Жалпы білім беретін мектептегі бастауыш сынып оқушыларының ән-күй бағдарламаларында домбыра күйлерін пайдалану процесі әдістері

Жоспар
Кіріспе
І Бөлім:
Оқушылардың музыкалық тәрбиесінің педагогикалық ықпалы.
1.1 Бастауыш сынып оқушыларының музыкалық психологиясының ерекшеліктері.
1.2 Қазақтың домбыра күйлерінің құрылымы
ІІ Бөлім:
Домбыра күйлерінің бастауыш сыныптардағымузыкалық тәрбие процесіндегі негіздерлуі және қолданылуы.
2.1 Оқу бағдарламасындағы домбыра күйлерінің тәрбиелік мәні.
2.2 Эксперимент.
Қорытынды.
Құлданлған әдебиеттер.
Кіріспе
Қазіргі музыка тәрбиесінің әдістері мынадай оқыту принциптеріне негізделеді, яғни тәрбиенің көркемдік жағына көп көңіл белу. Осы принципке жүгіне отырып, оқушыны алғашқы сабақтан бастап өнерге баулу, музыка тілін мұқият тыңдауға, терең ойына, құралына ұғындыру. Бұл істі шешуге әртүрлі шаралар қолдануда. Ең алдымен әңгімелесу, түсіндіру, көрсету.
Оқу есебімен қатар мысалы музыка сауатының негіздерімен танысу, бастапқы оқу барысында оқушылардың музыкалық дамуына ерекше көңіл белу керек /есту қабілетіне, ырғақтылығына, есте сақтауына/
Музыка тәрбиесінің қиындықтарын шешуде әртүрлі қосымша жұмыстар жүргізуге болады.
Актуалдылық - Біздің қоғамның оолған социалдық өзгерістердің күшімен Музыка бағдарламасын жаңа материалмен қамтамасыз
Ету қажет болды. Бастауыш сынып оқушыларының ән-күй сабағын өткізуге жаңа тәсілдерді іздеу мәселесі актуалды болып келеді. Осының бәрі дипломдық жұмыс тақырыбының мәні болып, ән-күй мұғалімдерінің тәжірибесінде домбыра күйлерінің материалдарын қолдануға бағытталады.
Зерттеу мақсаты-ән-күй сабағында керекті домбыра күйлерінің
Музыкалық материалдарын пайдалану үшін жинақтау және жұмыс әдістерін ұсыну.
Зерттеу міндеті – домбыра сүйемелдеуімен ән айтып, куй тартуды үйрету, жыраулық дәстур, айтыс өнерін меңгеріп, батыс Еуропа және шығыс музыка өнерінің дәстүрлерімен танысу. Қазақтың қолөнер түрлерін үйретіп, оқушылардың көркемдік ой жүйесін қалыптастыру,
Балалардың шығармашылық ынтасын, ой-ерісін, қиялын дамыту.
Дәстүрлі өнеріміз арқылы қайырымдылыққа, адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеп, мәдениетті жан-жақты дамыған адам етіп шығару.
Зерттеу гипотезасы – Бастауыш сынып оқушылыарының ән-күй сабағында домбыра күйлерін қолдануы, музыкалық қабілеттік деңгейін көтеруге талаптандырады.
Зерттеудің пәні – сынып оқушыларының музыкалық істерінің ән-күй сабағындағы домбыра күйлерін қолдану процесі.
Зерттеу объектісі – жалпы білім беретін мектептегі бастауыш сынып оқушыларының ән-күй бағдарламаларында домбыра күйлерін пайдалану процесі әдістері.
Зерттеу әдістері – психолого-педагогикалық анализ, музыкалық әдебиеттер, тәжірибе алмасу, салыстыру.
Сыныптар арасындағы ойындар, көріністер, ашық сабақтар өткізу.
Зерттеу базасы – Тауағаш жоғары сатылы мектеп 2 сынып оқушылары.
Зерттеу жаңалығы – ұлттық музыкаға тартып халық өнеріне, құрметпен қарау, оны суйю.
Қолданылған әдебиеттер

1) 1-2 сынып оқыту әдістемесі Атамұра 1998ж.
Ш.Кульманова, М.Уразалиева, Б.Сулейменова.
2) 3-сынып оқыту әдістемесі. Атамұра 1999ж.
Ш.Кульманова, М.Уразалиева.
3) 5-сынып оқыту әдістемесі. Алматы: Атамұра, 2001 – 64бет. А.Жайымов, Б.Ысқақов, Ж.Еңсепов.
4) 6-сынып О.Ә. Атамұра. 2002ж.
А.Жайымов, Б.Ысқақов.
5) Бағдарламалар: 1-4 сынып. Музыка пәні. Атамұра 2003ж.
Құлманова Ш.
6) Музыка әлемінде. 2005 №2. 15 бет.
7) Музыка әлемінде. 2005 №6. 7 бет.
8) Музыка әлемінде. 2005 №6. 30 бет.
9) Музыка әлемінде. 2006 №2. 39-40 бет.
10) Музыка әлемінде. 2006 №6. 11 бет.
11) Музыка әлемінде. 2006 №3. 19-20-21 бет.
12) Музыка әлемінде. 2006 №3. 31 бет.
13) Музыка әлемінде. 2006 №2. 25 бет.
14) Музыка әлемінде. 2005 №5. 27 бет.
15) Қазақ күйлерінің тарихы. 58 бет.
16) Күй-тәңірдің күбірі. А., 1996ж. Есенұлы А.
17) Есенұлы А. Елеусізқызы Г. Күй-керуені. А., 1997ж.
18) Жайымов А., Бүркітов С., Ысқақов Б.
19) Домбыра үйрену мектебі. А. 1992.
20) Ардақ. ә-күйлер туралы көркем шығармалар жинағы. А. 1989.
21) Дүйсенов О., Бүркітов С. А. 1996. Қазақтың халық күйлері.
22) А.Жубанов. Ғасырлар пернесі. А.1975.
23) А.Жубанов. Қазақ халық музыкасының аспабы – дрмбыра.
24) Сейдімбек Ә. Қазақтың күй өнері. Астана, Күлтегін. 2002ж.
25) Ысқақов Б., Нажмеденов Ж. Домбыраны тез үйрену тәсілі. А., 1999.
26) Т.Жұмалиева, Д.Ахметбекова, Б.Ысқақов, Ә.Қарамендина, З.Қоспақов. Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы.
27) Бастауыш мектеп 2006 - №8, 9. 38 бет.
        
        Жоспар
Кіріспе
І Бөлім:
Оқушылардың музыкалық тәрбиесінің педагогикалық ықпалы.
1. Бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... домбыра күйлерінің құрылымы
ІІ Бөлім:
Домбыра күйлерінің бастауыш сыныптардағымузыкалық тәрбие ... және ... Оқу ... ... ... ... мәні.
2.2 Эксперимент.
Қорытынды.
Құлданлған әдебиеттер.
Кіріспе
Қазіргі музыка тәрбиесінің ... ... ... ... яғни ... ... жағына көп көңіл белу. Осы принципке
жүгіне отырып, оқушыны алғашқы сабақтан бастап өнерге баулу, музыка ... ... ... ... ... ... Бұл істі ... әртүрлі
шаралар қолдануда. Ең алдымен әңгімелесу, түсіндіру, көрсету.
Оқу есебімен қатар мысалы музыка сауатының ... ... оқу ... ... ... дамуына ерекше көңіл белу
керек /есту қабілетіне, ырғақтылығына, есте сақтауына/
Музыка тәрбиесінің ... ... ... ... ... болады.
Актуалдылық - Біздің қоғамның оолған социалдық ... ... ... жаңа ... ... ... болды. Бастауыш сынып оқушыларының ән-күй сабағын өткізуге
жаңа тәсілдерді іздеу мәселесі актуалды болып келеді. Осының бәрі ... ... мәні ... ... мұғалімдерінің тәжірибесінде домбыра
күйлерінің материалдарын ... ... ... ... ... ... ... материалдарын пайдалану үшін жинақтау және жұмыс әдістерін
ұсыну.
Зерттеу міндеті – домбыра сүйемелдеуімен ән айтып, куй тартуды үйрету,
жыраулық ... ... ... ... ... ... және ... музыка
өнерінің дәстүрлерімен танысу. ... ... ... ... ... ой ... қалыптастыру,
Балалардың шығармашылық ынтасын, ой-ерісін, қиялын дамыту.
Дәстүрлі өнеріміз арқылы қайырымдылыққа, адамгершілікке, ізгілікке
тәрбиелеп, мәдениетті ... ... адам етіп ... ...... ... ... ән-күй сабағында
домбыра күйлерін қолдануы, ... ... ... ... пәні – ... оқушыларының музыкалық істерінің ән-күй
сабағындағы домбыра күйлерін қолдану ... ...... ... ... ... бастауыш сынып
оқушыларының ән-күй бағдарламаларында домбыра күйлерін пайдалану процесі
әдістері.
Зерттеу ...... ... музыкалық
әдебиеттер, тәжірибе алмасу, салыстыру.
Сыныптар арасындағы ойындар, көріністер, ашық сабақтар өткізу.
Зерттеу базасы – Тауағаш ... ... ... 2 ... ... жаңалығы – ұлттық музыкаға тартып халық өнеріне, құрметпен
қарау, оны суйю.
1 бөлім ... ... ... ... ЖОЛДАРЫ
Музыкалық танымды қалыптастыру оку сатыларының кезкелген сатысында
жүргізілуі тиіс. Орта мектеп оқушыларының ... ... ... ... ... бұл ... ... шешілуіне жағдай тудыратын
біркатар педагогикалық нысандар мен әдіс-тәсілдерді ... ... ... ... ... ... жас ... оқушылардан әр
түрлі жағдайда өтетіні белгілі. Осыған орай музыкалық танымды қалыптастыру
процесі мен оның ... ... ... ерекшеліктердің тууы мүмкін.
Оның сырын мәдени құбылыстарды ... және ... ... ... іздеген ләзім. Бұл түсініктер біртіндеп тұрақтанып,
адамның қоғамдық өмірді танып-білудегі ... ... ... ... Мұндай езгешеліктерден өту — музыкалық танымның қалыптасу
жағдайына байланысты.
Егер музыкалық бағдары жағынан ... ... ... ... ... ... жасының қалыптасу мөлшеріне қатысты болса,
онда ... ... ... де ерте ... Жас ... ... ... келсек, оку-тәрбие мазмұны тыңдаушының тарихи-музыкалық
танымының белгілі бір сатысында ... ... ... ... шарт.
Студенттердің жас ерекшеліктерінен туындайтын мүмкіндіктері мен
ерекшеліктеріне сүйеніп, олардың білімі мен қызметіне ... ... ... кою ... Психология ғылымында оқушылардың жас мөлшеріне
сай ерекшеліктерді зерттелген Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев, ... ... ... және ... ... жан-
жақты мінездеме беріп, олардың жүйке дамуының басты ... ... ... музыкалық білім алудың алғашқы кезеңінде
оқушылардың қабылдау ... ... ... әлі де толық
шешімін таппай келеді.
Психология гылымының талаптары бойынша, 16 ... ... ... болып саналады. Біздің міндет - олардың ... ... ... факторларды халықтық музыка негізінде анықтау. Себебі музыкалық
танымды ... ... ... ... ... ... Оның музыкалық сауатын ашу арқылы осы кезге дейін қалыптасқан
тарихи-музыкалық танымы өз ... және ... ... ... ... ... дамытудың маңызды кезеңі - ... ... ... алудың алғашқы кезңінде барлық оқушылар ... ... ... ... ... ... байқалып
тұрады. Олардың музыка мәдениетінің қайнар ... ... ... ... пайда болады. Олар әсем де әуезді саздың қоғамдағы орнын, ... ... ... ... тарихи ақпарат беретінін де ... ... ... ... - ... әрі ... педагогикалық
процесс. Себебі дәл осы танымдық ... ... ... ... ... ... Осы ... тәрбие беру міндеттерінің ауқымы кеңіп,
көркемдік қызығушылық, тарихи көзқарасты қалыптастырудың да ... Бұл ... ... ... ... ... мол тәрбие
жұмыстарын жүзеге асыруға ... ... Бұл ... ... жадында музыкалық танымның қалыптасуымен дараланады. Педагогтік
ұжымның мұндай процестің қалыптасуын тарихи ... ... ... тууы ... ... ... ... әркімнің ез еркімен іс-әрекет жасауға қадам ... ... деп ... Бұл ... оқушылардың ой-сезімінің сапалық
жағынан есуімен де ерекшеленеді. Мұның бәрі оларды өз ... және ... ... ... ақпараттың қаншалықты күрделі әрі маңызды
екендігін сөзінуге итермелейді. Егер оқушылардың өз ... ... ... ... ... онда өнер ... ... тарихи танымды
қалыптастыру да жүйелі сипатқа ие болады. ... ... ... ... оның ... және жас ... тән ... ескерген жөн.
Оқыту ісіңдегі психологиялық үрдіс ұлттық танымды ... ... ... ... ... да ... ... тыңдаушыдан эмоциялық негіздегі қабылдаумен катар
саналы түрдегі талдауды да талап ... ... езі ... музыканың
көркемдік құралдарын игеріп, мазмұн мен форманың бірлігін ... ... ... түсінеді деген сез. Сондай-ак, тыңдаушы орындаушылық
шеберлік мәселелерін де сөзініп, оның кырсырына қаныға түседі.
Педагогтік тәжірибеде көркем ... ... ... дамымай,
керісінше, кұлдырайтын кездері де кездесіп ... Ол ... ... ... ... ... жүргізілмегендігінен ту-ындайды.
Мұндай касиеттердің төтелей жас ерекшелігіне тәуелді болмайтынын ... ... ... ... ... калыптасу процесі тұрғысынан
келгенде, бұл салага біз бағалау қызметін де ... Оның ... ... ... тұрғыдан қабылдау және қазақ халқының тарихы
мен мәдениеті тұрғысынан ойлы да саналы түрде бағалаумен ... ... ... ... ... ... музыкалық ақпарат көлемінде ұлғайтып отыруға болады. Көркем таным
окушының тұракты белсенділік ... ... жеке ... тән ... оның жас ... жағынан қалыптасу процесі де ерекше назар
аударады. Себебі жеке тұлға, бір жағынан, ... ... ... ... ... әсер етудің нетижесінде қалыптасады. Жеке
тұлғаға тән ... ... адам ... ... ... ... де жинақталады.
Педагогтік басқару міндеттері оқушылардың көркем ... ... ... ... жеңіп шығуға, сонымен бірге
тарихи-музыкалық даму негізінде құрылатын ... ... ... ... ... ... да ... дәрежеде көркем ойлаудың
жалпы заңдылықтарын анықтауға қызмет істейді. Мұның өзі даму, жетілудің
нетижесі ... ... ... ... ... ... қатысты
көзқарасты дамыту міндеті бірыңғай эстетикалық емес, ... ... ... ... шешілуі шарт. Эстетикалық әсерді музыкалық таным - тыңдай,
түсіне білу, түйсіну ... тыс ... ... ... ... деңгейдегі тарихи және көркем ақпараттың қажетті ... ... ... ... келе ... музыкалық танымның
қалыптасуы — оқушының есіп-жетілуінің нәтижесі ғана ... ең ... ... ... ... ... Оның жүзеге асуы
барысында оқушылардың мүддесіне қатысты ... ... ... де ескеру қажет.
Бұл талап-тілектер халық ... ... ... ... ... де ... Көптеген халық әңдерінін көркемдік
жүйесін салыстыра келіп, оқушылар шығарманың мазмұны мен көңіл-күйіне жете
мән беріп, ... әр ... ... ... ... алмасып келуіне,
ырғактық ерекшеліктеріне байланысты екенін байқайды. Екпін мен ырғақты
тұтас ... ... ... ... ... ісін өте қарапайым
ырғақтық жүйеден бастаған абзал. Ол музыкалық ... ... ... ... да ... ... бұл ... қызығушылығы мен ынта-
жігерін жоғалтып алмас үшін, оку процесінің бұл түріне де ... мән ... ... ... ... ... дәстүр аясында туып
қалыптасқан туындыларды басымдау тыңдатудың маңызы зор. ... ... ... қарапайым. Жеңілден қиынға бастай отырып ... ... ... ... ... ... ... туды.
Балалардың көркем сезімін тәрбиелеу барысында біз ... мен ... ... ... ... карточкаларын, ойындарды,
сұрак-жауап жүйесіне негізделген речитативтік ... де ... Сол ... ... ... ... кайталануын да
жүргіздік: оқушылардың бір тобы ... ... ... ... болса,
келесі топ оған ырғақтық жүйеде жауап қатады.
Оқушылардың тарихи ... ... ... ... ... ... ... бағдарлаумен дараланбайды. Себебі алғашқы кезде
олар халық өндерінің нәзік пернелерін жете ұғына ... ... ... оқу ... ... ... ... отыру қажет. Сол арқылы
балалар халық музыкасы саласында ұғым-түсінік ... ... ... ... ... ... эстетикалық деңгейі және тарихи мазмұнына
каныға түседі. Осы ... орай біз ... ... ... ... қолданып, ал накты шығармашылық шешім шығаруды окушылардың
өздеріне ... ... ... өз ... ... байыбына
барып, түйшін шешуі сынып оқушылары ... ... ... ... ... беледі. Мұның өзі — оқушылардың музыкалық ... ... бір ... ... оқу құралы мұғалімге арналған «Музыка» пәні оқулығымен
бағдарламасының ... ... ... ... ... ... ... сол сияқты қазақ халқының, ұлттық педагогикасының
зор мүмкіндіктері пайдаланылады. әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... ???. өйткені, сабақ барысында
түрлі жағдайлар туындауы мұмкін. Бұл баланың ... ... ... ... Сол сияқты саюақ кестесіне музыка пәнінің орналасуы да көп
жағдайларға әсер ... ... ... қызықты, тартымды қылып өткізде де
бала міңезіне әсер етіп, өзгертуі тиіс.
Берілген оқулық авторлардың он ... ... ... ... М. ... ... тыңдатудың ең тиімді әдістерін ұсынады. Ол
балалардың жас ерекшілігіне лайықтығы мен сабақтың жүйелілігін тексерді.
Ал Б. ... ... ... ... ... Оның ... 2 сынып
– тағы аңыз-күйлерден басталады.
Балаларға ақу матералын сабақта меңгеруге ... ... ... ...... ... ... болатын шартты белгілер ойластыры ... ... мен ... ... яғни бір ... ... дауыспен (ән) және
аспаппен (күй) бейнеленуі өте қызықтырады. Мысалы: 4-тоқсан 1 ... ... атты ... күйі мен Л. Хамидидің «Бұлбұл» атты белгілі
әніндегі бұлбұл бейнесі. 2-ші ... ... ... ... құрылған. І ж/ж. тақырыбы «Ән мен күй – халық ... ... ... балаларды қазақ халық аспаптық музыкасымен тереңірек тыныстыру. ... ... ... беру кезінде 2-ші сынып оқушыларының
ойлау қабилеті мен психолоиясы, жас ерекшелігі ескерілген.
(жалғасы) 1.1.
1-2 ... ... ... танысса, басқа сыныптарда сабақ
күрделенді. 3-ші сыныпта халықтың ақындық шығармашылығымен (жыр, терме,
айтыс) ... ... да ... ойналатынын көреді. Тек қана күй немесе
ән емес, олармен бірге ақындық шығармашылықтың біріне бірі біртұтас нәрсе
екенін ... ... ... ... ... ... ... мәніне де баса көңіл бөлінген. Балалардың музыкалық психологиясы
сыныптан сыныпқа шыңдала түсетіні белгілі. Жар, терме, ... ... ... ... ... тәрбиелік мәні зор дүниелер бар. Бұл арқылы жақсы мен
жаманды түсініп мінез-құлық өзгеретіні ... ... ... ... ... ізгі ... ... рухани мәдениеттілігін
дамытады, оларды адамдар арасындағы түрлі ... ... ... ... ... ... ... басқа халықтарда да осындай ән-күй бар екені, және осы
өтілген шығармашылықтың, ... шығу ... ... ... ... ... Ес?? Келе бала түйсігі де дами ... Енді ... ... музыканың қай түрін, қандай формасын ұнытатын, музыка
әуенін ... ... әр ... ... ... қызығушылығы бар екенін
көрсетеді.
Кіші сыныпта музыка туралы түсінікті білуге құмартса, үлкен сыныпта оны
таңдауы байқалады. Сөйтіп бастауыш ... ... ... ... береді. Жаңа оқулық бағдарламасы бойынша музыкаға ... ... ... ... ... ... ... қанат
бітіріп, қарапайым әуендік фразаларды импровизациялау ... ... ... ... ... етіп, оның қызығушылық ынта-жігерін
арттыруына жағдай тудырып, жетелеп отыру қажет.
Біз кәсіби музыкант тәрбиелеуді ... ... ... ... ... жан-жақты рухани дүниесі бай еліміздің білікті азаматы етіп
даярлау.
1.2 Күй аңыздарының ... ... ... ден қою ... екі ... ... ... Алдымен, күй аңыздарын туындатушы субъектілер туралы және олар
туындатқан күй аңыздарының ... ... ой ... ... күй ... ... ... жүйе бойынша болжауға болады.
Күй аңыздарын туындатушы субъектілерді саралау үшін сол субъектілер
туындаткан күй аңыздарын үш ... ... ... ...... ... ... Екіншісі-халықсазгерлері
шығарған күйлердің аңыз-еңгімелері. Үшіншісі- бүгінгі күйші-сазгердер
шығарған ... ... ... ... аңызын шығарушысы
белгісіз, бірақ уакыттың жаңартып-жаңғыртуынан өткен, талай ... ... ... күй ... ... Халық күйлерінің аңыз-әңгімесіне
көбінесе тарихи оқиғалар, қиял-ғажайып аңыздар, жан-жануарлардың ... ... ... ... Сондай-ақ, байырғы салт-дәстүр, наным-
сенімдер де ... ... аңыз ... ... ... Мысалы:
"Саймактың Сары өзені", "Сырым сазы", "Қара жорға", "Кеңес" ... ... ... өткен тарихи окиғалармен сабақтасып жатса, "Тауқүдірет", "Аққу",
"Шыңырау" сияқты күйлердің аңыз-әңгімесі қиял-ғажайып окиғаларды тілге ... Ал, ... ... ... ... ... күйлерінің
аңызы төрт түліктің, баска да жан-жануарлардың ерекше қасиеттеріне арналған
қазақ ... ... ... тұрмыс-салт, жен-жорасы іспеттес "Кара
атты мен торы атты", "Тансаңшы, ... ... ... күйлердің аңыз-
әңгімесінде қызыкты баяндалады.
Халық сазгерлері күйлерінің аңызына, аты айтып тұрғандай, шығарушысы
белгілі күйлердің аңыз-әңгімелері ... ... ... ... ... де, аңызы да сол күйді шығарушының өмірімен тікелей байланыста дуниеге
келіп отырады. Куйші-сазгерлердің ... ... ... ... ... өткен окиғалары, теңірегіндегі құбылыстарға қатысты сөзім
әсері әдемі аңыз-әңгіме түрінде ұрпақтан-ұрпаққа ... ... ... ... киын ... ... ... ашқан",
"Түрмеден кашқан" күйлері, Теттімбеттің туған жерге ... ... ... ... күйі тікелей сол күйшілердің өмір тынысымен
сабақтасып ... Сөз жоқ, ... ... күйші-сазгерлердің сезім-
сарын, өмір-тіршілігін, тіптен, ... ... ... ... ... ... Қазіргі күйші-сазгерлер шығарған күйлердін аныз-
әңгімесі де көбінесе күйшінің ... ... ... жатады,
Қазіргі күйші-сазгерлер шығарған күйлердің аңыз-әңгімесін ... де бар. ... ... ... ... бүгінгі
күннің елеулі оқиғаларына ... ... Мүны ... ... ... Х.Тастановтың ... ... ... сияқты күйлерінің аңыз-әңгімесінен аңғаруға болады.
Күй аңыздарынын кешкін мотивтері (мигрирующие мотивы) кеп жағдайда
тосын кездесулер, белгілі бір ... ... ... ... жан-
жануарлардың ерекше касиеттері, табиғаттың күтпеген құбылыстары, адамдар
арасындағы кісілікті қарым-қатынастар, т.б. ... ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып Т.Сарыбаев та
өзінше ... ... Ол күй мен күй ... ... орай:
а. Акдарлық (информативная);
ә. Тербиелік; б. Күйшілік (гедоническая);
в. ықпалдық (внушения) деп беледі.
Қазақ арасындағы мындаған күй аңыздарының қомақты бір ... ... ... ... ... ... шындықты әрбір фольклорлық жанрдың
өзінше игеріп, ... ... ... күй ... да ... ... өзіне керекті дерек пен ситуацияны сүзіп алып, өзінің
жанрлық табиғатына ... ... ... Бұл ретте, күй аңыздары тарихи
оқиғаны немесе тарихи түлғалардың ғүмыр-тіршілігін кең аяда ... ... ел ... ... ... бір ғана түйінді сәтін немесе
тарихи түлғалардың басынан кешкен бір ғана окиғаны аркау етіп ... ... ... да ... ... ... шығуына
себепші болып аякталады.
Мысал ретіңде "Қазақ пен ... ... атты ... күйінің аңызында
тарихи оқиғаны өзінше қорытудың типті үлгісі байқалады. Алдымен, қазақ пен
қалмақ арасында ұзақ жылдарға ... ... ... ... ... аясындағы типті мотивтер деп карастыруға да болады.
Олай болса, тарихи оқиғалардың типті мотивтерін аркау өте ... ... ... атап өткен жен. Тарихи окиғаларға арналған күй
аңызда-рына ... ... ... ... ... ... оқиғалар
қамтыла береді. Күй аңыздары неғұрлым байырғы болған сайын солғұрлым оның
мифтік, епсаналық, аңыздық сипаты басым ... ... ... ... ... ... күй ... Күйдің
дүниеге келу себебі күй аңызына айналған, яғни, ... де, күй ... ... (этиологиялық) сипаты басым.Осы тұста күйге де, күй аңызына да
катысы бірдей түлғаға назар ... Ол ... ... жоқ, ... ... ... ... етіп көткен оқиға
толғантуы керек немесе көз көрген бір оқиғаға тебіренуі керек, не ... ... ... бір ... етуі ... ... ... үлкен тебіреніс
толғаныстан кейін дүниеге күй ... Ал, ... ... ... ... ел ... күй аңыз болып тарайды. Демек, күй аңыздарының қомақты бір
белігі өзінен-өзі күйші-сазгерлер өміріне қатысты болып келеді.
Аты айтып тұрғандай, ... ... ... ... ез басынан өткен алуан түрлі оқиғаларды ... ... ... ... ... ... өмірді іздеуі, немесе ажалға арашашы
болған ... ... ... ... хан ... каһарынан кан тамған
ұлы әміршіге Жошыдай ардакты ұлының елімін күймен естіртуі (Ақсақ құлан),
т.б.
Күй ... ... ... ... ... бір саласы -тұрмыс-салтка байланысты туған күй аңыздары. Күй өнері
кеп жағдайда ел өміріндегі айтулы окиғаларға ... ... ... ... әйгілі күйші Есбай Балұстаұлы ... ... ... айтысы" атты тармақты күйдің аңызын еске түсіруге болады.
Осынау күй аңызындағы ... ... ас ... де, ол аста күйшілер
сайысының ұйымдастырылуы да, ... ... жолы ... деп ... ... ... берілуі де, Науша қыз езі тартатын күйінің аңызында
ақсүйек ойнап ... ... ... ... ... айтатыны да, ол
етікті сері жігіттің айлы түнде шимен ... ... де, ... осы
окиғаның астарыңдағы ақсүйек ойнаған қыз бен жігіттің ... ... ... тұрмыс-салттың құрамдас белігі ретінде көрініс тапқан.
Күй аңыздарынын құрынымдық-тақырыптық сипатына айғақ болатын келесі
бір сала ... ... ... Бұл ... ... ең ... күйші өзінің шығарар күйін кадірі арткан адамына арнайды. ... ... ... куй ... аркау болады. Кадірі артқан адамына
күйшінің күй арнауы екі түрлі жағдайда жүзеге асады.
Бірінші, ... бір адам ... ұзақ ... аясындағы кісілікті
қалыбымен, достық қарым-қатынасымен, туыстықжакындығымен күйшіге үнайды.
Күйшіні тенті етеді. Ондай адамның бір ғана сәттік ... үшін ... ... ... ... үшін күй ... Мысалы; Махамбет
Әтемісұлы өзінің Исатай ... ... ... ... ... ... шығарған. Құрманғазы Сағырбайұлы (1823-1896) болса
өзінің қиын-қыстау өмірінде ... ... ... ... Иоф ... ... "Лаушка", Төремұратқа арнап "Төремұрат" күйін шығарады.
Екінші, белгілі бір адамның басынан өткен тосын окиғаға, ол адамның
жағдаят ... ... ... ... ... ... ... Мұңдай күйлердің аңызына жаңағы адамның тосын жағдайдағы қылық-
касиеті аркау болады. Мысалы; Қорқыттың ... ... ... ... Теттімбеттің "Бестөре", Ықыластың (Саржан төре), Қазанғаптың "Балжан
қыз" т.б. күйлері.
Күй аңыздың келесі бір саласы - ... ... яғни ... орман-
тоғай, өзен-көл туралы, жан-жануарлар жайында болып келеді. Көшпелілер
ездері ғұмыр кешкен ... ... ... ... ... ... ... тау-тастың, орман-тоғайдың табиғи касиеті күй
аңыздарында қайран қаларлық деддікпен ... ... ... ... туралы күй аңыздарының басым кепшілігі халық
күйшілерінің өмірімен байланысы бар атамекенге арналған, Мысалы; ... ... ... "Бозтөбе", Махамбет "Қиыл қырғыны", Теттімбет
Қазанғапұлының (1815-1860) "Саржайлау", Дәуітбай Тауданбекұлының ... ... т.б. ... атап ... ... Аңыз ... бұлайша
саралау және ондағы ішкі тақырыптардың әрқайсысына тән ерекшеліктерш ашып
көрсету барысында ең ... күй ... ... ... аударылады. Құрылымдық-тақырыптық талдау барысындағы
анықталған ерекшеліктер күй аңызының жалпы прозалық фольклор аясыңдағы ... ... ... ... ... ... де ... септігін
тизізетініне күмен жок.
ІІ бөлім:
Домбыра күйлерінің бастауыш сыныптардағы музыкалық тәрбие ... және ... Оқу ... домбыра күйлерінің тәрбиелік мәні.
2.2. Эксперимент.
Қолданылған әдебиеттер
1) 1-2 сынып оқыту әдістемесі Атамұра 1998ж.
Ш.Кульманова, М.Уразалиева, Б.Сулейменова.
2) 3-сынып оқыту ... ... ... ... ... ... әдістемесі. Алматы: Атамұра, 2001 – 64бет. А.Жайымов,
Б.Ысқақов, Ж.Еңсепов.
4) 6-сынып О.Ә. Атамұра. 2002ж.
А.Жайымов, Б.Ысқақов.
5) Бағдарламалар: 1-4 ... ... ... Атамұра 2003ж.
Құлманова Ш.
6) Музыка әлемінде. 2005 №2. 15 бет.
7) Музыка әлемінде. 2005 №6. 7 бет.
8) Музыка әлемінде. 2005 №6. 30 ... ... ... 2006 №2. 39-40 ... ... әлемінде. 2006 №6. 11 бет.
11) Музыка әлемінде. 2006 №3. 19-20-21 бет.
12) Музыка әлемінде. 2006 №3. 31 ... ... ... 2006 №2. 25 ... Музыка әлемінде. 2005 №5. 27 бет.
15) Қазақ күйлерінің тарихы. 58 бет.
16) Күй-тәңірдің күбірі. А., 1996ж. ... ... ... А. Елеусізқызы Г. Күй-керуені. А., 1997ж.
18) Жайымов А., Бүркітов С., ... ... ... үйрену мектебі. А. 1992.
20) Ардақ. ә-күйлер туралы көркем шығармалар жинағы. А. 1989.
21) Дүйсенов О., ... С. А. 1996. ... ... ... ... ... ... А.1975.
23) А.Жубанов. Қазақ халық музыкасының аспабы – дрмбыра.
24) Сейдімбек Ә. Қазақтың күй өнері. Астана, Күлтегін. 2002ж.
25) Ысқақов Б., Нажмеденов Ж. ... тез ... ... А., ... Т.Жұмалиева, Д.Ахметбекова, Б.Ысқақов, Ә.Қарамендина, З.Қоспақов.
Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы.
27) Бастауыш мектеп 2006 - №8, 9. 38 бет.
ДӘУЛЕТКЕРЕЙ КҮЙЛЕРІ
Сабақтың ... ... ұлы ... әрі ... Дәулеткерей
Шығайұлының өмірі мен күйлерін оқушыларға әңгімелеп, ... ... ... ... ... ... ... күйінің қыз-келіншіктерге
арналып шығарылғандығын ескере отырып, аналар мерекесі қарсаңында Сауранбек
Елеуовтың ... әнін ... ... ... ... ... ашу. ... музыка сауаты бөлімінен до мажор
гаммасы және до мажордың ... ... киіз ... макеті құрлысына
сәйкестіріп түсіндіру. Бал ғын шәкірттердің қиял-ойларын дамыту ... ... ... ... ән-күйге баулып, халқымыздың өнер
туралы мақал-мәтелдерімен таныстыру.
Сабақтың білімділігі: Оқушыларға композитор-күйшінің өмір жолы мен ... ... ... ... ұстаздары жөнінде әңгімелеп, Дәулеткерей
Шығайұлының шығарған күйлерінің адам ... ... ... ... ... айту. Оның күйлерінде табиғаттың сыршыл сезімі,
әсем сазы бар екендігін ұғындыру. Ұлы күйшінің қиын заман қасіретіне ... ... ... домбырасымен жұбатқандығын басты назарда ұстаған жен.
Күйші атамыздың күйін балаларға тыңдату арқылы өнерге ... ... ... ... ... беру.
Сабақтың дамытушылығы: Балаларға күй тыңдату арқылы олардың есіту,
қабылдау қабілеттерін байқап дамыту. Оқушыларға ... ... ... олардың музакалық білімдерін дамыту. Шәкірттерге киіз ... ... ... ... домбыра ілініп тұратындығын еңгімелеу.
Оқушыларға "Апатайым-анашым" әнін үйрете отырып, оның дамытушылық ... ... есіп келе жат қан ... ... ... ... ... Өнер туралы мақал-мәтелдер арқылы оқушылардың мөнерлеп
айтуын дамыту.
Сабақтың түрі: Интегралды /аралас/ сабақ.
Сабақтың ... ... ... портреті, домбыра,
музыка сауатына қолданатын киіз үйдің композициялық суреті, өнер ... ... ... ... жазылған қағаздар, плакаттар
сырнай, тақта.
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі. ... ... ... ... ... ... ... Шығайұлының өмірімен танысу.
"Қосалқа" күйін тыңдау. Жаңа ән ... ... ... тоқталу. Өнер
жайыңда мақал-мәтелдер айту.
Үйге ... ... ... ... ... өмірі, күйлері жөнінде оқып /әсіресе "Қосалқа" күйінің
мазмұнын түсініп ... ... ... ... ... ... ... Өнер туралы мақал-мәтелдердің мазмұн-мағынасын түсініп ... жүру ... ... ... ... ... ... әнінің
әуенімен кіреді.
Сабақтың ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен сәлемдесу. Сынып оқушыларын
түгендеу.
Ұйымдастыру ... ... ... - ... Біз ... ... ... әуенімен
кірдік. Бұл әннің композиторы кім?
Оқушының жауабы: - Біз сыныпқа Бисенғали Ғизатовтың ... ... ... кірдік.
Мұғалім: - Балалар! Қазақтың күйші-композиторларынан ... ... ... - ... ... Дәулеткерей, Махамбет,
Тәттімбет, т.б.
Мұғалім: - Балалар, дұрыс айтасыздар.
— Балалар, енді біздің бүгінгі жаңа тақырыбымызға ... ... ... жаңа ... ... ... Біз ұлы ... Дәулеткерей Шығайұлының өмірімен, оны күйшілік өнерге баулыған
күйшілердің есімдерімен танысамыз. Дәулеткерейдің өзі ... ... ... ... ... Тақтадағы сабақ жоспарында
көрсетілгендей ән ... ... ... ... ... ... өнер
туралы мақал-мәтелдер айтамыз.
1. Дәулеткерей Шығайұлының өмірі мен күйлері.
— Дәулеткерей Шығайұлы 1820 жылы бұрынғы ... ... ... ... дүниеге келді. Домбырашылық өнерінің қалыптасуына ... ... ... Ол ... Есжан, Байжұма, Мүсірәлі сияқты күйші-
домбырашылардың ... ... ... өсті. Дәулеткерейдің алғашқы
шығарған күйлері "Қыз ақжелең" мен "Қосалқа". Оның күйлері адам ... тал ғам мен ... ... сыршыл сезімі мен әсем сазын
ұғынуға ... Күй ... ... "Қос ... ... сұрағы: - Оқушылар,
күйден қандай әсер алдындар. Күй сендерге ұнады ма?
Оқушылардың жауабы: - Күй жақсы, бізге ұнады.
Мұғалім: - ... ... ... ... деп ... ... ... ма, орташа ма, жылдам ба?
Оқушылар: - Күйдің екпіні орташа.
3. Музыка сауаты. До мажор гаммасы және до мажордың ... ... ... Біз ән ... ... ... ... әңгімелемес
бұрын, мен сіздерге ән туралы аңыз-әңгіме айтып берейін. Қанекей, ... бар ... ... тыңдайық (ұстаз аңызды окулық бойынша баяндап
береді).
... ... ... ... ... халқы ән айту, күй
тарту өнеріне, өз ойларынан өлендер шығарып, сайысқа түсуге қабілетті
болған. ... ... ... киіз ... ... ... ... көгалда орындалатын болған. өнерлі халық әндер мен күйлерді
естіп, есте сақтау, керу ... ... ... мұра ... Қазақтың өнерлі ұл-қыздары әнші-күйші, ақындардың өнерін киіз
үйге сыймай қалған жағдайда оның ... ... ... ... даму кезеңіне байланысты бертін келе нота жазу сауаты
пайда болды. Бүгінгі ... ... ... ... до ... ... оның тұрақты дыбыстары. До мажордың скрипка кілтінде ешқандай белгі
кездеспейді.
Тақтада көрсетіліп отырған киіз ... ... ... до ... ... төменнен жоғары қарай және жоғарыдан төмен ... Бұл ... ... ... ... бейнеленіп, нота
желісінің 1 - октавасыңда ... До ... ... ... до, ... басты дыбыстары до, ми, соль. Т - ... фа, ля, до., 8 ... ... си, ре Д - доминанта деп ата-лады.
4. Ребус шешу. "Домбыра".
Өздеріңіз мына киіз ... ... ... ... ... ... киіз ... терінде керегеде ілініп тұратын болған.
Енді бір кезек ойымызды ребус шешуге белейік. Ол үшін нота ... ... әріп ... және нүкте, үтір белгілеріне мен бере
отырып ребус шешіп көрелік.
Нота желісіндегі "до" дыбысын соль ... ... "ми" ... ... ... "и" ... үтір арқылы алып тастаймыз, жоғарыда
көрсетілген күйсандық басқышының басты "б" әрпін қалдырамыз, оған ... ... "ы" ... ... "дыс" ... екі ... бір үтір
белгілері арқылы алып тастаймыз.
Ре нотасының "р" дыбысын қалдырып оның "е" ... үтір ... ... да ... ... фа нотасының алдыңғы "фа" дыбысын алып ... ... ... "а" ... ... сонда ребус-тың төмендегідей жауабы
шығады.
Жауабы немесе ребустың шешуі: "Домбыра".
5. Дауыс шынықтыру: лә, лә, лә...
Дауысты до ... ... ... до, ми, соль, до ноталарын лә,
лә, лә дыбыстарымен шынықтырып жаттығамыз.
Лә, лә, лә ... ... ... тәртібі сияқты төмен жоғары
және жоғары төмен жүреді. Дауысты шынықтырған ... ... ... ... иегімізді сәл жоғары ұстап лә, лә, лә дыбыстарын
үзбей ... ... - ... әнін ... Сөзін жазған Әнуарбек Дүйсенбиев,
музыкасын жазған Сауранбек Елеуов.
Әннің ... ... ... ... ... айту арқылы
қайырмасына түсіп отырамыз. "Апатайым-анашым" әнінің қайырмасы екі ... ... ... осы әнді ... рет ... ... ... соң әнді
бәріміз үйренеміз:
Ән айткан кезде қолымызды тіземіздің ... ... ... ... ... ... сақтаймыз. Енді әнді үйренуге кіріселік.
7. Өнер жайында мақал-мәтелдер айту.
— Балалар, Ұлы ойшыл, батагөй ақын, дәулескер ... ... ... ... ... ... ... "Өнер - мәңгілік", — деді.
Балалар, сендер өнер жайлы қандай мақал-мәтелдер білесіндер, қанекей,
кім айтады?
Бағдагүл: ... алды ... ... ...... ...... "Өнерлі өрге жүзеді".
Қайырбек: ...... ... ... ерісі ұзақ".
Нұргүл: ... ... ... кекке жеткізеді".
Баубек: ... - ағып ... ... - ... тұрған шырақ''
Абзал: ... ... ... ... ... өрде ... ... жер соғар
Аяжан: ... қолы ... сөзі ... бала ... ... үйге ... ... Балалар, біздің бүгінгі сабағымыздың тақырыбы қандай?
Жауап: -Даулеткерей ... күй ... - ... ... ... ... қай гамманың дыбыстарымен таныстық, қандай
ребус шештік.
Жауап: - До мажор гаммасы және оның тұрақты ... ... ... ... ... ... әні сендерге үнады ма?
Жауап: - Ұнады.
Алдағы уақытта өнер жайында басқа да мақал-мәтелдер жаттап үйренеміз.
Жауап: - Әнер женінде макал-метелдерді ... ... ... ... оқып ... – 2ә сыныптар. 1 – тоқсан.
Қалыпты сынып 2а ... ... ... мен күй – ... үні (25 ... ... ... тақырыптары ... ... асыл ... |1. ... аспаптары мен күйлерін |
| ... «Күй ... ... Күй ... не? |2. ... шығу ... ... 4 түлік малға арналған әндер мен |3. 4 ... ... ... әндер мен |
|күйлер. (танысу) ... шығу ... ... ... ... ... мен |4. ... арналған әндер мен |
|күйлер. (танысу) ... шығу ... ... ... ... мен ... |5. Арнау әндер мен күйлер. Күйлердің|
| ... ... ... ... жырлары: |6. ... ... ... ... ... әндері мен |а. ... ... ... мен |
|күйлері ... шығу ... ... ... ... әндері мен күйлері|б. Үйлену тойының әндері мен |
| ... шығу ... ... ... ... ... ... сипаты, сүреттеулерді,
музыкалық көркемдік құралдардың әр түрлілігі жөніндегі ұғымды ... ... ... ... ... ... салт-дәстүрімен байланысы. Операмен
жөнінде қарапайтым түсінік. Қазақ халық ... ... ... ... сипатын түсіну және қабылдай алу біліктілігін дамыту.
Музыкалық шығармаларын ажырата білу.
Музыкалық сауаттылық.
Музыканың сипатын анықтау:
Күйдің жай, ... ... ... т.б.. ... минор. Вальс,
полька, би. Операдағы күйлер.
Шығармашылық тапсырмалар.
Орындалып жатқан музыкаға ырғақтық қимылдар, шапалақтау, ... ... ... ... ... музыка
шығармаларына сурет салу. Берілген тақырыпқа әңгіме жасау. ... ... оқу. ... ... оның ... ... ... ребус, викторина, кроссворд, сканворд жасау.
Эксперимент кезінде жылдың аяғында 2ә сынып оқушылары мынандай
нәтижеге ... көп ... ... ... шығу тарихы, авторларымен,
шыққан мерзімі, жасалу жолдарын жан-жақты жасап үйренді. әр ... ... ... шығаруды үйренді. Сандық жүйе ... ... ... талдауды, суреттеуді үйренді.
Қалыпты сыныпқа қарағанда музыкаға деген ынталары, тәрбиесі деңгейлері
өсті. Ұлттық өнерге деген қызығушылығы артты. Ойлау қабилеттері ... зор ... ... ... ... негізінде бала жүрегінде ұльқа, елге, Отанға
сүйіспеншілігі аянады, елжандылық ... ... ... ... сабағының
осындай тереңдетіліп оқылуы бала тәрбиесіне жол ашады.
Күй анасы
Сабақтың мақсаты:
1. Мәнтінді окын, аудара отырып, жаңа ... ... ... ... мотінін ашу.
2. Сабақ мазмұнын жетілдіру арқылы оқушының білім деңгейін көтеру.
Түрі: аралас танымдық сабақ;
3. Білімді бағалаудағы жариялылық пен әділдіктің ... ... ... ... ... Дина Нүрпейісова портреті; күйтабақ, таспа, ... жаңа ... ... плакаттар, үлестірме кар-точкалар, деңгейлік
табло, корме, домбыра.
Сабақтың барысы:
Құрманғазы Сағырбайұлы және ... ... ... ... ... Ол ... ... тартуды жаксы керді. Әжет болып
есті. Оған анасы себеп бодцы. Құрманғазы 8 ... ... ... ... ... ... ... домбыра жасаған. Оның "Сарыарка", ... ... ... ... сұрактар:
1. Құрмангазы атыңда не бар?
2. Оның өжет болуына кім себеп болды?
3. "Қайран ... ... ... шығарган және оны кімге арнаган?
Макал-мәтелдер өнер туралы: "Өнер- алды ... тіл"; ... ... ... ... күй сөздеріне талдаулар жасау.
Жаңа сабақка кіру кезеңі:
Балалар, сендер ... ... ... ... ... ... ... Тақтаға кроссворд ілінеді.
Сұрақтары:
1. Аспапта орындалады.
2. Үрлемелі аспап.
3. Сабақ
4. Қазақ аспабы.
5. «ақылың болса, ... тыңда»
6. 4-ші нота аты.
7. Қобызда ... ... ... ... | | ... ... Дина ... ... ... ... сән кайда
Домбырасыз ән кайда
Ән мен күй бар өмірде
От та лауяап жанбай ма
Қазақ ... ... ... ертеде шыққан ескі күйлер өте көп.
Дәстүрлі ән айту өнерімен дәстүрлі аспаптық музыка және күйшілік өнер –
дүние жүзіндегі теңдесі жоқ ... ... ... ... ... ... немқұрайлы бағаланып келген музыка пәніне, енді жаңама көзқарастар
қалыптастырылып, жаңа бағыт бағдарға ие болу арқылы жас ... ... ... ... ... ... музыка пәнін оқыту кең
ауқымдағы бағдарламаларға ... жаңа ... ... жүргізіледі
және орар әр сынып оқушыларының жас ерекшеліктеріне ... ... ... ... барлық жанрлары 1-ші сыныптан бастап мазмұн-
маңызы ... ... ... ... ... ... 1-2 сынып мұғалімдеріне арналған) күйді тыңдатудың ең ... ... Ол ... жас ... ... ... тексерді. Бағдарламаға күрделі күйлердің енуі дамытушылық
сипатта ... ... ... ... ... ... Оның
бастауы 2-с-ғы аңыз – күйлерден басталады.
ІІ-б. а, б, в, г, д.
Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... «Ән – күй – халық қазынасы» Себебі ... ... мен ... орны ... ... жылдың тақырыбы: «Күмбірлеген ... Ол ... ... ... ... ... жөнінде, шығу тарихы,
қазақ-халқының белгілі күйші – композиторларымен танысады. Күй мен әннің
кездесуі, яғни бір музыкалық бейненің ... және ... ... өте
қызық. «Күй» туралы жалпы ұғым беріледі. Ары қарай сабақ-жоспарлар ... – оның ...... оның ... т.б. ... ... ... сынып «Ән мен күй – халық үні» деп басталады. Мұнда күй ... ... ... 1-сыныпта аспап пен күйдің шығуы туралы ... 2-ші ... «күй ... не»? деген сұрақпен толық танысады. ... ... және оның күйі ... қысқаша мағлұмат алса, енді ... ары ... ... ... Сонан соң әртүрлі дәстүр түрінде пайда
болған күйлер, Аңыз – ертегі әлеміндегі әнме күй деген тақырыптар ... ... ... арналған ән – күй сабағының бағдарламасы қазақ
халқының ... ... мен ... ... ... ... ... бағытталған. Жыр, терме, айтыс төңірегінде оқушылар әннің,
аспаптық ... ... ... ... ... ... 4-
тоқсан «Күй тартыс» деп аталады. Күйтартыс жөнінде жан-жақты түсінік және
оның осы ... ... ... ... 4-ші ... ... күй көлемі аз, 5-сынып бағдарламасында
қазақ халқының, дүние жүзі ... ... ... ... ... ... мен әуен-саздары, халық композиторларының шығармалары
берілген.
Күйлердің тәрбиелік мәні күйдің жағымды, жағымсыз жақтарын айыру, ... ... пен ... ... ... ... ... және
музыкалық шығармашылығында балалардың сүйіспеншілігін оятып, ... ... және өз ... әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі жөнінде
түсініктерінің қалыптасуы. Баланың әсемдікке, сұлулыққа деген сезімдері
дамиды.
Эксперимент бөлімі ... ... ... 2 ... құрылды. 1-ші
бөлімінде; музыка туралы түсініқ ... ... ... ... жаңа ... домбыра үйрету туралы құрастырылса, ... 2-ші ... а және ә ... ... ... ... диаграмма берілген. Тәжірибе басында 2 сынып бірдей
деңгейде оқи ... ... ... ... ... ... оқу деңгейі өзгерді. Домбыра күйлерін меңгеру барысында 2-а сыныбы
ән мен ... тең ... яғни оқу ... сай. Ал 2-ә ... ... ... жүргізгенде.
Мынадай нәтижеге жетті: сыныптың 70 пайызы күйге деген қызығушылығы
артылды, 30 пайызы ән меңгерілді.
Бұл күйлерді үйрету әрі ... ... ... оқушылардың анализі
жасалды. Бақылау жүргізу кезінде 2 ә сыныбы 2 а с-на ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп,
концертті, лекцияларды, ойындарды, күй сабақтарды зейін қойып тыңдайды және
үйренеді.
Осы 2 сынып мынадай тоқсандық жүйе ... ... ... ... І-тоқсан.
(слайд)
Тәжірибеге алынған сыныптың 2-3 сабақ жоспары келесі қосымша слайдтарда
көрсетіліп тұр.
Тереңдетудің пайдасы оқушылардың ой-өрісін дамытты, ... ... ... ... ... ... халқымыңдың салт-дәстүріне деген
қөзқарастарын өзгертті, өнерге, оқуға деген ынта-жігерін арттырды.
Диаграмма
1-листе:
|Қалыпты ... ... ... күй |ән күй |
| | ... ... әнге қызығушылың бірдей болды.
2-лист:
Күйлерді үйрету барысында кейін қалыпты сынып өз оқу ... ... ... 70% ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... Қазақтың халық күйі.
2) «Ортеке». Қазақтың халық күйі.
3) «Боз жорға». Қазақтың халық күйі.
4) «Жез киік». Ықылас.
5) «Торы жорғаның бөгелек қағуы». ... ... ... ... ... «Сарыарқа». Құрманғазы.
8) «Аман бол, шешем, аман бол». Құрманғазы.
9) «Көкіл». Қазанғап.
10) «Желмая». Қорқыт.
11) «Ұмардың ұлуы». Қорқыт.
12) «Қайран, нарын». Махамбет.
13) «Ел ... ... ... күйі.
14) «Терісқақпат» Әшекей.
15) «Не кричи, не шуми» Құрманғазы.
16) «Жетім ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Жаңғали ұстаздың еңбегінен дәм татыңыздар!24 бет
Күй атасы құрманғазы5 бет
Сүгір (шалқыма), (наз қоңыр), (аққу), (қаратау шертпесі) күйлеріне талдау жасау8 бет
Төребайұлы Қыздарбек10 бет
Қазіргі замандағы шертпе дәстүрі5 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь