Қорғаулы жерде дақылдарды өсіру

Мазмұны
Kіріспе
2.1 Қорғаулы жер туралы негізгі түсінік
2.2 Қорғаулы жерде өсірілетін дақылдарға жалпы сипаттама
2.2.1 Дақыл айналымы
2.2.2 Қиярды қорғаулы жерде өсіру
2.2.3 Қорғаулы жерде өсірілетін дақылдардың агротехникасы
III. Қорытынды
VI. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазақстанның ауыл шаруашылығы өндірісінің маңызды салаларына көкөніс және жеміс шаруашылығы жатады. Көкөніс шаруашылығының қорғаулы жерлердегі жайларын, құрылыстарын салу, жеміс, жидек және жүзімдіктерді отырғызу мол қаражатты қажет етеді.
Қазақстанның 2006-2010 жылдарға арналған тұрақты даму тұжырымдамасында жеміс-көкөніс шаруашылығының одан әрі дамуы қарастырылған. Жылыжай кешендерін салу, бақ шаруашылығы мен жүзім шаруашылығының дамуы, жеміс-көкөніс шаруашылығында тамшылатып суаруды енгізу, сондай-ақ жоғары технологиялы және тиімді егіншілік жүйесіне көшу ұйғарылған. Сонын бірі- қорғаулы жер. Қорғаулы жер дегеніміз – маусымнан тыс уақытта көкөніс және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруге пайдаланатын , өсімдіктерге қолайлы жасанды микроклиматы бар, арнаулы құрылыстар немесе жер телімі. Қазақстанның солтүстігінде көкөніс шаруашылығымен және жеміс шаруашылығымен ертеден-ақ айналысуда. 19 ғасырда Украинадан және Ресейдің орталық облыстарынан көшіп келгендер Ақмола, Қостанай облыстарының орталық және солтүстік аудандарына, Павлодар облысының Ертіс жағалауында, Солтүстік Қазақстан облысының транссібір темір жол бойында қоныстанғандары ақ қауданды орамжапырақты, қызылшаны, сәбізді, қиярды, қызанақты өсірумен айналысты. Қоныстанушылар өздерімен бірге ала келген алма, алмұрт, шие және т.б. тұқымдардың сұрыптарын өсіруге әрекет жасады. Бірақ бұл әрекеттер сәтсіздікке ұшырады: жұмсақ климатта шығарылған сұрыптардың аязға төзімділігі жеткіліксіздеу
Қолданылған әдебиеттер

1. Щепетков Н.Г., Ысқақов М.Ә. Жеміс-көкөніс шаруашылығы,
300-315 бет, «Алматы», 2011.
2. Н. Г. Щепетков, Б. Өзбеков, М. Ә. Ысқақов «Көкөніс шаруашылығы», 379-392 б, Астана, 1998ж.
3. Ғаламтор желісі, www.massaget.kz сайты.
4. Жаңабаев Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өңдіру технологиясы, Алматы, «Қайнар»
5. Ғаламтор желісі, www.akorda.kz сайты.
6. А. Ө. Өтешқалиев «Көкөніс өсіру технологиясы», 130-143 б, Алматы, 2008ж.
        
        Мазмұны
Kіріспе
2.1 Қорғаулы жер туралы негізгі түсінік
+ Қорғаулы жерде ... ... ... сипаттама
o Дақыл айналымы
o Қиярды қорғаулы жерде өсіру
o Қорғаулы жерде өсірілетін дақылдардың агротехникасы
III. ... ... ... тізімі
Кіріспе
Қазақстанның ауыл шаруашылығы өндірісінің маңызды салаларына көкөніс және жеміс ... ... ... ... ... ... жайларын, құрылыстарын салу, жеміс, жидек және жүзімдіктерді отырғызу мол ... ... ... ... 2006-2010 жылдарға арналған тұрақты даму тұжырымдамасында жеміс-көкөніс шаруашылығының одан әрі дамуы қарастырылған. Жылыжай кешендерін салу, бақ ... мен ... ... ... жеміс-көкөніс шаруашылығында тамшылатып суаруды енгізу, сондай-ақ жоғары технологиялы және ... ... ... көшу ... Сонын бірі- қорғаулы жер. Қорғаулы жер дегеніміз - ... тыс ... ... және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруге пайдаланатын , өсімдіктерге қолайлы жасанды микроклиматы бар, арнаулы құрылыстар ... жер ... ... солтүстігінде көкөніс шаруашылығымен және жеміс шаруашылығымен ертеден-ақ айналысуда. 19 ғасырда Украинадан және ... ... ... ... келгендер Ақмола, Қостанай облыстарының орталық және солтүстік аудандарына, Павлодар облысының ... ... ... ... ... транссібір темір жол бойында қоныстанғандары ақ қауданды орамжапырақты, қызылшаны, сәбізді, қиярды, қызанақты өсірумен айналысты. Қоныстанушылар өздерімен бірге ала ... ... ... шие және т.б. ... ... өсіруге әрекет жасады. Бірақ бұл әрекеттер сәтсіздікке ұшырады: жұмсақ климатта шығарылған сұрыптардың аязға төзімділігі жеткіліксіздеу болды, Қазақстанның солтүстігінің қатаң ... ... да, ... 2-3 ... опат болды. Кейбір жерлерде жеміс ағаштарын әкелінген тұқымдардан өсірді.
Негізгі бөлім
Әдебиетке шолу
1.1 Қорғаулы жер туралы негізгі түсінік
Қорғаулы топырақтар деп - ... ... бар, ... тыс, яғни жыл бойы ... өсіруге арналған микроклиматы бар жер үлескілері мен құрылымдарды ... ... ... міндеті - күзде- қыста және көктемде көкөністер өндіру; ашық жер үшін көкөніс дақылдарының көшеттерін өсіру, ... ... ... ... ... ... ... көбірек тарату және олардың түрлерін көбейту.Қорғаулы жер ... ... ... және ... жақындату мүмкіндігін жасайды, өсірілетін көкөніс дақыдарының түрлерін көбейтуге, халықты жыл бойы жас көкөніспен қамтамасыз етуді ұйымдастыруға көмектеседі.
Қорғаулы ... ...
1. ... ... ашық және ... ... арнап дайындау;
2. Ашық танапта көкөніс өсіруге болмайтын ... ... ... үшін ... ... ... ... дақылдар өндіру үшін. Қорғаулы жер өсіру құрылыстары жылыжай, булыжай және жылытылған жер болып бөлінеді. Солтүстік Қазақстанда 60 - ... ... ... өсіру құрылыстарының құрылымында негізінен булыжай басым болды, оның басты міндеті көшет өсіру болатын. Бірақ булыжай көшетінің ... құны ... ... ... бар ... қысқы және көктемгі жылыжайлар, Ашық және қорғаулы жерлерді дұрыс үйлестіріп, ... ... ... ... ... отырып, жас көкөністі жыл бойы өсіруге болады.
Қорғаулы жердің негізгі ерекшелітері:
1. Жыл мезгілі мен ауа-райы ... ... ... ... ... базасының болуына (арнаулы орын, жылыту және қорғаныс қондырғыларығ сумен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ауаның келуін реттейтін қондырғылар және т.б.) байланысты;
2. ... ... ... ... мен құрылымдар құнының жоғарылығы;
3. Ашық танаптағы көкөністермен салыстырғанда аз ғана жер бөліктеріне орналастыруға болатындығы;
4. ... ... ... өте ... ... бір ... немесе бір жерден жылына 3-5 рет өнім алуға ... ... жол ... мен стеллаждарға бірнеше қатар етіп орналастыруға болатындығы;
5. Өнімділігінің жоғарылығында, егер ашық танапта қиярдың өнімдіділігі 90тн/га ... ... ... болып есептелінеді. Ал жылыжайда 250-300 тн/га орташа деп бағаланады. Яғни ір ... ... 40-50 кг, ... 400-500 тн өнім ... ... Қол ... ... деңгейдегі механизациямен ұштастырып қолдануға және өндірістік процестерді электрификациялау, жекелеген жағдайларда жұмыс түрлерін толық автоматтандыруға болатындығы;
7. Әрбір өсімдікке жеке ... ... ... ... ... ... ... дақылдардың өндірудің күрделі технологиясын (өсімдікті қалыптастыру, гүлдерді қосымша тозаңдандыру, үстеме қоректендіру, жиі суару және т.б.) пайдалану;
8. Қорғалған ... ... ... ... ... ... Өнім ... өзіндік құнының жоғарылығы. Ол жасанды микроклимат жасау және күрделі агротехникалық шараларды орындауға кететін материалдық шығындармен анықталады;
10. Еңбекті ... ... және ... ... ... ... ол ... қондырғыларды пайдалану мен микроклимат жасау,ды білу,
сондай-ақ өсімдіктердің агротехникалық талаптарын қатаң орындау болып табылады;
11. Өсімдіктердің тамыры мен қоректену ортасы ... ... ... ... ... ... ... деп атайды. Гидропоникалық әдіспен өсімдіктерді өсіру кезінде топырақ қоспасы орнына инертті материалдар пайдаланылады, яғни олар субстраттарды қоректік ерітінділермен үнемі ылғалдандырып ... ... ... шаруашылығының бірқатар салаларында пайдаланылады. Олардың қолданылатын салары:
1. Жеміс (субътропикалық, цитрус), жидек, ... ... ... ... ... ... Бағалы жеміс және орман ағаштарының отырғызу материалдарын жеделдетіп өндіруде;
4. Ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа сорттарын ... ... ... ... ... ерте пісетін дәруменді балдырлар өсіруде;
6. Сәндік өсімдіктерді өсіруде және т.б.
Көкөністерді қорғалған топырақтарда өсіру халықты жыл бойы көкөніспен қамтамасыз етудің бірден-бір жолы ... ... ... қорғаулы топырақтарда көкөніс өсіру солтүстік облыстарда аса маңызды. ... онда ашық ... ... ... табиғи кезеңі оңтүстікке қарағанда қысқарақ.[3]
Жылыжайлар - ең жетілген өсіру құрылыстарының бірі, ... ... ... ... ... (факторларын), сондай-ақ өнімділікті де реттеуге болады. Жылыжайдың қорғаулы жердің басқа құрылыстарынан айырмашылығы барлық ... ... ... қана ... ... ... ... да болады. Жылыжайдағы еңбек - өнеркәсіптік өндірістің бір түрі.
Жылыжайлардың негізгі міндеті - ... тыс ... ... ... және ашық ... үшін ... өсіру. Пайдалану және құрылысын салу белгілері бойынша жылыжайларды алты топқа бөледі: міндеті, пайдалану ұзақтығы (маусымдылығы), өсіру технологиясы, ... ... ... ... ... ... ... жылыту тәсілі.
Булыжайдың негізгі міндеті - ашық жер үшін қажет ... және ерте ... ... өсіру. Құрылымы бойынша булыжайлар сыңар құламалы, екі құламалы, тереңдетілген немесе топырақ ... ... ... ... ... кең ... тапқандары тұрақты және көшірмелі булыжайлар. Жарық өткізгіш жабуы кәсекті ... ... ... немесе пленкалы болуы мүмкін. Жылытылуы бойынша булыжайдар биологиялық, күн көзілік және техникалық жылуды пайдаланатын болып бөлінеді. ... ... ... ... ... ерте ... ... (жартылай жылы) және кеш пайдаланатын булыжайлар болады.[1]
1.2 Дақыл айналымы
Дақыл өсіретін құрылыстарды салу және оларды пайдалануға жоғары шығын шығару тән. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... тиімді дақыл айналымын кіргізу шарт.Дақыл айналымы- жыл бойы дақыл өсіру құрылыстарын пайдалану ... онда ... мен жаңа ... өндірудің тапсырмаларын орындау үшін жүргізілетін алдын алу және ұйымдастыру - шаруашылық ... ... ... ... ... ... түрі бар: көкөністік-аумағы көкөніс өндіру және көшеттік-көкөністік - көшеттер өсіру үшін бір рет ... ... ... ... ... дақыл айналымын жиі кәсек айналымы дейді. Әдетте дақыл айналымы бірнеше дақылдан ... Бір ... ... ... ... ... дейді. Жыл бойы бірнеше айналым жасайды, яғни дақылдық құрылыстың аумағы бірнеше (түрлі) дақылды өсіруге ... ... ... қай ... келуіне байланысты өсу-даму кезеңі ұзақ дақылдар (қияр, қызанақ, ... ... ... үшін ... ... жазғы-күзгі және өтпелі (күздің басында басталып, аяқталуы келесі көктемде немесе жазда) және өсу-даму кезеңдері қысқа дақылдар (ақсүттіген, ... ... үшін ... ... ... және ... дақыл айналымын ажыратады. Қызанақ пен қиярды қыста-көктемде өсіріп, жинауды жаздың ортасында (шілде-тамыз) аяқтау үшін ... ... және ... ... 8-11 айға ... ... ... ұзақ айналым қолданылады.
Айналым бойы жиналынған өнімділікті айналым аумағының өнімділігі ... ... ... ... кезде ерекше көңіл сол айналым аумағынан молырақ өнім ... ... ... ... ... таңдап алуға; өнімнің жинау мерзімін анықтауға; ашық жерден түсетін осындай өнімді ескеріп өнімнің жинау мерзімін анықтауға бағытталады.
Дақыл айналымын ашық ... үшін ... ... ... да, одан ... ... ... дақылдарын орналастырады, сосын қосымша дақылдарды (қажетіне қарай), қорғаулы жерге қажет көшеттер санын анықтайды да, оларды орналастырады.
Жылыжайларда ... ... - ... пен ... Бұл екі ... оларды өсіру мүмкіндігіне қарай дақыл айналымында негізгі алаңдарды бөледі.Негізгі ... ... және ... кейін, жарық жетіспейтін кезеңде, ерте көктейтін көкөніс дақылдарын: пиязды сабағы үшін, ақжелкек, балдыркөк, қызылша өсіріледі. Сөре астындағы грунтқа, жаздан ... ... ... ... ... және ... ... сөрелерде жәшікте көктейтін дақылдардың екпелерін өсіріп, кейіннен жылыжайларға және булыжайларға көшіріп отырғызады.
Қорғаулы грунт құрылыстарында бір ... ... ... ... ... үшін ... егу тәсілін қолдану тиімді.Жылыжайлардағы қиярды сабағы үшін өсірілген пиязбен,аскөкпен, жапырақты қырыққабатпен, ақ сүттігенмен, шалғаммен, балдыркөкпен тығыздайды. Блокты жылыжайлардың енсіз қабырғаларында ... ... ... ... ... ... арқылы сыртқа шығаруда көңіл қоярлық тәсіл.
Булы жайларда ... ... үшін ... ... ақ ... ... ... тығыздайды.
Орлардағы булыжайларды күзде аскөк, ақ сүттіген, шалғам етуге, түсті қырыққабатты, екпе жуаны, балдыркөкті, ... ... ... ... ... түбіне көміп жетілдіруге пайдаланады. Булыжайлардың арасындағы жалғыз аяқ жолдарды түсті қырыққабатты, ... ... ... ақ ... ... ал жолдарды кәді, қияр, ерте ақ қауданды қырыққабатты өсіруге пайдаланады. Жылыжайлар арасындағы алаңдарға, ... ... ... ... ... ... ... үшін, қызанақ пен асқабақ тұқымдастардан басқаларынын бәрін де өсіруге болады.
Қорғаулы жерде өсірілуге бейімді ... ... ... ... зор. ... жазғы- күзгі айналымда қиярдың ақ ұнтақ пен бактериозға: қызанақтың бурыл дағына, галдық жұмыр құртына ... ... себу ... ...
Өсіру мерзімі
басталуы
аяқталуы
А. Блокты қысқы көкөністік жылыжайлар
Қияр
1-5/ ІІ
20-25/ ІХ
Пияз жапырағы үшін
20-25/Х
5-10/ХІІ
Ақжелек, балдыркөк
5-10/ХІІ
5-10/І
Зарарсыздандыру және грунтты дайындау
5-10/І
1-5/ІІ
Ә. Блокты ... ... ... жылыжайлар
Пияз жапырағы үшін
1-5/ІV
5-10/V
Қияр
5-10/V
1-10/ІХ
Б. Ерте булыжайлар үшін
Ерте ақ қаудан мен ... ... ... ... ... ... өсіру
Қияр - ежелгі көкөністік өсімдік, әлемнің барлық елдерінде өсіріледі. ... 220 мың га ... ... Ашық жердегі өнімділігі 100-120 ц/га, ... ... ... есеппен 16-20 кг/м2, ал 50-60кг/м2 мүмкін өнімділік.
Қазақстанда ... ... 15 мың ... жерде өсіреді. Негізгі егістік Алматы, Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарында. Үй маңында барлық қияр ... 77,8 % ... жылы ... ең ... ... (286,6 ц/га) ... ... облысында болды. Қиярдың жоғары өнімі шаруа қожалықтарында жиналуда. Анықтама үшін: Израильде-көкөніс шаруашылығы ең жетілген елде - ... ... 2500 ц/га. ... ... ... 2,2 мың га ... ... ерекшеліктері. Тамаққа қиярдың піспеген жемісін - 9-12 тәуліктік көк түйнегін - жас ... ... және ... ... 4-5 тәуліктік жемісі корнишон, ал 2-3 тәуліктік түйнегі пикуль дайындауға жарайды.
Қиярдың көк түйнегінде ... ... 0,5-1,4 % ... 1,5-3,7 % ... 10-15 % С ... ... минералды заттар және 96,8 % су болады.
Қиярда минералды ... аз, ... ... ... ... ... мол болуына себепші болады. Осы көрсеткіш бойынша басқа көкөністер, шомырдан басқа, қиярға теңесе алмайды. Сірә, ... ... ... ... алу қабілеті негіздердің мол болуына байланысты болар. ... ... мол ... (1400 мг/л) ... ... ... ықпал етеді. Қияр шырыны парфюмерияда, косметика өнеркәсібінде кең қолданыс тапқан.
Қияр топырақ пен ауаның температурасы мен ылғалдылығына ... ... ... ... ... ... 25-30 см тереңдейді, ал жан-жағына 50 см. Сабағы төселіп өседі, мұртты; мұрттарымен тірегіштерге оратылады да, ол тік өсе ... ... ... ... - шар ... ... ... жылан тәріздіге дейін, олардың мөлшері де ауытқымалы 5 см-ден 70 ... ... ... Сұрпына байланысты түсі сүттей ақтан қою жасылға дейін болады. Жемісі - ... ... ... ... 40-60 ... ... оларды бұл кезеңде тұқымдықтар деп атайды. Тұқымдықтардың түсі ... ... ... ... ... ... ... сұрыптарының тұқымдары торлы болады. Тұқымдары ұзынша эллипс пішінді, сәл сарғылттау. Мың тұқымының массасы 16-25 г.
Қияр - жылу ... ... ... ... өне ... ... ... 10°С төмен болса олар шіриді ( көктемде салқын топыраққа сепкенде ... ... ... ... түсіндіріледі). Егер тұқымды температуралық шынықтырудан өткізсе, олар +10оС өне ... Өсу және ... салу үшін ... ... ... ... 32°С ... түнде - 18-ден 20°С дейінгі жылылық. ... ... ... 4-5°С тәулікте пайда болады, 5-6 тәуліктен кейін, аналық типтес сұрыптардың қолтығында ... ... ... ... ... олар ... пайда болады, көбінесе 10-15 тәулікте. Өскін пайда ... 22-28 ... ... соң ... ... ... тозаңданғаннан кейін тез пісетін сұрыптарда 9-12 тәулікте, орташа мерзімде пісетіндерде - 12-16 ... көк ... ... ... ... ... оңтайлы жағдайында, ерте пісетін сұрыптарда қиярдың алғашқы жиналуы, өскін пайда болғаннан 38-40 тәулік өткен соң басталуы мүмкін.
Жылылық 14°С ... ... ... өсуі ... ... ... жылдары өнім күрт төмендейді. Тым жоғары температура да ... ... ... 35°С ... ... ұрықтана алмайды да жеміс байланбайды; 40°С өсімдіктің өсуі жалпы тоқтайды.
Танапта, кейде ... мен ... ... ... жиі ... ... кейде мәйегінің де ащы дәмі болады. Ащылық, түйнектің қабығындағы ақуыздық қосылыстардың өнімдерінің ыдырауынан пайда болған глюкозидтердің көп болуына байланысты. Бұл ... ... ... мен ... ... (негізінен азоттың) жеткіліксіздігінде, жемістердің күн көзімен күшті жарақтанғанында (сирек егістерде), сондай-ақ жеміс ... ... ... ... ... - тұқым қуалаушылық құбылыс және өсімдіктің сұрыптық ерекшеліктеріне байланысты.
Сұрыптар.
Қазақстанның солтүстігінде қиярдың негізінен ерте және ... ... ... ... ...
Ашық жерге арналған сұрыптар. Вязниковский 37. Владимир облысының халықтық ежелгі сұрпы. Желі сабағының ұзындығы ... 70-100 см, ... ... ... - 9-12 см, салмағы -90-129 г, сәл кітірлі, шырынды, хош иісті, жиі жас күйінде және тұздауға қолданылады. ... ... ... ... Тез ... сұрып (өскін пайда болғаннан жеміс байлануына дейін 44-46 тәулік). Өнімділігі ... - 351 ц 1 га. ... ... ... ... 25 %-на дейін береді. Қысқа мерзімдік суықтарға салыстырмалы төзімді. Саңырауқұлақ және бактериялы ауруларға ... ... ... ... ұсақ, пішінсіз, ащы жемістер береді.
Кустовой. Краснодар көкөніс - картоп селекциясы стансасында шығарылған. Тез пісетін, ... ... ... көмегімен бір рет жинап алуға жарамды. Негізгі желі сабағының ұзындығы 50-60 см. Өсімдігі бұталы пішінді, бірінші реттік бүйірлік өркендері ... ... ... ... 9-10 см, ... ... 112 г. ... тамырында ұзақ уақыт сарғаймайды, ал жапырақтары ақұнтақпен және бактериозбен зақымданбайды. Бітімен зақымдануы шамалы.
Универсальный. Батыс Сібір көкөніс-картоп тәжірибе ... ... Желі ... ... тез ... ... жоғары, жеміс салуы жақсы сұрып. Түйнегі ұзын сопақша. Үсті бұдырлы, дәмі жақсы.
Қорғаулы жерлердегі ... ... ... 1, (Е1). ... ... жер ... сынау телімінде шығарылған. Қысқы, көктемгі жылыжайлар мен булыжайларда өсіруге пайдаланады. Орташадан ерте піседі, жемісін өскін пайда болғаннан 51-56 тәулік ... соң ... ... Көк ... ұршық тәрізді, сәл қырлы, көлденең қиығы домалақ-үшқырлы, жемістің негізі созылыңқы. Орташа массасы 167-200 г. Дәмдік сапасы және өнімділігі ... ... ... ... ... сондай-ақ жарықтың уақытша тапшылығына да. Аралар тозаңдандырады.
Апрельский (ТСХА-98/Е). ... ... ... ... ... Тез піседі, жемісін өскін пайда болғаннан 43 тәулік өткеннен соң береді. Партенокарпты. Негізгі желі сабағының ұзындығы орташа, бұтақтануы шамалы. Көк ... ... ... ... ... ... қиығы домалақ үшқырлы, орташа массасы 210 г. Жеміс салу бірден жүреді, өнімділігі 26-29 кг/м2, жемісінің дәмі жақсы және қанағаттанарлық. ... ... ... ... ашық ... өсіру технологиясы.
Қияр жеңіл, ауалануы (аэрациясы) жақсы, құнарлы, қарашіріндісі мол, әсіресе өзен-көл арналарының топырағын тәуір көреді. Ол ... ... ... қарағанда жас көңде жақсы өседі. Көкөніс ауыспалы егісінде қиярды ерте пісетін картоптан, қызанақтан, пияздан, асханалық тамыр жемістерінен кейін орналастырады. Қияр 100 ц ... ... 30 кг ... 10 кг ... 33 кг ... ... бойынша алып шығады.
Сүдігер көтерген кезде гектарына 100-120 т көң шашады және 3-3,5 ц ... ... ... ... ... сүдігерді 2 ізбен тырмалайды. Тұқым сепкенге дейін 2 рет культивация жүргізеді: ... ... ... ... болу үшін, ерте көктемде 12-14 см, екіншісін пайда болған арамшөп өскіндерін жою үшін, тұқым себер алдында 7-8 см ... ... ... ... ... 1,0-1,5 ... ... енгізеді.
Себуге екі үш жылғы тұқымдар алынады. Олар жаңа тұқымға қарағанда аналық гүлдерін ертерек ... және ... өнім ... Егер екі үш жылғы тұқымдар болмаса онда былтырғы жылғы тұқымды, тек 3 ... бойы 55ºС ... ... ғана ... ... ... қатты қызып кетпеуі үшін бұл жұмысты термостатта жүргізген қолайлы.
Қыздырғаннан кейін суланған тұқымды төмен температурамен шынықтыру үшін тәулік бойы 25ºС, ... 3 ... 0-2ºС ... ... ... ... ... сусымалы күйге дейін кептіреді және дәрілейді.
Тұқымның өну қуатын арттыру үшін әртүрлі ерітінділерде (тәулік бойы) ұстайды (мг/л): бор қышқылының (300), ... ... (300), ... ... ... (200), ас ... 5 г/л С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ тәжірибелерінде тұқымды соңғы екі ерітіндіде ұстағанда өнім 34-33 ц/га артқан.
Себуді топырақ 5 см тереңдікке 10оС ... ... ... 20-25 ... ... С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ тәжірибелерінде себуді 20-30 мамырда жүргізгенде ... 290 ц өнім ... 5-10 ... ... - 194 ... ... қиярды 2-3 мерзімде, арасына 4-5 тәулік салып себеді: ерте сепкенде құрғақ тұқыммен, кешірек - суланған және өне ... ... ... 5-6 кг ... ... Тұқыммен бірге гектарына 50-60 кг түйіршікті суперфосфат енгізу жақсы нәтиже береді. Себуді СОПГ-4,8А, СКОН-4,2, ... ... ... ... жүргізеді. Тұқымды біркелкі сіңіру үшін дискінің шүмегіндегі шектеуішті ... ... ... ... ... ... тығыздайды.
Астрахан технологиясын қолданып, қиярды қатараралығын 140 см етіп себеді; өсімдіктер жемісін жинағанда азырақ зақымданады. Біраз шаруашылықтарда таспалы қос ... із ... ... 50 см, ... арасын 90 см етіп себеді.
Қиярды Қазақстанның солтүстігінде жағдайында ... биік ... ... ... ... ... ... ықтырма себудің маңызы зор. Ықтырмалар қиярды суық желдерден қорғайды, көк түйнек ... ... ... бір апта ерте ... ... және ... ... салыстырғанда жинау екі аптаға кешірек аяқталады. Күздік қара бидай ықтырмасының қорғаныштық әсері өте жақсы, оны ... ... ... ... ... ... 3-4 алымы), басым жел бағытына көлденең себеді. Ені 0,7 м. Егер топырақ құрғақ болса және 5-6 тәулікте өскін пайда ... ... ... және ... ... ... немесе тор көзді тырмамен жою керек. Ең дұрысы себер алдында ... ... ... ... ... ... 10-12 см тереңдікке культивациялайды, өсімдік қатарындағы арамшөптерді қолмен жұлады және өскіндердің бірінші ... ... 3-4 см ... ... Ең ... және тым ... ... Екінші отауды 2-3 кәдімгі жапырақ пайда болған кезеңде қолмен жүргізеді және ерте пісетін ... ... ... ... ... 7-8 см, ... пісетін ұзын желілерді 10-15 см қашықтықта соңғы рет сиретеді. ... ... ... ... ... тамырына зақым келтірмеу үшін артық өсімдіктерді жұлмайды, тек шырпиды. ... ... ... ... ... ... ... ұзарып кетеді де, өнім қалыптасатын негізгі бүйірлік өркендердің пайда болуы кешеуілдейді.
Кейінгі өңдеулерді (қатараралықтардағы желілер ... ... ... ... және ... ... топырақ қабыршағын жою үшін жүргізеді. өңдеу тереңдігін ... ... 6-7 см ... ... тамырлар жан-жағына таралады, терең өңдесе зақымдалынады. Бір жылдық астық тұқымдас арамшөптерге қарсы 2-6 жапырақ кезеңінде гербицидтерді ... және ... ... араластырады (кг/га); қиярдың 1-2 нағыз жапырағы пайда болғанда тарга супер (1-2), тұқым себуден 15 күн бұрын ... ... ... ... ылғалдылығына жоғары талап қояды. Бірінші рет оны өскін пайда болғанша суарады, ... 6-7 ... ... ... Егер ... ... қондырғылармен атқарылса гектарына 250-300 м3, ал қарықпен суарылса 400-500 м3 су береді. Көк түйнектерді жаппай жинаған кезде суаруды жиірек, ... 3-4 ... ... аз мөлшермен - 70-100 м3/г суарады. Ауа райына байланысты қиярдың өсу даму кезеңінде 10-15 рет ... ... ... ... сергіте суландырудың (негізгі суландырулармен үйлестіре) әсері өте зор (30-35 м3/га).
Қиярды кәсек және пленка астында өсіру. Өнімді ертерек алу үшін ... ... ... ... өткізетін пленка астында өсіреді. Кейбір шаруашылықтарда ерте пісетін ... ... ... ... ... ағаш ... ... жауып, салқын жүйектерде өсіреді. Жүйектер биоотынсыз, күн көзінен жылынады. Жамылғы астындағы қияр үсікке шалынбайды, ашық жерге қарағанда 25-30 ... ерте ... ... және ... өнім ... Ерте піскен қияр жоғары бағамен сатылатындықтан, пленка астында өсірілген қиярдың экономикалық тиімділігі жеткілікті мөлшерде жоғары ... ... ... ... телім орман алқабымен қорғалуы керек. Сүдігер астына 150-200 т/га көң және 4-4,5 ц/га суперфосфат еңгізіледі. Күзде немесе көктемде, сәуірдің ... ... ... ... ... ... ... отырғызғыштың екі орнатылған КРН-2,8 культиваторымен жалшалар жасалынады. Жалшалардың арасы 1,5 м, ... 20-25 см. ... ... ... етіп ... Бір ... ... 50 м. Жүйектердің арасында ені 40-50 см жол қалдырылады.
Кәсекпен жабылғаннан кейін топырақ жылына бастайды. Сәуірдің аяғы ... ... бір ... 3 ... етіп ... ... ... қатарларға Вязниковский 37 сұрыпын себеді, ортаңғыларына - Муромский 36 сұрпын. Соңғысы ертерек жеміс ... және ... тез ... ... 37 жеміс сала бастағанда Муромский 36 жүйектен шығарылады. Тұқымдарды қыздырады және тұқым ... жара ... ... ... ... жерін қоректік кубиктерде өсірілген көшеттермен толтырады.
Кәсек астында оңтайлы микроклимат қалыптасады. Температура күндіз 20-30оС дейін көтеріледі, ал түнде нөлден ... ... ... ... ... ылғалдылығын қамтамасыз етеді. Егер шуақ күндері кәсек астында температура көтерілетін болса, жүйектерді желдетеді. Ауа райы жылынғаннан кейін кәсектерді ... алып ... ал ... ... ... түнгі бозқырау қаупі өткеннен кейін, оларды біржола жинап алады.
Республиканың солтүстік облыстарында қиярды ... ... ... ... және ... ... өсіру кең етек жайған.
С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ-нің тәжірибелерінде танапты пленкамен жауып ... және ... ... 166 ... ... гектарынан 207-354 ц өнім жиналған, ал пленкасыз - не бары 40-50 ц/га ... ... жер үшін ... ... ... 100-120 т көң, 3-4 ц ... және 1,0-1,5 ц ... калий еңгізіп, сүдігер көтереді. Ерте көктемде тырмалайды, сосын культивациялайды. Тұқымды ашық жерге ... 15-25 ... ... ... дәл ортасына қатараралықтарын 20-25 см етіп 2 қатар, қаңқа астына қатараралықтарын 60 см белгілеп 3 қатар себеді. Сеуіп болысымен пленканы ... ерте және ... өнім алу үшін ... ... 20-30 ... ... ... отырғызуға болады. Отырғызуды жамылғының дәл ортасына 2 қатар етіп жүргізеді. ... ... ... 15-20 см ... ... ... бір мезгілде жүргізу үшін ПРПШ-3 айлабұйымымен жабдықталған аспалы (Т-16 өзі қозғалатын шассиге орнатылған) көшет ... РПШ-4 ... ... ... Қос ізді ... қатараралығын 20-30 см, ал қатардағы өсімдіктерді бірінен-бірін 20-25 см қашықтықта ... ... ... ... ... да ... ортасында жинап алады.
Кәсек және пленка астындағы өсімдіктерді күтіп-баптау қатараралықтарды өңдеуден, суландырудан, үстеп қоректендіруден тұрады. Суландыруды аз ... ... ... 2-3 ... бір, ... ... - әрбір10-15 тәулікте жүргізеді.
Қиярды қысқы жылыжайларда өсіру. Жылыжай топырағын алғашқы дайындағанда әрбір шаршы метріне 20-30 кг ... ... көң ... Көңді шашқаннан кейін топырақты қайтадан жыртады, терең қопсытады және ... ... ... ... ... ... ... кезінде минералды тыңайтқыштар еңгізіледі.
Жылыжай топырақтарын Т-25А, Т-54В, тракторына немесе ЭТ-17,2 электор тракторына ілінген ПН-2-30Р ... ... ... ФН-1,6, бақшалық тракторлық қопсытқыштар ФП-2, ФНС-2 және қопсытқыш ... ... ... ФНС -09Г, ФС-0,7 А ... қопсытқыштарымен, ЭМ-12А электр шотымен қопсытады.
Қыста ертерек отырғызу үшін Клин ... ал ... ... ... ... ... ... алдында құмыралардың көлеміндей ұялар жасайды. Аурулардың алдын алу үшін барлық ... 0,1% ... ... ...
25 ... ... отырғызылады. С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ-нің тәжірибелерінде 20 тәуліктік көшет бір шаршы метрден 12,5 кг, 25 ... - 16,4 және 30 ... - 14,3 кг өнім ... ... айналымда ерте мерзімде отырғызғанда көшеттерді қос ізді таспалы 80+60х35-40 см (1м2 3-4 ... ал ... ... бір ізді - 80х50 см немесе 100х35см (1м2-2-3 өсімдік) сұлбасымен жүргізеді. Блокты жылыжайларда қос ізді таспа 100+60х35-50 см ... ... ... сұрыптарды ертерек мерзімде 160х45 см сұлбасымен орналастырады, ... ... - 160х50 см. ... ... ... ... сиректеу отырғызған дұрыс. Себебі жеміс салу кезеңі жарықтануы нашарлайтын мерзімге келеді. Блокты жылыжайларда өсімдік қатарын ұзын бойымен келтіреді.
Қияр өнімі көшеттің ... ... ... көп ... ... ... ҚазАТУ-нің тәжірибелерінде көшетті тұрақты орнына 5 қаңтарда отырғызғанда бір шаршы метрден 15,0 кг өнім, 10 ... - 14,6 және 20 ... ... 12,1 кг өнім ... қиярды топырақтың агрохимиялық талдау негізіне сүйеніп үстеп қоректендіреді. Қияр 1кг жеміс қалыптастыру үшін 1,4 азот, 0,9 ... 2,8 ... 1,2 ... және 0,2 г ... пайдаланды. Өсімдікті көмірқышқыл газымен үстеп қоректендіру өте пайдалы.
Жылыжайдағы температураны шуақты күндері 20-28ºС, бұлыңғыр күндері 20-22оС маңында ұстайды. Жеміс ... ... ... ... ... - ... Топырақ температурасы 20-22оС, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы - 75-85оС. Қиярды қыста және ерте көктемде, әдетте таң сәріде жылытылған сумен ... ... ... қыста және көктемде өсіргенде қажет суару саны мен су шығыны ... ... саны және су ... ... м2
су шығыны, л
7
7
10
10
12
12
13
12
12
10
9
8
Қиярды көктемдік пленкалы жылыжайларда өсіру. Пленкалы жылыжайларда қияр - ... ... ... - ... температура өзгерістеріне және ауруларға төзімді гетерозисті будандар мен партенокарптық сұрыптарды өсіру. Клин сортотипінің сұрыптары пленкалы жылыжайларға жарамайды: ұзақ күнде және ... ... ... ... олар ... ... және ... бүйірлік өркендер береді.
Тұқымды себуге дайындау қысқы жылыжайларға дайындағандай. Қиярды өсіру ерекшеліктеріне ... мен ... ... ... ... ... жылыжайларда температура режимін қалыптастыру және тұрақты түрде ұстап тұру қиын.
Шынықтырғанда тұқымды алдымен суландырады, сосын бөрткенше ... ағаш ... 15-16 сағ. ... кейін 2-3 тәулік 3-5ºС теріс температура тоңазытады. Топырақты дайындау қысқы жылыжайдағыдай. Көшеттерді жылынған топыраққа (17оС төмен емес), ... ... ... онда олар ... жылу ... ... ... тамыр жүйесі азырақ зақымданады және грунттың артық ылғалдануымен күресу жеңілдейді. Жүйектерді өзі ... Т-16 ... ... ... ... ... тәжірибелерінде пленкалы жылыжайда грунттың орнына сабан байламдарын қолданғанда бір шаршы метрден 16 кг, шымтезек-шірінді грунтынан 11,8 кг қияр ... ... ... ... ... қос ізді ... - 80+60х42 см, партенокарптық сұрыптарды 120+80х35 см сұлбасымен отырғызады. Осылай отырғызғанда ерте және жалпы өнім артады.
Пленкалы жылыжай өсімдіктерін ... ... ... ... ... ... бір өркенмен тік аспаға байлап өсіреді. Сабақтың бірінші шырпуын аспаның биіктігінде, бүйірліктерін 1-2 жапырақтан кейін ... Егер ... ... ... болмаса, онда оны 2-3 жапырақтан кейін шырпиды немесе толығымен жұлып тастайды. Пленкалы жылыжайларда күндізгі және түнгі температураның күрт ... ... ... пленканың іш жағында конденсаттың болуы - ... ... ... ... себепкері.
Пленкалы жылыжайларда шуақты күндері температура күндіз ... (30оС ... ... ... ... 22-24оС, түнде - 16-20ºС. Грунттың температурасы 20-24оС.
Ылғалды ауа, ... ... ... ... ... ... жиналады. Мұнда ауаны орташа желдетеді, жел отын (желорай) болдырмас үшін ... ... ық ... ... ... ... топырақтың оңтайлы ылғалдылығы - 65-75 %, гүлденуден кейін - 75-85%. Шуақты күнгі ауаның оңтайлы ... - 85-95 %, ... ... - 80-90%. ... ... ... ... төмендейді.
Қиярды булыжайларда өсіру. Булыжайларда қиярды көшетпен өсіргенде өнімді мамыр айының басында жинауға болады. Булыжайларда өсіру үшін өнімді, саңырауқұлақ ... ... ... 40 ... ... ... ... қиярдың көшеттерін екі кезеңде отырғызуға болады: орташа булыжайларға бірінші дақыл ретінде сәуір айының басында, ... ... 30-35 ... ... ... - ... ... жинағаннан және ерте пісетін қызанақ көшеттерін іріктеп алғаннан ... ... ... ... ... ... ыстық қимен толтырып, ортасына ені 25-30 см және тереңдігі 15 см ұя ... оған ... ... ... ... пен ... ... (2:1) төгеді және 1 кәсекке 30 г аммиак селитрасын, 15 г суперфосфат және 15 г ... ... ... ... ... ... ... ескі жылыжай топырағын 8-10 см қалыңдықпен төгеді. Ерте пісетін орамжапырақ пен қызанақтың көшеттерін іріктеп алғаннан кейін ... ... ... ... ... тағы да тереңдігі 20-25 см ұя жасап, оған жаңа - грунт төгеді-ең дұрысы ... ... ... ... ... көлденең атыздар жасап әр кәсекке ұзын желілі сұрыптың 6-8, қысқа желілі сұрыптың 8-10 өсімдігін отырғызады. Көшеттердің ... ... ... ... ... ... ортасына дейін топырақпен жаба, көлбеу отырғызады (мұндай сабақтан қосалқы ... ... ... жылы ... суарады және булыжайдың кәсектерін бойралармен 1-2 қабат етіп жабады.
Үстіңгі бөрене бойымен жиілеткіш дақылдарды себеді немесе отырғызады: ... ... ... ... ... ... ... бойына - шалғам, сүтшөп.
Булыжайдағы температураны шуақ күндері 25-30оС, бұлтты күндері - 20-22оС; жеміс салғанша ... - ... ... - ... ... ... Булыжайды, әсіресе, алғашқы күндері, желге қарама- қарсы жағындағы кәсектерді 4-5 см ашып, саңылауларына бойраларды көлеңкелеп, орташа желдетеді. ... ... ... ... 3-4 тәулік аралатып суарады. Гүлдеудің басында суаруды тоқтатады: топырақтың дегділенуі аналық гүлдердің пайда болуын күшейтеді және олардың ұрықтануын жақсартады. ... ... ... ... жиі және мол ... атқарылуы қажет.
Әлсіз өсімдіктерге жасайды: шуақты күні алдын ала дегдіткеннен кейін жақсылап ... және ... ... жабады. Орта есеппен 1,5 сағаттан кейін температура 35оС жеткенде және өсімдік сәл ғана сола ... ... ... ... ... және жаңа ... ... күшейтеді.
Әрбір 8-10 тәулікте өсімдікті үстеп қоректендіреді: гүлдеуге дейін органикалық тыңайтқыштармен (қатты ашытылған және сұйытылған қи садырасы немесе құс саңғырығы), ал ... ... ... - ... ... (10 л суға 20 г аммиак селитрасы, 50 г ... және 20 г ... ... Бір ... - бір шелек ерітінді. Үстеп қоректендіргеннен кейін өсімдіктің үстіндегі ерітіндіні шаю үшін оны таза ... ... ... және ... ... ... ... үшін, 3-5 жапырақ пайда болғаннан кейін өсімдікті шырпиды. Сосын бүйірлік өркендерді үстіңгі ... ... ... бекітеді және топырақпен бүркемелейді. Осы жерлерде тамыр қалыптасады да өсімдіктің қоректенуін жақсартады. Гүлдерді ерте көктемде, ең дұрысы қолмен тозаңдандыру. Ол үшін ... ... ... ... оның ... алып ... және тозаңқапты аналық аузына ептеп тигізіп, 2-3 аналық гүлді тозаңдайды.
Техникалық жылудағы булыжайларда ... ... ... үстеп қоректендіруді таңертең және түс ауа жүргізеді: тәулігіне бір кәсекке 2-3 г газ шығындайды.
Қиярды ... ... ... ал ... ... салған кезеңде - күнде. Жиі жинау- ... ... ... ... Көк ... ... ... бірге кесіп алу, оны ұзағырақ сақтауға мүмкіндік береді.
Жаңа қияр ұзақ ... ... ... ... ... ... ... қантын тез шығындайды да, дәмдік сапасын төмендететін қышқыл жинайды және ... ... ... 0-ден 1оС ... және ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 95ºС қиярды бір апта және одан да ... ... ... ... ... ... ... агротехникасы
Үлескіні таңдау және ауыспалы егістер. Көкөніс дақылдары суға, топырақ кұнарлылығына және жылуға жоғары талап кояды. ... ... ... ... ... үшін ... ... су көздерінен-өзендерден, тұщы сулы көлдерден немесе ірі су құбырларынан, сондай-ақ ылғалы молырақ және жел әсері азырақ, өзен алқаптарынан алыс емес ... ... ... ... ... үшін ең ... жылу ... оңтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс беткейде қалыптасады.
Көкөніс дақылдарын өсіруге кәдімгі қара және ... қара ... өзен ... механикалық құрамы бойынша құмдау, жеңіл және орташа құмбалшықты топырақтар жарамды. Қарашіріндіге бай ... ... ... ... ... бақша дақылдары, сондай-ақ сәбіз, қызылша, қызанақ, пияз ... ... ... қамтамасыз етілсе, жоғары өнімді ерте пісетін орамжапырақ та бере алады. ... ... ... әк ... ... кешірек мерзімде пісетін орамжапырақтардан жоғары өнім алуға болады. Ауыр ... ... ... ... мол ... олар көктемде баяу жылынады, олардың бетінде қабыршақтар пайда болады, ... ұсақ ... ... дақылдары үшін қолайсыз, бірақ көшеттік көкөністерді өсіруге ... ... ... суарылса және жылма-жыл көң шашылса, көкөніс дақылдары жақсы өнімділікті сәл сортаңдау ... де ... ... ... телімін бір аумақта (алаңда) орналастырған жөн. Бұл өндірісті ... ... ... ... бір ... біркелкі жүргізуге, механизмдердің пайдасыз қимылын азайтуға мүмкіндік береді.
Ауыспалы егістің бір ... ... бір, ... ғана екі дақыл орналастырылады. Тек аз көлемдегі дақылдар ғана бір ... ... ... мүмкін. Қымыздық, ақжелкек, пияз-батун және т.б. көпжылдықтарды танаптан тыс телімге орналастырады.
Қазақстанның солтүстігінде ақ қауданды ... ... ... ... және барлық көкөніс дақылдары егістігінің 46% алатынын және көптеген шаруашылықтарда көкөніс ауыспалы егісінде ерте пісетін ... ... ... ... ауыспалы егісінің мынадай сұлбасын ұсынамыз, онда орамжапырақ 30-дан 44% дейін, картоп - ... 20% ... егіс ... ... ... арамшөптермен күресу үшін агротехникалық тәсілдерден басқа, көкөніс ауыспалы егісіне бір немесе екі таза сүрі жер ... ... ... ... ... ... уақытша шара ретінде екі танапты - сүрі жер - көкөністер ауыспалы егісі қолданылады. ... ... ... сүрі ... бір жылдық дақылдарды себуге, әсіресе арпа мен сұлының таза егістігіне немесе бұршақ тұқымдастармен - ас бұршақ ... сиыр ... ... ... себуге пайдалану тиімді. Сұлының тамырынан бөлінетін заттары топырақ ауруы - тамыр шірігін туғызатындарға жойқын әсер ... ... ... бірге басқа арамшөптердің өсуін тежейді. Жасыл жемшөппен қамтамасыз етілген шаруашылықтарда біржылдықтарды шілдеде органикалық тыңайтқыш ... ... ... жыртып, араластырады. Сидерат дақылдарды жыртып араластыру топыраққа 15-20 т көң ... тең. ... ... ... ... тазарады, аурулардың жаппай таралуы тежеледі, топырақтың қосымша сорлануы ... ... үшін ... ... өте зор мән ... Бұл ... дақылдарының, танаптық дақылдармен салыстырғанда, кейбір маңызды ерекшеліктерімен түсіндіріледі.
1. ... ... ... тұқымдары ұсақ және өте нәзік, әлсіз өскін береді. Бұл ... ... ... ... ... қажет етеді, әйтпесе тұқымдардың көбі өскін бермейді. Сондықтан тұқымдарды саязға сіңіреді де, олар ... ... ... жиі тап болады.
2. Көкөніс дақылдарының кейбіреулерінің тұқымдары (сәбіз, пияз, қызылша, ақжелкен, шалқан, ... және т.б.) қиын ... Бұл ... эфир майының болуымен немесе су өткізбейтін тығыз және қалың қабықтың қалыптасуымен ... ... ... ... ... ... Баяу өнуі олардың қабықтарында ингибиторлардың-ұрықтың жандануын тежейтін заттың болуымен түсіндіріледі. ... ... ... өскіндердің тез және біркелкі өніп шығуына жағдай жасалынады, әрі өскіндер топырақ ... және ... ... тұра ... ... біркелкі болмауы және сиректілігі өнімді күрт төмендетеді.
3.Көкөніс дақылдарының көбі өнімді мүшелерін топырақта қалыптастырады (тамыр жемістерін, ... ... ... ... ... борпаң болуы және жемістерінің байлануына ықпал жасауы керек.[1]
Қорытынды
Сонымен, Солтүстік Қазақстанда қорғаулы жерде өсірілетін дақылдарға қиярды және қызанақ дақылдарын жатқызуға болады.Соның ... мен ... ... ... ... тоқталып өттім.
Қияр ол негізінен - ежелгі ... ... ... барлық елдерінде өсіріледі. ТМД-да 220 мың га жерде өсіріледі. Ашық жердегі өнімділігі 100-120 ц/га, ... ... ... ... 16-20 ... ал ... мүмкін өнімділік.
Қазақстанда қиярды жуықтап 15 мың гектар жерде өсіреді. Негізгі егістік Алматы, Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарында. Үй ... ... қияр ... 77,8 % ... жылы ... ең ... ... (286,6 ц/га) Солтүстік Қазақстан облысында болды. Қиярдың ... ... ... қожалықтарында жиналуда. Анықтама үшін: Израильде-көкөніс шаруашылығы ең жетілген елде - ... ... 2500 ц/га. ... солтүстігінде қиярды 2,2 мың га жерде өсіреді. Қиярды кәсек және ... ... ... ашық ... ... және ... өсіруге болады.
Ал қорғаулы жер дегеніміз - арнай қондырғылары бар, маусымнан тыс, яғни жыл бойы ... ... ... ... бар жер ... мен ... ... жердің негізгі міндеті - күзде- қыста және ... ... ... ашық жер үшін ... ... ... ... түрлерін көбейту. Көкөніс дақылдарын солтүстік аймақтарға қарай ... ... және ... ... ... жер ... шаруашылығын солтүстікке және шығысқа жақындату мүмкіндігін жасайды, өсірілетін көкөніс дақыдарының түрлерін көбейтуге, халықты жыл бойы жас ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
* Щепетков Н.Г., Ысқақов М.Ә. Жеміс-көкөніс шаруашылығы,
300-315 бет, , 2011.
* Н. Г. Щепетков, Б. Өзбеков, М. Ә. ... , 379-392 б, ... ... ... ... ... сайты.
* Жаңабаев Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. ... ... ... ... ... ...
* Ғаламтор желісі, www.akorda.kz сайты.
* А. Ө. Өтешқалиев , 130-143 б, ... 2008ж.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Ірі қара өсіру5 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет
Арпа дақылын өсіру21 бет
Астық түйірдің және дәнді дақылдардың жалпы сипаттамасы4 бет
Астық түйірдің және дәнді дақылдардың жалпы сипаттамасы жайлы мәлімет5 бет
Асқабақ өсіру27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь