«Сутектік көрсеткіш» оқу - әдістемелік құрал

Мазмұны
1. Сутектік көрсеткіштің мәнін анықтау.
2. Буферлік жүйелер.
3. Сутектік көрсеткіштің әсері.
• Қанға
• Ақуыздарға
• Ферменттерге
• Топыраққа
• Дәнді . дақылдарға
4. рН анықтаудың әртүрлі әдістері.
5. Есеп шығару үлгілері.
6. Есептер.
7. Қосымша.
8. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Сутектік көрсеткіштің мәнін анықтау.

Сутектік көрсеткіш - ерітінділердегі сутек иондарының концентрациясын немесе сутек иондарының белсенділігін сипаттайтын шама. Сутектік көрсеткіш рН деп белгіленедіОл сан мәні жағынан осы концентрацияның немесе белсенділіктің теріс таңбалы ондық логарифміне тең: рН = lgСн+;
Сн+ - сутек иондарының концентрациясы. Өлшем бірлігі - грамм - иондарының литрге қатынасы (г-ион/л). Судағы сутек иондарының концентрациясын судың электролиттік диссоциациялану теңдеуінен (1) тепе - теңдік тұрақтысының мәні (1а) арқылы анықтауға болады:
Н2О = Н+ + ОН- (1)
КД тепе - теңдік = Сн+ • СОН-/СН2О (1а)
Сн+ - грамм - иондардың литрге қатынасымен алынған сутек иондарының концентрациясы.
СОН- - грамм - иондардың литрге қатынасымен алынған гидроксил - иондарының концентрациясы.
Судың диссоциалану дәрежесі өте аз болғандықтан, айтарлықтай түзету енгізбей - ақ диссоциаланбаған су молекулаларының концентрациясын тұрақты деп есептеуге болады. Сонда (1а) теңдеуін: КД тепе - теңдік • СН2О = Сн+ • СОН-
КД тепе - теңдік • СН2О = Кс → Кс = Сн+ • СОН- (1б) деп жазуға болады.
Кс - судың иондық көбейтіндісі деп аталады. Ол белгілі бір температура үшін әрқашан сан мәні 10-14 тең тұрақты шама болып есептеледі.
Судың диссоциалануы (1) сырттан жылу сіңіре жүреді (13600 кал/моль мөлшерінде), сондықтан температураның жоғарылауы тепе - теңдікті оңға қарай ығыстырады, яғни судың диссоциалану дәрнежесі артады.
Бір - бірімен байланыссыз әртүрлі әдістермен анықталған судың диссоциалану тұрақтылары (КД) мен судың иондық көбейтінділері (Кс) мәндерінің арасында жақсы сәйкестік байқалады.
Мына төмендегі кестеде судың иондық көбейтіндісі (Кс), судағы сутек пен гидроксил иондарының концентрациялары (Сн+ пен СОН-) және судың сутектік көрсеткішінің (рН) әртүрлі температурадағы мәндері берілген:
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Анисимов «Биохимия негіздері», М., 1986
2. Балезин С. А., Ерофеев Б. В., Подобаев Н. И. «Физикалық және колоидтық химия негіздері», М., «Просвещение», 1975
3. Үлкен химиялық энциклопедия
4. ВоскресенскийА.Г., Солодкин И. С., Семиколенов Г. Ф. «Аналитикалық химиядан есептер мен жаттығулар жинағы», М., 1985.
5. Краснов К. С. және басқалар «Физикалық химия», М., 2001.
6. Логинов Н. Я., Воскресенский А. Г., Солодкин И. С. «Аналитикалық химия» (практикум, 1 - бөлім).
7. Сеитов З. С. «Биохимия», А - А. «Агроуниверситет», 2000.
8. Филиппович Ю. Б. «Биохимия негіздері».
9. Шемякин «Аналитикалық химия».
10. Ягодин Б. А., Жуков Ю. П., Кобзаренко В. И. «Агрохимия», М., 2002
        
        ББК 24.5
УДК 546
М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік ... - ... ... ... басылады. Протокол №
«____» ______________ 2005 ... ғ. к. ... К. ... Г. Б., ... С. С., ... Н. В., ... А. С.
«Сутектік көрсеткіш» оқу - әдістемелік құрал . ... М. ... ... 2005 ж.- - 43 ... отырған оқу-әдістемелік құрал жоғарғы оқу ... мен ... ... ... және ... ... сондай-ақ студенттердің өздік ... ... ... ... ... Сутектік көрсеткіш туралы жан-
жақты теориялық түсінік ... есеп ... ... мен шығарылатын
есептер келтірілген.
© Әубәкірова Г.Б.
Омарова С. С.
Башкирцева Н. В.
Жолболсынова А. С.
2005.
© М. Қозыбаев атындағы СҚМУ,2005.
Мазмұны
1. ... ... ... анықтау.
2. Буферлік жүйелер.
3. Сутектік көрсеткіштің әсері.
• Қанға
• Ақуыздарға
• Ферменттерге
• Топыраққа
• Дәнді - дақылдарға
4. рН ... ... ... Есеп ... ... Есептер.
7. Қосымша.
8. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Сутектік көрсеткіштің мәнін ... ... - ... ... ... концентрациясын
немесе сутек иондарының белсенділігін сипаттайтын шама. Сутектік көрсеткіш
рН деп белгіленедіОл сан мәні ... осы ... ... ... ... ... ... тең: рН = lgСн+;
Сн+ - сутек иондарының ... ... ... - грамм -
иондарының литрге қатынасы ... ... ... ... ... электролиттік диссоциациялану теңдеуінен (1) тепе -
теңдік тұрақтысының мәні (1а) ... ... ... = Н+ + ОН- ... тепе - ... = Сн+ · ... (1а)
Сн+ - грамм - иондардың ... ... ... ... ... - ... - ... литрге қатынасымен алынған гидроксил -
иондарының концентрациясы.
Судың диссоциалану дәрежесі өте аз ... ... ... - ақ ... су молекулаларының концентрациясын тұрақты
деп есептеуге болады. Сонда (1а) теңдеуін: КД тепе - ... · СН2О = Сн+ ... тепе - ... · СН2О = Кс → Кс = Сн+ · СОН- (1б) деп ... - ... иондық көбейтіндісі деп аталады. Ол белгілі бір температура
үшін әрқашан сан мәні 10-14 тең тұрақты шама болып есептеледі.
Судың диссоциалануы (1) ... жылу ... ... (13600 ... ... температураның жоғарылауы тепе - теңдікті оңға қарай
ығыстырады, яғни судың диссоциалану дәрнежесі артады.
Бір - бірімен ... ... ... ... ... ... (КД) мен судың иондық көбейтінділері (Кс)
мәндерінің арасында жақсы ... ... ... ... ... иондық көбейтіндісі (Кс), судағы сутек пен
гидроксил иондарының концентрациялары (Сн+ пен СОН-) және ... ... (рН) ... ... мәндері берілген:
Кесте 1
|t0С |Кс |Сн+ = СОН-|рН |
|0 |1,139 · |3,380 · ... |10-15 |10-8 | ... |5,702 · |7,640 · ... |10-15 |10-8 | ... |1,008 · |1,004 · ... |10-14 |10-7 | ... |5,474 · |2,339 · ... |10-14 |10-7 | ... |5,900 |7,700 · ... |10-13 |10-7 | ... ... 250С ... Кс мәнін пайдаланады. Кестеден t =
250С таза судағы немесе кез келген бейтарап сулы ортадағы Сн+ = СОН- = ... 1,004 · 10-7, рН = lgСн+, яғни рН = 6,999 тең ... ... мен ... ... Сн+ пен СОН- тең ... ... келген жағдайда (1б) ... ... ... бұл ... ... кері пропорционалдық сақұталады. ... ... ... ... концентрациясының (Сн+) көбеюі соған ... ... ... (СОН-) азаюына әкеліп соқтыралды
және керісінше. Берілген бір ... рН - ты ... үшін ... ... рН = ... - lgКс (2) өрнегін пайдалануға болады.
Сонымен, Сн+ пен СОН- ... бір - ... ... ... ... ... Сн+ = 10-12 болса, онда СОН- = 10-14 : 10-12, яғни рОН =
lg(-14) - [-lg(-12)] = 14 - 12 = 2, ал рН = 14 - 2 = 12 ... еді. ... 2 - ... бойынша рН = lg(-2) - lg(-14) = -2 + 14 = ... ... ... ... ... ... ... (Н3О+) түзіп,
гидраттанғанкүйде болады. Бір негізді
күшті қышқылдардың бір ... ... Сн3О+ = 1 ... ал СН+ = 10-13 ... ... ... пен ОН- иондарының мөлшері бірдей сулы ерітінділер бейтарап ерітінді
деп аталады, олардың сутектік көрсеткіші рН = 7,0. ... ... ... көп ерітінді қышқылдық ерітінді деп аталады, оның рН7,0 болса, ол ерітінді ... ... деп ... ... рН ... аз ... ... сутек иондары көп,
ерітінді қышқылырақ болады.
рН шамасының өзіндік ... ... есте ... қажет: ол -
арифметикалық емес, логарифмдік шама. Сондықтан, рН ... 1 - ге тең ... екі ... ... онда бір ... ... ... сутек иондарының концентрациясынан 10 есе көп деген
сөз.
Сутек иондарының концентрациясын ... ... ... ... ... енді барлық ... ... ... ... ... бейтарап орта арқылы күшті сілтілікке дейін рН - тың
біртұтас ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |1 | |
|0 |1 |2 |3 |4 ... және ... ... ... ... қарағанда сутек
иондары ерекше орын алады. Мысалы, ақұлпа ... ... ... ... ыдырауына көмектесетін ферменттердің ... ... ... концентрациясынатәуелді. Әрбір фермент өзінің
әрекет етуіне өолайлы болатын белгілі бір рН шамасын қажет етеді.
Микроағзалардың өмір сүруінде ... ... ... маңызы
зор. Мысалы, дифтерия микробы рН =7,3 - 7,6 аралығында, ал ішек ... рН =6 - 7 ... өте ... ... ... микроағзалардың тірлігі де рН ... ... ... ... ... ... рН = 7,2 ... ... ... ... рН ... жоғары деңгейлі өсімдіктерге де әсері
әртүрлі. Мысалы: сұлы, шалқан, картолп, қара бидай шамамен рН = 5 бо ... ... көп өнім ... ал ... ешмен , қызылша, люцерна
бейтарап орталы, немесе тіпті ... ... ... ... жақсы өсіп -
өнеді.
Шалғындықтарда өсіп тұрған өсімдіктердің құрамына қарап та топырақтың
рН - ын ... ... ... ... көп өскен жердің рн - ы 7,5 - 7,9
аралығында, осока көп ... ... ол ... ... рН = 4,5 - 4,9, ... өскен жерде рН = 3,5 - 3,9 т. б.
Ортаның рН - ын қолдан өзгерту арқылы, яғни топыраққа ... ... қосу ... топырақтың бактериялық құрамыне өзгертуге, әрі
керекті деңгейде ұстап отыруға болады.
Сутек иондарының концентрациясы ... мен адам ... ... үлкен әсерін тигізеді.
Сутек иондарының концентрациясы заттар менерітінділердің негізгі физико
- ... ... ... сүзілу, беттік керілу, ... ... ... ... және т. б. Қасиеттеріне әсер етеді.
Міне, сондықтан да сутек ... ... ... ... салаларында, биологияда, физиологияда, бактериологияда, медицинада,
ауыл шарукашылығында және техникада өз қолданылымын тауып отыр.
2. Буферлік ... ... ... әлсіз сілтілік реакциялар көрсететін күшті
қышқылдар мен ... ... ... рН ... ... мен ... сұйытылған ерітінділеріне
атмосферадан түсетіән аздаған шаң - ... ... ... ... ... рН шамасын айтарлықтай өзгерте алады. рН қажетті
мәнінде ұстап тұруға, ... рН ... ... ... өзгерген
жағдайда да айтарлықтайығыспай, сол мәнінде өзгермей ... ... ... ... ... ... ... деген ағылшынның “buff”
- «дүмпуді жұмсарту» сөзінен шыққан). Ондай ерітінділер, көбінесе, ... мен оның ... ... немесе әлсіз негіз бен оның ... ... ... негіз бен оның тұздарының қоспасы болып келеді.
Буферлік сыйымдылық - буферлік ... рН - ын ... ... ... ... ... шегі.
Егер , мысалы үшін, сірке қышқылы мен оның тұзының (натрий ацетатының -
СН3СООNа) қоспасын алсақ, онда бұл ерітінді рН ... ... ... ... тұрақты етіп ұстай алады. Қоспаны қышқылдандырып көрейік, ондай
кезде ... - ... Н+ ... ... байланыстырады да, аз
диссоциаланатын сірке қышқылы түзіледі, рН ... ... Ал ... ОН- артық мөлшерін қоссақ, онда
гидроксид - иондары сірке қышқылымен бейтараптанады да, тағы да ... ... ... ... ... де дәл ... қасиет
көрсетеді. Буферлік ерітінділердің әрқайсысы рН - тың өзіне тән белгілі ... ... ... ... осы қасиетін буферлік әрекет деп атайды.
Тап осындай ... ... ... ... мен әлсіз органикалық
қышқылдар (қымыздық, шарап, лимон, ... т. б.) да ... ... рН ... мәні оның құрам бөлігінің ... ... ... ... ... ерітіндінің рН - ын 3,8 -
6,3 аралығында ұстап ... ... ... ... ... ... пен
Nа2НРО4 қоспасы) - 4,8 - 7,0; бораттық (Nа2В4О7 мен NаОН қоспасы) - 9,2 ... ... рН ... ... Буферлік әрекет көрсете алатын
ерітінділер буферлік қоспалар немесе буферлік ... деп ... ... ... мен ... ... ... қышқылдармен қоспаларынан
тұрады.
Көптеген табиғи сұйықтар буферлік қасиет көрсетеді. Мысалы, мұхит
суларының буферлік қасиеті көмір ... газы мен ... ... ... ... Гидрокарбонат - иондарының түзілу көзі ... ... ... ... бор түрінде және қабықша түрінде тұнған
көп мөлшердегі кальций ... ... ... ... ... ... оттегімен байыта отырып, ортаның рН -
ын жоғарлатуына әкеп соқтырады.
Ол Ле Шателье принципіне сәйкес еріген көмір ... ... ... тепе - ... ... ... өтеді:
2Н+ + СО32- ↔ Н+ + НСО3- ↔ Н2СО3 ↔ Н2О + СО2. ... ... ... + hv → 1/n ... + О2 ерітіндіден СО2 жұмсалып кетіп отырады да, тепе
- теңдік оңға қарай ығысады яғни орта негіздік ортаға айналады.
Ағза ... СО2 ... ... ... ... ... сұйықтығы мен қан да табиғи буферлік
ерітінділерге ... бола ... ... 0,025 ... ... ... газы болады, оның ... ... ... ~ 5% - ке көп. ... - ... да шамамен сондай ( олар да еркектерде көп) болады.
Буферлік қоспалардың жұмыс істеу механизмін ... ... ... ... көрейік. Ацетатты қоспа - сірке ... ... ... тұзы бар ... ... ... ... тепе - теңдікте болады:
СН3СООН ↔ СН3СОО- + Н+; ... ... ... = ... (б)
Осыдан сутек иондарының концентрациясын анықтасақ:
[Н+] = Ка = [СН3СООН]/[СН3СОО-]; ... ... ... ... ... өте ... ерітіндіде оның диссоциацияланбаған молекулалары көп болады.
Сірке қышқылының сулы ... сулы ... ... Nа+ ... ... ... ... ацетатын қосу сірке қышқылының
диссоциациясын соншалықты ... де, ... ... ... ... ... жалпы
концентрациясымен бірдей болады. Оны Сқышқыл деп белгілейді. Сонда ... ... мәні ... деп ... Әрі қарай, сірке
қышқылының диссоциациясы толық тоқтауына байланысты ацетат - ... ... ... ... ... ... ... оны Стұз деп белгілейді. Өйткені, СН3СОО- иондары іс ... ... ... ... ... (ал ... қышқылы оның
натрий тұзы қатысында диссоциацияға өте аз мөлшерде ұшырайтындықтан, оны
жоққа ... ... ... (в) ... ... пен ... ... = Ка · Сқышқ./Стұз; (1)
Осындай талдауды әлсіз негіз бен оның, ... ... ... жүргізе отырып, төмендегі өрнекті аламыз:
[ОН-] = Ка · Снегіз/Стұз; (2)
Қышқылдық электролиттік диссоциациялану ... К ... ... ... ... ... (1) өрнек бойынша иондардың
концентрациясы тек қана ... ... ... алынған қышқыл мен тұздың
концентрацияларының қатынасына ғана байланысты, ... ... ... ... ... Осының салдарынан, буферлік
ерітінділерді сұйылтқанда, сутек иондарының концентрациясы өзгеріссіз қалуы
керек. Солай болады да.
Бірақ шын ... өте ... ... буфер ерітіндінің рН мәні
шамалыөзгереді: тұздың диссоциациялануынан түзілген иондардың арасында
өзара ... ... ... Ол ... ... ... ... үшін белсенділік ... ... (α) ... ... (1) және (2) өрнектерін
төмендегідей жазуға болады:
[Н+] = Ка · Сқышқ./Стұз · α; (1а)
[ОН-] = Ка · ... · α; ... ... ... рН ... ... әсері.
Кесте
3
|Көрсеткіштер|Қышқыл мен тұздың концентрациясы |
| ... |
| |0,1 |0,01 |0,001 ... |0,79 |0,87 |1,00 ... |2,36 · 10-5 |2,14 · 10-5 |1,8 · 10-5 ... |4,62 |4,67 |4,74 ... ... ... өте күшті сұйылтудан ... рН мәні ... ... ... ... ... ... таңбадан артық дәлдікпен анықтау өте сирек
жүргізілетіндіктен, буферлік ерітінділермен жұмыс ... ... ... ... ... ... сұйылтулар үшін) (1а)
және (2а) өрнектерін қолдануға болады.
Тек қана қышқыл (немесе тек қана ... ... ... ... - олар ... ... концентрациясының
белгілі бір бағытқа қарай өзгеруіне мүмкіндік бермеуі. Шынында, егер
ацетатты қоспаға тұз ... ... онда тұз ... ... ... хлоридін және әлсіз сірке қышқылын түзеді:Н+ + Cl- + Nа+ + ... ... + Cl- + ... қоспа сутектік көрсеткіштің тұрақтылығын тек қана егер
ерітіндіге ... ... ... ... күшті негіздің мөлшері белгілі бір
шекті шамадан аспаған жағдайда ғана ... тұра ... ... ... ... ... ... деп атау енгізілген. Буферлік сыйымдылық
сандық мәні (В) рН мәнін бір бірлікке өзгерту үшін 1 л. ... ... ... - ... ... анықталады және төмендегі теңдеумен
өрнектеледі:
В = г ... - рН1; (3), ... г - ... - ... ... қышқыл немесе сілтінің грамм - эквивалент саны, ал ... рН1 = ... ... шамасы: 1) буферлік қоспаның құрам бөліктерінің
концентрациясына және 2) осы ... ара ... ... ... ... ... ... артуы
көмектесіп, рН мәнін тұрақты ұстап тұруға қорды (резервті) көбейтеді.
Кез келген буферлік қоспаның буферлік ... оның ... ... ... ең ... ... ... = Сқышқыл немесе Стұз = Снегіз
Мұндай буферлік ерітіндіде ... ... ... константасына тең болады:
[Н+] = К немесе рН = рК
[Н+] = К болатын буферлік ерітіндіде сутек ... ... ... ... ... алымына немесе керісінше ауысуынан берілген
жағдайларға Сқышқыл: Стұз қатынасының ең аз мәнге ие болуымен анықталады.
Сонымен, буферлік қоспалар төмендегідей қасиеттерге ... ... ... ... ... ... оны
сұйылтқанда айтарлықтай өзгере қоймайды;
2. Буферлік қоспаларға аздаған мөлшерде күшті қышқыл немесе сілті
қосқаннан ондағы ... ... ... ... ... шегінде) өте аз шамаға өзгереді.
3. Буферлік ... ... ... ... құрам
бөліктерінің концентрацияларына және сол концентрациялардың өзара
қатынасына байланысты. Буферлік қоспаның құрам ... ... ... оның буферлік сыйымдылығы да
көбейеді.
Ең жоғарғы буферлік әсер ... мен тұз ... ... ... ... көрінеді.
Буферлік қоспалар тірі ағзалар үшін маңызды роль атқарады. Олар қан мен
ұлпалардағы рН тұрақтылығын қамтамассыз ... ... ... ... пен СО ... ... қоспа, сол сияқты жартылай шамалы
дигидрофосфат пен гидрофосфаттан (NаНРО + + ... ... ... ақуыздың буферлік қоспасы - гемоглобин, альбуниндер, глобулиндер
және т. б. Ағзалар үшін сыртқы орта ... рН ... да ... ... ... ... кездеседі. Олардың өте тиімділері
төртеу: бикарбонатты, фосфатты, гемоглобинді және ақуызды(плазма).
Бикарбонатты буфер.
СО2 + Н2О ↔ Н2СО3 ↔ Н+ + ... ... жүйе ... ... ... (ол СО2 ... және ... негіз бикарбонаттан тұрады.
Қан плазмасына Н+ түскенде, ... ... ... ... ал ол СО2 мөлшерінің көбеюіне әкеледі. Нәтижесінде дем алу күшейіп,
СО2 артық мөлшері өкпе арқылы шығарылады. ОН- ... ... ... кері ... ... Бұл ... Н+ мөлшері азаяды да, Н2СО3 Н+
пен НСО3- ... Ал бұл ... ... СО2 газының плазмада
еруімен бірге жүреді.
Қанның жалпы буферлік сыйымдылығын құруда бикарбонатты жүйе үлкен роль
атқарады. Өйткені бұл жүйенің ... ... ... ... ... себепті айтарлықтай артады.
Фосфатты буфер.
Фосфатты буферлік жүйе қанның бейорганикалық фосфаттарынан құралған.
Ондағы кіріктірілген қышқылды - ... ... ... ... Н2РО4-
(қышқыл ролінде)пен екінегізді фосфат НРО42- (негіз ролінде) құрайлды.
Н+ иондары көбейгенде қанда жүрген НРО42- акцептор ... ... ... ... ... түзеді:
НРО42- + Н+ ↔ Н2РО4-
ОН- иондары көбейсе, Н2РО4- ... ... ... ОН- ... керекті протондар бөледі:
Н2РО4- + ОН- ↔ НРО42- + Н+ + ОН- ↔ ... + ... ... ... ... ... буферлік жүйесін ақуызды заттар
құрайды. Олар амфотерлік қасиеттерінің арқасында, қанға негіз көп түскенде
қышқыл (протондар доноры) ... ал ... ... ... артық болса,
кіріктірілген негіз (протондар акцепторы) сияқты әрекет етеді. Ақуызды
буферлік жүйелер бикарбонатты және ... ... ... ... буфер.
Қандағы барлық буферлік сыйымдылықтың 75% - і ... ... ... Бұл ... ... ... ... сияқты ондағы гистидиннің салыстырмалы ... ... ... ... ... ерекшелігі неде? Гемаглобиннің қышқылдығы
оның оттегін қаншалық ... ... ... ... ... деп, ал ... байланысқан гемаглобинді -
оксигемаглобин деп атауға ... рН - тың ... ... дезоксигемаглобинге қарағанда к.үшті ... бұл ... ... ... ... ... ... жұп - оксигемаглобин (НВО2) мен дезоксигемаглобиннен (НВ) тұрады.
Н+ ... ... ... қасиеті мынаған байланысты:
оксигемаглобин ұлпаларда оттегінен босап, гистидиндегі имидазольдік ... ... ... ... ... ... ... алу қабілетіне ие
болады. Ал веналық қанның ... СО2 ... ... ... ... ... ... өкпеде кері үрдіс өтеді.
Енді оксигемаглобин ННВО2 (Н атомы ... ... болу ... НСО3- ... ... ... ... қышқыл ролінде
әрекеттеседі.
Көмір қышқылы карбоангидразаның әсерінен Н2О мен СО2 - ге ыдырайды,
қанның рН - ы ... ... СО2 ... ... ... соң өкпе ... ... + Н2СО3 ↔ НВО2- + Н+ + НСО3- ↔ НВО2- + + ... ... ... ... ... ұлпалардағы қышқылды - негіздік тепе ... ... ... ... патологиялық ауытқулардан қанда
қышқылдар мен негіздердің біраз мөлшері жиналып қалады. Мысалы, ... ... адам ... ... 20 - 30 л. 1н. НСl түзіледі
екен. Қышқыл заттар жинақталып қалса, қанның рН ... ... (рН 7,42), бұл ... ... ... ... ... механизмдерінің, сондай - ақ ағзаның
тыныс алу мен бөліп шығару функцияларының арқасында рН - тың ... да ... ... ... ... рН = 7,4 - 9 ... ... реакция
көрсетеді. Дені сау адамда оның мөлшері 1 - 2 г.
Омыртқалылардың қанында, ... мен ... ... ... рН мәні тұрақты, өйткені бұл қалыпты өмір сүрудің ... ... ... аздаған қышқылдану (ацидоз) немесе сілтілену
(алкалоз) ... ... ... ... ... ... қан айналымының
жеткіліксіздігі, өкпе ісігі, пневмония, диабет, безгек ... ... ішек ... ауруларында байқалады.
Алкалоз таза оттегімен дем алғанда (немесе өкпедегі гипервинтиляцияда),
анемияда, СО - мен ... ... ми ... ас ... ... ... шектен тыс қолданғанда, диуретикалық ... ... ... ... рН - ы 7,37 - 7,45 аралығында,
ал веналық ... рН - ы 7,34 - 7,43 ... болу ... ... да қышқылдық ортаға тым сезімтал келеді, яғни қышқылды ортаға
төзе ... ... ... ... ... тұздағанда)
әлбетте қышқыл ерітінділерді пайдаланады. Яғни оларға сірке қышқылын немесе
басқа да ас ... ... ... рН мәні 7 ... ал жасуша сыртындағы сұйықта
- 7,4. Жасуша сыртында ... ... ... ... рН өзгерісіне
өте сезімтал келеді. ... ... ... термиялық
жарақаттануынан жасуша қабырғалары зақымданады да, оның ішіндегі заттардың
бәрі сыртқа ... ... ... ... ... ... ... сезеді. Скандинавиялық зерттеуші Олаф Линдал мынандай тәжірибе
жасаған: адамның ... ... ... ... ... ... ... ұштарына әсер ететіндей етіп, ерітіндінің өте күшті
ауруды сезген. Жүйке ұштарына ... ... мен ... ... тері астына шашырататын құмырсқа қышқылы да сол сияқты әсер етеді,
адам ашып ауырғанда ... ... ... ... ... ... ал ... сезінбеуіұлпалардағы рН мәнінің әртүрлі ... ... таза су ... ... ... ... ... сезіну
қызық болып шықты. Бір қарағанда түсініксіздеу көрінген бұл құбылыс
осмостық ... ... ... ... Таза ... ... жасуша
осмостық қысым әсерінен жарылып, ішіндегі заттар сыртқа шығады да, ... әсер ... рН - ының ... ... - ... ... құрауым бөліктерінің қатал тәртәппен
орналасуымен сипатталатын гидролизге ... амин ... ... ... молекулалы қосылыстар.
Ақуыздар - амфотерлік электролиттер, олардың молекулаларында қышқылдық
та, негіздік те топтар кездеседі. Ақуыздардың ... - ... ... ионизациялануға бейім амин қышқылдарының бүйір
радикалдарымен ... ... NН2 - мен СООН - ... ... ... ... ... амин қышқылдарының бүйір радикалдарының
рК шамасы бос амин қышқылдарының бүйір радикалдарының рК шамасынан
аздап ерекшеленеді. Өйткені ... ... ... ... ... ... бүйір радикалдардың табиғатына, яғни
электростатикалық қоршауға тәуелді.
Ақуыздардағы диссоциацияланатын ... ... ... рН - ... болатын белгілі бір жинақтық зарядтың тууына жағдай жасайды.
Табиғи ақуыздардың көпшілігі қышқылдық ақуыздарға жатады. ... ... ... ... көп. ... рН - тың ... жақын мәндерінде, цитоплазма сияқты, тұтас алғанда, теріс зарядқа ие
болады.
Диссоциацияланатын бүйір радикалдары бар амин ... ... ... ... ... көпшілік жағдайда глобуланың бетінде
орналасып, сонымен молекуланың бүтіндей алғанда, гидрофильдігін, ... ... ... ... да ... - химиялық қасиеттерін
анықтайды. Молекуланың сыртқы бетінде ... ... ... ... әртүрлі аудандары қарама - қарсы зарядтарға ие ... ... ... су ... тұрақтандырылып тұрады.
Ортаның рН мәнінің өзгеруі ... ... ... ... молекуланың беттік зарядтарының қацта таралуына әкеліп
соғады, ал оның ... ... ... құрылымының өзгеруі мен
биологиялық белсенділік дәрежесінің өзгеруі болып табылады.
Көптеген ... ... ... ... ... ... (металл иондарымен), басқа да зарядталған молекулалармен
әрекеттесуін анықтайды, ал олар ... өмір сүру үшін өте ... ... де, ... де ... қабілетінің болуы
биологиялық маңыздылық болып есептеледі. ... ... ... ... ... ... байланыстыру қабілеті маңызды роль
атқарады, өйткені оның метаболиттік үрдістерді реттеуге тікелей қатысы бар.
Әр ақуыздың молекуладағы оң және ... ... ... - ... өзіне тән белсенді реакциялық ортасы ... ... ... ... және ол электр өрісінде қозғалмайтын рН ... ... (ИЭН) деп ... Ол рJ деп ... ИЭН мәні
ақуыздың ерітіндісін қышқылдық - ... ... ... ... ... ... анықталады. Төменде кейбір ақуыздардың ... |рJ ... |1,0 ... |5,1 |
|Каталоза |5,6 |
|Рибонуклеаза|7,8 |
|Лизоцим |11,0 ... ИЭН сай ... рН мәні оның ... ... ... және
олардың диссоциациялану константасының (рК) шамасымен анықталады. Егер
ақуыз құрамында ... ИЭН > 7 ... Егер ... көп бөлігі қышқылдық
аминқышқылдарынан тұратын болса, ИЭН < 7 ... ие ... ... ... үшін ИЭН ... ... (4,5 - 6,5) жатады. Бірақ, бұл
аралыққа кірмейтін ақуыздар да бар, яғни жоққа шығарушы факторлар да бар.
Мысалы, ... ... ... ... ететін пепсин ферментінің ИЭН
- сі 1 - ге жақын, ал протаминдердікі - 12 - ге ... < рJ ... ... ... ... ... оң, ал рН > ... - теріс. Ақуыз молекуласында ИЭН - де жинақтық заряд болмайды және
көршілес молекулалар арасында ... ... жоқ, ... ... ИЭН - не тең рН ... оңай ... түседі.
Ақуыздың ИЭН оның изоиондық нүктесінен айыра білу керек, өйткені бұл
шамалар үнемі бірдей бола ... ... ... ... ... негіздік
топтармен байланысқан протондар саны қышқылдық топтардың бөліп берген
протондар санына тең ... рН - тың ... ... ... ... жоқ ... ақуыз молекуласының жинақтық заряды
нөлге тең болатын рН мәні ... ... деп ... ... ИЭН ... нүкте ақуыз ерітіндісі басқа иондарсыз, онда тек қана ... ... ... амин ... ... ... диссоциациялануынан түзілген иондар жүргенде ғана бір - біріне сәйкес
келеді. Изоиондық нүктені тікелей ... ... ... Оны ... концентрациялы ерітінділерінде ИЭН өлшеу арқылы анықтайды. Тұз жоқ
болғанда және рН = 7 маңында изоиондық нүктенің мәні изоэлектрлік ... ... ... ... сөлі ... ... ... әсерінен ақуыздардың алғашқы гидролизі
жүреді.Мұнда пептидтік ... 10 % - і ... ... тұз ... (НСІ) түзетін қышқылдық ортада ғана ... үшін ... ... мәні 1-2, ... үшін - 3,2 - ... ... ... ақуыздың ісінуін және денатурациясын
туғызады, ал бұл ... ... одан әрі ... ... жеңілдетеді.Протеолиттік ферменттерді жері,
негізінен, асқазан қабырғасына жақын жатқан ... ... ... ... асады. Тағамдың масса сыртқы ... ... ... ... ... одан ... бөлігі бейтараптанғаннан
кейін 12 елі ішекке келіп түседі.Асқазанның түбгі мен ... ... ... және ... секрет бөледі, ал антральдық бөлімнің
жасушалары тек сілтілік секрет бөледі.Адамдағы асқазан ... ... 2 - 3 литр ... ... ... сөлі ... немесе сілтілік, ал тамақ ішкеннен кейін - күшті қышқылдық рН =
(0,8 - 1,5) ... рН - ының ... ... ... 60 ... ... ... бұрын анықтал-ған. Әр фермент үшін
өзі ең жоғары белсенділік көрсететін орта рН - ының тиімді мәні болады.
Көптеген ферменттер рН - тың ... ... ... ... ... ... - өмір ... Ағзада олар барлық ... ... ... ... ... ... істеуінен
ағзаның барлық өмір сүру әрекеті тәүелді. Ферменттер - тірі ... ... ... ... ... ... ... қасиеті - олардың қоршаған ор-та реакциясының
өзгерістеріне сезімталдығы. Биологиялық ... ... ... ... бір ... ... өз ... күрт төмендетеді.
Мысалы, пепсин ферменті рН тың ге жуық ... ең ... ... ал ... ақуыз гидролизін жеделдету әрі асқазанда ас қорытуға
көмектесу. Сондықтан қалыпты асқорыту үшін ... ... рН мәні ... - 1,67 ... ... шарт. Асқазан жарасымен ауырғанда рН орташа
шамамен 1,48 - ке ... ал 12 - елі ішек ... 1,05 - ке ... ... ... рН мәнін асқазанішілік зерттеу арқылы (рН ... дәл ... Егер ... ... төмен болса, дәрігер адамға
аспен бірге тұз қышқылының әлсіз ерітіндісін қабылдауға ... ... ... ... ... болса, оған қарсы амалдар, мысалы ... ... ... ... керек. Егер лимон шырынын ішсе, асқазан
сөлінің қышқылдығы ... төмендейді!
Шынында да, лимон қышқылының ерітіндісі ... ... тұз ... ... ... ... ... белсенділігі рН шамасына
байланысты
күрт өзгереді. ... ... ... етуі үшін ... ... ... мәндері қажет. Бір ферменттер қышқыл ортада өте ... ... ... ... ал үшіншісі - әлсіз сілтілік немесе сілтілік ортада
белсенді.
Мысалы:
• пепсин - 0,9 - ... ... ... - 6,9 - ... ... - 7,5 - ... ... фосфатаза - 4,5 - 5,0
• сілтілік фосфатаза - 9,0 - 9,5
• аргиназа - 10,0
Сутек иондары ... ... ... әсері оның белсенді орталыққа (активный центр) әсер етуінде.
Реакциялық ортада белсенді орталықтар рН - тың ... ... ... ... ионизацияланған, өзімен ... ... ... полипептидтік тізбегінің фрагменттерімен көп ... ... т. б. ... бола ... Одан басқа да, ортаның рН - ... ... - ... ... және реакция өнімдерінің
ионизациялану дәрежесіне әсер ... ... ... ... ... ... және ... орталықтардың қатынасын
анықтап, ферменттің күйіне үлкен ықпал көрсетеді.
Бірдей қызмет атқаратын, ... ... ... ... ... ... үшін рН - тың тиімді мәндерінің күшті ... ... ... атап айту ... ... ... ... фосфатазасы үшін рН ≈
5,0 тиімд, бауырдың сілтілік ... үшін рН ≈ 9,0, ал ... рН = ... 8,6 ... ... Өзіне тән рН мәнін қалауы ферменттердің ақуыздар
сияқты ... ... ... ... ... ... ... рН шамасына тәуелді болуымен түсіндіріледі.
рН шамасының топырақтағы ерітінділерде де мәні зор. ... ... ... ... ... ... мен өнім ... топырақтағы микроағзалардың
қызметіне, тыңайтқыштардың қоректік элементтерінің және топырақтың әртүрлі
формаларының трансформациясына, топырақтың физикалық, химиялық, ... ... және ... ... ... әрі жан - ... әсер етеді.
Әртүрлі өсімдіктердің топырақ реакциясына қатынасы
Әртүрлі өсімдіктердің өсуі мен дамуына ... ... ... ... бір ... болады. Екпелі өсімдіктер (ауыл шаруашылық
дақылдары) мен топырақ микроағзалары үшін ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық дақылдарын мынандай
топтарғабөлуге болады:
1. Ортаның қышқылдығына төзімсіз дақылдар: ... ... ... және мал ... қызылша, конопля, қырық қабат
(капуста) - олар үшін тиімді рН = 7 - 7,5 ... ... ... ... сезімтал келетін: бидай, ешмен, жүгері,
күнбағыс, барлық бұршақ ... ... ... ... ... ... (рН = 6 - 7) реакция керек.
3. Қышқылдыққа аса сезімтал емес (төзімдірек) келетін: қара ... ... ... ... ... ... қызанақ (томат).
Бұл дақылдар рН - тың қышқылдан әлсіз сілтілік реакцияға ... (рН = 4,7 - 7,5) ... өсе ... ... ... ... бейтараптыққа жақынырақ реакциялық аралық (рН= 5 - 6) ... ... ... Лен мен ... әлсіз қышқыл реакцияны қажет етеді. Ал ... ... ... ... олар әк (известь) қосуды қажет
етеді. Картөп үшін рН = 4,5 - 6,5 ... аса ... ... ... ... тыңайтқыштардың мөлшері аз
болса, СаСО3 - ның өп мөлшері бұл дақылдардың өнім сапасына ... ... Бұл ... ... ... ... ... мөлшері төмендейді, ал одан алынатын талшық сапасы
төмендейді.
5. Қышқыл ... ... әрі суда ... ... ... ... төзе ... дақылдар: люпин, сераделла мен шай талы.
Сонымен, көпшілік ауыл ... ... үшін ... ... ... әсер етеді де, олар топыраққа әк қосуды қажетсінеді.
Агроценоздарды тыңайту жүйесіндегі кезек күттірмейтін әрі ... ... - ... ... ... ... ... түрде әктендіру.
Әктендірудің тиімділігі әлсізден орташа қышқыл, одан күшті қышқыл ... және ... ... ... әктендіргенде әктің (известь)
мөлшері көбейген сайын артып отырады. Мысалы: топыраққа ... ... ... ... ... шірікті - күлді топырақтардағы әр
жылдағы орташа өнім берудің артуы мүмкін ... ... 1992 ж. ... |рНтұз |СаСО3 мөлшері (т/га) |
| | |2 -4 |4 - 6 |6 - 8 |> 8 ... ... 4,5 |0,39 |0,46 |0,55 |0,66 |
| ... |0,40 |0,46 |0,50 |
| |0 |0,10 |0,15 |0,20 |0,25 |
| |5,1-5,| | | | |
| |5 | | | | ... |< 4,5 |0,36 |0,40 |0,45 |0,51 |
| ... |0,36 |0,41 |0,44 |
| |0 |0,14 |0,18 |0,20 |0,20 |
| |5,1-5,| | | | |
| |5 | | | | ... |< 4,5 |1,0 |1,4 |1,8 |2,0 |
| ... |1,7 |1,7 |1,0 |
| |0 |0,5 |0,5 |0,5 | |
| |5,1-5,| | | | |
| |5 | | | | ... |< 4,5 |0.20 |0.23 |0.26 |0.29 |
| ... |0.20 |0.22 |0.25 |
| |0 |0.5 |0.10 |0.12 |0.12 |
| |5,1-5,| | | | |
| |5 | | | | ... ... өнім ... ... тамыржемістерде қанттың
мөлшері артады, ... ... май мен ... мөлшері көбейеді,
көкеністер мен шөптерде каротин мен ... ... ... ... ... ... ерітіндісінің қышқылдығы жоғарылаған жағдайда өсімдіктің бойы
аласа, тамырының тармақталуы нашар әрі ... ... ... ... ... ... су мен топырақтағы құнарлы ... ... ... ... зат ... ... бұзылады.
Өсімдіктер, әсіресе, топырақтың қышқыл реакциясына отырғызғаннан кейінгі
алғашқы кезеңде өте сезімтал келеді.
Қышқыл ... жою - тағы ... ... ... және ... етеді. Суда іс жүзінде ерімейтін ... мен ... ... ... ... қышқылымен әрекеттесіп, бірте -
бірте еритін бикарбонаттарға айналады, бикарбонаттар сілтілік тұздар ... + Н2О + СО2 = ... + 2Н2О = Са2+ + 2ОН- + 2Н2О + ... ... Са2+ (Мg2+) ... концентрациясы артады,
олар жоғары қышқылды топырақтан (ЖҚТ) сутек, алюминий, марганец катиондарын
ығыстырып шығарып, ... ... ... + ...... + ... + ... ... ... ... ... әктің толық мөлшерін енгізгенде сол мезеттегі
және ауыспалы қышқылдық түгел ... ... ... ... өсімдік үшін улы болып келетін алюминий, темір мен марганецтің
қозғалғыш қалыптары ... ... - ақ өте ... ауыр ... Рb, Аs) ... ... қышқылдығының жоғары болуы өсімдіктерге тікелей әсер ... ... жан - ... жанама әсерлер көрсетеді.
Қышқыл топыраққа жағымсыз биологиялық, физикалық, химиялық ... Оның ... ... ... мен ... негіздерге кедей, ал
минералды ... ... ... ... ... біртіндеп
ыдырауына әкеп соғады.
Қышқыл топырақтарда ... ... ... ... ... істеуі қиындайды. Мысалы: бейтарап
ортада өсіп - өнетін ... ... ... ... мен ... қызметі аса қиындайды.
Органикалық заттардың минералдануы төмендегенде өсімдіктерге азоттың,
фосфордың, тағы басқа қоректік заттардың сіңімді болатын қалыптары ... ... ... ... - ақ ... ... топырақта
саңырауқұлақтардың, ал олардың арасында арамтамақтар (паразиттер) ... ... ... қоздырушылар көп, өсіп - өнуіне, көбеюіне жағдай
жасайды.
Жоғары қышқылды ... неге ... әсер ... ... ... Ол ... Аl мен Мn қозғалыштығына байланысты, ... олар ... ... зиян ... Аl көп ... ... келетін дақылдар: клевер, люцерна, қысқы бидай, қара ... ... ... ... ... Олар үшін Аl топырақтағы мөлшері 2
- 3 мг/100 г ... ... ... ... ... Аl мен Ғе өсімдікке
қажетті
фосфордың сіңімді формасын ерімейтін, сіңірілмейтін ... ... ... ... құмды, құмдақ, топырақтарда кальций мен
магнийдің сіңімді қосылыстары аз болады.
Қышқыл топырақта молибденнің ... ... ал ... ... ... қалыпты өсуі үшін жеткіліксіз болып қалады. Ауыр
металдарға жататын басқа ... ... ... ... ... ... молибденнен айырмашылығы олар керісінше, топырақты
қышқылдандырғанда қозғалғыштықтары артады.
Қышқыл топырақтарда өсімдіктер ... ... ... осы ... көп мөлшерде жиналу қаупі бар.
Ерітінділердің рН мәнін анықтау
рН анықтаудың колориметриялық әдісі.
Сутек ... ... ... ... ... түс ... ерітіндінің рН байланысты болатын индикаторлар деп
аталатын заттарды қолдануға негізделген.
Ерітінділердің рН ... ... ... ... ... ... - өз ... қышқыл ортадан негіз ортаға немесе
керісінше өткенде ... ... ... ... ... ... немесе негіздер болып келеді. Молекулалық және
иондық түрде олар әртүрлі түске ие болады. Индикатор ... ... ... индикаторы бойынша ерітінді қандай: қышқыл, бғейтарап, сілті ме
екенін анықтауға болады. рН байланысты индикатор өз ... ... рН = 5 ... ... лакмус қызыл түсті; рН ≈ 8 сілтілік ортада -
көк. Зертханаларда кең қолданылатын фенолфталеин индикаторы ... ... ... - ... ал ... ... (рН = 8,2 - 10) - ... индикаторлардың сипаттамасы:
|Индикатор |рН ... ... ... ... ... ... - 2,8 ... сарыға |
|Метилоранж |3,1 - 4,4 ... ... ... бромкрезол |3,8 - 5,4 |Сарыдан көкке ... ... - 6,8 ... күлгінге|
|Метилді қызыл |4,3 - 6,3 ... ... ... |5,0 - 8,0 ... ... ... |8,2 - 10 ... |
| | ... ... ... ... ... ... асырылады: рН өсуі
бойынша бірнеше стандарттық буферлік еріңтінділер дайындалады. Әрқайсысына
бірнеше тамшы индикатор қосылады. Сөйтіп, түсті шкала ... ... ... мөлшерде индикатор қосып, бояуын ... ... ... ... ... ... бар. Біріншіден, ол жеткілікті дәлдікті
бермейді: рН 0,2 дейінгі дәлдікпен ғана өлшенеді. ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан, зерттейтін ерітіндіге
қосқанда тепе - теңдіктің ығысуы мүмкін болады:
[Н+] = Ка [Н+инд.]/[Инд.-], яғни ... [Н+] ... ... ... ... немесе сілтілік қатесін тудырады. Бұл қате
аз концентрациялы, буферлік әсері төмен ерітінділер үшін ... ... ... ... тұздар мен ақуыздардың қатысында индикатор түсінің
өзгеруі жиі өзгеріп отрыратыны байқалады, ал ол өлшеу нәтижелерінің ... ... ... ... қате мен ... ... Ақуыздық
қатенің себебі - зерттеліп отырған ерітіндідегі ақуыздың ... ... ... ... температураның өзгеруінен де болады.
Температура жоғарыласа ... ... ... ... ... ... индикаторлардың қоспасы сіңірілген қағаз
индикатор бар. Олар бірнеше түс өзгерістерін көрсетеді. Олардың ... рН ... 1 < рН < 13 ... ... ... ... ... дәл анықтау «рН - ... деп ... ... көмегімен
жүргізіледі. Ол зерттелетін ерітіндідегі Н+ ... ... ... және ... ... ... ... иондарының белгілі
концентрациясы бар ерітіндімен жанасқанда түзілетін электрлік потенциалды
өлшейді. Прибор бірден рН ... ... ... ал ... ... ... Шыны ... сутек иондары еркін өтіп кете
алатын арнайы шыныдан жасалған. Прибор электродының потенциалы сол ... ... ... ... ... сутек иондарының
концентрациясына байланысты.
Прибордың негізгі бөлігі шыны мембранаға орналастырылған шыны электрод
болып табылады. Мембрана басқа ... ... тек қана ... иондарын
еркін өткізеді. Өлшеу кезінде туындайтын электр қозғаушы күш (э. д. с.)
ерітіндінің рН - ына түзу ... ... ... рН мәнін
прибордың шкаласы көрсетеді.
Соңғы кездегі шыны электродты рН - метрлер рН = 0 - 14 ... ... тен ... ... ... ... береді.
Ерітіндінің рН - ын 1 - потенциометрлік ... ... рН - ын ... ... ... ... Ол ... хингидрон бар, хинон С6Н4О2 мен гидрохинон С6Н4(ОН)2
бар ерітіндіге салынған платинадан жасалған пластинка.
Сулы ерітіндіде ... ... мен ... ... ... Н+ ... байланысты болатын тепе - теңдік орнайды: С6Н4(ОН)2 ... + ... мен ... ... Е = Е0 + RT/nF · · lg[С6Н4О22-
][Н+]/[С6Н4(ОН)2] ... ... - ... жүйесін құрайды.
Хинон мен гидрохинонның ... ... ... ... ... ... Е = Е0 + 0,059 lg[Н+]2 = Е0
- 0,059 ... рН = Е0 - Ен. к. э. - ... рН - ын ... ... ... ... э.
қ. к. Компенсациялау әдісімен жүргізеді.
Индикаторлы платина электродын алдын ала ыстық азот қышқылымен (1:1)
өңдеп, содан ... ... ... шаяды, концентрленген тұз қышқылымен
жуып, тағы дистилденген сумен шаяды. Патенциометрді жұмыс ... ... ... шамалы мөлшерін (5 - 10 мл) пробиркаға
құяды да, оған қасықшамен 50 мг ... ... ... ... U ... ... бір ... платина электродын салады. Түтікшенің екінші
жағын калий хлоридінің қаныққан ерітіндісі бар стаканға түсіреді де, ... үшін ... ... ... орналастырады. Екі
электродты да ... ... э. қ. к. ... ... ... ... ... мен негіздердің немесе
көпнегізді қышқылдар мен негіздердің қоспаларын, егер ... ... ... 10-4 - ке тең ... одан ... ... ... ... Осы ... рН пен ... потенциалының
сәйкес эквиваленттік нүктелердің айналасында ... ... рН - ын 2 - ... ... ... ... ... сутек иондарымен салыстырғанда қайтымды
элемент ЭҚК - нің өзгерісімен анықтауға болады. рН - тың көп ... мына ... ... ЭҚК - інің ... ... Н2 ... ерітінді (КСl) салыстыру электроды.
Осындай элементтің ЭҚК мен ... ... ... ... = рН0 + [(Ех - Е0) · Ғ/RT ln10] = рН0 + [(Ех - ... ... - стандартты ерітіндінің сутектік көрсеткіші; Ех - өлшенген потенциал
мәні.
Көбінесе, ... ... ... - ... ... ... алмастырады, ал салыстырмалы электрод ретінде каломельді немесе
хлоркүміс электродын қолданады.
Жұмыс істер алдында шыны электродқа калибровка жасап алу ... яғни ... Е ... ... ... белгілеп қойып алу керек.
Анықтау әдістемесі
Шыны электродты жұмысқа дайындау үшін оны бір тәулік бойы 0,1 н тұз
қышқылы ... ... ... ... ... ... шаяды да
электродтың мостигімен 0,1 н калий хлоридіерітіндісі арқылы тізбектегі
хлрокүміс электродымен ... ... ... ... үшін буферлік
ерітінділер дайындайды. Тізбектің ЭҚК ... Ех - рН ... ... Егер ... ... ... ... шыны электрод жұмысқа
дайын болғаны.
0,2 М натрий дигидрофосфаты ерітіндісінен 200 мл (А ерітіндісі) және ... ... да рН мәні ... ... ... Ол үшін ... ұяшыққа микробюреткалар арқылы төменде келтірілген ... ... ... мл |1,24 |4,94 |7,71 ... ... |НNО3 |6,9 · 10-4 |3,16 ... ... |К1 = 7,1 · |9,15 ... ... |10-10 |1,64 |
|Иодноватты |НJО3 |К2 = 2,3 · |0,79 ... |НJО |10-2 |10,64 ... ... |1,6 · 10-1 |10,0 |
| |-»- |2,3 · 10-11 |11,70 ... ... |К1 = 1,0 · |9,9 |
| |-»- |10-10 |11,8 |
| |-»- |К2 = 2,0 · |13,7 ... |НСООН |10-12 |3,75 ... | |К1 = 1,3 · | ... |Н2О2 |10-10 |11,70 ... |С6Н4(ОН)СООН |К2 = 1,6 · |2,97 ... |Н2SО4 |10-12 |1,94 ... |Н2SО3 |К3 = 2,0 · |1,85 |
| | |10-14 |7,20 ... ... |Н2S |1,8 · 10-4 |6,99 |
| |Н2S | |12,60 ... |НСN |2,0 · 10-12 |9,30 ... ... |1,1 · 10-3 |0,6 |
| | |К2 = 1,2 · |1,72 ... ... |10-2 |6,35 |
| | |К1 = 1,4 · |10,3 ... ... |10-2 |4,76 ... ... |К2 = 6,2 · |1,51 |
| | |10-8 |6,79 ... ... |К1 = 1,0 · |2,15 |
| | |10-7 |7,21 |
| | |К2 = 2,5 · |12,00 ... |НҒ |10-13 |3,21 |
| | |5,0 · 10-10 | |
| | |К1 = 2,5 · | |
| | |10-1 | |
| | |К2 = 4,5 · | |
| | |10-2 | |
| | |К1 = 4,5 · | |
| | |10-7 | |
| | |К2 = 4,8 · | |
| | |10-11 | |
| | |1,74 · 10-5 | |
| | |К1 = 3,1 · | |
| | |10-2 | |
| | |К2 = 1,6 · | |
| | |10-7 | |
| | |К1 = 1,7 · | |
| | |10-3 | |
| | |К2 = 6,2 · | |
| | |10-8 | |
| | |К3 = 4,2 · | |
| | |10-13 | |
| | |6,8 · 10-4 | |
| | | | |
| | | | ... ... | | | ... |NН3 + Н2О |1,76 · 10-5 |4,755 ... | | | ... ... |К2 = 2,3 · |0,64 ... ... + |10-1 |13,21 ... |Н2О |6,2 · 10-14 | ... | | |1,40 ... оксихинолин |Са(ОН)2 |К2 = 4,0 · |8,99 ... ... + Н2О |10-2 | ... | |1,0 · 10-9 |3,02 |
| ... | |7,52 ... | |К1 = 9,55 · |2,30 ... |АgОН |10-4 | ... | |К2 = 3,0 · |8,87 |
| ... + ... | |
| | |5,0 · 10-3 | |
| | | | |
| | |1,4 · 10-9 | |
| | | | |
00 - 1000 С ... аралығындағы судың иондық көбейтіндісі.
2 - кесте.
КН2О = аН+ · аОН-; √КН2О = аН+ = ... ... ... |t0 С |КН2О ... |
|0 |0,11 · |0,33 · |40 |2,95 · |1,7 · ... |10-14 |10-7 |50 |10-14 |2,34 · ... |0,17 · |0,42 · |60 |5,50 · |10-7 ... |10-14 |10-7 |70 |10-14 |3,09 · ... |0,30 · |0,54 · |80 |9,55 · |10-7 ... |10-14 |10-7 |90 |10-14 |3,98 · ... |0,46 · |0,68 · |100 |15,80 · |10-7 ... |10-14 |10-7 | |10-14 |5,01 · ... |0,60 · |0,77 · | |25,1 · |10-7 ... |10-14 |10-7 | |10-14 |6,17 · |
| |0,69 · |0,83 · | |38,0 · |10-7 |
| |10-14 |10-7 | |10-14 |7,4 · ... |0,81 · |0,89 · | |55,0 · | |
| |10-14 |10-7 | |10-14 | |
| |1,0 · |1,00 · | | | |
| |10-14 |10-7 | | | |
| |1,48 · |1,22 · | | | |
| |10-14 |10-7 | | | |
| |2,09 · |1,45 · | | | |
| |10-14 |10-7 | | | ... ... ... Анисимов «Биохимия негіздері», М., 1986
2. Балезин С. А., Ерофеев Б. В., ... Н. И. ... және ... ... М., «Просвещение», 1975
3. Үлкен химиялық энциклопедия
4. ВоскресенскийА.Г., Солодкин И. С., Семиколенов Г. Ф. ... ... мен ... ... М., 1985.
5. Краснов К. С. және басқалар «Физикалық химия», М., 2001.
6. Логинов Н. Я., Воскресенский А. Г., ... И. С. ... ... 1 - бөлім).
7. Сеитов З. С. «Биохимия», А - А. ... ... ... Ю. Б. ... ... ... «Аналитикалық химия».
10. Ягодин Б. А., Жуков Ю. П., ... В. И. ... М., 2002

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылдық қуаты 2 млн т/ж құрайтын құмкөл мұнай майын сутегімен тазалау қондырғысын жобалау39 бет
Көмір сутекті газдарды тазалаудың технологиялық параметрлерін автоматты бақылау25 бет
Модифицирленген цеолитқұрамды катализаторда с6 -c14 парафиндерді сутексіз өңдеу43 бет
Мұнай химиясында және мұнайды қайта өңдеудегі сутегінің рөлі62 бет
Сутегі тектес атомдар7 бет
Сутегі өндірісі11 бет
Форреактор қолданылатын өнімділігі 2 млн. 250 мың т/ж дизель отынын сутегімен тазалау қондырғысын дайындау160 бет
Энергия көзі ретінде сутегі элементін пайдалану31 бет
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь