп».
4. Анемометр ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 ж. желтоқсан оқиғасы10 бет
1986 жыл. 16 желтоқсан5 бет
1986 жылы 16 желтоқсан оқиғасы7 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы17 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы жайлы12 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасының қозғаушы күштері мен барысы13 бет
1986 жылғы желтоқсан. Аңыз бен шындық15 бет
1986ж. Қарағандыдағьі желтоқсан оқиғасы және оның облыстың қоғамдық өміріне әсері8 бет
2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь