Қызыл кітапқа енген өсімдіктер [ буклет ]

1.Кәдімгі шолпан кебіс (сүйсіндер тұқымдасы)
2.Шренк тобылғытүс (Раушангүлділер тұқымдасы)
3.Леманн күшаласы, ит күшала (Аронниктер тұқымдасы)
4.Алтай қасқыржидегі (Тимеялар тұқымдасы)
Кәдімгі шолпан кебіс (сүйсіндер тұқымдасы) – Қазақстандағы ең әдемі және сирек кездесетін түр. Осы туысқа кіретін басқа түрлер сияқты бұл да Республиканың солтүстіктегі аралас ормандарда Алтайда кездеседі. Бұл көпжылдық өсімдіктің жер асты бөлігі жуан, өрмелегіш тамыр сабақтарымен ұзын, қатты тамырымен танымал. Сабағы 50 см-ге дейін биіктікте, төменгі жақ түсі қошқылдау, құрғақ жапырақтармен оранған. Ортаңғы бөлігінде көлемді, жұмыртқа әлде эллипс пішінді, үшкірленген, жасыл түсті 3-4 жапырағы бар. Гүлінің диаметрі 8 см-ге дейін, өзіндік пішіні бар осы тұқымдастың өнімдеріне тән. Гүлсерігі екі шеңберге орныққан 6 жапырақшадан тұрады, бір-бірінен пішіні мен түсі арқылы ажыратылады. Әсіресе ішкі шеңбердегі үшінші жапырақша ерекшеленеді, басқаларына қарағанда көлемді, қайқайған, пішіні кебіс тәрізді. Түсі жалтырауық сары, ішкі жағы қызыл нүктелі. Кәдімгі шолпанкебіс маусымда гүлдейді, ұсақ қоңыздар тозаңдандырады. Гүлі нәрлі болмағанымен ашық түсімен, бас айналдырар хош иісі жәндіктерді өзіне шақырады. Әр өсімдік көптеген тұқым өндіреді – доға тәрізді иілген көлемді қорапшада бірнеше мыңдаған тұқым болады. Тұқым 2-3 айдың ішінде жетіледі және ұзақ уақыт қораптың ішінде қалады. Әдетте олар қыс мезгілінде шашылады да, желмен алысқа таралып кетеді. Тек тұқымның кейбіреулерінен
        
        Кәдімгі шолпан кебіс (сүйсіндер тұқымдасы) – Қазақстандағы ең әдемі және
сирек кездесетін түр. Осы туысқа кіретін ... ... ... бұл да
Республиканың солтүстіктегі аралас ормандарда Алтайда кездеседі. Бұл
көпжылдық өсімдіктің жер асты ... ... ... тамыр сабақтарымен
ұзын, қатты тамырымен танымал. Сабағы 50 см-ге дейін биіктікте, төменгі жақ
түсі қошқылдау, құрғақ жапырақтармен ... ... ... ... әлде ... ... үшкірленген, жасыл түсті 3-4 жапырағы бар.
Гүлінің диаметрі 8 см-ге ... ... ... бар осы ... тән. Гүлсерігі екі шеңберге орныққан 6 жапырақшадан тұрады, бір-
бірінен пішіні мен түсі арқылы ажыратылады. Әсіресе ішкі ... ... ... ... қарағанда көлемді, қайқайған, пішіні
кебіс тәрізді. Түсі жалтырауық сары, ішкі жағы қызыл нүктелі. Кәдімгі
шолпанкебіс маусымда гүлдейді, ұсақ ... ... Гүлі ... ашық түсімен, бас айналдырар хош иісі жәндіктерді өзіне
шақырады. Әр өсімдік көптеген тұқым өндіреді – доға ... ... ... ... ... ... болады. Тұқым 2-3 айдың ішінде жетіледі
және ұзақ уақыт қораптың ішінде қалады. Әдетте олар қыс ... ... ... алысқа таралып кетеді. Тек тұқымның кейбіреулерінен ғана жаңа
өсімдік шыға алады. Тұқым оның ... ... ... ... ... соң ғана ... ... топырақтағы органикалық заттарды сіңіреді,
өзінің өсуі үшін пайдаланылатын өсімдіктердің яғни кәдімгі шолпанкебістің
көмегімен қабылдап ... Тек ... ... соң ... өз бетінше
қоректене бастайды. Бірақ саңырауқұлақтар өсімдік тамырының тканьдерінде ол
тіршілік еткен мерзім бойы сақталады.
Шренк ... ... ...... ... да ... бұта. Қазақстанға тән жергілікті түр әлемде кездеспейді.
Бұл біздің республикамыздағы ежелгі өсімдіктердің ... жасы 30 млн ... емес ... ... ол ... ... ... ормандарда және бұталы
далаларда кең тараған. Біздің уақытқа ... ... екі ... ... және Қаратау тауларында (Жамбыл, Қарағанды. Оңтүстік
Қазақстан облыстарында) ... Бұл түр ... ... қалған жұрнақ
болып табылады. Тек Орталық ... бұл ... бір ғана ... ... ... ... шөлінде тастақты топырақтарда, тақырлардың
шетінде ... онша ... емес бұта ... 2,5 ... ... өскен
бұтақтардан құрылған, қалың діңі бар, сұрғылт сары қабықты, жапырақтары
жіңішке таспа тәрізді, қауырсынды, 15-80 ... ... ұсақ ... ... ... ... сыпыртқы. Жылдық өркендердің
ұшында жетіледі.Гүлдері ақ, ... ... ... хош ... ұзақ ... 5 желектері және 20-25 аталығы бар.Гүлдеу мерзімі әдетте ... ... ... ... ... ... ... түрде
көбеймейді, тек тұқыммен ғана көбейеді.Тұқымдары 10-15 жылда ... ... ... ғана ... ... ... ұзақтығы 100 жылдан асады.Сирек кездесетін түрді отынға ... жаю және ... ... ... саны ... ... ... жерасты өркендерінің есебінен өсіп жетілуі ... ... жылы ұзын ... өсіп ... ал ... жылы олар
гүлдеуі мүмкін, бірақ тұқым бермейді.
Леманн күшаласы, ит күшала ... ... ... шөлде,
орманды тау етегінде және аласа таулардың тастақты беткейлерде Қазақстанның
оңтүстігінде Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан және Жамбыл облыcында өседі. Бұл
сыртқы түрі ... көп ... жер ... ... және ... тән ... ... еліміздің тұрғындарының көпшілігі бұл
тұқымдар өкілдерін, жекелей алғанда аппақ үлкен гүлді оранжереялық және
бөлмелік өсімдіктер ретінде біледі. Күшала ыстыққа, құрғақшылық жағдайына
жақсы ... ... көп ... ... күйінде өткізеді. Жер үсті
өркені басқа эфемероидтарға ұқсап тек ерте көктемде наурыздың соңы сәуірде
өсіп өнеді. Гүлдеп ... және ... ... соң ... ... ... ... Тек шар тәрізді түйнегі келесі жылғы ұрпақ
беретін өркені қалады. Жапырағы жалпақ қандауырша сияқты, ... ... ... ... ... ... сабақтың биіктігі 20-40 см.
Гүлшоғырын жамылғы жапырақ қуысында, қабыршықты қынабы бар. Гүлдеген кезде
жамылғы түтігінің ұзындығы 10 см-ге дейін, ені 4-5 ... ... ... саны көп, өте ұсақ, дара жынысты, гүлсерігі жоқ, бір түйін аналық
гүлдер сабақтың төменгі жағына орналасқан, аталықтары екеу, сабақтың
жоғарғы жағында орналасқан.
Гүлшоғырының ... ... ... тозаңданады. Тозаңдану түрлі
шыбындардың көмегімен жүзеге асады. Оларды тек жамылғының ашық түсі ... ... ... іш ... ... ... иіс өзіне
тартады. Жамылғыға ұшып кірген шыбын оның бетімен сырғанап, ... ... ... бойы аналық гүлдер арасын аралап, басқа
өсімдіктен алынып келген тозаңмен тозаңдандырады.
Алтай қасқыржидегі (Тимеялар тұқымдасы) – сирек кездесетін түр,
Қазақстанда ... екі ... ... ... және Зайсанның
оңтүстігіне қарай (Саур, Тарбағатай) шектеулі жергілікті түрі. Бұл онша
биік емес (биіктігі 80см) ... ... ... тау етегінде және
онша қалың емес жапырақты ормандарда өседі. Ашалана бұтақтанады және
барынша эллипс тәрізді жиегі бүтін жапырақтарымен айрықша көрінеді. Гүлдері
қос ... жай ... ... бұтақтардың аяқ жағында соңында
ұзынжа (үш-жетіден) тобымен отырады. Гүлсерігі қардай аппақ, ... ... ... ... төрт ... ... үлесімен.
Гүлдері күшті хош иіс бөледі және аз мөлшерде ... ... ... ... ... алтай қасқыржидегі сирен ағашының гүліне қарағанда
ұсақтау. Қасқыржидек мамыр-маусым айларында, яғни жаз айына ... ... ... қара ... ... ... бар, маусым және шілде
айында пісіп жетіледі. Өсімдіктің барлық бөлігі улы. Бұтаұтарының сүрегі,
қабығы және өркендері жемістерімен қоса ... ... тіс ... ... ... ... ... қарсы қолданады. Түр толығымен
қорғауды қажет етеді. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Ұсақ торлы жуа (Лалагүлдер ...... ... тек батыс
бөлігінде кездеседі. Кейде тау өзендернің аңғарларында үлкен алаңдарды алып
жатады және самырсынды шыршалы ... ... ... ... ... Басқа пияздардан жалғыз емес, түптенген тамырсабақтармен,
сұрғылт торлы қабығымен ерекшеленеді. Сабағының биіктігі 76 см, ... ... ... ... ... екі, ... үш ... жалпақ
эллипс тәріздіжапырақтары болады. Торлы жуанның жапырағының пішіні жағынан
меруертгүлдің жапырағына өте жақын. Гүлдері ұсақ (0,5см) ... ... ... ... аталық жіпшелер гүлсерігінен ұзындау,
сондықтан аталықтар түйін бағанасымен бірге ... ... ... түсіп
тұрады. Бұд түр маусымшілдеде гүлдеп, шілде-тамызда жеміс береді.Тұқымымен
және вегетативті түрде көбейеді (тамырсабағы ... ... ... жер үсті бөлігіэфир майын және көп мөлшерде С дәруменін бөледі,
сондықтан ұсақ ... жуа ... өзі ... ... ... тағамдық
өсімдік болып табылады. Оны жас күйінде, тұздалған,маринадталған, ашытылған
күйінде жейді. Гүлдегенге дейін пиязшығымен қоса топырақтан сілкіп, жұлып
алып ... Одан ... ... да, ... да ... кетеді де жеуге
жарамсыз болып қалады.Өсімдіктің осы мүшелерін халықтық медицинада бронхы
ауруын, склерозды емдеуде және ішек құртын түсіруге қолданады.Үнемі жаппай
жинаудың ... ... ... ... ... ... жуаның саны азайып барады, сондықтан Қазақстанның Қызыл кітабына
енгізілген.
Көрікті Островская (Қоңыраугүлдер тұқымдасы) - монотипті (бір ғана
түрі бар) Орта ... туыс ... тек Уғам ... ... ... Облысы) кездеседі. Бұл мықты көпжылдық ұзын түйнек
тәрізді, жуандаған тамырымен, Орта Азиядағы әдемі өсідіктердің бірі болып
саналады.Олигоценнен сақталып келген (30 млн. Жыл) ескі ... ... ірі ... ... ... ... ... кең
таралған болатын. Қызатын қорымды беткейлерде және жартас көлеңкелерінде
өседі. Биік 1,5 м сабағымен шоғырлана орналасқан ірі жұмыртқа пішінді
немесе ... ... ... ... ірі, ... 10 ... 12 см) бозғылт көгілдір, кейде ақ қоңырау ... ... Олар ... ... ... ұзын ... ... күлтеден қысқа, түйіні ұзын бағаналы және жеті
бөлікті тозаңымен. Островския маусымда гүлдейді, шілдеде жеміс
береді.Жемістері ірі, ... ұзын ... бар. Ұш ... ... ... тесіктер бар.Тұқымы қысыңқы, сопақ, жіңішке
қанаттарымен. Остовския тек тұқымымен ғана ... ... рет ... ... 10 ... ... түр толығымен қорғауды қажет
етеді.Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компьютерлік графика8 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық инфрақұрылым элементтернің даму жолы және бүгінгі жағдайы14 бет
Қызыл кітап туралы2 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«Қызыл қырғын» құрбандары14 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Асханалық қызылша14 бет
Жануарларды қорғаудағы «Қызыл кітаптың» маңызы13 бет
Кітапқа қойылатын техникалық талаптар52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь