«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І ТАРАУ ҰЛТ ЗИЯЛЫЛАРЫ
1.1Интеллимгенция ұғымы туралы қөзқарас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
ІІ ТАРАУ ХХ ҒАСЫРДАҢ 40.50 ЖЫЛДАРДЫҢ ОРТАСЫНДАҒЫ РЕСПУБЛИКАДАҒЫ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ИНТЕЛЛИГЕНЦИЯ
2.1 Соғыстан кейінгі кезеңдегі қазақ мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.2 ХХ ғ ортасындағы қазақ шығармашылық интеллигенциясы ... ... ...11
ІІІ ТАРАУ «БЕКМАХАНОВ ІСІ»
3.1 Тағдыры күрделі қайсар талант ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
3.2 Ермұқан өмір жолының басы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
3.3 Е.Бекмахановтың шығармасы. Қуғын.сүргіннің негізгі себебі ... ... 18
3.4 Бекмахановқа қарсы қудалау ісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.5 Е.Бекмаханов ақталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың өзіктілігі:
Кеңес еліндегі ХХ ғасырдың 30-40 және 50 жылдың бас кезінде Сталин тоталитарлық, әміршіл-әкімшіл жүйенің нығаюы кезеңі болып табылады. 40 және 50 жж басында социализм идеалогиясы өзінің шарықтау шыңына жетті. Кеңес және қазақстан қоғамы дамуының соғыстан кейінгі жоспарлары демократияға қарсы, тоталитарлық Сталиндік социализмнің үлгісіне үйлесіп жатты. Сол кезеңдегі күрделі жағдайдың қазақ мәдениетіне тигізген әсері бұл курстық жұмыстың өзектілігі мәселесі болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты:
Тоталитарлық жүенің бүкіл кеңес елінде нығайюы, қазақ қоғамы мен мәдени дамуында әсерін көрсету.
Қазақ зиялыларының күрделі тағдыры және Қазақстанда ұйымдастырылған «Бекмаханов ісі» қазақ мәдениетіне, рухына әкелген зардаптарын анықтау. Е.Бекмахановтың шығармасына қарсы жүргізілген процесстің жүруін көрсету.
ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Артықбаев Ж.О. «Қазқстан тарихы» Астана, Фолиант-2003
2. Дружинин Н. «Во имя научной истины» // «История Казахстана: Белые пятна» Алма-Ата, Казахстан – 1991
3. Қозыбаев М.Қ. «Тарих зердесі» ІІ том Алмиты , Ғылым-1998
4. Қозыбае М.Қ., Нүрпейсов К. Тағдыры күрделі қайсар талант // Ермұқан Бекмаханов туралы естеліктер. Алматы, Азимур – 2005
5. Қозыбае М. Өркениет және ұлт. Алматы, Сөздік словарь. 2001
6. Қаражан Қ Қазақстанның жаңа және қазіргі заман тарихы, Алматы, Қазақ университеті. 2005
7. Мусин Ч. Қазақстан тарихы Алматы, Дәуір - 2005
8. Нүрпейсов К. История одного дела // История Казахстана: Белые пятна Алма-Ата, Казахстан – 1991
9. Омарбеков Т. Қазақстан тарихының ХХ ғасырдағы өзекті мәселелері. Алматы, Өнер – 2003
10. Алдарбекулы К Жасын: Профессор Ермұқан Бекмаханов // Түркістан 2004 №4
11. Әбжанов Х. Бекмаханов және ұлт-өзаттық қозғалыстарды зерттеу әдіснамасы // Қазақ тарихы №3, 2006
12. Әбжаппарова Б. «Интеллигенция» ұғымы туралы көзқарас // Қазақ тарихы №6, 2006
13. Бекішева Ж. Е.Бекмаханов. Орта ғасырджағы қазақ қоғамы тарихының мәселелері // Қазақ тарихы №5, 2006
14. Даркенов Қ. Қазақ зиялылары және Е.Бекмаханов арасындағы рухани байланыс // Қазақ тарихы №6, 2006
15. Махат Д. «Бекмаханов ісі» // Қазақ тарихы №4, 2005
16. Мұсахажинова А. Қазақстан тарихнамасындағы Е.Бекмазановтың алтын орны// Өлкетану 2003 №2
17. Тәкенов Ә. Тарихшы Е.Бекмаханов // Қазақстан тарихы 2004 №11
        
        «Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы
республикадағы шығармашылық интеллигенция
МАЗМҰНЫ
Кіріспе………………………………………………........…………………3
І ТАРАУ ҰЛТ ЗИЯЛЫЛАРЫ
1.1Интеллимгенция ... ... ... ХХ ... 40-50 ... ... ... ИНТЕЛЛИГЕНЦИЯ
2.1 Соғыстан ... ... ... ХХ ғ ... ... ... ... ... ... ... күрделі ... ... өмір ... ... ... Қуғын-сүргіннің негізгі
себебі........18
3.4 ... ... ... ... жұмыстың өзіктілігі:
Кеңес еліндегі ХХ ғасырдың 30-40 және 50 жылдың бас
кезінде Сталин ... ... ... ... ... ... 40 және 50 жж басында социализм
идеалогиясы өзінің ... ... ... Кеңес және
қазақстан қоғамы ... ... ... жоспарлары
демократияға қарсы, тоталитарлық ... ... ... ... Сол ... ... жағдайдың қазақ
мәдениетіне тигізген әсері бұл ... ... ... ... ... ... ... жүенің бүкіл кеңес елінде нығайюы, қазақ
қоғамы мен мәдени дамуында ... ... ... ... ... және Қазақстанда
ұйымдастырылған «Бекмаханов ісі» ... ... ... ... ... ... ... қарсы
жүргізілген процесстің жүруін көрсету.
Қазақстанның тәуелсіздік алуы тарих ... ... ... ... ашылуына жол ашты. Уақыт өте келе
мұрағат сөрелерінен шығарылып, айналымға түскен жаңа құжаттар
негізінде соны ... мен жаңа ... ... ... 80- ... соңы мен 90- ... ... жабық
тақырыптардың қатарында сыналып келген Алаш қозғалысы, ... ... ... ... ... ... маңызды құжаттар мен деректер, т.б. жариялана бастады.
Бұл тарих ... ... ... оның ... ұласуының
басы еді. Рухани әлеуметтік сұраныс өткенді білдіруге деген
құлшыныс пен талпыныс ... ... ... ... ... ... ... жазылған еңбектер жарық
көрді. Ұзақ жылдар тұмшаланған ақиқат ... ... ... ... баяу да ... ... ... асырыла
бастады. Тарихи шындықты шегіне жеткізе айту мен ұлтжандылық,
рухани тазалық, күрескерлдік мұрат әр ... ... тән ... ... ... 20 ... ортасында әбден күшіне енген
қатты әміршіл-әкімшіл жүйе 30-40 және 50 ... бас ... ... ... жетті. Адамның бас бостандығын
тұншықтыру, оның құқын ... ... ... ... ... ... басқару билігіне ықпал жасау
саясатын қалыптастыру сияқты теріс құбылыстар оған толық
дәрежеде тән еді. Елде ... жеке ... ... бел ... да ... ... бәрі оның басшылық жасай білуіне, ал
ірі кемшіліктер мен сол ... ... ... тағылды
немесе үнсіз қалдырлы, мұның бәрі республиканың қоғамдық-саяси
дамуына әсер етіп, ауыр зардаптарға ұшыратты. Сөйтіп, саяси жүйе
өзінің іштей ... ... ... көрсетті.
Кеңес қоғамының дамуының соғыстан кейінгі жоспарлары
демократияға қарсы, тоталитарлық сталиндік социализмнің үлгісіне
үлесіп ... ... ... ... ... ... ... халық соғыстың алдындағы жылдардай емес,
басқаша еді. Қоғам мен партиялық-мемлекеттік басшылықтың әкімшіл-
бұйрық беру тәсілінің арасындағы өсе ... ... ... көшу ... ... ... ... ТАРАУ ҰЛТ ЗИЯЛЫЛАРЫ
1.1 «Инеллигенция» ұғымы туралы көзқарас
Интеллигенция жайлы талай зерттеу жұмыстары жүргізіліпғ,
түрлі концепциялар қалыптасты. ... осы ... ... ... көрген тарихи, философиялық,
әлеуметтану еңбектерінде «интеллигенция»түсінігіне нақты
көзқарас қалыптаспаған. ... ... ... терминінен шығып:
1. түсіну, ақыл, парасат, ұғынуға қабілеттілік, ... ... ұғым ... ... ... ... таным
4. іскерлік, өнер деген мағына береді.
Ішкі мағынасы бойынша бұл сөз «сананың, өзіндік сана
сезімінің ... ... ... де ... ... ... ... сәйкес интеллигент түсінігі латынның
intellegens ... шыға ... ... ... ... ақылды, парасатты
3. білгір, маман деген де түсінік қалыптасқан.
«Интеллиенция» ұғымын зерттеу көптеген ғылымдардың –
философия, ... ... ... ... Бір ... ғасырға жуық уақыт бойы ... ... ... ... ... ... Кеңестік әдебиеттердеинтеллигенция таптық немесе
өнегелік мағынада түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... ... ешқандай
меншік қатынасына байланысы жоқ, қоғамның ... ... ... ... ... сүйенеді.
Интеллигенция табиғатына, біріншіден, әлеуметтік түрде
интеллигенттілік тән. Білім мен ... ... ... ядро ... ... ... өтеді.
Инеллигенцияның күшімен қоғамдық сана мен ... ... ... ... ... ... ... сипаиымен түсіндіріледі. Бұл қоғамдық дамудың әр
сатысында ұлттық сана-сезім мекн идея жаңа ... алып ... ... ... ұғым мен ... интеллигенция тарихи ресейлік құбылыс ретінде
қарастырылады. Ол ХҮІІ ғасырдың соңында дихотомия ... – тап» ... ... - ... ... Соңғы ұғым 1918 жылдан кейін пайда болды. ... ... тыс ... ... яғни шын ... ьөлігі және келешекте өзіне тән орыны бар, ... ... оның ... болуға тиісті тарихи ... ой ... ... табиғатын талдай келе, нақты
тарихи кезеңде ғылыми-тарихи ... ... ... және тапатушы ретіндегі орнын анықтағанымызбен,
дүниетаным барлық әлеуметтік жікке тән ... оны ... ... ... ... ... қалывптаспайды. Тек
қана интеллигенция нақты тарихи ... мен ... ... ... сай ... ... пен ... жасайды, тудырады.
Кешегі совет дәуірінде интеллигенция жұмысшы мен ... ... топ ... ... қанаты емес, қанатшығы,
табы емес, екі таптың ... ... ... деп ... Арада да емес, жағада да емес, екі кеменің құйрығын
ұстаған болып ... ...... ... ... әлеуметтік қауым. Интеллигенцияның функцианалдық
қызметтерінің бастысы – жоғары әлеуметтік-гуманистік ... ... ... ... ... ... ұрпаққа жеткізу үрдісі. А. Лосевтің пікірінше,
«интелигент дегеніміз- бұл жалпыазаматтвық береке мен ... ... ... пен ... ... ... адамдар
тобы. Интеллигенттілік философиялық мағынасы жағынан рух пен іс-
әрекеттің ... ... ... ... ... игілік мақсатын жасаушы обьекті».
Сонымен, интеллигенция феноменін танудың басты методикалық
құралы дүниетанымдық әрекет болып саналады.
Қандай қоғамда болмасын, ... ... ... ... ... ... өзінің әлеуметтік
және материалдық жағдайына қанағаттанбай отырғандықтан,
қоғамда ... ... ... ... ... бұл ... өз ... үшін тиімді
пайдаланғысы келеді. Мемлекет ... ... ... ... жүйе ... түзу болатындай
жағдайда, олардың кіәсіби қызметтеріне араласпау саясатын
ұстайды. Екінші деңгейдегі интеллигенттер – ... ... - ... ... қыдметтеріне
мемлекеттің тікелей араласып отырғандығын сезінуде. Ал үшінші
деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... билік қоғамдық санаға, ой-
пікірге ықпал ете алатын біліктілігі жоғары кеңесшілердің қажет
екендігін ... ... ... ғылыми техникалық, ғылыми
гуманитарлық әкімші ... ... ... сақтау,
заңгерік, т.б. болып табылады. әлеуметтік экономикалық
бөлінушілікке дұшар болған ... ... ... ... ... Сөз жоқ, ... құрамды, оныңқатарына қатарына
қоғамдық таптардың өкілдері үзбей ... ... ... бұл күні ... ... ... ... атадан балаға
дарыған кәсіби зиялылыр да аз емес.
Интеллигенцияның дүниетынымы қоғамның ... ... ... көзарасы оған әсер етпей қоймады. әсіресе, ол ... ... іс ... ... олар үстемтап
мүддесін қорғайды, соның жыршысы, қор,аны болып бой кқрсетеді.
Қазақстанда біртұтас өркениетті емес, мәдени еуразиялық
кеңестік ... әрі ... ... толқыны байқалды.
Осы дағдарыс кейде ... ... ... ... ... ... бірде революциялық күштерге
қарай тартқысы келеді. Оның негізінде интеллигенцияның қоғамның
дамуы жолындағы алаушылығы тұр.
Қазір интеллигенция тарихын ... оның ... ... ... байланысты.
І І ТАРАУ
ХХ ҒАСЫРДАҢ 40-50 ЖЫЛДАРДЫҢ ОРТАСЫНДАҒЫ РЕСПУБЛИКАДАҒЫ
ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ИНТЕЛЛИГЕНЦИЯ
2.1 Соғыстан кейінгі кезеңдегі ... ... ... ... ... пісіп-жетіліп келе
жатқан қоғамдағы жаңа өзгерістер ... ... ... ... ... ... келтіру жолдарында
республика жазушылары шығармашылығының ... ... ... ... ... ... ... «Қазақ
солдаты», Ә.Нүрпейсовтың «Курляндия», сияқты соғыс тақырыбына
жазылған еңбектерінде ... ... ... ... жеңіс жолындағы күресте көрсеткен ерлігі
баяндалды. Еңбек тақырыбына жазылған С.Мұқановтың «Сырдария»,
Ғ.Мұстафиннің «Миллионер», Г.Слановтың «Кең ... ... ... және колхозшы шаруалардың өмірі көрсетілді.
Осы жылдарда М.Әуезавтың «Абай жолы», С.Мұқановтың «Шоқан
Уалиханов» сияқты көптеген тарихи шығармалар жарық көрді. ... үшін ... ... ... ... ... КСРО
мемлекеттік сыйлығын алды.
Музыка мәдениеті өрлеу жолына шықты М.Төлебаевтың «Біржан
Сара», А.Жұбанов пен ... ... ... ... ... тіліндегі «Назугум»
опералары сол жылдарда дүниеге келді. ... ... ... ... ... ... және ... басында социализм идеалогиясы
өзінің шарықтау шағына жетті. Міне ... ... ... ... ... ... бақылауымен дамыды.
Ленинград пен Мәскеуде «Ленинградтық іс», «Дәрігерлердің ісі»
қолдан жасалып жатқан кезде, Қазақстанда «Бекмахановтың ... және 50-ші ... ... ... ... ... ... көрнекті қоғамтану ғалымдары
А.Жұбаенов, Х.Жұманов, Б.Сүлейменов, Е.Смайлов, ... ... ... ... ... ... саяси алыптар мен
жазушылар Ә.Әбішев, ... және ... ... мен ... ... жіне ... ... деп дәлелсіз айыпталды
2.2 ХХ ғ ортасындағы қазақ шығармашылық интеллигенциясы
Сталиннің соғыстан кейінгі кезеңдегі негізгі ... ... ... ... ... ... ... сталиндік жүйені жаңарту немесе
өзгерту әрекеттері зиялылар ортасында ірге тебуі мүмкіндігін сол
жылдардағы ... ... ... ... ... ... құбылыстарға терең ой жүгіртіп, оны шынайы таразылай
алатын, кез-келген оқиғаға сын ... ... да ... еді. ... ... ... ... біздің
ойымызша, өзінің алдына екі түрлі мақсат қойды. Оның алғашқысы –
идеологиялық қысмға төтеп бере алмай, ықпалға оңай ... ... ... және ... ... ... және ... тұрғыдан «өңдеуді» кішейте түсе де,
екіншіден басқаша ойлайтындарға қарсы ашықтан-ашық жазалау және
қуғын-сүргін науқаны ұйымдастырды.
«Батыспен» ... бар ... ... да ... ... Өз ... республика партия
ұйымының басшысы Ж.Шаяхметов аталмыш мәселеге ерекше назар
аударды. «Соңғы ... - деді ол ... ... ... ... 1951 жылы 17 ... жасаған баяндамасында, -
қазіргі тақырыпта жазылған бірқатар пьесалардың авторлары
совет ... ... ... ... ... бейнесі
төмен адамдар етіп суреттейді. Мұның өзі ... ... ... болып табылады». Осыдан соң қазіргі
тақырыпқа пьеса жазбайтындар ... ... ... ... ... Ғ.Мүсірепов, С.Мұқанов қойылды. «Қыз Жібек»,
«Ер Тарғын», «Қобыланды», «Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Ақан сері
- Ақтоқты» пьесаларынан ... ... ... ... ... ... айтыла бастады.
Ал, енді қазақ музыкасы туралы ... ... ... ... Ү ... ... жазықсыз айыпталды. Оның халықтық ... ... ... ... ... ... түкке
тұрмайтын, бүржуазияшыл-ұлтшыл бағытта жазылған ... ... ... ... қарсы науқан осы съезден
бұрын-ақ басталған еді. ... ... она ... ... ... ... партиядан шығады, ... ... ... ... ... ...... композиторларының өмірлері ... ... ... музыка мәдениеті», «Орталық
Қазақстанның музыка өнері» феодаолдық-байшылдық дәстүрлерді
дәріптейтін шығармалар қатарына жатқызылады.
1946 жылы 26 ... ... ... ... театрлар репертуары және оны ... ... ... ... Онда ... орын алған «қателіктер»
атап көрсетіліп, қазақстандық Ә.Тәжібаевтың «Біз ... ... ... тұрғыдан қате пьеса ретінде сынға ... ... ... ... ... ... ... мен феодалдар өмірін марапаттаушы деген жала жабылды.
Буржуазиялық ... ... ... ... ... ... Комитетінің 1947 жылғы «Қазақ ССР
Ғылым академиясының тіл және әдебиет институтының ... ... ... ... қаулысынан соң кең өрістелді.
Онда Базар, Мұрат, Шортанбай, Шәңгерей, Ә.Қарашев, ... ... ... ... ... ... ... буржуазиялықө-ұлтшылдық, феодалдық-
реакциялық сарындағы шығармалар ретінде ... ... ... ... ... ... ... зерттеуші
кейбір ғалымдар да қуғындала бастады. Енді космополитизм мен
буржуазиялық-ұлтшылдық бір медальдың екі беті ... ... ... ахуалды Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің
1948 жылы тамызда қабылданған ... ... ... және оның әрі ... туралы» шешімі ауырлата түсті.
Алғаш Алматыдағы болған идеология қызметкерлерінің қалалық
жиналысы, онан соң Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан, қырғалықты
күшейте түсуге, буржуазиялық-ұлтшыл, шовенистік жау элементерді
дер кезінде ... ... және ... ... ... күресуге шақырды.
Қазақстан Компартиясының осысъезінен кейін 1949 жылғы ... ... ... ... ... Қазақстан Жазушылар Одағының партия
жиналысы ... Онда ... ... ... жоғарыда
аталған кісілерді ұлтшылдар ретінде айыптауда белсенділік
көрсетті. Сондай-ақ айыптаушылар қатарында Т.Ахтанов, ... ... ... және ... да ... ... де ол ... әрине, өздеріне берілген партиялық
тапсырманы орындаған еді.
Осылайша өзара сынды өрістететұрса да, Жазушылар Одағының
төрағасы ... ... ... ... ... ... республика партия ұйымы Орталық Комитетінің ҮІІІ
сөзінен байқауға болады.Мұнда ол былай дейді: «...Жазушылар
Одағының ... оның ... ... жодас өз
жұмысының тиісті нәтижесінде бола ... ... ... ... ... сын мен өзара сынды басқармай
отыр. Жазушылар Одағында принципті творчестволық сын мен ... ... ... –таныстық қатынастар, қателіктер мен
кемшіліктерді бүркеу орнаған»
Жазушылардың ... ... ... ... ... , өрескел қателіктерге ... де атап ... ... ... ... ... ... звеношы Рұсқүл
Мпақатаеваға арналған «Келес қызы» деген повесінің қазақтар мен
өзбектердің ... ... ... ... ... ... «Сырдария» романының «социалистік реализмнің
ауытқығандығы, Қ. Амаанжоловтың ... ... ... ... бір ... келе жатқан, жападан-жалғыз
Қазақстандағы жырлауы», Ә. Тәжібаевты «Жас қазақ» ... ... ... ... ... ... ... «тарихи шындықты өрескел бұрмалайтын
қателер», С.Бегалиннің ... ... ... ... артта қалған етіп суреттеуі, Ә,Әбдішевтің
«Сахар әулиеті» романының ... ... ... ... көрсетуі» өткір сынға алынды.
Кейбір әдебиетшілер «қазақ халқына жат « батырлар »
Алтын Орда хандары және ... ... ... ... ... дәріптеушілер» ретінде айыпталды. Бұған
мұрындық болған жоғарыдағы Тіл және әдебиет институты туралы
Қазақстан Компартиясы ... ... ... ғана ... жылы БК(б) П ... ... ... Татар облыстық
партия комитетінің жұмысы туралы қаулы да еді. Осы ... ... ... дастанды феодалдық-хандық Алтын Орданы
дәріптеуші шығарма ретінде ... ... ... жырларына
жататын «Ер Сайын», «Қарасай-Қази», «Орақ- Мамсай», «Қазтуған
батыр» тәрізді халықтық эпос үлгілері де ... ... ... «Ер ... ... ... дәріптеуші, халыққа жат,
реакциялық» шығарма ретінде сипатталса, «Шора батыр» ... ... пен ... ал ... ... халыққа жаулықты, панисламизм идеясын
насихаттаушы» шығармалар ... ... 1940 жылы Л. ... ... «дала
әндері» деген еді. Ал оған М.Әуезов «Қазақ эпосы ... ... ... деп ... ... мақала жазған
болатын. Бұл мақала да енді жөнсіз айыпталды.
1948 жылы ... ССР ... ... Тіл және ... «Қазақ әдебиеті тарихының» 1-ші томын жарыққа шығарды.
Оның бір бөлімін жазған Қ.Жұмалиевтің: «Қобыланды ... ... ... ... ... ... айтуды
оны буржуазияшыл-ұлтшылдар қатарына қосты да жіберді. ... ... ... ... ... «моңғол
басқыншылығы кезіндегі эпикалық ... ... ... ретінде айыптвады.
1943 жылы маусым айында «қазақ ССР тарихы» ... ... ... ... жағдайында Алматыдағы ресейлік ғалымдар
және М.Әуезов, С.Мұқанов, Ә.Марғұлан, ... ... ... ... ... ... ... ІСІ»
3.1 Тағдыры күрделі қайсар талант
Табиғи зерттеушілік таланты совет өкіметінің ... ... ... жұртшылығына ғана емес, одақтың
үлкен ғылыми ... да ... ... ... атына мол мұра қалдырған ... ... ... сан ... ... ... зерттеу
барысында асыра сілтеушілік пен тартушылық алдынан ... ... ... жеңе ... ... ... ғасырдан сәл астам ғана өмір ... ол. Ал ... ... ... ... ... аптанып, азап пен қасірет
тартуғ, моральдық соққывға ұшырап, түрмелер мен лагерлердің тұз-
дәмін татуға кетті. Сол ... ... ... ... оның ... ... ... қаншама ғылыми еңбектерін аяқсыз ... ... ... ... ерте ... бірден-бір
себепші болды.
Қуғын-сүргінге, айтыс-тартысқа толы ғылымның өмір ... ... ... тарихшылар М.Қозыбаев, К.Нүрпейсов,
И.Қозыбаев, Л.Гурьевич, Ә. Тәкенов қалам тартты.
Оларда, ... ... ... ... ... ... ... әңгіме болады. Бұл, әрине, бүгінгі
күнге сабақ боларлық тарихи тағылымы. Жкалпы ... ... ... ... ... тарих шындағы үшін
күрескен Е.Бекмахановтың өмірінің өзі үлкен ерлік егендігі еш
күдік туғыза ... ... ... ... ең ... оның ... ХІХ ... 20-40 жылдарында» атты
алғашқы докторлық монографиясы, әсіресе, онда ... ... ... ... ерен ... ... еліне шынайы
танытуы.
Осы орайда Кеңес Нүрпейсовтың мывнадай сөзі еріксіз еске
түседі: ... ... ... ... ... ... мұрасы тақырыбының көп қырлылығымен,
мәселелерді кеңінен ... және ... ... ... және ... – болашақтың міндеті [8; 35]
3.2 Ермұқан өмір жолының басы
Ерммұқан Бемаханов қазіргі ... ... ... ... ... келді. Ата анадан ... ... ол ... Баянауылдағы орталау мектепті бітірген
соң ... ... оқу ... ... ... бір жылдық
курсты тамамдады. 1933 жылы ... ... ... ... ... оны 1937 жылы аяқтады. Жоғары білімді
маманды РСФСР Халықағарту комиссариаты арнайы ... ... ... ... ... ... ... институтында ғылыми қызметкер,
директордың орынбасары болды. 1940 жылдан 1941 ... ... ... ... ... жанында Жоғарғы партия мектебінде
оқыды. Ермұқанның бұдан кеиінгі еңбек жолы былайша түзіледі:
1941-1946 жылдар ... ... ... ... ... ... Қазақ ССР Ғылыми Академиясының тарих,
ахеология және энография институты директорының ғылыми ... ... 1947 ... өмірінің соңына дейін С.М.
Киров атындағы ... ... ... ... ... меңгерушісі.
Студент кезінде ғылыми жұмысқа бейімділігін ... 30 ... ... ... ... ... сан салалы мәселелері жүйелі түрде зерттеу ісімен
шұғылданды. Ұлы Отан соғысы ... ... ... ... ... аьап ... Анна Михайловна
Панкратова бастаған кқрнекті совет тарихшыларымен бірлесе жұмыс
істеп, солардан тәләм алуы жас ... ... ... ... ... ... түсуіне игі ықпал жасалды. Е.
Бекмаханов 1943 жылы Орталықтан келген ғалымдардың жан ... ... ... Қазақ ССР тарихының алғашқы ... ... ... бірі ... А.Н.Панкратова,
Н.М. Дружинин сияқты ғұламалар Е.Бекмаханов ... ... ... оның ... творчествосының басты мақста
бағдарларын нақтылауға жәрдемдесті. Осындай риясыз көмектің
арқасында және ... ерең ... ... ... 31 жасар қазақ таихшысы 1946 ... СССР ... ... тарих институтының ғылыми
кеңесінде докторлық диссертациясын қорғады.
3.3 Е.Бекмахановтың шығармасы. Қуғын-сүргіннің ... ... ... ... 1947 жылы ... ... ... «ХІХ ғасырдың 20-40 жылдардығы
Қазақстан» атты монографиясын ... Бұл ... ... ... концепциясы тұрғысынан қызу айтыстар туғызды.
Оған тек қана тарихшылар емес, сонымен ... ... ... ... ... экономистер, юристер,
журналистер, әдебиеттанушыцлар белсене араласты. Бір өкініштісі:
Е.Бекмахановтың бұл еңбегін бағалауда кейбір солақай сыншылар
ғылыми ... ... ... оның ... ... ... ... деп саяси
қуғын-сүргінге ұшырауына, «халық жауы» атанып, түрмеге ... ... ... ... ащы ... да әділет үшін айыптауға
болмайды.
Зерттеу екі бөлімнен, он тараудан тұрды. ... ... ... ... жартсындағы Қазақстан» деп аталса, екінші
бөлім «Кенесары Қасымов басқарған азаттық күресі» ... ... ... кіріспесі де аса көлемді және
тиянақты. Ондағы әдебиеттерде, архив ... және ... ... жасалған ғылыми талдаулар бүгінгі
тарихшыларға үлкен өнеге бола алады.
40-шы жылдардың екінші жартысы мен 50-ші ... ... ... ... ... ... ... да, ... да ... ... ... жол ... еді.
Басөқа сөзбен айтқанда, сол кезде совет интеллигенциясына қарсы
сталиндік ... ... жаңа ... ... болатын.
Оның алғашқы «әзірлігі» 1944 жылдың өзінде-ақ ... ... ... 1988 ... 2-ші нөмірінде
жарияланған академик А.М.Панкратованың хаттарынан ... ... Бұл ... ұзақ ... бойы СССР ... ... және Анна ... жақын
адамдарының қолында сақталып кғелген. Бұл хаттар 1943 жылы
А.М. Панкратованың ... және ... ... ... ССР ... және онда ... ... жөнінде көпшілікке беймәлім кейбіңр ... ... ... ... көне ... ... еңбек жарық көргенге дейінгі тарихтың қамтыған алғашөқы
зерттеу болды. Ол шығысымен сталиндік ... ... ... ... ... ... ... болған СССР Ғылым
академиясының корреспондент мүшесі А.И. Яковлев оған оң ... ... ... алуға өтпей қалған соң, А.М.Панкратова
ВК(б) П Орталық комитетіне арнайы хат ... онда ... ... ... тиек ете ... жалпы советтік ... ... ... ... ... кеңесін өткізу
жөнінде ұсыныс жасайды. Ұсыныс қабылданып, 1944 ... 29 ... ... 5 ммааусым, 22 маусым және 8 шілде күндері ... бес ... ... Оған ... ... М.В. ... ... А.В.Ефимов, И.И.Минц,
Б.Д.Греков және басқа көрнекті ... ... ... ВК(б)П Орталық Комитетінің секретары А.С. ... оның ... А.А. ... пен Г.М.Маленков қатысып
отырды.
Осы мәжілістің ... ... ... ... мәселелерімен қатар оның шақырылуына түрткі болған «Қазақ
ССР тарихы» жөнінде де ішінара әртүрлі пікірлер ... ... ... ... Б.Д. ... т.б.) ... ... респубоикалар тарихын жасаудағы сәтті қадам деп
бағалады. Ал А.И. Яковлев, С.К.Бушуев және басқа ғалымдар «Қазақ
ССР тарихы» ұлтшылдық ... ... ... ... жазылған
шығарма деген тұжырым жасады. Мұндай тұжырым Е.Бекмахановтыцң
келешек ... мен ... ... үшін ... ... көп ... ызғарын тапты. Мәскеудегі Орталық
Комитет көп кешікпей-ақ, Морозов дегеннің ... ... ... 1945 жылы № 6 ... «Об Историй
Казахской ССР» деген мақаласы және ... ... ... ... ... ... осы ... санында «О подготовке 2-го издания» «Историй Казахской ССР»
деген ... ... ... ... ... ... аталмыш
кітаптың «идеалогиялық қателіктерін» түзету және қайта басып
шығаруға ... ... ... ауыр ... оның ... Е. ... ... Қазанда, тағы да Мәскеуде «ХІХ ғасырдың 20-40 ... » атты ... ол ... ... ... ... ... тарих институнда назарға салды.
Институт ғалымдар кеңесі аудитория қол шапалағы ... ... ... ... ... болып тарих ғылымының докторы атағы ұсынылды.
3.4 Бекмахановқа қарсы ... ... ... ... ... ... ... соғысының шиеленісуімен, феодалдық-антиколониалды
көтерілістерге баға беруге қарсы дауыстар көбее бастады.
Ұлттық ...... ... ... ... ... ... көтерілістер басшылығының
ағылшын агентурасымен болған байланысы ... және ... ... ... ... және ... азиядағы ішкі
оқиғалары Орталық Шығыстағы ағылшын-орыс қарсылығы ... ... ... ... отарлау саясатының нақты
мәні барлық тарихи кітаптардан ... Е. ... ... ... ... ... алынды. Алматыдан Мәскуге Е.
Бекмахановтың қаралап ағылған «домалақ» арыздар тасқыны оның
докторлық диссертациясын бекітуіне еі ... ... ... ... ... ... ... байланысы жоқ, жеке
тәртіптің түрткіңсімен күрделене ... 1947 жылы ... ... арнайы плагиатство жасағаны үшін,
кіналайтын өтініш жазылды.: ... ... ... – жеке ... ... ол контрреволюционер-эмигрант,
тарихшы А.Ф.Рязановтың басылып шықпағагн қолжазбаы деп айыптады.
Осындай жағдайда е.Бекмаханов амалсыздан «Казахстан в ... годы ХІХ ... ... ... 1947 жылы ... ... және
докторлық лауазым алуына негіз болған жеке зерттеуінде өзін-өзі
және өзінің әріптестерін ... ССР ... ... «қателіктері» үшін сыснауға ... ... өз ... ... ССР ... ... ... жазуымен қатар, алғашқы кезеңінде кеткенн
кемшіліктердің де ... ... ... ... Қазақстан
тарихы мәселелерінде «қателіктер, ұлтшылдық ... жүр ... ... сыны ... ... аталған
кезең тарихынан әлі ... ... ... ... ... ... зерттеу барысында бұл мәселеде
өзгерістер болу мүмкүндігі ескеріліп кезеңдерді ... ... ... ... қасымовтың
көтерілісін баяндауға ... ... – деп ... ол, ... ... ... оның біржақты
сипатталуында. ... да, ... ... ... мен
қозғаушы күштері ьтүсініксіз болып қалған. Онан соң, Кенесары
халқының саяси құрылысы мүлде көрсетілмеген, ал онсыз ... ... ... ... ... ... ... түсіну мүмкін емес»[ то393]
1948 жылы Е.Бекмахановтың монографиясына ... ... ... Оның ... 28 ... күні ... СССР
Ғылым академиясының тарих және институтында болды. Ол ... ... ... және ... ... ... ... өтті. Оған
еліміздің белгілі тарихшы ғалымдары ... ... ... А.П.Кучкин, С.В.Юшков және басқалары
қатысты. Осы талқылаукда ... ... ... ... кандидаты Х.Г.айдарова ұзақ сөз сөйледі. Мәжілісте
тарих ғылымының кандидаты Т.Ж.Шойынбаев пен М.Б.Ақынжановтың
талқыланатын ... ... ... пікірлерінде: «Кенесары мен
оның төңірегіндегі сұлтандардың қызметі... феодалдық-монархиялық
ұлтшылдықтың көрінісі болды, оның бұқаралық сипаты ... жоқ ... уәж ... ... ... жасалды: Кенесарының
қозғалысын бұқаралық, ... ... ... деп
бағалаған кітап авторы «іс жүзінде буржуазияшыл ... ... ... ... отыр», сондықтан да «кітапта қазақ
еңбекшілерінің көптеген ғасырлар бойы феодалдарға, хандарға,
сұлтандарға, байларға, ... ... ... күресі
көрсетілмеді»[ 4; 108] .
Талқылауға қатынасқан ... ... ... С.Бахрушин, М.Вяткин, т.б.) Шойынбаев, Ақынжанов
және Айдарова жолдастардың ... ... ... ... ... және ... ... оның
жегелеген кемшіліктері болуына қарамастан, салиқалы еңбек
екендігін айтты. Москвалық ғалымдар сонымен ... ... ... ... ... ... ... ауытқушы» деп айып тағудың еңбекті ғывлыми
тұрғыдан талдауға үш қайнаса сорпасы ... ... ... ... ... ... ... Б.Д.Греков совет
тарихшылары қандай проблеманы зерттемесін, тек қана шындықты
жазуға міндетті екенін ... ... ... оның ... ... тарихын да суреттегенде біріңғайәсіресе-
қызыл бояу ... ... ... қара ... бейнелеуге
болмайтындығын айта келіп, Қазақстан тарихшыларын бірлікке,
бірлесіп творчестволық ... ... ... сол ... ... ... ... совет
ғалымының бұл тілегі жүзеге аспады. Кітап пен оның ... ... ... басылмады. Осының нәтижесінде
1948 жылғы шілдеде Қазақ ССРҒылым академиясында Е.Бекмахановтың
кітабына байланысты бес ... ... ... 14-17 және 29 ... ... ... ... және этнография институтында өткізілді. Дискуссияға
қатысқан 24 адамның әрқайсысы 40 минуттан 1,5-2 ... ... ... Осы ... стенограммасы машинкаға басылған
552 беттік үлкен қолжазба ... ... ... ... ... талқыға түскен
кітап пен оның авторы жөнінде үш түрлі пікір ... үш ... ... Кейбір ғалымдар талқылап отырған ... ... ... ... шығып, өз
ойларын былай деп түйді: «Бекмахановтың кітабы мазмұны жағынан
негізсіз, буржуазияшыл-ұлтшылдық сарындағы ... ... да оны ... ... ... ... ... «ХІХ
ғасырдың 20-40-шы жылдары Қазақстан» атты еңбек ғылыми ... ... ... ... ... ... ... Бекмахановтың... ұлтшылдық ауытқуын заңдатып отыр».
Екінші топтағы ғалымдар кейбір ... ... ... ... ... концепциялары мен ғылыми
қорытындыларын ... ... ... тобы ... отырған
еңбектің кемшіліктерінен оңды жақтары басым жатыр деген пікіргн
келді.
Қорытынды сөзінде Е.Бекмаханов ... ... деп ... ... ... да, жас бойынша да ... жас ... ... ... ... жасау барысында мен әрқашан өзімнің жеке мансабым
туралы емес, өзімнің халқым туралы ... ... және ... мен ... жолында жансақтықтар мен қателіктер
болуы тиіс еді, оның ... ... ... тарихшы-
қазақтар арасында менің алғаш рет ... ... өте ... ... ... ... марафондар қашықтыққа жүгіріліп
өтуіме тура келді... Осында, талқылауда, қаралған мәселелерге
ілтипатпен және ... ... ... ... ... ... ... жылдары тәрізді қазақ халқының тарихи
тағдырына күрделі тұс ... ... ... ... үшін мені айыптай қоймас деп ойлаймын» [ 9;394].
Е.Бекмахановтың осындай мұзды да жібітерліктей, шынайы
пікірі, ... пен ... ... ... оның
«дұшпандарының» тас жүректерін жібіте қоймады. Олар ... ... ... ... ... ... да ... түсті. Сондықтан да, сол жылдың қарашасында
Қазақстан Қомпартиясы Орталық Комитетіне өткен тарихшылар
кеңесінде ... сөз ... ... деп ... «Қаншалықты таңданарлықтай болып көрінсе де, осыған
қарамастан, айта кеткен жөн, ... ... ... ... ауырады және болып табылатын дәлелдеумен
айналысады. Осындай намысшылық ойыны ... ... ... ... және ... ... ... үшін
қауіпті және жалған көзқарасқа жетелеуде...» [ 9; ... пен оның ... ... ... пен ... ... Кітапты талдаудан гөрі оның ... ... тағу ... ... күн ... ... артта
берді.
Алғаш Жиреншин көрсеткендей, Якунин ... ... ... ... ... тұрғыдан бағалаған
пікірлдеріне шабуыл жасаған Якунин ақырында Е.Бекмахановтың
ежелгі ... ... мен ... қосылып,
1950 жылы 26 желтоқсанда «Правда» газетінде «За ... ... ... ... Казахстана» атты мақала
жариялады. Онда авторлар Кенесарының көтерілісін «қазақ халқын
кейінге тартқан реакциялық ... ... ... ... «осы ... сөйтіп тарихты бұрмалады», - ... ... бірі ... ... ... ... бастаған еді. 1947 жылы 26 желтоқсанда Тарих,
археология және этнография институты мәжілісінде ... ... ... ... ... ... үшін ... сынға алған еді. Е.Бекмахановтың
ымырасыз қарсыласы М.Ақынжановты ... ... ... ... 31 қаңтарда «Саяси қате, ғылыми ... ... ... ... аталған іргелі зерттеуін айыптаған
мақала жазды.
Е. Бекмаханов университеттегі жұмысынан қуылып, ... ... ... шығарылды. Ол біраз уақыт Алматы облысы
Нарынкөл ауданындағы ... ... ... ... ... ... ... облысы Шу ауданындағы Новотройцк ... ... ... ... Осы ... 1952 жылғы 5
қыркүйекте Ермұқан тұтқындалды. Екі айға жуық ... 3 ... № 699 іс ... ... ... дайын болды. Онда быоай делінді: «1952 жылғы 5
қыркүйекте ... ССР ... ... ... Ермұқанды тұтқындап, оған антисоветтік қызметі үшін
айып тақты. СССР-дегі саяси құрылысқа қарсы пиғылда ... ... ... ... ... 1942-1952 жылдарда
антисоветтік джұмыс жүргізгенні анықталды. Өзінің «ғылыми»
жұмыстарында ол Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... негіздеуге Бекмаханов реакцияшыл ақындардың және
совет халқының қас ...... ... ... ... ... ... арасында антисоветтік
үгіт жүргізді...
Совет өкіметіне қас ... ... ... жылдары
ұлтшылдық идеяларды насихаттағаны, антисоветтік үгіт жүргізгені
үшін ... ... ... ... ... ... 10-бөлімінің екінші ... ... ... ... 1952 ... 3 қарашада жасалды.
Қазақ ССР Мемлекет қауіпсіздігі ... ... ... Бучин.
«Келісемін» - министрліктің тергеу бөлімінің бастығы
подполковник Ішмурзин».
Жоғарыда ... ... ... 1952 ... 2
желтоқсан коллегиясының үкімімен Е.Бекмаханов 25 жыл мерзімге
бас бостандығынан айырылып, ГУЛАГ-тың ... ... ... ... ... ... ... жазған көптеген арыздарының
нәтижесінде, академик, қоғам қайраткері Анна ... ... ... да ... адамдардың тікелей
көмек-жәрдемінің арқасында, Сталин өліп, қанқұйлы ... ... ... ісі ... ... 1954 ... ақпанда оның «қылмысты ісі» тоқтатылып, өзі ақталып шықты.
Бұдан соң бірер жыл оның жағдайы аса ауыр ... ... ... ... ... ... ... жұқартып, денсаулыған әлсіретті. Соған ... ... өзі ... кеткенге дейін бастап ... ... ... атты ... ... ... ... Осы еңбегінң СССР Ғылым ... ... ... ... табақ көлемінде 1957
жылы ... ... ... баға ... көмек көрсетті.
Е. Бекмаханов өзінің жемісті еңбегіне сай ғылымдары,
коғамдағы орнын қайтадан алды. Оған ... өзі ... ... ... ... ... берілді. 1962 жылы Қазақ ССР Ғылым ... ... ... ... ... он ... Бекмаханов қте өнімді еңбек етіп, терең мазмұнды ғылыми
еңбектер жазды, орта ... үшін ... ССР ... ... оқу құралдары мен маман кадрлар даярлау ісімен шебер
ұштастырды.
Ермұқан ... ... ... көп ... ... жылы ... айында дүние салды.
Үлкен жүректі жанның қазасына ... ... ... ... ... ... екен.
Ерінің архивін, оның ... ... айту ... ... ... ... ... академияның орталық
архивіне өткізді. Сол архивтік қорда Бауыржан Момышұлының ... де ... Ол ... ... иойда сыйланатын мұқабасы
қалың жібек астарлы папка екен. Ол көк ... ... ... ... ... ғой тірі ... деп боздар сорлы
қазақ мен өлгенде. Осы сөзді Қанышқа, ... т.б. ... ... едің ... ... ... ... тұрмын. Жатқан
жерің торқа болсын. әрқашанда есімдесің, бауырым.
Жылаушы Б.Момышұлы. 7.Ү.1966жыл Алматы.»
Тағдыры күрделі қайсар талант Ермұқан Бекмаханов ... ... адал да ... ... ... халқына
қалаулы, еліне елеулі азамат болдды. Оның артына қалған бай
ғылыми мұрасының ... ... ... ... шығару – бүгінгі ұрпақтың парызы. ... дау ... ... ... «ХІХ ... 20-40-шы жылдардағы
ҚазақстанФ» атты еңбегін қазіргі тұрғыдан ыждағатпен зерделеп,
бір кезде осы кітап пен оның авторына ... ... ... ... жету де - өз кезегін күтіп жатқан міндет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соғыстың зардабы мәдениет саласының дамуында ... ... ... ... республиканың
А.Жұбанов, Х.Жұмалиев, Б.Шалабаев, ... ... ... ... саяси және буржуазиялық
ұлтшылдық қателіктер жіберді деп ... ... 20 ... Қазақстан кеңес жазушылары одағы
жанындағы ... ... да ашық ... ... онда ... ... және КК(б)П Орталық Комитетінің ... Осы ... ... ... ... және
искусство» журналында «Кенесары халықтың қас жауы» ... ... ... ... ... ... қалдырған М.Әуезов, ... ... ... және ... әр ... Кенесары
қозғалысына байланысты өз шығармашылығына жіберген қателерін
мойындап, кенесары қозғалысының ұлтшылдық, алашордалық ... ... ... Партиялық саясат пен идеолигия
үстемдігі Алаш ... ... мен ... нысанына айналған Кенесары қозғалысында теріс ... ... пен ... өзінің әділ бағасын берді.
Осылайша соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... қзгеріс қажет деген ұғымды ікңмшіл әміршілдік
жүйе тұншықтырып жіберді.
Ұлтжандылық пен ғылымдағы шынайылық ақиқаттан аттап ... Алаш ... мен ... Е. ... ... ... ... тудырды. Кенесарының
күрескерлік тұлғасы арқылы ел мүддесін, ұлт рухын ұлақтады.
Ұлттық идеясыз, ұлттық зиялысыз, ... ... ... Оған ... басшылық керек. Болашаққа жол сілтеген
елбасының «Қазақстан » бағдарламасы Қазақстан қоғамының ішкі,
сыртқы ахуалын ... ... ... Ел мен ... осы елбасы көтерген қөгілдір тудың ... ... ... Ж.О. «Қазқстан тарихы» Астана, Фолиант-2003
2. Дружинин Н. «Во имя научной истины» // «История ... ... ... ...... ... М.Қ. «Тарих зердесі» ІІ том Алмиты , Ғылым-1998
4. Қозыбае М.Қ., Нүрпейсов К. Тағдыры күрделі қайсар талант ... ... ... ... ... ...... Қозыбае М. Өркениет және ұлт. Алматы, Сөздік словарь. 2001
6. ... Қ ... жаңа және ... ... ... Алматы,
Қазақ университеті. 2005
7. Мусин Ч. Қазақстан тарихы ... ... - ... ... К. ... ... дела // ... Казахстана: Белые
пятна Алма-Ата, Казахстан – 1991
9. Омарбеков Т. ... ... ХХ ... ... ... Өнер – 2003
10. Алдарбекулы К Жасын: Профессор Ермұқан Бекмаханов // Түркістан
2004 №4
11. Әбжанов Х. Бекмаханов және ... ... ... // ... ... №3, ... ... Б. «Интеллигенция» ұғымы туралы көзқарас // Қазақ
тарихы №6, ... ... Ж. ... Орта ... ... қоғамы
тарихының мәселелері // Қазақ тарихы №5, 2006
14. Даркенов Қ. ... ... және ... ... ... // ... тарихы №6, 2006
15. Махат Д. «Бекмаханов ісі» // Қазақ тарихы №4, 2005
16. Мұсахажинова А. Қазақстан тарихнамасындағы Е.Бекмазановтың алтын
орны// ... 2003 ... ... Ә. ... ... // ... тарихы 2004 №11

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Е. Бекмаханов – тарихшы, ғалым59 бет
Ермұхан Бекмаханов15 бет
Инженер –өндірісті ұйымдастырушы25 бет
Инженер-техникалық интелегенцияның қоғамның әлеуметтік құрылымдағы орны мен рөлі12 бет
Этика және мораль4 бет
Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы және тарихтағы ролі85 бет
Қазақстанның банк жүйесіндегі қызметті талдау6 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь